Rig Veda 8.4.16: Mandala 8, Sukta 4, Mantra 16

Sukta 8.4

Rishi: Kaṇva (Kaṇva lineage; Kaṇvāḥ)

Devata: Pūṣan as vimocana (releaser/guide) within this hymn segment

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs verification)

Samhita Patha (Devanagari)

सं नः शिशीहि भुरिजोरिव क्षुरं रास्व रायो विमोचन । त्वे तन्नः सुवेदमुस्रियं वसु यं त्वं हिनोषि मर्त्यम् ॥

Transliteration

sáṁ naḥ śiśīhi bhuríjor iva kṣuráṁ rāsva rāyó ví-mocana | tvé tán naḥ su-védaṁ usriyáṁ vásu yáṁ tváṁ hinóṣi mártyam ||

Translation

హే విమోచన! చర్మకారుని చేతిలోని క్షురంలా మమ్మల్ని సమేతంగా పదును పెట్టు; సమృద్ధి యొక్క ధనాన్ని మాకు ప్రసాదించు. నీలోనే ఆ సువేదము, ఉషస్సువలె ఉదయించే వసువు ఉంది; దానిని నీవే మర్త్యునిలో ప్రవహింపజేస్తావు.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सम्: together; completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग) अथवा अव्यय-प्रातिपदिक

• नः: of us; our
• नः: सम्बन्ध (possessor)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• शिशीहि: sharpen (thou)!
• शिशीहि: क्रिया (आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: शिश् / शिशी (धातु: ‘to sharpen, whet’)

• भुरिजोः: of a knife/razor
• भुरिजोः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: भुरिज् (प्रातिपदिक; ‘knife/razor’, lit. ‘cutting tool’)

• इव: like; as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• क्षुरम्: a razor
• क्षुरम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: क्षुर (प्रातिपदिक)

• रास्व: give; grant!
• रास्व: क्रिया (आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: रा (ददाति-अर्थे; ‘to give, grant’)

• रायः: of wealth; of riches
• रायः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: राय्/राय (प्रातिपदिक; ‘wealth, riches’)

• विमोचन: O releaser; liberator
• विमोचन: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: वि-√मुच् → विमोचन (कृदन्त/नाम; ‘release, loosening’)

• त्वे: in thee; on thee
• त्वे: अधिकारण
• Type: Pronoun
• Root: त्वद्

• तत्: that
• तत्: कर्म (अर्थानुसार: ‘that [wealth/boon]’)
• Type: Pronoun
• Root: तद्

• नः: of us; our
• नः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद्

• सुवेदम्: well-winning; bringing good gain
• सुवेदम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सु-वेद (प्रातिपदिक; ‘well-found/bringing good gain’; from √विद् ‘to find/know’ in adjectival formation)

• उस्रियम्: bright; radiant
• उस्रियम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: उस्रिय (प्रातिपदिक; ‘dawn-like/bright’; also ‘cow-like’ in Vedic imagery)

• वसु: a good; wealth; treasure
• वसु: कर्म
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• यम्: which
• यम्: कर्म (relative)
• Type: Pronoun
• Root: यद्

• त्वम्: thou
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: त्वद्

• हि: for; indeed
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि

• हिनोषि: thou impellest; thou settest in motion
• हिनोषि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: हिनु (धातु: ‘to impel, set in motion, drive’)

• मर्त्यम्: a mortal
• मर्त्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)