Prakarana 1

Verse 1 (श्लोक)

यस्याङ्के च विभाति भूधरसुता देवापगा मस्तके भाले बालविधुर्गले च गरलं यस्योरसि व्यालराट्। सोऽयं भूतिविभूषणः सुरवरः सर्वाधिपः सर्वदा शर्वः सर्वगतः शिवः शशिनिभः श्रीशङ्करः पातु माम्।।1।। प्रसन्नतां या न गताभिषेकतस्तथा न मम्ले वनवासदुःखतः। मुखाम्बुजश्री रघुनन्दनस्य मे सदास्तु सा मञ्जुलमंगलप्रदा।।2।। नीलाम्बुजश्यामलकोमलाङ्गं सीतासमारोपितवामभागम्। पाणौ महासायकचारुचापं नमामि रामं रघुवंशनाथम्।।3।।

ഉള്ളടക്കം ഫിൽറ്റർ ചെയ്തിരിക്കുന്നു

Verse 2 (दोहा/सोरठा)

श्रीगुरु चरन सरोज रज निज मनु मुकुरु सुधारि। बरनउँ रघुबर बिमल जसु जो दायकु फल चारि।।

ആദരണീയനായ ഗുരുവിന്റെ താമരപ്പാദങ്ങളുടെ പൊടികൊണ്ട് ഞാൻ എന്റെ ഹൃദയമാകുന്ന കണ്ണാടി തിളക്കമാക്കി; ഇനി ഞാൻ രഘുശ്രേഷ്ഠന്റെ നിഷ്കളങ്കമായ കീർത്തി വർണ്ണിക്കുന്നു, അത് മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ നാല് ഫലങ്ങൾ നൽകുന്നു.

Verse 3 (चौपाई)

जब तें रामु ब्याहि घर आए। नित नव मंगल मोद बधाए।। भुवन चारिदस भूधर भारी। सुकृत मेघ बरषहि सुख बारी।। रिधि सिधि संपति नदीं सुहाई। उमगि अवध अंबुधि कहुँ आई।। मनिगन पुर नर नारि सुजाती। सुचि अमोल सुंदर सब भाँती।। कहि न जाइ कछु नगर बिभूती। जनु एतनिअ बिरंचि करतूती।। सब बिधि सब पुर लोग सुखारी। रामचंद मुख चंदु निहारी।। मुदित मातु सब सखीं सहेली। फलित बिलोकि मनोरथ बेली।। राम रूपु गुनसीलु सुभाऊ। प्रमुदित होइ देखि सुनि राऊ।।

രാമൻ വിവാഹിതനായി ഗൃഹത്തിൽ മടങ്ങിവന്ന നാൾ മുതൽ, ഓരോ ദിവസവും പുതിയ അനുഗ്രഹങ്ങളും വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന സന്തോഷവും നൽകി. സമസ്ത ലോകവും, പതിനാല് ലോകങ്ങളും വലിയ ഭൂഖണ്ഡങ്ങളും നല്ല കർമ്മങ്ങളുടെ മേഘങ്ങൾ സുഖത്തിന്റെ മഴ പെയ്തു. സമ്പത്തും അലൗകിക ശക്തികളും എല്ലാ നിധികളും നദികളെപ്പോലെ വീർത്തു; അയോധ്യ സമുദ്രത്തെപ്പോലെ നിറഞ്ഞുകവിഞ്ഞു. ആ നഗരത്തിൽ, ഉന്നത കുലത്തിൽ ജനിച്ച പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും രത്നങ്ങൾക്ക് സമാനമായിരുന്നു, പവിത്രരും വിലമതിക്കാനാവാത്തവരും എല്ലാ വിധത്തിലും സുന്ദരരും. നഗരത്തിന്റെ മഹത്വം പറഞ്ഞറിയിക്കാനാവില്ല; അത് ബ്രഹ്മാവ് തന്നെ സൃഷ്ടിച്ചതാണെന്ന് തോന്നി. നഗരത്തിലെ എല്ലാ ജനങ്ങളും എല്ലാ വിധത്തിലും സന്തുഷ്ടരായിരുന്നു, രാമചന്ദ്രന്റെ മുഖചന്ദ്രനെ നോക്കി. എല്ലാ മാതാക്കളും സ്നേഹനിർഭരമായ തോഴിമാരും സന്തോഷിച്ചു, ദർശനത്താൽ അവരുടെ മനോരഥങ്ങൾ ഫലിച്ചു. രാമന്റെ സൗന്ദര്യവും ഗുണങ്ങളും ഉദാത്തമായ സ്വഭാവവും കണ്ടും കേട്ടും രാജാവ് ആനന്ദത്താൽ നിറഞ്ഞു.

Verse 4 (दोहा/सोरठा)

सब कें उर अभिलाषु अस कहहिं मनाइ महेसु। आप अछत जुबराज पद रामहि देउ नरेसु।।1।।

എല്ലാവരുടെയും ഹൃദയത്തിൽ ഒരേ ഒരു ആഗ്രഹമുണ്ട്, ശിവനെ പ്രീതിപ്പെടുത്തിയശേഷം അവർ അത് പറയുന്നു: രാജാവ് തന്നെ രാമനെ യുവരാജാവായി വാഴിക്കണം, കാരണം അദ്ദേഹം സ്വന്തം നിമിത്തം ഒന്നും ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.

Verse 5 (चौपाई)

एक समय सब सहित समाजा। राजसभाँ रघुराजु बिराजा।। सकल सुकृत मूरति नरनाहू। राम सुजसु सुनि अतिहि उछाहू।। नृप सब रहहिं कृपा अभिलाषें। लोकप करहिं प्रीति रुख राखें।। तिभुवन तीनि काल जग माहीं। भूरि भाग दसरथ सम नाहीं।। मंगलमूल रामु सुत जासू। जो कछु कहिज थोर सबु तासू।। रायँ सुभायँ मुकुरु कर लीन्हा। बदनु बिलोकि मुकुट सम कीन्हा।। श्रवन समीप भए सित केसा। मनहुँ जरठपनु अस उपदेसा।। नृप जुबराज राम कहुँ देहू। जीवन जनम लाहु किन लेहू।।

ഒരു സമയത്ത് എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചുകൂടി, രഘുവംശത്തിലെ രാജാവ് രാജസഭയിൽ വിരാജിച്ചു. അദ്ദേഹം സകല ഗുണങ്ങളുടെയും മൂർത്തിയായിരുന്നു, നരനാഥൻ; രാമന്റെ നല്ല കീർത്തി കേട്ട് അദ്ദേഹം മഹാസന്തോഷം തോന്നി. എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും കൃപയും ആഗ്രഹവും നിറഞ്ഞു നിന്നു, ജനങ്ങളോട് സ്നേഹം കാണിച്ചു, അവരുടെ വിശ്വാസം കാത്തുസൂക്ഷിച്ചു. മൂന്ന് ലോകങ്ങളിൽ, മൂന്ന് കാലങ്ങളിൽ, ദശരഥന്റെ ഭാഗ്യത്തിന് തുല്യമായത് ലോകത്തിൽ മറ്റൊന്നുമില്ല. സകല മംഗളങ്ങളുടെയും മൂലമായ രാമൻ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പുത്രനാണ്; എന്ത് പറഞ്ഞാലും അതെല്ലാം അദ്ദേഹത്തോട് താരതമ്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ നന്നേ ചെറുതാണ്. രാജാവ് തന്റെ സ്വാഭാവികമായ ദയാളുത്വത്തോടെ കൈയിൽ കണ്ണാടി പിടിച്ചു; തന്റെ മുഖത്തേക്ക് നോക്കിയപ്പോൾ അദ്ദേഹം കിരീടം ധരിച്ചതുപോലെ തോന്നി. ചെവികൾക്ക് സമീപം നരച്ച മുടി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു, വാർദ്ധക്യം അദ്ദേഹത്തിന് അത്തരത്തിലുള്ള ഉപദേശം നൽകുന്നതുപോലെ. "രാജാവേ, രാമനെ യുവരാജാവായി വാഴിക്കുക; ജീവിതത്തിൽ നിന്നും ജന്മത്തിൽ നിന്നും നിനക്ക് എന്ത് ലാഭമാണ് ലഭിക്കുന്നത്?"

Verse 6 (दोहा/सोरठा)

यह बिचारु उर आनि नृप सुदिनु सुअवसरु पाइ। प्रेम पुलकि तन मुदित मन गुरहि सुनायउ जाइ।।2।।

ഈ ചിന്ത ഹൃദയത്തിൽ കൊണ്ടുവന്ന്, ഒരു നല്ല ദിവസവും ഉചിതമായ സമയവും കണ്ടെത്തി, രാജാവ്, സ്നേഹം കൊണ്ട് ശരീരം രോമാഞ്ചിതവും മനസ്സ് സന്തോഷം നിറഞ്ഞതുമായി, ഗുരുവിനോട് അത് അറിയിക്കാൻ പോയി.

Verse 7 (चौपाई)

कहइ भुआलु सुनिअ मुनिनायक। भए राम सब बिधि सब लायक।। सेवक सचिव सकल पुरबासी। जे हमारे अरि मित्र उदासी।। सबहि रामु प्रिय जेहि बिधि मोही। प्रभु असीस जनु तनु धरि सोही।। बिप्र सहित परिवार गोसाईं। करहिं छोहु सब रौरिहि नाई।। जे गुर चरन रेनु सिर धरहीं। ते जनु सकल बिभव बस करहीं।। मोहि सम यहु अनुभयउ न दूजें। सबु पायउँ रज पावनि पूजें।। अब अभिलाषु एकु मन मोरें। पूजहि नाथ अनुग्रह तोरें।। मुनि प्रसन्न लखि सहज सनेहू। कहेउ नरेस रजायसु देहू।।

ഭൂമിയുടെ നാഥൻ പറഞ്ഞു: "മുനിശ്രേഷ്ഠാ, എന്നെ കേൾക്കൂ. രാമൻ എല്ലാ വിധത്തിലും അർഹനായിരിക്കുന്നു. എന്റെ സേവകർ, മന്ത്രിമാർ, എല്ലാ നഗരവാസികൾ, എന്റെ ശത്രുക്കൾ, മിത്രങ്ങൾ, അല്ലെങ്കിൽ ഉദാസീനർ ആരായാലും, എല്ലാവരും എന്നെപ്പോലെ രാമനെ സ്നേഹിക്കുന്നു; അവൻ എന്റെ അനുഗ്രഹം തന്നെ ശരീരമായി വഹിക്കുന്നതുപോലെ പെരുമാറുന്നു. ബ്രാഹ്മണർ, അവരുടെ കുടുംബങ്ങൾക്കൊപ്പം, അവനോട് സ്നേഹം തോന്നുന്നു, നിങ്ങളെ അനുസരിക്കും. ഗുരുവിന്റെ പാദപത്മത്തിലെ പൊടി തലയിൽ ധരിക്കുന്നവർ, അവർ എല്ലാ ഐശ്വര്യത്തെയും സ്വാധീനിക്കുന്നു. മറ്റാരും എന്നെപ്പോലെ ഇത്രയും സ്നേഹം അനുഭവിച്ചിട്ടില്ല; അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാദപത്മത്തിലെ പൊടി ആരാധിച്ചുകൊണ്ട് ഞാൻ സർവ്വവും നേടി. ഇപ്പോൾ എന്റെ മനസ്സിൽ ഒരേ ഒരു ആഗ്രഹമുണ്ട്: നാഥാ, നിങ്ങൾ കൃപാകടാക്ഷം നൽകണം. മുനി സ്വാഭാവികമായി പ്രസന്നനും സ്നേഹാദരവുള്ളവനുമായി കണ്ട്, രാജാവ് അദ്ദേഹത്തോട് ഇഷ്ടമുള്ളത് ആവശ്യപ്പെടാൻ പറഞ്ഞു.

Verse 8 (दोहा/सोरठा)

राजन राउर नामु जसु सब अभिमत दातार। फल अनुगामी महिप मनि मन अभिलाषु तुम्हार।।3।।

രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ നാമവും കീർത്തിയും ആഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്ന സകലത്തിനും ദാതാക്കളാണ്. രാജാധിരാജാക്കന്മാരിൽ രത്നമേ, നിങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിലെ ആഗ്രഹം സഫലമാകട്ടെ.

Verse 9 (चौपाई)

सब बिधि गुरु प्रसन्न जियँ जानी। बोलेउ राउ रहँसि मृदु बानी।। नाथ रामु करिअहिं जुबराजू। कहिअ कृपा करि करिअ समाजू।। मोहि अछत यहु होइ उछाहू। लहहिं लोग सब लोचन लाहू।। प्रभु प्रसाद सिव सबइ निबाहीं। यह लालसा एक मन माहीं।। पुनि न सोच तनु रहउ कि जाऊ। जेहिं न होइ पाछें पछिताऊ।। सुनि मुनि दसरथ बचन सुहाए। मंगल मोद मूल मन भाए।। सुनु नृप जासु बिमुख पछिताहीं। जासु भजन बिनु जरनि न जाहीं।। भयउ तुम्हार तनय सोइ स्वामी। रामु पुनीत प्रेम अनुगामी।।

ഗുരു എല്ലാ വിധത്തിലും പ്രസന്നനാണെന്ന് ഹൃദയത്തിൽ മനസ്സിലാക്കി, രാജാവ് മൃദുവായ, പുഞ്ചിരിതുള്ള വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു. "നാഥാ, രാമനെ യുവരാജാവാക്കണം. കൃപ കാണിച്ച് സഭ ഒരുക്കണം. ഇതാണ് എന്റെ ഹൃദയത്തിലെ സന്തോഷം; എല്ലാ ജനങ്ങളും അവരുടെ കണ്ണുകളുടെ ആനന്ദം പ്രാപിക്കും. ഭഗവത്കൃപയാൽ സകലവും നിവർത്തിക്കപ്പെടും; ഇതാണ് എന്റെ മനസ്സിലെ ഏക ആഗ്രഹം. പിന്നീട് ഞാൻ ദുഃഖിക്കരുത്, 'ഞാൻ ഇത് ചെയ്തില്ലല്ലോ' എന്ന് ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, ചെയ്യാതെ വിട്ടതിന് പശ്ചാത്താപമുണ്ടാകും. ദശരഥന്റെ സുന്ദരമായ വാക്കുകൾ കേട്ട്, മുനിയുടെ ഹൃദയം സന്തോഷത്തിന്റെയും ആനന്ദത്തിന്റെയും മൂലമായി നിറഞ്ഞു, സകല മംഗളങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാനം. "കേൾക്കൂ, രാജാവേ: അദ്ദേഹത്തിൽ നിന്ന് തിരിഞ്ഞുനടക്കുന്നവർ പശ്ചാത്താപപ്പെടും; പ്രതികൂലാവസ്ഥയിലും ഉപേക്ഷിക്കാൻ കഴിയാത്ത ആരാധന അദ്ദേഹത്തിനുണ്ട്. അദ്ദേഹം നിങ്ങളുടെ പുത്രനായിരിക്കുന്നു, ആ പരമാധിപതി, പുണ്യവാനായ രാമൻ, സ്നേഹത്തെ അനുഗമിക്കുന്നവൻ."

Verse 10 (दोहा/सोरठा)

बेगि बिलंबु न करिअ नृप साजिअ सबुइ समाजु। सुदिन सुमंगलु तबहिं जब रामु होहिं जुबराजु।।4।।

വൈകല്യം വരുത്തരുത്, രാജാവേ; സമ്പൂർണ്ണ സഭ ഒരുക്കുക. രാമൻ യുവരാജാവാകുന്ന ദിവസം മാത്രമേ നല്ലതും മംഗളകരവുമായ ദിവസമായി കണക്കാക്കാവൂ.

Verse 11 (चौपाई)

मुदित महिपति मंदिर आए। सेवक सचिव सुमंत्रु बोलाए।। कहि जयजीव सीस तिन्ह नाए। भूप सुमंगल बचन सुनाए।। जौं पाँचहि मत लागै नीका। करहु हरषि हियँ रामहि टीका।। मंत्री मुदित सुनत प्रिय बानी। अभिमत बिरवँ परेउ जनु पानी।। बिनती सचिव करहि कर जोरी। जिअहु जगतपति बरिस करोरी।। जग मंगल भल काजु बिचारा। बेगिअ नाथ न लाइअ बारा।। नृपहि मोदु सुनि सचिव सुभाषा। बढ़त बौंड़ जनु लही सुसाखा।।

സന്തുഷ്ടനായ രാജാവ് കൊട്ടാരത്തിലേക്ക് വന്നു, തന്റെ സേവകർ, മന്ത്രിമാർ, സുമന്ത്രൻ എന്നിവരെ വിളിച്ചു. അദ്ദേഹം അവർക്ക് വിജയവും ദീർഘായുസ്സും ആശംസിച്ചു, അവർ തല കുനിച്ചു; രാജാവ് ശുഭമംഗളവാക്യങ്ങൾ പറഞ്ഞു. "നിങ്ങൾ അഞ്ചുപേരുടെയും അഭിപ്രായം നല്ലതാണെങ്കിൽ, സന്തോഷത്തോടെ രാമന്റെ നെറ്റിയിൽ തിലകം ചാർത്തുക." മന്ത്രിമാർ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃപാദൃഷ്ടിയുള്ള വാക്കുകൾ കേട്ട് സന്തുഷ്ടരായി; അവരുടെ രഹസ്യമായ ആഗ്രഹം സഫലമായി, വരണ്ട ഭൂമിയിൽ വെള്ളം പതിക്കുന്നതുപോലെ. മന്ത്രിമാർ കൈകൾ കൂപ്പി പ്രാർത്ഥിച്ചു: "ലോകനാഥാ, കോടി വർഷങ്ങൾ നിങ്ങൾ ജീവിക്കണം. ലോകക്ഷേമത്തിനും നല്ല ഉദ്ദേശ്യത്തിനും വേണ്ടി ഇത് ആലോചിച്ചിരിക്കുന്നു; നാഥാ, താമസിക്കരുത്, മാറ്റിവയ്ക്കരുത്." മന്ത്രിമാരുടെ സുന്ദരമായ പ്രസംഗം കേട്ട്, രാജാവിന്റെ സന്തോഷം വർദ്ധിച്ചു, പുതിയ തളിരുകൾ ലഭിച്ച വൃക്ഷം പോലെ.

Verse 12 (दोहा/सोरठा)

कहेउ भूप मुनिराज कर जोइ जोइ आयसु होइ। राम राज अभिषेक हित बेगि करहु सोइ सोइ।।5।।

രാജാവ് പറഞ്ഞു: "മുനീന്ദ്രാ, എന്ത് ആജ്ഞ നൽകുന്നുവോ അതെല്ലാം രാമന്റെ രാജ്യാഭിഷേകത്തിനായി ഉടൻ ചെയ്യുക."

Verse 13 (चौपाई)

हरषि मुनीस कहेउ मृदु बानी। आनहु सकल सुतीरथ पानी।। औषध मूल फूल फल पाना। कहे नाम गनि मंगल नाना।। चामर चरम बसन बहु भाँती। रोम पाट पट अगनित जाती।। मनिगन मंगल बस्तु अनेका। जो जग जोगु भूप अभिषेका।। बेद बिदित कहि सकल बिधाना। कहेउ रचहु पुर बिबिध बिताना।। सफल रसाल पूगफल केरा। रोपहु बीथिन्ह पुर चहुँ फेरा।। रचहु मंजु मनि चौकें चारू। कहहु बनावन बेगि बजारू।। पूजहु गनपति गुर कुलदेवा। सब बिधि करहु भूमिसुर सेवा।।

സന്തുഷ്ടനായ മുനി മൃദുവായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: "ലഭിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള എല്ലാ വസ്തുക്കളും കൊണ്ടുവരുക." "ഔഷധികൾ, വേരുകൾ, പൂക്കൾ, പഴങ്ങൾ, തുണികൾ; പല ശുഭകരമായ വസ്തുക്കളുടെ പേര് എണ്ണിപ്പറയുക." വാൽമാലകൾ, പലതരം വസ്ത്രങ്ങൾ, പട്ടും മിനുസമുള്ള തുണികളും എണ്ണമറ്റ വകഭേദങ്ങൾ. രത്നങ്ങളും പല ശുഭകരമായ വസ്തുക്കളും, രാജാവിന്റെ അഭിഷേകത്തിന് യോഗ്യമായ സകലവും. വേദങ്ങളിൽ പ്രസിദ്ധമായ എല്ലാ വിധികളും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞുകൊടുത്തു, നഗരത്തിൽ വിവിധ മണ്ഡപങ്ങൾ ഒരുക്കാൻ ആജ്ഞാപിച്ചു. "കായ്ച്ചുനിൽക്കുന്ന മാമ്പഴവൃക്ഷങ്ങൾ, അടയ്ക്കാമരങ്ങൾ, വാഴകൾ എന്നിവ നഗരത്തിന്റെ നാലുവശത്തുമുള്ള തെരുവുകളിൽ നടുക." "സുന്ദരമായ രത്നഖചിതമായ ചത്വരങ്ങളും മനോഹരമായ പ്രാങ്കണങ്ങളും ഒരുക്കുക; വിപണികൾ താമസമില്ലാതെ ഒരുക്കാൻ ആജ്ഞാപിക്കുക." "ഗണപതിയെ, ഗുരുവിനെ, കുലദേവതമാരെ ആരാധിക്കുക; ഭൂമിയുടെ രാജാവിന് വേണ്ട സകല സേവനങ്ങളും നിർവ്വഹിക്കുക."

Verse 14 (दोहा/सोरठा)

ध्वज पताक तोरन कलस सजहु तुरग रथ नाग। सिर धरि मुनिबर बचन सबु निज निज काजहिं लाग।।6।।

ധ്വജങ്ങളും പതാകകളും തോരണങ്ങളും കലശങ്ങളും ഒരുക്കുവിൻ; കുതിരകളെയും രഥങ്ങളെയും ആനകളെയും അലങ്കരിക്കുവിൻ. മഹർഷിയുടെ വചനങ്ങൾ മനസ്സിൽ ധരിച്ചുകൊണ്ട്, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ കർമ്മങ്ങളിൽ ഏർപ്പെട്ടു.

Verse 15 (चौपाई)

जो मुनीस जेहि आयसु दीन्हा। सो तेहिं काजु प्रथम जनु कीन्हा।। बिप्र साधु सुर पूजत राजा। करत राम हित मंगल काजा।। सुनत राम अभिषेक सुहावा। बाज गहागह अवध बधावा।। राम सीय तन सगुन जनाए। फरकहिं मंगल अंग सुहाए।। पुलकि सप्रेम परसपर कहहीं। भरत आगमनु सूचक अहहीं।। भए बहुत दिन अति अवसेरी। सगुन प्रतीति भेंट प्रिय केरी।। भरत सरिस प्रिय को जग माहीं। इहइ सगुन फलु दूसर नाहीं।। रामहि बंधु सोच दिन राती। अंडन्हि कमठ ह्रदउ जेहि भाँती।।

മുനിശ്രേഷ്ഠൻ ആര്ക്ക് ആജ്ഞ നൽകി, അയാൾ ആ കാര്യം ആദ്യമായി നിർവഹിച്ചു. രാജാവ് ബ്രാഹ്മണരെയും സാധുക്കളെയും ദേവന്മാരെയും പൂജിച്ചു, രാമന്റെ ക്ഷേമത്തിനും മംഗളത്തിനും വേണ്ടിയുള്ള കാര്യങ്ങൾ ചെയ്തു. രാമന്റെ മംഗളകരമായ അഭിഷേകത്തെക്കുറിച്ച് കേട്ടറിഞ്ഞ്, അയോധ്യ വാദ്യങ്ങളുടെ നാദത്താലും മഹാസന്തോഷത്താലും നിറഞ്ഞു. രാമന്റെയും സീതയുടെയും ശരീരങ്ങളിൽ മംഗള സൂചകങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷമായി; അവരുടെ സുന്ദരമായ അംഗങ്ങൾ ശുഭ സൂചകങ്ങളാൽ വിറച്ചു. പ്രേമത്താൽ ആവേശിതരായി അവർ പരസ്പരം സംസാരിച്ചു; ഇവ ഭരതന്റെ ആഗമനത്തിന്റെ സൂചനകളായിരുന്നു. വളരെ ദിവസങ്ങൾ മഹത്തായ പ്രതീക്ഷയിൽ കഴിഞ്ഞു; ആ ശകുനങ്ങൾ പ്രിയപ്പെട്ടവരുമായുള്ള സമാഗമത്തിന്റെ ഉറപ്പ് നൽകി. ലോകത്ത് ഭരതന് തുല്യമായ പ്രിയപ്പെട്ടവൻ മറ്റാരുമില്ല; ഇതാണ് ആ ശകുനങ്ങളുടെ ഫലം, മറ്റൊന്നുമില്ല. രാമൻ രാപ്പകലും സഹോദരനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കുന്നു, ആമ തന്റെ മുട്ടകളെ ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 16 (दोहा/सोरठा)

एहि अवसर मंगलु परम सुनि रहँसेउ रनिवासु। सोभत लखि बिधु बढ़त जनु बारिधि बीचि बिलासु।।7।।

ഈ മംഗളകരമായ നിമിഷത്തിൽ, പരമമായ നന്മയെക്കുറിച്ച് കേട്ടറിഞ്ഞ് രാജധാനി സന്തോഷത്താൽ നിറഞ്ഞു; അത് സുന്ദരമായി തിളങ്ങി, തിങ്ങളുടെ പ്രഭ വർദ്ധിക്കുന്നതുപോലെ, സമുദ്രം തിരമാലകൾക്കിടയിൽ കളിച്ചുനടക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി.

Verse 17 (चौपाई)

प्रथम जाइ जिन्ह बचन सुनाए। भूषन बसन भूरि तिन्ह पाए।। प्रेम पुलकि तन मन अनुरागीं। मंगल कलस सजन सब लागीं।। चौकें चारु सुमित्राँ पुरी। मनिमय बिबिध भाँति अति रुरी।। आनँद मगन राम महतारी। दिए दान बहु बिप्र हँकारी।। पूजीं ग्रामदेबि सुर नागा। कहेउ बहोरि देन बलिभागा।। जेहि बिधि होइ राम कल्यानू। देहु दया करि सो बरदानू।। गावहिं मंगल कोकिलबयनीं। बिधुबदनीं मृगसावकनयनीं।।

ആദ്യം ചെന്ന് വാർത്ത അറിയിച്ചവർക്ക് ആഭരണങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും സമൃദ്ധമായി ലഭിച്ചു. പ്രേമത്താൽ ആവേശിതരായി, ശരീരവും മനസ്സും അനുരാഗത്താൽ നിറഞ്ഞവരായി, അവർ എല്ലാവരും മംഗളകരമായ സന്തോഷത്തിന്റെ പാത്രങ്ങളായി. സുമിത്രയുടെ വാസസ്ഥലം സുന്ദരമായി അലങ്കരിച്ചു, രത്നങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ വിവിധ തരത്തിലുള്ള അലങ്കാരങ്ങളാൽ അതിമനോഹരമായി. രാമന്റെ മാതാവ്, സന്തോഷത്താൽ നിറഞ്ഞവളായി, ബ്രാഹ്മണർക്ക് സമൃദ്ധമായ ദാനങ്ങൾ നൽകി അവരെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു. അവൾ ഗ്രാമദേവതമാരെയും ദേവന്മാരെയും നാഗങ്ങളെയും പൂജിച്ചു, വീണ്ടും പറഞ്ഞു: എനിക്ക് ഭാഗ്യവാനായ പുത്രനെ തരണേ. എങ്ങനെയാണോ രാമന്റെ ക്ഷേമം സാധ്യമാകുന്നത്, കരുണ കാണിച്ച് ആ അനുഗ്രഹം തരണേ. കുയിലുകളും മറ്റ് പക്ഷികളും മംഗളഗാനങ്ങൾ പാടി; ചന്ദ്രമുഖികളായ സ്ത്രീകളും മൃഗനയനങ്ങളുള്ള കന്യകമാരും സന്തോഷിച്ചു.

Verse 18 (दोहा/सोरठा)

राम राज अभिषेकु सुनि हियँ हरषे नर नारि। लगे सुमंगल सजन सब बिधि अनुकूल बिचारि।।8।।

രാമന്റെ രാജകീയ അഭിഷേകത്തെക്കുറിച്ച് കേട്ടറിഞ്ഞ്, പുരുഷന്മാരും സ്ത്രീകളും ഹൃദയത്തിൽ സന്തോഷിച്ചു; എല്ലാ നല്ലവരും എല്ലാ വിധത്തിലും അനുകൂലമായി കണക്കാക്കി മംഗളകരമായ ആഘോഷങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു.

Verse 19 (चौपाई)

तब नरनाहँ बसिष्ठु बोलाए। रामधाम सिख देन पठाए।। गुर आगमनु सुनत रघुनाथा। द्वार आइ पद नायउ माथा।। सादर अरघ देइ घर आने। सोरह भाँति पूजि सनमाने।। गहे चरन सिय सहित बहोरी। बोले रामु कमल कर जोरी।। सेवक सदन स्वामि आगमनू। मंगल मूल अमंगल दमनू।। तदपि उचित जनु बोलि सप्रीती। पठइअ काज नाथ असि नीती।। प्रभुता तजि प्रभु कीन्ह सनेहू। भयउ पुनीत आजु यहु गेहू।। आयसु होइ सो करौं गोसाई। सेवक लहइ स्वामि सेवकाई।।

അനന്തരം രാജാവ് വസിഷ്ഠരെ വിളിച്ചുവരുത്തി, രാമന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്ക് ഉപദേശം നൽകാനായി അയച്ചു. ഗുരുവിന്റെ ആഗമനത്തെക്കുറിച്ച് കേട്ടറിഞ്ഞ്, രഘുനാഥൻ വാതിലിലേക്ക് ചെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാദങ്ങളിൽ തല വെച്ചു നമസ്കരിച്ചു. ആദരവോടെ അർഘ്യം നൽകി അദ്ദേഹത്തെ ഭവനത്തിലേക്ക് കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു, പതിനാറ് വിധത്തിൽ പൂജിച്ച് ബഹുമാനിച്ചു. പിന്നീട് സീതയോടൊപ്പം അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാദങ്ങൾ പിടിച്ചു, രാമൻ തന്റെ താമരപ്പൂവിന്റെ പോലെയുള്ള കൈകൾ കൂട്ടിപ്പിടിച്ചുകൊണ്ട് സംസാരിച്ചു. സേവകന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് സ്വാമിയുടെ വരവ് എല്ലാ നന്മയുടെയും മൂലവും എല്ലാ ദുരിതങ്ങളുടെയും നാശകനുമാണ്. എന്നിരുന്നാലും, പ്രേമത്തോടെ ചോദിക്കുന്നത് ഉചിതമാണ്: സേവകൻ എന്ത് കാര്യമാണ് ചെയ്യേണ്ടത്? അതാണ് സ്വാമിയുടെ മാർഗ്ഗം. താങ്കൾ സ്വാതന്ത്ര്യം ഉപേക്ഷിച്ച് സ്വാമിയെന്ന നിലയിൽ സ്നേഹം കാണിച്ചു; ഇന്ന് ഈ ഭവനം പവിത്രമായിരിക്കുന്നു. എന്ത് ആജ്ഞയുണ്ടോ അത് ഞാൻ ചെയ്യും, അല്ലയോ സ്വാമി; സേവകൻ സ്വാമിയുടെ സേവനത്തിൽ ലയിക്കുന്നു.

Verse 20 (दोहा/सोरठा)

सुनि सनेह साने बचन मुनि रघुबरहि प्रसंस। राम कस न तुम्ह कहहु अस हंस बंस अवतंस।।9।।

മുനിയുടെ സ്നേഹത്താലും സൗമ്യമായ ഉപദേശത്താലും നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട്, രഘുപതിയെ പ്രശംസിച്ചുകൊണ്ട്, സീത ചോദിച്ചു: എന്തുകൊണ്ടാണ് നിങ്ങൾ രാമനെക്കുറിച്ച് ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കാത്തത്? അദ്ദേഹം രഘുവംശത്തിലെ ഹംസക്ക് തുല്യമായ അലങ്കാരമാണ്.