Sukta 49
Sukta 3.49
Viśvāmitra Gāthina (traditional)
Triṣṭubh (probable)
บทสวดตรีษฏุภะสั้น ๆ นี้ประกาศว่าอินทราเป็นเทพผู้ซึ่งชนทั้งหลายที่ดื่มโสมต่างปรารถนาและอัญเชิญ—ผู้บังเกิดมาเพื่อภารกิจแห่งการทำลายสิ่งกีดขวาง (วฤตระ) และนำชัยชนะมาให้ บทสวดพรรณนาเขาเป็นผู้ข้ามผ่านศึก ผู้ขยายโลกทั้งสอง และหลั่งความอุดมสมบูรณ์อันก่อผล แล้วลงท้ายด้วยคำอธิษฐานตรง ๆ ขอให้เขาทรงสดับและช่วยเหลือในการต่อสู้ครั้งนี้ และเพื่อการพิชิตทรัพย์สมบัติ
In this hymn
Addressed to
Mantras
Mantra 1
शंसा महामिन्द्रं यस्मिन्विश्वा आ कृष्टयः सोमपाः काममव्यन् । यं सुक्रतुं धिषणे विभ्वतष्टं घनं वृत्राणां जनयन्त देवाः ॥
ข้าพเจ้าสรรเสริญอินทราผู้ยิ่งใหญ่—ผู้ซึ่งชนทั้งปวงผู้ดื่มโสมะได้ถักทอความปรารถนาของตนไว้ในพระองค์. พระองค์ผู้มีเจตจำนงอันมั่นคง ถูกหล่อหลอมในแรงบันดาลใจสองประการ (Dhīṣaṇā); ผู้ทุบทำลายอุปสรรค ผู้ปราบวฤตระ—เหล่าเทพได้ก่อกำเนิดพระองค์ขึ้น.
Mantra 2
यं नु नकिः पृतनासु स्वराजं द्विता तरति नृतमं हरिष्ठाम् । इनतमः सत्वभिर्यो ह शूषैः पृथुज्रया अमिनादायुर्दस्योः ॥
ในศึกทั้งหลาย ไม่มีผู้ใดก้าวล่วงพระองค์ได้—ผู้เป็นกษัตริย์ด้วยตนเอง ยอดแห่งมนุษย์ ประทับบนม้าสีน้ำตาลทอง. ผู้ขับเคลื่อนด้วยพลังทั้งปวงอย่างยิ่ง; ด้วยแรงฮึกเหิมและการพุ่งเข้าชนอันกว้างใหญ่ พระองค์ได้บั่นทอนชีวิตของดัสยุ (Dasyu).
Mantra 3
सहावा पृत्सु तरणिर्नार्वा व्यानशी रोदसी मेहनावान् । भगो न कारे हव्यो मतीनां पितेव चारुः सुहवो वयोधाः ॥
ในศึกทั้งหลาย พระองค์เป็นสหายผู้แข็งแกร่ง เป็นผู้พาข้ามดุจม้าเร็ว. พระองค์ขยายสองโลก (ภายในและภายนอก; ฟ้าและดิน) และเป็นผู้หลั่งรินอันทรงพลัง หลั่งสายน้ำอันอุดมผล. ดุจภคะ (Bhaga) ในการให้ทาน พระองค์ควรถูกอัญเชิญด้วยความคิดอันมีแรงบันดาลใจ; ดุจบิดา พระองค์งดงาม เรียกหาได้ง่าย และเป็นผู้ค้ำจุนชีวิต.
Mantra 4
धर्ता दिवो रजसस्पृष्ट ऊर्ध्वो रथो न वायुर्वसुभिर्नियुत्वान् । क्षपां वस्ता जनिता सूर्यस्य विभक्ता भागं धिषणेव वाजम् ॥
ท่านคือผู้ค้ำจุนสวรรค์ ตั้งอยู่แตะต้องบนหลังแห่งแดนกลาง; ผงาดขึ้นดุจรถศึก ดุจวายุ (Vāyu) ผู้เทียมด้วยเหล่าวสุ (Vasus). ท่านคือผู้ทอราตรีทั้งหลาย และผู้ให้กำเนิดสุริยะ; ท่านแบ่งสรรส่วนอันพึงได้ และดุจธิษณา (Dhīṣaṇā) ท่านแจกจ่ายวาชะ (vāja) อันอุดม—พลังและเสบียง—เพื่อความสำเร็จแห่งการเป็นอยู่ของเรา.
Mantra 5
शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥
เพื่อความผาสุกของเรา เราขอเชื้อเชิญอินทรา (Indra) ผู้เอื้อเฟื้อ—ผู้กล้าหาญยิ่งในศึกแห่งการคั้นนี้ ในการชิงวาชะ (vāja) อันอุดม. ขอให้เราได้ท่านผู้ทรงสดับ ผู้ดุดันเพื่อเกื้อกูลในสนามรบ—ผู้สังหารวฤตระ (Vṛtra) อันเป็นเครื่องกีดขวาง และผู้พิชิตทรัพย์สมบัติทั้งหลาย.
Inside Sukta 49
How it unfolds
- Where it opens
A proclamation of the ‘great Indra’ desired by all Soma-drinking peoples, presented as divinely fashioned for decisive action (RV 3.49.1).
- Development
Indra’s capacities are unfolded: he crosses battles, widens the two worlds, pours fruitful waters, and is invoked by inspired thoughts like a generous giver and fatherly support (cf. RV 3.49.3).
- Climax
A focused invocation for immediate help—Indra as the fierce, listening power in the thick of conflict, actively slaying Vṛtras and securing victory.
- Where it settles
The hymn settles into confident petition: may Indra be present in ‘this struggle’ and grant the conquest of riches and well-being (RV 3.49.5).
The deity: Indra
- Cosmic functionHe breaks the forces of confinement, releases the waters and wideness, and grants victory, strength, and wealth to the sacrificer and the community.
- Inner significanceIndra symbolizes the awakened will and luminous force that crosses inner conflict, shatters psychological blockages, and establishes expansive life-force (vayas) and effective power (kratu) in the seeker.
The seer
- Viśvāmitra GāthinaGāthina (Kauśika lineage, traditionally associated with the Viśvāmitra family) · A royal-turned-seer celebrated for powerful Indra hymns and for the Viśvāmitra corpus of Maṇḍala 3, often linked with the visionary articulation of divine power aiding human striving.
Famous verses
शंसा महामिन्द्रं यस्मिन्विश्वा आ कृष्टयः सोमपाः काममव्यन् । यं सुक्रतुं धिषणे विभ्वतष्टं घनं वृत्राणां जनयन्त देवाः ॥सहावा पृत्सु तरणिर्नार्वा व्यानशी रोदसी मेहनावान् । भगो न कारे हव्यो मतीनां पितेव चारुः सुहवो वयोधाः ॥शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥Attributes of the deity
- Vṛtra-slayer (obstruction-breaker)
- Listener to prayer (śṛṇvant)
- Bestower of wealth and victory (maghavān, vājasāti)
- Mighty, fierce protector in battle (ugra, pṛtsu sahāvā)
- Widening power of the two worlds (rodasī vi-ānaśī)
Also by this seer
- Large portions of Rig Veda Maṇḍala 3 (many sūktas attributed to the Viśvāmitra family)
- Tradition also associates the Gāyatrī/ Sāvitrī mantra (RV 3.62.10) with Viśvāmitra in later reception
The rite, step by step
- Prepare the sacred space and kindle Agni; establish intention for protection and victory.
- Press Soma (or symbolically offer Soma) and recite the hymn as stuti (praise) to awaken Indra’s presence.
- Invite Indra as the Vṛtra-slayer and ‘listener’ to come to the offering; affirm his birth/manifestation for the work of removing obstacles.
- Conclude with a direct petition for aid in the present ‘bhara’ (pressing struggle) and for the winning of wealth and plenitude.
Offerings
- Soma libation (primary)
- Ghee/clarified butter into the fire
- Oblations accompanying Indra invocations (standard havis)
Frequently Asked Questions
It asks Indra to come to the Soma offering, help in the present struggle, break inner and outer obstacles (Vṛtras), and grant victory and riches.
It praises Indra as a power that expands both realms—outer life and inner consciousness—so there is more space for strength, clarity, and fruitful action.
It can be recited as a prayer for courage and breakthrough during difficult efforts—especially when seeking to remove obstacles, strengthen will, and regain momentum.
Ask anything about Sukta 49 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
