Sukta 49
Sukta 3.49
Viśvāmitra Gāthina (traditional)
Indra
Triṣṭubh (probable)
ఈ సంక్షిప్త త్రిష్టుభ్ సూక్తం, సోమపానం చేసే సమస్త జనులు కోరుకొని ఆహ్వానించే దేవుడిగా ఇంద్రుని ప్రకటిస్తుంది—అడ్డంకులను (వృత్ర) ఛేదించి విజయాన్ని స్థిరపరచే కార్యం కోసం జన్మించినవాడని చెబుతుంది. యుద్ధాన్ని దాటించేవాడు, రెండు లోకాలను విస్తరింపజేసేవాడు, ఫలప్రదమైన సమృద్ధిని కురిపించేవాడిగా అతన్ని చిత్రించి, చివరికి ప్రస్తుత పోరాటంలో వినిపించే సహాయం చేయమని మరియు ధనసంపదల జయాన్ని ప్రసాదించమని నేరుగా ప్రార్థిస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
शंसा महामिन्द्रं यस्मिन्विश्वा आ कृष्टयः सोमपाः काममव्यन् । यं सुक्रतुं धिषणे विभ्वतष्टं घनं वृत्राणां जनयन्त देवाः ॥
సోమపానం చేసే సమస్త ప్రజలు తమ కోరికను నేసి ఉంచిన ఆ మహా ఇంద్రుని నేను స్తుతిస్తాను. దృఢసంకల్పుడైన (సుక్రతు) అతనిని, ధిషణ (రెండు ప్రేరణలు) లో మలచబడినవాడిని, వృత్రాలపై ఘనంగా పడే—అవరోధభంజకుడిని—దేవులు జన్మింపజేశారు.
Mantra 2
यं नु नकिः पृतनासु स्वराजं द्विता तरति नृतमं हरिष्ठाम् । इनतमः सत्वभिर्यो ह शूषैः पृथुज्रया अमिनादायुर्दस्योः ॥
యుద్ధాలలో ఆ స్వరాజ్ (స్వయంశాసకుడు), నరశ్రేష్ఠుడు, హరిత అశ్వాలపై ఆసీనుడైన అతనిని ఎవ్వరూ మించలేరు. తన శక్తులతో అత్యంత ప్రేరితుడై, తన వేగవంతమైన శూష (ఉద్వేగ-బలం) మరియు విశాల దాడితో దస్యువు యొక్క ఆయుః (జీవితం) ను క్షీణింపజేసేవాడు.
Mantra 3
सहावा पृत्सु तरणिर्नार्वा व्यानशी रोदसी मेहनावान् । भगो न कारे हव्यो मतीनां पितेव चारुः सुहवो वयोधाः ॥
అతడు పోరాటాలలో సహావా (సహాయక-వీరుడు), తరణి (పారచేసేవాడు)—వేగవంతమైన అశ్వంలా; రెండు రోదసీ (రెండు లోకాలు/రెండు జగత్తులు) ను విస్తరింపజేసి, మేహనావాన్—ఫలదాయక జలాల మహా-ప్రవాహకుడు. దానక్రియలో భగునివలె; మా మతి (ప్రేరిత వాక్కు) ద్వారా అతడు హవ్య (ఆహ్వేయుడు); తండ్రివలె అతడు చారు (సుందరుడు), సుహవ (సులభంగా పిలువదగినవాడు), వయోధా (బలవర్ధకుడు).
Mantra 4
धर्ता दिवो रजसस्पृष्ट ऊर्ध्वो रथो न वायुर्वसुभिर्नियुत्वान् । क्षपां वस्ता जनिता सूर्यस्य विभक्ता भागं धिषणेव वाजम् ॥
అతడు ద్యులోకాన్ని ధారించువాడు; అంతరిక్షపు పీఠంపై స్థితుడై; రథంలా ఊర్ధ్వంగా ఎగసేవాడు—వసువులతో నియుత్ (యోకము) కలిగిన వాయువువలె. అతడు రాత్రుల నేయువాడు, సూర్యుని జనకుడు; భాగాన్ని విభజించి ఇస్తాడు; ధిషణావలె, మన భవనార్థం వాజ (బల-సమృద్ధి) పరిపూర్ణతను పంచుతాడు.
Mantra 5
शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥
శుభార్థం కోసం మేము మఘవాన్ ఇంద్రుని హవిస్తాము—ఈ సంగ్రామభరితమైన పోరాటంలో, వాజ (సమృద్ధి) సాధనలో అత్యంత వీరుడిని. వినువాడైన ఆ ఉగ్రుడు సమరాల్లో మనకు ఊతి (సహాయం) కావాలి; వృత్రాలను (అవరోధాలను) సంహరించి, ధనముల సంజిత్ (విజేత) అయినవాడు.
Inside Sukta 49
How it unfolds
- Where it opens
A proclamation of the ‘great Indra’ desired by all Soma-drinking peoples, presented as divinely fashioned for decisive action (RV 3.49.1).
- Development
Indra’s capacities are unfolded: he crosses battles, widens the two worlds, pours fruitful waters, and is invoked by inspired thoughts like a generous giver and fatherly support (cf. RV 3.49.3).
- Climax
A focused invocation for immediate help—Indra as the fierce, listening power in the thick of conflict, actively slaying Vṛtras and securing victory.
- Where it settles
The hymn settles into confident petition: may Indra be present in ‘this struggle’ and grant the conquest of riches and well-being (RV 3.49.5).
The deity: Indra
- In the VedaIndra is praised as mahān (great), sukratu (strong-willed, effective in action), ugra (fierce), and as the ghana of Vṛtras—the smiter of obstructing powers—who listens to inspired thoughts and responds to invocation.
- Cosmic functionHe breaks the forces of confinement, releases the waters and wideness, and grants victory, strength, and wealth to the sacrificer and the community.
- Inner significanceIndra symbolizes the awakened will and luminous force that crosses inner conflict, shatters psychological blockages, and establishes expansive life-force (vayas) and effective power (kratu) in the seeker.
The seer
- Viśvāmitra GāthinaGāthina (Kauśika lineage, traditionally associated with the Viśvāmitra family) · A royal-turned-seer celebrated for powerful Indra hymns and for the Viśvāmitra corpus of Maṇḍala 3, often linked with the visionary articulation of divine power aiding human striving.
Famous verses
शंसा महामिन्द्रं यस्मिन्विश्वा आ कृष्टयः सोमपाः काममव्यन् । यं सुक्रतुं धिषणे विभ्वतष्टं घनं वृत्राणां जनयन्त देवाः ॥सहावा पृत्सु तरणिर्नार्वा व्यानशी रोदसी मेहनावान् । भगो न कारे हव्यो मतीनां पितेव चारुः सुहवो वयोधाः ॥शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥Attributes of the deity
- Vṛtra-slayer (obstruction-breaker)
- Listener to prayer (śṛṇvant)
- Bestower of wealth and victory (maghavān, vājasāti)
- Mighty, fierce protector in battle (ugra, pṛtsu sahāvā)
- Widening power of the two worlds (rodasī vi-ānaśī)
Also by this seer
- Large portions of Rig Veda Maṇḍala 3 (many sūktas attributed to the Viśvāmitra family)
- Tradition also associates the Gāyatrī/ Sāvitrī mantra (RV 3.62.10) with Viśvāmitra in later reception
The rite, step by step
- Prepare the sacred space and kindle Agni; establish intention for protection and victory.
- Press Soma (or symbolically offer Soma) and recite the hymn as stuti (praise) to awaken Indra’s presence.
- Invite Indra as the Vṛtra-slayer and ‘listener’ to come to the offering; affirm his birth/manifestation for the work of removing obstacles.
- Conclude with a direct petition for aid in the present ‘bhara’ (pressing struggle) and for the winning of wealth and plenitude.
Offerings
- Soma libation (primary)
- Ghee/clarified butter into the fire
- Oblations accompanying Indra invocations (standard havis)
Frequently Asked Questions
It asks Indra to come to the Soma offering, help in the present struggle, break inner and outer obstacles (Vṛtras), and grant victory and riches.
It praises Indra as a power that expands both realms—outer life and inner consciousness—so there is more space for strength, clarity, and fruitful action.
It can be recited as a prayer for courage and breakthrough during difficult efforts—especially when seeking to remove obstacles, strengthen will, and regain momentum.
Ask anything about Sukta 49 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
