Sukta 49
Sukta 3.49
Viśvāmitra Gāthina (traditional)
Indra
Triṣṭubh (probable)
ఈ సంక్షిప్త త్రిష్టుభ్ సూక్తం, సోమపానం చేసే సమస్త జనులు కోరుకొని ఆహ్వానించే దేవుడిగా ఇంద్రుని ప్రకటిస్తుంది—అడ్డంకులను (వృత్ర) ఛేదించి విజయాన్ని స్థిరపరచే కార్యం కోసం జన్మించినవాడని చెబుతుంది. యుద్ధాన్ని దాటించేవాడు, రెండు లోకాలను విస్తరింపజేసేవాడు, ఫలప్రదమైన సమృద్ధిని కురిపించేవాడిగా అతన్ని చిత్రించి, చివరికి ప్రస్తుత పోరాటంలో వినిపించే సహాయం చేయమని మరియు ధనసంపదల జయాన్ని ప్రసాదించమని నేరుగా ప్రార్థిస్తుంది.
Mantras
Mantra 1
शंसा महामिन्द्रं यस्मिन्विश्वा आ कृष्टयः सोमपाः काममव्यन् । यं सुक्रतुं धिषणे विभ्वतष्टं घनं वृत्राणां जनयन्त देवाः ॥
సోమపానం చేసే సమస్త ప్రజలు తమ కోరికను నేసి ఉంచిన ఆ మహా ఇంద్రుని నేను స్తుతిస్తాను. దృఢసంకల్పుడైన (సుక్రతు) అతనిని, ధిషణ (రెండు ప్రేరణలు) లో మలచబడినవాడిని, వృత్రాలపై ఘనంగా పడే—అవరోధభంజకుడిని—దేవులు జన్మింపజేశారు.
Mantra 2
यं नु नकिः पृतनासु स्वराजं द्विता तरति नृतमं हरिष्ठाम् । इनतमः सत्वभिर्यो ह शूषैः पृथुज्रया अमिनादायुर्दस्योः ॥
యుద్ధాలలో ఆ స్వరాజ్ (స్వయంశాసకుడు), నరశ్రేష్ఠుడు, హరిత అశ్వాలపై ఆసీనుడైన అతనిని ఎవ్వరూ మించలేరు. తన శక్తులతో అత్యంత ప్రేరితుడై, తన వేగవంతమైన శూష (ఉద్వేగ-బలం) మరియు విశాల దాడితో దస్యువు యొక్క ఆయుః (జీవితం) ను క్షీణింపజేసేవాడు.
Mantra 3
सहावा पृत्सु तरणिर्नार्वा व्यानशी रोदसी मेहनावान् । भगो न कारे हव्यो मतीनां पितेव चारुः सुहवो वयोधाः ॥
అతడు పోరాటాలలో సహావా (సహాయక-వీరుడు), తరణి (పారచేసేవాడు)—వేగవంతమైన అశ్వంలా; రెండు రోదసీ (రెండు లోకాలు/రెండు జగత్తులు) ను విస్తరింపజేసి, మేహనావాన్—ఫలదాయక జలాల మహా-ప్రవాహకుడు. దానక్రియలో భగునివలె; మా మతి (ప్రేరిత వాక్కు) ద్వారా అతడు హవ్య (ఆహ్వేయుడు); తండ్రివలె అతడు చారు (సుందరుడు), సుహవ (సులభంగా పిలువదగినవాడు), వయోధా (బలవర్ధకుడు).
Mantra 4
धर्ता दिवो रजसस्पृष्ट ऊर्ध्वो रथो न वायुर्वसुभिर्नियुत्वान् । क्षपां वस्ता जनिता सूर्यस्य विभक्ता भागं धिषणेव वाजम् ॥
అతడు ద్యులోకాన్ని ధారించువాడు; అంతరిక్షపు పీఠంపై స్థితుడై; రథంలా ఊర్ధ్వంగా ఎగసేవాడు—వసువులతో నియుత్ (యోకము) కలిగిన వాయువువలె. అతడు రాత్రుల నేయువాడు, సూర్యుని జనకుడు; భాగాన్ని విభజించి ఇస్తాడు; ధిషణావలె, మన భవనార్థం వాజ (బల-సమృద్ధి) పరిపూర్ణతను పంచుతాడు.
Mantra 5
शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥
శుభార్థం కోసం మేము మఘవాన్ ఇంద్రుని హవిస్తాము—ఈ సంగ్రామభరితమైన పోరాటంలో, వాజ (సమృద్ధి) సాధనలో అత్యంత వీరుడిని. వినువాడైన ఆ ఉగ్రుడు సమరాల్లో మనకు ఊతి (సహాయం) కావాలి; వృత్రాలను (అవరోధాలను) సంహరించి, ధనముల సంజిత్ (విజేత) అయినవాడు.
Frequently Asked Questions
It asks Indra to come to the Soma offering, help in the present struggle, break inner and outer obstacles (Vṛtras), and grant victory and riches.
It praises Indra as a power that expands both realms—outer life and inner consciousness—so there is more space for strength, clarity, and fruitful action.
It can be recited as a prayer for courage and breakthrough during difficult efforts—especially when seeking to remove obstacles, strengthen will, and regain momentum.
Ask anything about Sukta 49 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.