Adhyaya 157: Praise of the Malayārjuna Sacred Ford and the Mathurā–Yamunā Pilgrimage Cycle

Verse 1

अथ मलयार्जुनतीर्थादिस्नानादिप्रशंसा ॥ श्रीवराह उवाच ॥ यमुनापारमुल्लङ्घ्य तत्रैव च महामुने ॥ मलयार्जुनकं तीर्थं कुण्डं तत्र च विद्यते ॥

శ్రీవరాహుడు పలికెను—ఓ మహామునీ, యమునా అవతలి తీరం దాటి అక్కడే మలయార్జున తీర్థం ఉంది; అక్కడ ఒక కుండమూ ఉంది.

Verse 2

पर्यस्तं तत्र शकटं भिन्नभाण्डकुटीघटम् ॥ तत्र स्नानोपवासाभ्यामनन्तं फलमश्रुते ॥

అక్కడ ఒక తలకిందులైన శకటం (బండి) ఉంది; పగిలిన పాత్రలు—కుటీ, ఘటం. అక్కడ స్నానం మరియు ఉపవాసం ద్వారా అనంత ఫలం (పుణ్యం) లభిస్తుందని చెప్పబడింది.

Verse 3

द्वादश्यां शुक्लपक्षस्य ज्येष्ठमासे वसुन्धरे ॥ तत्र स्नानेन दानेन महापातकनाशनम् ॥

ఓ వసుంధరా, జ్యేష్ఠమాస శుక్లపక్ష ద్వాదశినాడు అక్కడ స్నానం మరియు దానం చేయుట వలన మహాపాతకాలు నశిస్తాయి.

Verse 4

ज्येष्ठस्य शुक्लद्वादश्यां स्नात्वा सुनियतेंद्रियः ॥ मथुरायां हरिं दृष्ट्वा प्राप्नोति परमां गतिम् ॥

జ్యేష్ఠ శుక్ల ద్వాదశినాడు స్నానం చేసి, ఇంద్రియాలను సుశాసనంలో ఉంచి, మథురలో హరిని దర్శించినవాడు పరమగతిని పొందుతాడు.

Verse 5

यमुनासलिले स्नातः शुचिर्भूत्वा जितेंद्रियः ॥ समभ्यर्च्याच्युतं सम्यक् प्राप्नोति परमां गतिम् ॥

యమునా జలంలో స్నానం చేసి, శుద్ధుడై, ఇంద్రియనిగ్రహంతో ఉన్నవాడు అచ్యుతుని విధివిధానంగా సమ్యకంగా ఆరాధిస్తే పరమగతిని పొందుతాడు.

Verse 6

अपि चास्मत्कुले जातः कालिन्दीसलिले प्लुतः ॥ अर्चयिष्यति गोविन्दं मथुरायामुपोषितः ॥

ఇంకా, మా వంశంలో పుట్టినవాడైనా—కాలిందీ (యమునా) జలంలో మునిగి, మథురాలో ఉపవాసం చేసి—గోవిందుని ఆరాధిస్తాడు.

Verse 7

इति गायन्ति पितरः परलोकगताः सदा ॥ द्वादश्यां ज्येष्ठमासे तु समभ्यर्च्य जनार्दनम् ॥

ఇలా పరలోకానికి వెళ్లిన పితృదేవతలు ఎల్లప్పుడూ పాడుతారు—‘జ్యేష్ఠమాస ద్వాదశినాడు జనార్దనుని విధివిధానంగా ఆరాధించి…’

Verse 8

धन्योऽसौ पिण्डनिर्वापं यमुनायां करिष्यति ॥ तत्रैव तु महातीर्थे वने बहुलसंज्ञके ॥

ధన్యుడు అతడు, యమునాలో పిండనిర్వాపం (పితృతర్పణార్థం పిండదానం) చేయువాడు—అక్కడే, ఆ మహాతీర్థంలో, బహులా అనే వనంలో.

Verse 9

तत्र स्नातो नरो देवि रुद्रलोके महीयते ॥ द्वादश्यां चैत्रमासे तु शुक्लपक्षे वसुन्धरे ॥

హే దేవీ, అక్కడ స్నానం చేసిన మనిషి రుద్రలోకంలో గౌరవింపబడతాడు. మరియు హే వసుంధరా, చైత్రమాస శుక్లపక్ష ద్వాదశినాడు…

Verse 10

दृश्यन्तेऽहरहस्तत्र आदित्याः शुभकारिणः ॥ तत्र चार्कस्थले कुण्डे स्नानं यः कुरुते नरः ॥

అక్కడ ప్రతిరోజూ శుభకారకులైన ఆదిత్యులు దర్శనమిస్తారు. అలాగే అర్కస్థలంలోని కుండలో ఎవడు స్నానం చేస్తాడో…

Verse 11

सर्वपापविनिर्मुक्तः सूर्यलोकं व्रजेनरः ॥ तत्राथ मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥

అతడు సమస్త పాపాల నుండి విముక్తుడై సూర్యలోకానికి వెళ్తాడు. ఆపై అక్కడ ప్రాణాలను విడిచిన తరువాత నా లోకానికి చేరుతాడు.

Verse 12

अर्कस्थलसमीपे तु कूपं तु विमलोदकम् ॥ सप्तसामुद्रिकं नाम देवानामपि दुर्लभम् ॥

అర్కస్థల సమీపంలో నిర్మల జలమున్న ఒక బావి ఉంది; దాని పేరు ‘సప్తసాముద్రికం’, అది దేవులకు కూడా దుర్లభం.

Verse 13

तत्र स्नानेन वसुधे स्वच्छन्दगमनालयः ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥

ఓ వసుధా! అక్కడ స్నానం చేయడం వల్ల నిర్బంధరహిత గమనానికి ఆశ్రయస్థానం లభిస్తుంది. ఆపై అక్కడే ప్రాణాలను విడిచినవాడు నా లోకానికి చేరుతాడు.

Verse 14

यस्तत्र कुरुते स्नानमेक रात्रोषितो नरः ॥ स मत्प्रसादात्सुश्रोणि वीरलोके महीयते ॥

అక్కడ ఒక రాత్రి నివసించి ఆ స్థలంలో స్నానం చేసే వాడు, ఓ సుశ్రోణీ! నా ప్రసాదంతో వీరలోకంలో గౌరవింపబడతాడు.

Verse 15

अथात्र मुञ्चते प्राणान्ममलोकं स गच्छति ॥ कुशस्थलं च तत्रैव पुण्यं पापहरं शुभम् ॥

అక్కడ ఎవడు ప్రాణాలను విడిచిపెడతాడో, వాడు నా లోకానికి చేరుతాడు. అక్కడే కుశస్థలం ఉంది—పుణ్యదాయకం, శుభం, పాపహరం.

Verse 16

तत्र स्नातो नरो देवि ब्रह्मलोके महीयते ॥ अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥

దేవీ, అక్కడ స్నానం చేసిన మనిషి బ్రహ్మలోకంలో గౌరవింపబడతాడు. అలాగే అక్కడ ప్రాణాలను విడిచినవాడు నా లోకానికి చేరుతాడు.

Verse 17

तत्र वीरस्थलं नाम क्षेत्रं गुह्यं परं मम ॥ आसन्नसलिलं चैव पद्मोत्पलविभूषितम् ॥

అక్కడ ‘వీరస్థలం’ అనే క్షేత్రం ఉంది—నా గూఢమైన, పరమమైన ధామం. సమీపంలో జలం ఉండి, పద్మాలు మరియు ఉత్పలాలతో అలంకృతమై ఉంది.

Verse 18

तत्र पुष्पस्थलं नाम शिवक्षेत्रमनुत्तमम् ॥ तत्र स्नानेन मनुजः शिवलोके महीयते ॥

అక్కడ ‘పుష్పస్థలం’ అనే అనుత్తమ శివక్షేత్రం ఉంది. అక్కడ స్నానం చేయడం వల్ల మనిషి శివలోకంలో గౌరవింపబడతాడు.

Verse 19

तत्र गोपीश्वरो नाम महापातकनाशनः ॥ कृष्णस्य रमणार्थं हि सहस्राणि च षोडश ॥

అక్కడ ‘గోపీశ్వర’ అనే (క్షేత్ర/లింగం) ఉంది; అది మహాపాతకాలను నశింపజేస్తుందని ప్రసిద్ధి. కృష్ణుని రమణార్థం కోసం నిజంగా పదహారు వేల (రూపాలు) ఉన్నవి.

Verse 20

गोप्यो रूपाणि चक्रे च तत्र क्रीडनके हरिः ॥ यदा बालेन कृष्णेन भग्नार्जुनयुगं तथा ॥

అక్కడ ఆటలో హరి గోపికల రూపాలను ధరించాడు. అలాగే బాలకృష్ణుడు అర్జున వృక్షాల జంటను విరిచినప్పుడు…

Verse 21

शकटं च तदा भिन्नं घटभाण्डकुटीरकम् ॥ ताभिस्तत्रैव गोविन्दं क्रीडन्तं च यदृच्छया ॥

అప్పుడు బండి విరిగింది, కుండలు-పాత్రలున్న గుడిసె కూడా దెబ్బతింది. అక్కడే యాదృచ్ఛికంగా వారు ఆడుకుంటున్న గోవిందుని చూశారు.

Verse 22

परिष्वज्य हि धर्मेण व्याजेन च सुगोपितम् ॥ मातलिस्तत्र चागत्य देवैरुक्तं यथोदितम् ॥

ధర్మరీతిగా ఆలింగనం చేసి, ఒక بہానాతో ఆ విషయాన్ని బాగా దాచారు. అప్పుడు మాతలి అక్కడికి వచ్చాడు; దేవతలు చెప్పినట్లే వచనం పలికబడింది.

Verse 23

गोपीमण्डलपातेन स्नापितो हेमकुण्डलः ॥ गोप्यो गायन्ति नृत्यन्ति कृष्ण कृष्ण इति ब्रुवन् ॥

గోపికల వలయ ప్రవాహం/పతనంతో స్వర్ణకుండలధారి (కృష్ణుడు) స్నానమైయినట్లయ్యాడు. గోపికలు ‘కృష్ణ కృష్ణ’ అని పలుకుతూ పాడి నర్తిస్తారు.

Verse 24

तत्र गोपीश्वरं देवं मातलिः स्थाप्य पूजितम् ॥ कूपं च स्थापयामास माङ्गल्यैः कलशैः शुभैः ॥

అక్కడ మాతలి గోపీశ్వర దేవుని ప్రతిష్ఠించి పూజించాడు. అలాగే మంగళకరమైన శుభ కలశాలతో ఒక బావిని కూడా స్థాపింపజేశాడు.

Verse 25

सप्तसामुद्रिकं नाम कूपं तु विमलोदकम् ॥ देवस्याग्रे तु वसुधे गोपा यस्य महात्मनः ॥

‘సప్తసాముద్రిక’ అనే నిర్మల జలమున్న బావి దేవుని ముందర నిలిచింది—ఓ వసుధా—గోపవేష/గోపసంబంధమున్న ఆ మహాత్మునికి చెందినది.

Verse 26

गोपीवेषधरं देवं अभिषेकं चकार ह ॥ आनीय सप्त कलशान् रत्नौषधिपरिप्लुतान् ॥

అతడు గోపవేషధారియైన దేవునికి అభిషేకం చేశాడు; రత్నాలు మరియు ఔషధద్రవ్యాలతో పరిప్లుతమైన ఏడు కలశాలను తెచ్చాడు.

Verse 27

पितरश्चापि नन्दन्ति पानीयं पिण्डमेव च ॥ सप्तसामुद्रिके कूपे यः श्राद्धं सम्प्रदास्यति ॥

‘సప్తసాముద్రిక’ బావి వద్ద ఎవడు శ్రాద్ధం సమర్పిస్తాడో, అతని జలతర్పణం మరియు పిండదానంతో పితృదేవతలు కూడా ఆనందిస్తారు.

Verse 28

पितरस्तस्य तृप्यन्ति कोटिवर्षशतान्यलम् ॥ गोविन्दस्य च देवस्य तथा गोपीश्वरस्य च ॥

అతని పితృదేవతలు కోటి సంవత్సరాల శతములపాటు పూర్తిగా తృప్తి చెందుతారు; ఇది గోవిందదేవుని మరియు గోపీశ్వరుని సంబంధంగా చెప్పబడింది.

Verse 29

मध्ये तु मरणं यस्य शक्रस्यैति सलोकताम् ॥ तथा बहुलरुद्रस्य गोविन्दस्यैव मध्यतः ॥

ఈ పవిత్ర ప్రాంత మధ్యలో ఎవడు మరణిస్తాడో, అతడు శక్రుని లోకాన్ని పొందుతాడు; అలాగే గోవిందుని అతి మధ్యలో (మరణిస్తే) బహులరుద్రుని లోకాన్ని పొందుతాడు.

Verse 30

तद्वद्ब्रह्माणमाशास्य गोपीशस्यैव मध्यतः ॥ एतेषु स्नानदानेन पिण्डपातेन भामिनि ॥

అదేవిధంగా బ్రహ్ముని విషయములోనూ గోపీశుని మధ్యభాగమునుండి ఇదే చెప్పబడింది. ఓ సుందరీ! ఈ స్థలములలో స్నానదానముచేత, పిండప్రదానముచేత—

Verse 31

नरस्तारयते पुंसां दश पूर्वान्दशापरान् ॥ एषु स्नातो नरो देवि देवैश्च सह मोदते ॥

మనిషి తనకు ముందున్న పది తరములను, తరువాతి పది తరములను తరింపజేస్తాడు. ఓ దేవీ! ఈ తీర్థములలో స్నానము చేసిన మనిషి దేవతలతో కలిసి ఆనందిస్తాడు.

Verse 32

तत्राथ मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥ वसुपत्रं महातीर्थं पुण्यं परममुत्तमम् ॥

అప్పుడు అక్కడ ప్రాణాలను విడిచినవాడు నా లోకమునకు వెళ్తాడు. ‘వసుపత్ర’ అనే ఆ మహాతీర్థము అత్యంత పుణ్యమయినది, పరమోత్తమమైనది.

Verse 33

मथुरादक्षिणे पार्श्वे क्षेत्रं फाल्गुनकं तथा ॥ तत्र स्नात्वा च पीत्वा च परलोके महीयते ॥

మథురకు దక్షిణ పార్శ్వమున ‘ఫాల్గునక’ అనే క్షేత్రము కూడా ఉంది. అక్కడ స్నానము చేసి, (ఆ జలము) త్రాగి, మనిషి పరలోకములో గౌరవింపబడతాడు.

Verse 34

तत्र फाल्गुनके चैव तीर्थे परमदुर्लभे ॥ वृषभाञ्जनकं नाम क्षेत्रं मे दुर्लभं महत्

అక్కడ ‘ఫాల్గునక’ అనే పరమ దుర్లభ తీర్థములో ‘వృషభాఞ్జనక’ అనే నా మహత్తర క్షేత్రము ఉంది; అది పొందుటకు దుర్లభము.

Verse 35

तत्राभिषेकं यः कुर्यात्स देवैः सह मोदते ॥ तत्र यो मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति

అక్కడ అభిషేకం చేసే వాడు దేవతలతో కలిసి ఆనందిస్తాడు; అక్కడ ప్రాణాలను విడిచే వాడు నా లోకానికి చేరుతాడు।

Verse 36

अस्ति तालवनं नाम धेनुकासुररक्षितम् ॥ मथुरापश्चिमे भागे अदूरादर्धयोजनम्

ధేనుకాసురుడు కాపాడే ‘తాలవనం’ అనే అడవి ఉంది; అది మథురా పశ్చిమ భాగంలో, దూరం కాదు—సుమారు అర్ధ యోజన దూరంలో ఉంది।

Verse 37

अस्ति संपिठकं नाम अस्मिन् क्षेत्रे परं मम ॥ तत्र कुण्डं विशालाक्षि प्रसन्नसलिलं शुभम्

నా ఈ క్షేత్రంలో ‘సంపీఠకం’ అనే పరమ స్థలం ఉంది. అక్కడ, ఓ విశాలాక్షీ, స్వచ్ఛమైన శాంత జలాలతో శుభమైన ఒక కుండం ఉంది।

Verse 38

तत्र स्नानं च ये कुर्युरेकरात्रोषिता नराः ॥ अग्निष्टोमफलं चैव लभन्ते नात्र संशयः

అక్కడ స్నానం చేసి ఒక రాత్రి నివసించే మనుష్యులు అగ్నిష్టోమ యాగ ఫలాన్ని పొందుతారు; ఇందులో సందేహం లేదు।

Verse 39

अथात्र मुञ्चते प्राणान्मम लोकं स गच्छति ॥ देवकीगर्भसंभूतो वसुदेवगृहे शुभे

ఇక్కడ ప్రాణాలను విడిచే వాడు నా లోకానికి చేరుతాడు. (ఇక్కడ నుండి వృత్తాంతం:) దేవకీ గర్భం నుండి జన్మించి, వసుదేవుని శుభ గృహంలో…

Verse 40

तत्र पुण्येन हि मया रविराराधितः शुभः ॥ लब्धः प्राज्ञो मया पुत्रो रूपवांश्च गुणान्वितः

అక్కడ నేను పుణ్యబలంతో శుభమైన రవి (సూర్యుడు)ని ఆరాధించాను. దాని ఫలంగా జ్ఞానవంతుడు, రూపవంతుడు, గుణసంపన్నుడు అయిన కుమారుడు నాకు లభించాడు.

Verse 41

तत्रैवं तु ततो दृष्टः पद्महस्तो दिवाकरः ॥ मासि भाद्रपदे देवी तिग्मतेजा विभावसुः

అనంతరం అక్కడ ఆ విధంగా పద్మహస్తుడైన దివాకరుడు (సూర్యుడు) దర్శనమిచ్చాడు. ఓ దేవీ, భాద్రపద మాసంలో తೀಕ್ಷ్ణ తేజస్సు గల విభావసు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

Verse 42

सप्तम्यां कृष्णपक्षस्य रविस्तिष्ठति सर्वदा ॥ तस्मिन्नहनि यः स्नानं कुर्यात्कुण्डे समाहितः

కృష్ణపక్షంలోని సప్తమి నాడు రవి వ్రతం ఎల్లప్పుడూ స్థిరంగా ఉంటుంది. ఆ రోజున ఏకాగ్రచిత్తంతో కుండంలో స్నానం చేసే వాడు…

Verse 43

न तस्य दुर्लभं लोके सर्वदाता दिवाकरः ॥ आदित्येऽहनि संप्राप्ते सप्तम्यां तु वसुन्धरे

అతనికి లోకంలో ఏదీ దుర్లభం కాదు, ఎందుకంటే దివాకరుడు (సూర్యుడు) సర్వదాత. ఓ వసుంధరా, సప్తమి నాడు ఆదిత్య దినం వచ్చినప్పుడు…

Verse 44

नरो वाप्यथवा नारी प्राप्नोत्यविकलं फलम् ॥ तत्रैव तु तपस्तप्तं राज्ञा शन्तनुना पुरा ॥

పురుషుడైనా స్త్రీయైనా, అవికలమైన ఫలాన్ని పొందుతాడు/పొందుతుంది. అలాగే అదే స్థలంలో పూర్వకాలంలో రాజు శంతను తపస్సు చేశాడు.

Verse 45

आदित्यं तु पुरः स्थाप्य प्राप्तो भीष्मो महाबलः ॥ शन्तनुः प्राप्य तं पुत्रं गतोऽसौ हस्तिनापुरम् ॥

ఆదిత్యుని ముందుగా స్థాపించి (ఆరాధ్యంగా ఉంచి) మహాబలుడు భీష్ముడు లభించాడు. శంతను ఆ కుమారుని పొందిన తరువాత హస్తినాపురానికి వెళ్లాడు.

Verse 46

तत्र स्नातो नरो याति मम लोकं न संशयः ॥ अस्ति भाण्डह्रदं नाम परपारेषु दुर्लभम् ॥

అక్కడ స్నానం చేసిన మనిషి నిస్సందేహంగా నా లోకానికి చేరుతాడు. అక్కడ భాణ్డహ్రదం అనే సరస్సు ఉంది; అది అవతలి తీరాలలో దొరకడం కష్టం.

Verse 47

ख्याता एते पञ्च देशा महापापविनाशनाः ॥ तेषु स्नानेषु वसुधे ब्रह्मणा सह मोदते ॥

ఈ ఐదు దేశాలు మహాపాపనాశకములుగా ప్రసిద్ధి. ఓ వసుధా, వీటిలో స్నానం చేస్తే బ్రహ్మతో కలిసి ఆనందిస్తాడు.

Verse 48

पितरस्तारितास्तेन कुलानां सप्तसप्ततिः ॥ सोमवारे त्वमायां वै पिण्डदानं करोति यः ॥

దీనివల్ల పితృదేవతలు తారింపబడతారు; డెబ్బైఏడు వంశాలు లాభపడతాయి. అమావాస్య రోజున, సోమవారం పిండదానం చేసే వాడు నిశ్చయంగా ఈ ఫలాన్ని పొందుతాడు.

Verse 49

तत्र कुण्डं स्वच्छजलṃ नीलोत्पलविभूषितम् ॥ तत्र स्नानेन दानेन वाञ्छितं फलमाप्नुयात् ॥

అక్కడ స్వచ్ఛమైన నీటితో, నీలకమలాలతో అలంకరించబడిన ఒక కుండ ఉంది. అక్కడ స్నానం చేసి దానం చేస్తే కోరిన ఫలము లభిస్తుంది.

Verse 50

तत्र स्नानेन दानेन वाञ्छितं फलमाप्नुयात् ॥

అక్కడ స్నానం చేసి దానం చేయుటవలన కోరిన ఫలము లభించును।