Prakarana 1

Verse 1 (श्लोक)

यस्याङ्के च विभाति भूधरसुता देवापगा मस्तके भाले बालविधुर्गले च गरलं यस्योरसि व्यालराट्। सोऽयं भूतिविभूषणः सुरवरः सर्वाधिपः सर्वदा शर्वः सर्वगतः शिवः शशिनिभः श्रीशङ्करः पातु माम्।।1।। प्रसन्नतां या न गताभिषेकतस्तथा न मम्ले वनवासदुःखतः। मुखाम्बुजश्री रघुनन्दनस्य मे सदास्तु सा मञ्जुलमंगलप्रदा।।2।। नीलाम्बुजश्यामलकोमलाङ्गं सीतासमारोपितवामभागम्। पाणौ महासायकचारुचापं नमामि रामं रघुवंशनाथम्।।3।।

ବିଷୟବସ୍ତୁ ଛାଣାଯାଇଛି।

Verse 2 (दोहा/सोरठा)

श्रीगुरु चरन सरोज रज निज मनु मुकुरु सुधारि। बरनउँ रघुबर बिमल जसु जो दायकु फल चारि।।

ଶ୍ରୀଗୁରୁଙ୍କ ଚରଣ କମଳର ରଜସହ ମୋର ମନର ଦର୍ପଣକୁ ପରିଷ୍କାର କରି, ମୁଁ ରଘୁବରଙ୍କ ନିର୍ମଳ ଯଶ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି, ଯାହା ଚାରି ପୁରୁଷାର୍ଥର ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ।

Verse 3 (चौपाई)

जब तें रामु ब्याहि घर आए। नित नव मंगल मोद बधाए।। भुवन चारिदस भूधर भारी। सुकृत मेघ बरषहि सुख बारी।। रिधि सिधि संपति नदीं सुहाई। उमगि अवध अंबुधि कहुँ आई।। मनिगन पुर नर नारि सुजाती। सुचि अमोल सुंदर सब भाँती।। कहि न जाइ कछु नगर बिभूती। जनु एतनिअ बिरंचि करतूती।। सब बिधि सब पुर लोग सुखारी। रामचंद मुख चंदु निहारी।। मुदित मातु सब सखीं सहेली। फलित बिलोकि मनोरथ बेली।। राम रूपु गुनसीलु सुभाऊ। प्रमुदित होइ देखि सुनि राऊ।।

ଯେବେଠାରୁ ରାମ ବିବାହ ପରେ ଘରକୁ ଫେରିଲେ, ପ୍ରତିଦିନ ନୂତନ ମଙ୍ଗଳ ଓ ବର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଣୁ ଆନନ୍ଦ ଆସିଲା। ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ, ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଲୋକ ଓ ମହାଦେଶମାନ ପୁଣ୍ୟକର୍ମର ମେଘଦ୍ୱାରା ସୁଖର ବୃଷ୍ଟିରେ ସିଞ୍ଚିତ ହେଲେ। ସମ୍ପଦ, ସିଦ୍ଧି ଓ ସମସ୍ତ ନିଧି ନଦୀ ପରି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା; ଅୟୋଧ୍ୟା ସମୁଦ୍ର ପରି ଉପଚାରିତ ହେଲା। ସେହି ନଗରରେ ନର ଓ ନାରୀମାନେ ରତ୍ନ ସଦୃଶ ଥିଲେ, ପବିତ୍ର, ଅମୂଲ୍ୟ ଏବଂ ସର୍ବାଙ୍ଗସୁନ୍ଦର। ନଗରର ମହିମା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ଅସମ୍ଭବ; ଏପରି ମନେହୁଏ ଯେ ବ୍ରହ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ଏହା ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି। ନଗରର ସମସ୍ତ ଲୋକ ସର୍ବପ୍ରକାରେ ସୁଖୀ ଥିଲେ, ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମୁଖଚନ୍ଦ୍ରକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରି। ସମସ୍ତ ମାତା ଓ ସଖୀମାନେ ପ୍ରମୁଦିତ ହେଲେ, ଦର୍ଶନରେ ସେମାନଙ୍କ ମନୋରଥ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ରାମଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ଗୁଣ ଓ ସ୍ୱାଭାବିକ ମହାନତା ଦେଖି ଓ ଶୁଣି ରାଜା ନିଜେ ପ୍ରମୁଦିତ ହେଲେ।

Verse 4 (दोहा/सोरठा)

सब कें उर अभिलाषु अस कहहिं मनाइ महेसु। आप अछत जुबराज पद रामहि देउ नरेसु।।1।।

ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଏହି ଏକ କାମନା ଅଛି, ଏବଂ ଶିବଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି ସେମାନେ ଏହା କହନ୍ତି: ରାଜା ନିଜେ ରାମଙ୍କୁ ଯୁବରାଜ ପଦରେ ଅଭିଷିକ୍ତ କରନ୍ତୁ, କାରଣ ସେ ନିଜ ପାଇଁ କିଛି କାମନା କରନ୍ତି ନାହିଁ।

Verse 5 (चौपाई)

एक समय सब सहित समाजा। राजसभाँ रघुराजु बिराजा।। सकल सुकृत मूरति नरनाहू। राम सुजसु सुनि अतिहि उछाहू।। नृप सब रहहिं कृपा अभिलाषें। लोकप करहिं प्रीति रुख राखें।। तिभुवन तीनि काल जग माहीं। भूरि भाग दसरथ सम नाहीं।। मंगलमूल रामु सुत जासू। जो कछु कहिज थोर सबु तासू।। रायँ सुभायँ मुकुरु कर लीन्हा। बदनु बिलोकि मुकुट सम कीन्हा।। श्रवन समीप भए सित केसा। मनहुँ जरठपनु अस उपदेसा।। नृप जुबराज राम कहुँ देहू। जीवन जनम लाहु किन लेहू।।

ଏକ ସମୟରେ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ଏବଂ ରଘୁରାଜ ରାଜସଭାରେ ବିରାଜମାନ କଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ପୁଣ୍ୟର ମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରତୀକ ଥିଲେ, ନରନାଥ; ରାମଙ୍କ ସୁଯଶ ଶୁଣି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଲ୍ଲାସିତ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ରାଜା କୃପାପୂର୍ଣ୍ଣ ଇଚ୍ଛାରେ ରହିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଜାଙ୍କ ପ୍ରତି ପ୍ରେମ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ବିଶ୍ୱାସ ରଖିଲେ। ତିନି ଲୋକ, ତିନି କାଳରେ ସମଗ୍ର ଜଗତରେ ଦଶରଥଙ୍କ ସଦୃଶ ମହାନ୍ ଭାଗ୍ୟ ଅନ୍ୟ କାହାର ନାହିଁ। ରାମ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ମୂଳ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର; ଯାହା କିଛି କୁହାଯାଉ, ସମସ୍ତ ତାଙ୍କ ତୁଳନାରେ ନଗଣ୍ୟ। ରାଜା ନିଜ ସ୍ୱାଭାବିକ ଦୟାରେ ହସ୍ତରେ ଦର୍ପଣ ନେଲେ; ନିଜ ମୁଖ ନିରୀକ୍ଷଣ କରି ସେ ମୁକୁଟ ପରିବେଷ୍ଟିତ ପ୍ରତୀତ ହେଲେ। କର୍ଣ୍ଣ ନିକଟରେ ଶ୍ୱେତ କେଶ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଲା, ଯେପରି ବାର୍ଧକ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଉଛି। ହେ ରାଜନ୍, ରାମଙ୍କୁ ଯୁବରାଜ ପଦରେ ଅଭିଷିକ୍ତ କର; ଜୀବନ ଓ ଜନ୍ମରୁ ତୁମ୍ଭେ କଣ ଲାଭ ନେଉଛ? ଏହି ବିଚାର ହୃଦୟରେ ଆଣି, ଏବଂ ଶୁଭ ଦିନ ଓ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ପାଇ, ରାଜା, ପ୍ରେମରେ ଶରୀର ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ ଓ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଗୁରୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଏହା ଜଣାଇଲେ।

Verse 6 (दोहा/सोरठा)

यह बिचारु उर आनि नृप सुदिनु सुअवसरु पाइ। प्रेम पुलकि तन मुदित मन गुरहि सुनायउ जाइ।।2।।

ଏହି ବିଚାର ହୃଦୟରେ ଆଣି, ଏବଂ ଶୁଭ ଦିନ ଓ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟ ପାଇ, ରାଜା, ପ୍ରେମରେ ଶରୀର ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ ଓ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଗୁରୁଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଏହା ଜଣାଇଲେ।

Verse 7 (चौपाई)

कहइ भुआलु सुनिअ मुनिनायक। भए राम सब बिधि सब लायक।। सेवक सचिव सकल पुरबासी। जे हमारे अरि मित्र उदासी।। सबहि रामु प्रिय जेहि बिधि मोही। प्रभु असीस जनु तनु धरि सोही।। बिप्र सहित परिवार गोसाईं। करहिं छोहु सब रौरिहि नाई।। जे गुर चरन रेनु सिर धरहीं। ते जनु सकल बिभव बस करहीं।। मोहि सम यहु अनुभयउ न दूजें। सबु पायउँ रज पावनि पूजें।। अब अभिलाषु एकु मन मोरें। पूजहि नाथ अनुग्रह तोरें।। मुनि प्रसन्न लखि सहज सनेहू। कहेउ नरेस रजायसु देहू।।

ପୃଥିବୀପତି କହିଲେ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶୁଣନ୍ତୁ। ରାମ ସମସ୍ତ ବିଧିରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଛନ୍ତି। ମୋର ସେବକ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ସମସ୍ତ ନଗରବାସୀ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ମୋର ଶତ୍ରୁ, ମିତ୍ର କିମ୍ବା ଉଦାସୀନ, ସମସ୍ତେ ରାମଙ୍କୁ ମୋତେ ପସନ୍ଦ କରୁଥିବା ପରି ପ୍ରେମ କରନ୍ତି; ସେ ମୋର ଆଶୀର୍ବାଦର ଶାରୀରିକ ରୂପ ପରି ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେମାନଙ୍କ ପରିବାର ଏବଂ ଗୃହ ସହିତ, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ସ୍ନେହ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ କରିବେ। ଯେଉଁମାନେ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଦର ଧୂଳି ନିଜ ମସ୍ତକରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ଉପରେ ବିଜୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଅନ୍ୟ କେହି ମୋତେ ସମାନ ପ୍ରେମ ଅନୁଭବ କରି ନାହାନ୍ତି; ମୁଁ ତାଙ୍କ ପାଦର ଧୂଳି ପୂଜା କରି ସବୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ମୋର ହୃଦୟରେ ଗୋଟିଏ ଇଚ୍ଛା ଅଛି: ହେ ନାଥ, ଆପଣ ଦୟାପୂର୍ବକ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବେ। ମୁନି ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ପ୍ରସନ୍ନ ଏବଂ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖି, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଯାହା ଇଚ୍ଛା ପଚାରିବାକୁ କହିଲେ।

Verse 8 (दोहा/सोरठा)

राजन राउर नामु जसु सब अभिमत दातार। फल अनुगामी महिप मनि मन अभिलाषु तुम्हार।।3।।

ହେ ରାଜନ୍, ଆପଣଙ୍କ ନାମ ଏବଂ ଯଶ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁର ଦାତା। ହେ ରାଜାମଣି, ଆପଣଙ୍କ ହୃଦୟର ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ।

Verse 9 (चौपाई)

सब बिधि गुरु प्रसन्न जियँ जानी। बोलेउ राउ रहँसि मृदु बानी।। नाथ रामु करिअहिं जुबराजू। कहिअ कृपा करि करिअ समाजू।। मोहि अछत यहु होइ उछाहू। लहहिं लोग सब लोचन लाहू।। प्रभु प्रसाद सिव सबइ निबाहीं। यह लालसा एक मन माहीं।। पुनि न सोच तनु रहउ कि जाऊ। जेहिं न होइ पाछें पछिताऊ।। सुनि मुनि दसरथ बचन सुहाए। मंगल मोद मूल मन भाए।। सुनु नृप जासु बिमुख पछिताहीं। जासु भजन बिनु जरनि न जाहीं।। भयउ तुम्हार तनय सोइ स्वामी। रामु पुनीत प्रेम अनुगामी।।

ସମସ୍ତ ବିଧିରେ ଗୁରୁ ପ୍ରସନ୍ନ ବୋଲି ହୃଦୟରେ ଜାଣି, ରାଜା ମୃଦୁ ହସମୟ ବଚନରେ କହିଲେ। ହେ ନାଥ, ରାମଙ୍କୁ ଯୁବରାଜ କରନ୍ତୁ। କୃପା କରି ସଭା ଆୟୋଜନ କରନ୍ତୁ। ଏହା ମୋର ହୃଦୟର ଆନନ୍ଦ; ସମସ୍ତ ଲୋକ ସେମାନଙ୍କ ନୟନର ଆନନ୍ଦ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ। ପ୍ରଭୁଙ୍କ କୃପାରୁ ସମସ୍ତ ସମ୍ପନ୍ନ ହେବ; ଏହା ମୋର ହୃଦୟର ଏକମାତ୍ର ଇଚ୍ଛା। ମୋତେ ପରେ ଶୋକ ହେବ ନାହିଁ, ଭାବିବାକୁ ଯେ ମୁଁ ଏହା କରିନଥିଲି, କାରଣ ଯାହା କରାଯାଏ ନାହିଁ ତାହା ପାଇଁ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପ ହୁଏ। ଦଶରଥଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ବଚନ ଶୁଣି, ମୁନିଙ୍କ ହୃଦୟ ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ଉଲ୍ଲାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ମୂଳ। ଶୁଣନ୍ତୁ ହେ ରାଜନ୍: ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କଠାରୁ ବିମୁଖ ହୁଅନ୍ତି ସେମାନେ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପ କରନ୍ତି; ଯାହାଙ୍କ ଭକ୍ତି ବିପଦରେ ମଧ୍ୟ ପରିତ୍ୟାଗ କରାଯାଇ ପାରେ ନାହିଁ। ସେ ଆପଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ହୋଇଛନ୍ତି, ସେହି ପ୍ରଭୁ, ପବିତ୍ର ରାମ, ଯିଏ ପ୍ରେମର ଅନୁଗାମୀ।

Verse 10 (दोहा/सोरठा)

बेगि बिलंबु न करिअ नृप साजिअ सबुइ समाजु। सुदिन सुमंगलु तबहिं जब रामु होहिं जुबराजु।।4।।

ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ହେ ରାଜନ୍; ସମଗ୍ର ସଭା ଆୟୋଜନ କରନ୍ତୁ। ସେହି ଦିନ ହିଁ ଶୁଭ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳମୟ ଯେତେବେଳେ ରାମ ଯୁବରାଜ ହୁଅନ୍ତି।

Verse 11 (चौपाई)

मुदित महिपति मंदिर आए। सेवक सचिव सुमंत्रु बोलाए।। कहि जयजीव सीस तिन्ह नाए। भूप सुमंगल बचन सुनाए।। जौं पाँचहि मत लागै नीका। करहु हरषि हियँ रामहि टीका।। मंत्री मुदित सुनत प्रिय बानी। अभिमत बिरवँ परेउ जनु पानी।। बिनती सचिव करहि कर जोरी। जिअहु जगतपति बरिस करोरी।। जग मंगल भल काजु बिचारा। बेगिअ नाथ न लाइअ बारा।। नृपहि मोदु सुनि सचिव सुभाषा। बढ़त बौंड़ जनु लही सुसाखा।।

ଆନନ୍ଦିତ ରାଜା ପ୍ରାସାଦକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସେବକ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ସୁମନ୍ତ୍ରଙ୍କୁ ଡାକିଲେ। ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ଜୟ ଏବଂ ଦୀର୍ଘଜୀବନ କାମନା କଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ମସ୍ତକ ନତ କଲେ; ରାଜା ଶୁଭ ବଚନ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ। ଯଦି ଆପଣ ସମସ୍ତ ପାଞ୍ଚଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଉତ୍ତମ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି, ତେବେ ଆନନ୍ଦରେ ରାମଙ୍କ ଲଲାଟରେ ତିଳକ ଲଗାନ୍ତୁ। ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କ କୃପାମୟ ବଚନ ଶୁଣି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ସେମାନଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଯେପରି ଶୁଷ୍କ ଭୂମିରେ ଜଳ ମିଳିଲା। ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯୁକ୍ତ ହସ୍ତରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ: ହେ ଜଗତପତି, ଆପଣ କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତ ରୁହନ୍ତୁ। ଜଗତର କଲ୍ୟାଣ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଏହା ବିଚାର କରାଯାଇଛି; ବିଳମ୍ବ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ହେ ନାଥ, କୌଣସି ବିଳମ୍ବ ନ ହେଉ। ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ବାଣୀ ଶୁଣି, ରାଜାଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ବଢିଲା, ଯେପରି ଏକ ବୃକ୍ଷ ନୂତନ ଅଙ୍କୁର ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 12 (दोहा/सोरठा)

कहेउ भूप मुनिराज कर जोइ जोइ आयसु होइ। राम राज अभिषेक हित बेगि करहु सोइ सोइ।।5।।

ରାଜା କହିଲେ, ହେ ମୁନିରାଜ, ଯାହା ଆଦେଶ ଦିଆଯାଏ, ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ।

Verse 13 (चौपाई)

हरषि मुनीस कहेउ मृदु बानी। आनहु सकल सुतीरथ पानी।। औषध मूल फूल फल पाना। कहे नाम गनि मंगल नाना।। चामर चरम बसन बहु भाँती। रोम पाट पट अगनित जाती।। मनिगन मंगल बस्तु अनेका। जो जग जोगु भूप अभिषेका।। बेद बिदित कहि सकल बिधाना। कहेउ रचहु पुर बिबिध बिताना।। सफल रसाल पूगफल केरा। रोपहु बीथिन्ह पुर चहुँ फेरा।। रचहु मंजु मनि चौकें चारू। कहहु बनावन बेगि बजारू।। पूजहु गनपति गुर कुलदेवा। सब बिधि करहु भूमिसुर सेवा।।

ଆନନ୍ଦରେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୃଦୁ ବଚନରେ କହିଲେ: ସମସ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ବସ୍ତୁ ଆଣନ୍ତୁ। ଔଷଧୀ, ମୂଳ, ପୁଷ୍ପ, ଫଳ ଏବଂ ବସ୍ତ୍ର ଆଣନ୍ତୁ; ଅନେକ ଶୁଭ ବସ୍ତୁର ନାମ ଗଣନ୍ତୁ। ଚାମର, ବସ୍ତ୍ର, ଅନେକ ପ୍ରକାରର ରେଶମ ଏବଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବସ୍ତ୍ର ଆଣନ୍ତୁ। ରତ୍ନ ଏବଂ ଅନେକ ଶୁଭ ବସ୍ତୁ, ରାଜାଙ୍କ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଯାହା ଉପଯୁକ୍ତ। ସେ ବେଦରୁ ଜଣା ସମସ୍ତ ବିଧି ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ ଏବଂ ନଗରରେ ବିଭିନ୍ନ ମଣ୍ଡପ ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ କହିଲେ। ଫଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆମ୍ବ ଗଛ, ସୁପାରି ଗଛ ଏବଂ କଦଳୀ ଗଛ ନଗରର ଚାରିପାଖରେ ରାସ୍ତା କଡରେ ରୋପଣ କରନ୍ତୁ। ସୁନ୍ଦର ରତ୍ନଖଚିତ ଚତ୍ୱର ଏବଂ ମନୋରମ ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ; ବଜାର ତୁରନ୍ତ ସଜଡା ହେବାକୁ କୁହନ୍ତୁ। ଗଣେଶ, ଗୁରୁ ଏବଂ କୁଳଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତୁ; ଭୂପତିଙ୍କ ସେବାରେ ସମସ୍ତ ବିଧି ସମ୍ପାଦନ କରନ୍ତୁ।

Verse 14 (दोहा/सोरठा)

ध्वज पताक तोरन कलस सजहु तुरग रथ नाग। सिर धरि मुनिबर बचन सबु निज निज काजहिं लाग।।6।।

ଧ୍ୱଜ, ପତାକା, ତୋରଣ ଏବଂ କଳସ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ; ଅଶ୍ୱ, ରଥ ଏବଂ ଗଜରାଜଙ୍କୁ ସଜାନ୍ତୁ। ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ବଚନ ମନରେ ଧାରଣ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ନିଜ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଲେ।

Verse 15 (चौपाई)

जो मुनीस जेहि आयसु दीन्हा। सो तेहिं काजु प्रथम जनु कीन्हा।। बिप्र साधु सुर पूजत राजा। करत राम हित मंगल काजा।। सुनत राम अभिषेक सुहावा। बाज गहागह अवध बधावा।। राम सीय तन सगुन जनाए। फरकहिं मंगल अंग सुहाए।। पुलकि सप्रेम परसपर कहहीं। भरत आगमनु सूचक अहहीं।। भए बहुत दिन अति अवसेरी। सगुन प्रतीति भेंट प्रिय केरी।। भरत सरिस प्रिय को जग माहीं। इहइ सगुन फलु दूसर नाहीं।। रामहि बंधु सोच दिन राती। अंडन्हि कमठ ह्रदउ जेहि भाँती।।

ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯାହାଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, ସେ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଥମେ ସମ୍ପାଦନ କଲେ। ରାଜା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସାଧୁ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ଏବଂ ରାମଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ଓ ଉପକାରରେ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କଲେ। ରାମଙ୍କ ଶୁଭ ଅଭିଷେକ ଶୁଣି, ଅଯୋଧ୍ୟା ବାଦ୍ୟବାଦ୍ୟ ଧ୍ୱନି ଏବଂ ମହାନ ଉଲ୍ଲାସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। ରାମ ଏବଂ ସୀତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଗଲା; ସେମାନଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ଅଙ୍ଗ ଶୁଭ ଶକୁନରେ କମ୍ପିତ ହେଲା। ପ୍ରେମରେ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ପରସ୍ପର କଥା ହେଲେ; ଏହି ସବୁ ଭରତଙ୍କ ଆଗମନର ସୂଚନା ଥିଲା। ଅନେକ ଦିନ ମହାନ ପ୍ରତୀକ୍ଷାରେ ବିତିଗଲା; ଶକୁନଗୁଡିକ ପ୍ରିୟତମଙ୍କ ସହିତ ମିଳନର ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲା। ଜଗତରେ ଭରତ ସମାନ ପ୍ରିୟ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି; ଏହା ଶକୁନର ଫଳ, ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ। ରାମ ଦିନରାତି ଭାଇଙ୍କ କଥା ଭାବନ୍ତି, ଯେପରି କଇଁଛ ନିଜ ହୃଦୟରେ ଅଣ୍ଡା ଧରି ରଖନ୍ତି।

Verse 16 (दोहा/सोरठा)

एहि अवसर मंगलु परम सुनि रहँसेउ रनिवासु। सोभत लखि बिधु बढ़त जनु बारिधि बीचि बिलासु।।7।।

ଏହି ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ପରମ ମଙ୍ଗଳ ଶୁଣି, ରାଣୀବାସ ଆନନ୍ଦରେ ଉଲ୍ଲସିତ ହେଲା; ଏହା ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା, ଚନ୍ଦ୍ର ଯେପରି ନିଜ କାନ୍ତି ବଢାନ୍ତି, ସମୁଦ୍ର ଯେପରି ତରଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ବିଳାସ କରନ୍ତି।

Verse 17 (चौपाई)

प्रथम जाइ जिन्ह बचन सुनाए। भूषन बसन भूरि तिन्ह पाए।। प्रेम पुलकि तन मन अनुरागीं। मंगल कलस सजन सब लागीं।। चौकें चारु सुमित्राँ पुरी। मनिमय बिबिध भाँति अति रुरी।। आनँद मगन राम महतारी। दिए दान बहु बिप्र हँकारी।। पूजीं ग्रामदेबि सुर नागा। कहेउ बहोरि देन बलिभागा।। जेहि बिधि होइ राम कल्यानू। देहु दया करि सो बरदानू।। गावहिं मंगल कोकिलबयनीं। बिधुबदनीं मृगसावकनयनीं।।

ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ପ୍ରଥମେ ଗଲେ ଏବଂ ଖବର ଦେଲେ, ସେମାନେ ପ୍ରଚୁର ଅଳଙ୍କାର ଓ ବସ୍ତ୍ର ପାଇଲେ। ପ୍ରେମରେ ପୁଳକିତ ହୋଇ, ଶରୀର ଓ ମନ ପ୍ରେମରେ ଭରି ଗଲା, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମଙ୍ଗଳର ପାତ୍ର ହେଲେ। ସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ନିବାସ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ସଜ୍ଜିତ ହେଲା, ରତ୍ନଖଚିତ ଶୋଭାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋହର ଦୃଶ୍ୟ ହେଲା। ରାମଙ୍କ ମାତା ଆନନ୍ଦରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଚୁର ଦାନ ଦେଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲେ। ସେ ଗ୍ରାମ ଦେବୀ, ଦେବତା ଓ ନାଗଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ଏବଂ ପୁଣି କହିଲେ, ମୋତେ ଏକ ଭାଗ୍ୟବାନ ପୁତ୍ର ଦିଅନ୍ତୁ। ଯେଉଁ ଉପାୟରେ ରାମଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ହୋଇପାରେ, ଦୟା କରି ସେହି ବରଦାନ ଦିଅନ୍ତୁ। କୋଇଲି ଓ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଙ୍ଗଳମୟ ଗୀତ ଗାଇଲେ; ଚନ୍ଦ୍ରମୁଖୀ ନାରୀ ଓ ହରିଣୀନୟନା ବାଳିକାମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।

Verse 18 (दोहा/सोरठा)

राम राज अभिषेकु सुनि हियँ हरषे नर नारि। लगे सुमंगल सजन सब बिधि अनुकूल बिचारि।।8।।

ରାମଙ୍କ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକର ଖବର ଶୁଣି ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ; ସମସ୍ତ ସଜ୍ଜନ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅନୁକୂଳ ବିଚାର କରି ମଙ୍ଗଳମୟ ଉତ୍ସବ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

Verse 19 (चौपाई)

तब नरनाहँ बसिष्ठु बोलाए। रामधाम सिख देन पठाए।। गुर आगमनु सुनत रघुनाथा। द्वार आइ पद नायउ माथा।। सादर अरघ देइ घर आने। सोरह भाँति पूजि सनमाने।। गहे चरन सिय सहित बहोरी। बोले रामु कमल कर जोरी।। सेवक सदन स्वामि आगमनू। मंगल मूल अमंगल दमनू।। तदपि उचित जनु बोलि सप्रीती। पठइअ काज नाथ असि नीती।। प्रभुता तजि प्रभु कीन्ह सनेहू। भयउ पुनीत आजु यहु गेहू।। आयसु होइ सो करौं गोसाई। सेवक लहइ स्वामि सेवकाई।।

ତାହାପରେ ରାଜା ବସିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଡାକି ରାମଙ୍କ ନିବାସକୁ ଉପଦେଶ ଦେବାକୁ ପଠାଇଲେ। ଗୁରୁଙ୍କ ଆଗମନ ଶୁଣି ରଘୁନାଥ ଦ୍ୱାରକୁ ଆସି ତାଙ୍କ ପାଦରେ ମସ୍ତକ ଦେଲେ। ସାଦରରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ଘରକୁ ଆଣି, ଷୋଳ ପ୍ରକାରେ ପୂଜା କରି ସମ୍ମାନ କଲେ। ତାହାପରେ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କ ପାଦ ଧରି ରାମ କମଳ ହସ୍ତ ଯୋଡ଼ି କହିଲେ - ସେବକର ଘରକୁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଗମନ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ମୂଳ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅମଙ୍ଗଳର ନାଶକ। ତଥାପି ପ୍ରେମର ସହିତ ପଚାରିବା ଉଚିତ୍ - ସେବକକୁ କଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ କୁହନ୍ତୁ? ଏହା ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନୀତି। ଆପଣ ନିଜ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ତ୍ୟାଗ କରି ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ପ୍ରେମ ଦେଖାଇଲେ; ଆଜି ଏହି ଗୃହ ପବିତ୍ର ହେଲା। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯାହା ଆଜ୍ଞା ଥାଉ, ମୁଁ ତାହା କରିବି; ସେବକ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସେବାରେ ନିଜ ସେବକତ୍ୱ ପାଏ।

Verse 20 (दोहा/सोरठा)

सुनि सनेह साने बचन मुनि रघुबरहि प्रसंस। राम कस न तुम्ह कहहु अस हंस बंस अवतंस।।9।।

ମୁନିଙ୍କ ପ୍ରେମମୟ ଓ କୋମଳ ବଚନ ଶୁଣି, ରଘୁବରଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କରି ସୀତା ପଚାରିଲେ - ଆପଣ ରାମଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏପରି କାହିଁକି କହନ୍ତି ନାହିଁ? ସେ ରଘୁବଂଶର ହଂସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ଶୋଭା ଅଟନ୍ତି।