
Sukta 4.58
Vāmadeva Gautama (traditional attribution for RV 4.58)
Ghṛta / Soma-essence (with a mystic-theological focus rather than a single anthropomorphic deity)
Triṣṭubh
ಋಗ್ವೇದ 4.58 ಒಂದು ಗೂಢಾರ್ಥಮಯ ಸ್ತೋತ್ರ; ಇಲ್ಲಿ ಘೃತವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಸೋಮ-ಸಾರವೆಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ—ವಿಶ್ವಸಾಗರದಿಂದ ಏಳುವ ಮಧುರ ಅಲೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪೀಡನ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಮೂಲಕ “ಅಮೃತತ್ವ”ವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಯಜ್ಞದ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಗುಪ್ತ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ—ಘೃತವು ದೇವತೆಗಳ ನಾಲಿಗೆ, ಅಮೃತದ ನಾಭಿ—ಹೀಗಾಗಿ ಹೊರಗಿನ ಅರ್ಪಣೆ ಒಳಗಿನ ಶುದ್ಧೀಕೃತ ಚೇತನ್ಯದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
Mantra 1
समुद्रादूर्मिर्मधुमाँ उदारदुपांशुना सममृतत्वमानट् । घृतस्य नाम गुह्यं यदस्ति जिह्वा देवानाममृतस्य नाभिः ॥
ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಮಧುರ ಅಲೆ ಏಳುತ್ತದೆ; ಉಪಾಂಶು (ಸೂಕ್ಷ್ಮ) ಪೀಡನದಿಂದ ಅದು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಘೃತದ ಗುಹ್ಯ ನಾಮವೇ ಇದು—ಇದೇ ದೇವರ ಜಿಹ್ವೆ, ಅಮೃತದ ನಾಭಿ-ಕೇಂದ್ರ.
Mantra 2
वयं नाम प्र ब्रवामा घृतस्यास्मिन्यज्ञे धारयामा नमोभिः । उप ब्रह्मा शृणवच्छस्यमानं चतुःशृङ्गोऽवमीद्गौर एतत् ॥
ನಾವು ನಿಜವಾಗಿ ಘೃತದ ನಾಮವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತೇವೆ; ಈ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಮಸ್ಕಾರ-ಕರ್ಮಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಧಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ. ಉಚ್ಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಾ (ವಾಣಿ-ರೂಪ) ಕೇಳಲಿ; ಚತುಃಶೃಂಗ ವೃಷಭನು ಈ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಗರ್ಜಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾನೆ.
Mantra 3
चत्वारि शृङ्गा त्रयो अस्य पादा द्वे शीर्षे सप्त हस्तासो अस्य । त्रिधा बद्धो वृषभो रोरवीति महो देवो मर्त्याँ आ विवेश ॥
ನಾಲ್ಕು ಅವನ ಶೃಂಗಗಳು, ಮೂರು ಅವನ ಪಾದಗಳು, ಎರಡು ಅವನ ಶಿರಸ್ಸುಗಳು, ಏಳು ಅವನ ಹಸ್ತಗಳು. ತ್ರಿಧಾ ಬಂಧಿತನಾದ ವೃಷಭನು ಗರ್ಜಿಸುತ್ತಾನೆ; ಮಹಾನ್ ದೇವನು ಮರ್ಥ್ಯರೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದಾನೆ.
Mantra 4
त्रिधा हितं पणिभिर्गुह्यमानं गवि देवासो घृतमन्वविन्दन् । इन्द्र एकं सूर्य एकं जजान वेनादेकं स्वधया निष्टतक्षुः ॥
ತ್ರಿಧಾ ಹಿತವಾಗಿಯೂ ಪಣಿಗಳಿಂದ ಗುಹ್ಯವಾಗಿಯೂ ಇಡಲ್ಪಟ್ಟದ್ದನ್ನು—ದೇವರುಗಳು ಗೋವಿನಲ್ಲಿ (ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಮೂಲದಲ್ಲಿ) ಘೃತವನ್ನು ಅನುಸಂಧಾನಿಸಿ ಕಂಡರು. ಇಂದ್ರನು ಒಂದು ರೂಪವನ್ನು ಜನಿಸಿದನು, ಸೂರ್ಯನು ಮತ್ತೊಂದು; ಮತ್ತು ವೇನದಿಂದ (ಆಕಾಂಕ್ಷಿ-ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ) ಒಂದನ್ನು ಸ್ವಧೆಯಿಂದ ರೂಪಿಸಿದರು.
Mantra 5
एता अर्षन्ति हृद्यात्समुद्राच्छतव्रजा रिपुणा नावचक्षे । घृतस्य धारा अभि चाकशीमि हिरण्ययो वेतसो मध्य आसाम् ॥
ಈ ಧಾರೆಗಳು ಹೃದಯ-ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತವೆ—ನೂರು ಮಾರ್ಗಗಳವು, ಶತ್ರುವಿಗೆ ಕಾಣದವು. ನಾನು ಘೃತದ ಪ್ರವಾಹಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ; ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ವೇತ್ರ (ವೇತಸ/ಕಬ್ಬಿನ ದಂಡ) ನಿಂತಿದೆ.
Mantra 6
सम्यक्स्रवन्ति सरितो न धेना अन्तर्हृदा मनसा पूयमानाः । एते अर्षन्त्यूर्मयो घृतस्य मृगा इव क्षिपणोरीषमाणाः ॥
ಅವು ನದಿಗಳಂತೆ ಸರಿಯಾಗಿ, ಸತ್ಯವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ; ಹಾಲುಕೊಡುವ ಹಸುಗಳಂತೆ—ಹೃದಯದಲ್ಲೂ ಮನಸ್ಸಲ್ಲೂ ಒಳಗಿನಿಂದ ಶುದ್ಧಗೊಳ್ಳುತ್ತ. ಘೃತದ ಈ ಊರ್ಮಿಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಉಕ್ಕುತ್ತವೆ, ಚುರುಕು ಮೃಗಗಳಂತೆ, ಉತ್ಸಾಹದ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಧಾವಿಸುತ್ತವೆ.
Mantra 7
सिन्धोरिव प्राध्वने शूघनासो वातप्रमियः पतयन्ति यह्वाः । घृतस्य धारा अरुषो न वाजी काष्ठा भिन्दन्नूर्मिभिः पिन्वमानः ॥
ಸಿಂಧುವಿನಂತೆ ಮುಂದಿನ ಪಥದಲ್ಲಿ—ತೀಕ್ಷ್ಣ-ನಾಸಿಕ, ಗಾಳಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತ—ಆ ಉನ್ನತ ಚಲನಗಳು ಹಾರಿಹೋಗುತ್ತವೆ. ಘೃತದ ಧಾರೆಗಳು, ಅರುಣವರ್ಣದ ಸಮೃದ್ಧ ವಾಜಿಯಂತೆ, ಊರ್ಮಿಗಳಿಂದ ಉಬ್ಬುತ್ತ, ಅಡ್ಡಿಗಳ ಕಾಷ್ಠಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸುತ್ತವೆ.
Mantra 8
अभि प्रवन्त समनेव योषाः कल्याण्यः स्मयमानासो अग्निम् । घृतस्य धाराः समिधो नसन्त ता जुषाणो हर्यति जातवेदाः ॥
ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಗೆ ಹೋಗುವ ಸ್ತ್ರೀಯರಂತೆ, ಕಲ್ಯಾಣಕರಿಯೂ ನಗುನಗುತ್ತಾ ಬರುವ (ಧಾರೆಗಳು) ಅಗ್ನಿಯ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಘೃತದ ಧಾರೆಗಳು ಸಮಿಧೆಗಳಂತೆ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತವೆ; ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುವ ಜಾತವೇದಾ ಉಲ್ಲಾಸಭರಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಜಿಗಿಯುತ್ತಾನೆ.
Mantra 9
कन्या इव वहतुमेतवा उ अञ्ज्यञ्जाना अभि चाकशीमि । यत्र सोमः सूयते यत्र यज्ञो घृतस्य धारा अभि तत्पवन्ते ॥
ಮದುವೆ ಮೆರವಣಿಗೆಗೆ ಹೋಗುವ ಕನ್ಯೆಯರಂತೆ, ತಾವು ತಾವೇ ಅಂಜಿಸಿಕೊಂಡು ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಂಡು, ನಾನು ಅವುಗಳನ್ನು ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ನೋಡುತ್ತೇನೆ. ಯಲ್ಲಿ ಸೋಮನು ಪೀಡ್ಯತೇ (ಪೀಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ), ಯಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಘೃತದ ಧಾರೆಗಳು ‘ತತ್’—ಪರಮ ಗುರಿ—ದತ್ತ ಹರಿಯುತ್ತವೆ.
Mantra 10
अभ्यर्षत सुष्टुतिं गव्यमाजिमस्मासु भद्रा द्रविणानि धत्त । इमं यज्ञं नयत देवता नो घृतस्य धारा मधुमत्पवन्ते ॥
ಸುಷ್ಟುತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಗವ್ಯ—ಪ್ರಕಾಶಮಯ ಲಾಭ—ಮತ್ತು ವಿಜಯೀ ಸಮೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ (ನಮ್ಮ ಕಡೆಗೆ) ಹರಿಯಿರಿ; ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಭದ್ರವಾದ ದ್ರವಿಣಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರಿ. ಹೇ ದೇವತಾ-ಶಕ್ತಿಗಳೇ, ನಮ್ಮ ಈ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿರಿ; ಮತ್ತು ಮಧುಮಯ ಆನಂದದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಘೃತದ ಧಾರೆಗಳು ಹರಿದು ಶುದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಿ.
Mantra 11
धामन्ते विश्वं भुवनमधि श्रितमन्तः समुद्रे हृद्यन्तरायुषि । अपामनीके समिथे य आभृतस्तमश्याम मधुमन्तं त ऊर्मिम् ॥
ನಿನ್ನ ಧರ್ಮ—ನಿನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ನಿಯಮ—ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತದೆ; ಮೇಲಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವೂ ಒಳಗಿಂದ ನೆಲೆಯೂರಿದುದೂ ಆಗಿದೆ. ಅದು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ, ಹೃದಯದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಣದ ಅಂತರ್ತಮದಲ್ಲಿ ಅಂತರಂಗವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ಜಲಗಳ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಸಂಗಮ-ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹೊರತರುವ ನಿನ್ನ ಮಧುಮಯ, ರಸಪೂರ್ಣ ಊರ್ಮಿ (ಅಲೆ)—ಅದನ್ನು ನಾವು ಪಡೆಯೋಣ.
It uses ghee as the ritual symbol, but it mainly teaches a hidden meaning: ghṛta is a subtle “essence” that becomes amṛta when purified and offered with right inner awareness.
Because ghṛta is the medium through which the offering is ‘tasted’ and carried—ritually by Agni, and mystically as the divine power that receives and transforms the sacrifice.
The “ocean” is the cosmic source (often linked with the Waters and Soma); the “wave” is the rising current of sweetness/essence—experienced outwardly as oblation and inwardly as clarified, life-giving consciousness.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.