Sukta 58

Mantra 1

समुद्रादूर्मिर्मधुमाँ उदारदुपांशुना सममृतत्वमानट् । घृतस्य नाम गुह्यं यदस्ति जिह्वा देवानाममृतस्य नाभिः ॥

ସମୁଦ୍ରରୁ ମଧୁମୟ ତରଙ୍ଗ ଉଦିତ ହୁଏ; ଉପାଂଶୁ (ସୂକ୍ଷ୍ମ) ପୀଡନ ଦ୍ୱାରା ସେ ଅମୃତତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଘୃତର ଯେ ଗୁହ୍ୟ ନାମ—ସେଇ ଦେବମାନଙ୍କର ଜିହ୍ୱା, ଅମୃତର ନାଭି-କେନ୍ଦ୍ର।

Mantra 2

वयं नाम प्र ब्रवामा घृतस्यास्मिन्यज्ञे धारयामा नमोभिः । उप ब्रह्मा शृणवच्छस्यमानं चतुःशृङ्गोऽवमीद्गौर एतत् ॥

ଆମେ ନିଶ୍ଚୟ ଘୃତର ନାମକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଛୁ; ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ନମସ୍କାର-କର୍ମଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ଧାରଣ କରୁଛୁ। ଉଚ୍ଚାରିତ ସ୍ତୁତିକୁ ବ୍ରହ୍ମା (ବାଣୀ-ରୂପ) ଶୁଣୁନ୍ତୁ; ଚତୁଃଶୃଙ୍ଗ ବୃଷଭ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଗର୍ଜନ କରି ପ୍ରକଟ କରିଛି।

Mantra 3

चत्वारि शृङ्गा त्रयो अस्य पादा द्वे शीर्षे सप्त हस्तासो अस्य । त्रिधा बद्धो वृषभो रोरवीति महो देवो मर्त्याँ आ विवेश ॥

ଚାରି ତାହାର ଶୃଙ୍ଗ, ତିନି ତାହାର ପାଦ, ଦୁଇ ତାହାର ଶିର, ସାତ ତାହାର ହସ୍ତ। ତ୍ରିଧା ବଦ୍ଧ ବୃଷଭ ଗର୍ଜନ କରେ; ମହାଦେବ ମର୍ତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।

Mantra 4

त्रिधा हितं पणिभिर्गुह्यमानं गवि देवासो घृतमन्वविन्दन् । इन्द्र एकं सूर्य एकं जजान वेनादेकं स्वधया निष्टतक्षुः ॥

ତ୍ରିଧା ନିହିତ ଏବଂ ପଣିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୁହ୍ୟ ରଖାଯାଇଥିବା—ଦେବମାନେ ଗୋ-ମଧ୍ୟରେ (ପ୍ରକାଶମୟ ସ୍ରୋତରେ) ଘୃତକୁ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରି ଖୋଜି ପାଇଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଗୋଟିଏ ରୂପ ଜନ୍ମାଇଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗୋଟିଏ ଅନ୍ୟ; ଏବଂ ୱେନାରୁ (ଆକାଂକ୍ଷୀ-ଦ୍ରଷ୍ଟା) ସ୍ୱଧାଦ୍ୱାରା ଗୋଟିଏକୁ ଗଢ଼ି ନିଷ୍ପନ୍ନ କଲେ।

Mantra 5

एता अर्षन्ति हृद्यात्समुद्राच्छतव्रजा रिपुणा नावचक्षे । घृतस्य धारा अभि चाकशीमि हिरण्ययो वेतसो मध्य आसाम् ॥

ଏହି ଧାରାମାନେ ହୃଦୟ-ସମୁଦ୍ରରୁ ବହିଆସନ୍ତି—ଶତମାର୍ଗୀ, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ। ମୁଁ ଘୃତର ଧାରାମାନଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ୱେତସ (ରିଡ୍) ଦଣ୍ଡାୟମାନ।

Mantra 6

सम्यक्स्रवन्ति सरितो न धेना अन्तर्हृदा मनसा पूयमानाः । एते अर्षन्त्यूर्मयो घृतस्य मृगा इव क्षिपणोरीषमाणाः ॥

ସେମାନେ ନଦୀମାନଙ୍କ ପରି ସିଧା ଓ ସତ୍ୟ ଭାବେ ବହନ୍ତି, ଦୁଧାଳୁ ଧେନୁମାନଙ୍କ ପରି—ହୃଦୟ ଓ ମନର ଅନ୍ତରେ ଶୁଦ୍ଧିକୃତ ହେଉଥିବା। ଘୃତର ଏହି ଊର୍ମିମାନେ ବେଗେ ଉଛ୍ଛ୍ୱାସିତ ହୁଅନ୍ତି, ଦ୍ରୁତ ମୃଗମାନଙ୍କ ପରି, ଉତ୍କଟ ଗତିରେ ଆଗକୁ ଧାଉଥିବା।

Mantra 7

सिन्धोरिव प्राध्वने शूघनासो वातप्रमियः पतयन्ति यह्वाः । घृतस्य धारा अरुषो न वाजी काष्ठा भिन्दन्नूर्मिभिः पिन्वमानः ॥

ସିନ୍ଧୁ ପରି ଆଗକୁ ବଢୁଥିବା ପଥରେ—ତୀକ୍ଷ୍ଣ-ନାସିକ, ବାୟୁପ୍ରେରିତ—ସେ ଉଦ୍ଧତ ଗତିମାନେ ଉଡିଯାଆନ୍ତି। ଘୃତର ଧାରାମାନେ, ଅରୁଣବର୍ଣ୍ଣ ସମୃଦ୍ଧ ବାଜୀ ପରି, ଊର୍ମିମାନେ ଫୁଲିଉଠି, ବାଧାର କାଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ ଭେଦିଦିଅନ୍ତି।

Mantra 8

अभि प्रवन्त समनेव योषाः कल्याण्यः स्मयमानासो अग्निम् । घृतस्य धाराः समिधो नसन्त ता जुषाणो हर्यति जातवेदाः ॥

ସାଧାରଣ ସଭାକୁ ଯାଉଥିବା ନାରୀମାନଙ୍କ ପରି, କଲ୍ୟାଣକାରିଣୀ, ହସମୁଖ (ଧାରାମାନେ) ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପାଖକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି। ଘୃତର ଧାରାମାନେ ସମିଧା ପରି ସମୀପେ ଆସନ୍ତି; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦରେ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ଜାତବେଦା ହର୍ଷତେଜରେ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଲାଫିଉଠନ୍ତି।

Mantra 9

कन्या इव वहतुमेतवा उ अञ्ज्यञ्जाना अभि चाकशीमि । यत्र सोमः सूयते यत्र यज्ञो घृतस्य धारा अभि तत्पवन्ते ॥

ବଧୁଯାତ୍ରାକୁ ଯାଉଥିବା କନ୍ୟାମାନଙ୍କ ପରି, ନିଜେ ନିଜକୁ ଅଞ୍ଜି ଅଲଙ୍କୃତ କରି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଗତି କରୁଥିବା ଦେଖୁଛି। ଯେଉଁଠାରେ ସୋମ ପୀଡ୍ୟତେ (ପିଷାଯାଏ), ଯେଉଁଠାରେ ଯଜ୍ଞ ସ୍ଥାପିତ, ସେଠାରେ ଘୃତର ଧାରାମାନେ ‘ତତ୍’—ପରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ—ପ୍ରତି ପ୍ରବାହିତ ହୁଅନ୍ତି।

Mantra 10

अभ्यर्षत सुष्टुतिं गव्यमाजिमस्मासु भद्रा द्रविणानि धत्त । इमं यज्ञं नयत देवता नो घृतस्य धारा मधुमत्पवन्ते ॥

ସୁଷ୍ଟୁତି ସହ, ଗବ୍ୟ—ପ୍ରକାଶମୟ ଲାଭ—ଏବଂ ବିଜୟୀ ସମୃଦ୍ଧି ସହ (ଆମ ପାଖକୁ) ପ୍ରବାହିତ ହୁଅ; ଆମ ମଧ୍ୟରେ ଭଦ୍ର ଦ୍ରବିଣ (ଶୁଭ ଧନ) ସ୍ଥାପନ କର। ହେ ଦେବତା-ଶକ୍ତିମାନେ, ଆମର ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦିଅ; ଏବଂ ମଧୁମୟ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘୃତର ଧାରାମାନେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଶୁଦ୍ଧ କରୁନ୍ତୁ।

Mantra 11

धामन्ते विश्वं भुवनमधि श्रितमन्तः समुद्रे हृद्यन्तरायुषि । अपामनीके समिथे य आभृतस्तमश्याम मधुमन्तं त ऊर्मिम् ॥

ତୁମ ଧର୍ମ—ତୁମ ସତ୍ତାର ନିୟମ—ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଧାରଣ କରେ; ଉପରେ ସ୍ଥାପିତ ଓ ଭିତରେ ଆଧାରିତ। ସେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବେ ସମୁଦ୍ରରେ, ହୃଦୟରେ, ପ୍ରାଣର ଅନ୍ତସ୍ତମେ ସ୍ଥିର। ଜଳମୁଖରେ ଯେଉଁ ସଙ୍ଗମ-ସ୍ଥାନରେ ତୁମ ମଧୁମୟ, ରସପୂର୍ଣ୍ଣ ଊର୍ମି (ତରଙ୍ଗ) ଉଦ୍ଭୂତ ହୁଏ—ତାହାକୁ ଆମେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ପାରୁ।