Sukta 58

Mantra 1

समुद्रादूर्मिर्मधुमाँ उदारदुपांशुना सममृतत्वमानट् । घृतस्य नाम गुह्यं यदस्ति जिह्वा देवानाममृतस्य नाभिः ॥

ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਮਿੱਠਾਸ ਭਰੀ ਲਹਿਰ ਉੱਠਦੀ ਹੈ; ਉਪਾਂਸ਼ੁ (ਸੂਖਮ) ਪੀੜਨ ਨਾਲ ਉਹ ਅਮਰਤਵ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਘ੍ਰਿਤ ਦਾ ਜੋ ਗੁਹ੍ਯ ਨਾਮ ਹੈ—ਉਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਜਿਹਵਾ ਹੈ, ਅਮਰਤ ਦਾ ਨਾਭਿ-ਕੇਂਦਰ ਹੈ।

Mantra 2

वयं नाम प्र ब्रवामा घृतस्यास्मिन्यज्ञे धारयामा नमोभिः । उप ब्रह्मा शृणवच्छस्यमानं चतुःशृङ्गोऽवमीद्गौर एतत् ॥

ਅਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਹੀ ਘ੍ਰਿਤ ਦੇ ਨਾਮ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਾਂ; ਇਸ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਨਮਸਕਾਰ-ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਉਚਾਰਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸਤੁਤਿ-ਵਚਨ ਬ੍ਰਹਮਾ (ਵਾਣੀ-ਰੂਪ) ਸੁਣੇ; ਚਤੁಃਸ਼੍ਰਿੰਗ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਨੇ ਇਹ ਸੱਚ ਗੱਜ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਹੈ।

Mantra 3

चत्वारि शृङ्गा त्रयो अस्य पादा द्वे शीर्षे सप्त हस्तासो अस्य । त्रिधा बद्धो वृषभो रोरवीति महो देवो मर्त्याँ आ विवेश ॥

ਚਾਰ ਉਸ ਦੇ ਸ਼੍ਰਿੰਗ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਉਸ ਦੇ ਪੈਰ ਹਨ, ਦੋ ਉਸ ਦੇ ਸਿਰ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਹਨ। ਤ੍ਰਿਧਾ ਬੱਝਿਆ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਗੱਜਦਾ ਹੈ; ਮਹਾਨ ਦੇਵ ਮਰਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ।

Mantra 4

त्रिधा हितं पणिभिर्गुह्यमानं गवि देवासो घृतमन्वविन्दन् । इन्द्र एकं सूर्य एकं जजान वेनादेकं स्वधया निष्टतक्षुः ॥

ਤ੍ਰਿਧਾ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਪਣੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਗੁਪਤ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ—ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਗੌ ਵਿੱਚ (ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਈ ਸਰੋਤ ਵਿੱਚ) ਘ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਖੋਜ ਕੇ ਲੱਭ ਲਿਆ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਇੱਕ ਰੂਪ ਜਣਾਇਆ, ਸੂਰਜ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ; ਅਤੇ ਵੇਨ ਤੋਂ (ਆਕਾਂਖੀ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟਾ) ਇੱਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸ੍ਵਧਾ ਨਾਲ ਘੜਿਆ।

Mantra 5

एता अर्षन्ति हृद्यात्समुद्राच्छतव्रजा रिपुणा नावचक्षे । घृतस्य धारा अभि चाकशीमि हिरण्ययो वेतसो मध्य आसाम् ॥

ਇਹ ਧਾਰਾਂ ਹਿਰਦੇ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ—ਸੌ ਰਾਹਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼। ਮੈਂ ਘ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੁਵਰਨ ਵੇਤਸ (ਰੀਡ) ਖੜਾ ਹੈ।

Mantra 6

सम्यक्स्रवन्ति सरितो न धेना अन्तर्हृदा मनसा पूयमानाः । एते अर्षन्त्यूर्मयो घृतस्य मृगा इव क्षिपणोरीषमाणाः ॥

ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਵਾਂਗ ਸਿੱਧੇ ਤੇ ਸੱਚੇ ਵਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਵਾਂਗ—ਹਿਰਦੇ ਅਤੇ ਮਨ ਦੇ ਅੰਦਰੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ। ਘ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਇਹ ਊਰਮੀਆਂ ਵੇਗ ਨਾਲ ਉੱਭਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤੇਜ਼ ਮ੍ਰਿਗ, ਉਤਾਵਲੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਧੱਕਦੀਆਂ।

Mantra 7

सिन्धोरिव प्राध्वने शूघनासो वातप्रमियः पतयन्ति यह्वाः । घृतस्य धारा अरुषो न वाजी काष्ठा भिन्दन्नूर्मिभिः पिन्वमानः ॥

ਸਿੰਧੂ ਵਾਂਗ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਰਾਹ ‘ਤੇ—ਤੀਖੀ ਨੱਕ ਵਾਲੇ, ਹਵਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ—ਉਹ ਉੱਚੀਆਂ ਗਤੀਆਂ ਉੱਡਦੀਆਂ ਹਨ। ਘ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ, ਅਰੁਣ ਰੰਗ ਦੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਵਾਜੀ ਵਾਂਗ, ਊਰਮੀਆਂ ਨਾਲ ਫੁੱਲਦੀਆਂ, ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਦੀਆਂ ਕਾਠਾਂ ਨੂੰ ਭੇਦ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

Mantra 8

अभि प्रवन्त समनेव योषाः कल्याण्यः स्मयमानासो अग्निम् । घृतस्य धाराः समिधो नसन्त ता जुषाणो हर्यति जातवेदाः ॥

ਸਾਂਝੀ ਸਭਾ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ, ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀਆਂ (ਧਾਰਾਂ) ਅਗਨੀ ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਘ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਸਮਿਧਾਂ ਵਾਂਗ ਨੇੜੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਅਤੇ ਜਾਤਵੇਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰਸ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੀਬਰਤਾ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਲਪਕਦਾ ਹੈ।

Mantra 9

कन्या इव वहतुमेतवा उ अञ्ज्यञ्जाना अभि चाकशीमि । यत्र सोमः सूयते यत्र यज्ञो घृतस्य धारा अभि तत्पवन्ते ॥

ਵਿਆਹ ਦੀ ਬਰਾਤ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੰਜਨ-ਸਿੰਗਾਰ ਨਾਲ ਸਜਾਉਂਦੀਆਂ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਲਦਿਆਂ ਤੱਕਦਾ ਹਾਂ। ਜਿੱਥੇ ਸੋਮ ਪੀੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਯਜ्ञ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਘ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ‘ਤਤ੍’—ਪਰਮ ਲਕਸ਼—ਵੱਲ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।

Mantra 10

अभ्यर्षत सुष्टुतिं गव्यमाजिमस्मासु भद्रा द्रविणानि धत्त । इमं यज्ञं नयत देवता नो घृतस्य धारा मधुमत्पवन्ते ॥

ਸੁਸ਼ਟੁਤੀ ਨਾਲ, ਗਵ੍ਯ—ਚਮਕਦਾਰ ਲਾਭ—ਅਤੇ ਜੇਤੂ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਨਾਲ (ਸਾਡੇ ਵੱਲ) ਵਹੋ; ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਭਦ੍ਰ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਧਰੋ। ਹੇ ਦੇਵਤਾ-ਸ਼ਕਤਿਓ, ਇਸ ਸਾਡੇ ਯਜ्ञ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਚਲੋ; ਅਤੇ ਮਧੁਮਤ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਘ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਂ ਵਹਿੰਦੀਆਂ ਰਹਿਣ ਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ।

Mantra 11

धामन्ते विश्वं भुवनमधि श्रितमन्तः समुद्रे हृद्यन्तरायुषि । अपामनीके समिथे य आभृतस्तमश्याम मधुमन्तं त ऊर्मिम् ॥

ਤੇਰਾ ਧਰਮ—ਤੇਰੇ ਅਸਤਿਤਵ ਦਾ ਨਿਯਮ—ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਦਾ ਹੈ; ਉੱਪਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਹੀ ਆਧਾਰਿਤ। ਉਹ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ, ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਾਣ ਦੇ ਅੰਤਸਤਮ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੈ। ਜਲਾਂ ਦੇ ਮੁਖ ਉੱਤੇ ਜਿੱਥੇ ਮਿਲਾਪ-ਸਥਾਨ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਮਧੁਰਸ-ਭਰੀ ਊਰਮੀ (ਲਹਿਰ)—ਉਸ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੀਏ।