
Sukta 6.24
Bharadvāja
Indra
Triṣṭubh (probable for RV 6.24)
ఋగ్వేదం 6.24 భరద్వాజుని త్రిష్టుభ్ స్తోత్రం. సోమపానుడు, వాక్కును ప్రకాశింపజేసే రాజైన ఇంద్రుని ఇది స్తుతిస్తుంది. స్తోత్రాలు, యజ్ఞం అతనిని ప్రేరేపించి బలం, విజయం, రక్షణ ప్రసాదించునట్లు కోరుతుంది. పర్వతం నుంచి ఉప్పొంగి పెల్లుబికే జలాలవలె ఇంద్రుని అపార శక్తిని వర్ణించి, చివరికి గృహంలోనూ అరణ్యంలోనూ నాయకునికీ యజమానులకీ కాపాడమని ప్రత్యక్ష ప్రార్థన చేస్తుంది—వీర సంతానంతో దీర్ఘాయుష్షుతో జీవించునట్లు.
Mantra 1
वृषा मद इन्द्रे श्लोक उक्था सचा सोमेषु सुतपा ऋजीषी । अर्चत्र्यो मघवा नृभ्य उक्थैर्द्युक्षो राजा गिरामक्षितोतिः ॥
ఇంద్రునిలో వృషభసమ మదము (ఉల్లాస/ఆనందం) ఉంది; దానితోనే పిండిన సోమాలలో శ్లోకమూ ఉక్థమూ కలిసి సాగుతాయి; అతడు సుత-పా, పిండిన రసాన్ని పానము చేస్తాడు; మరియు ఋజీషీ—దీప్త పానంలో బలవంతుడు. మనుష్యుల ఉక్థలచే మఘవా స్తుతిలో ప్రదీప్తుడగును—వాక్కు యొక్క ప్రకాశమయ రాజు; అతని సహాయం ఎప్పుడూ క్షీణించదు.
Mantra 2
ततुरिर्वीरो नर्यो विचेताः श्रोता हवं गृणत उर्व्यूतिः । वसुः शंसो नरां कारुधाया वाजी स्तुतो विदथे दाति वाजम् ॥
అతడు త్వరిత-విజయ వీరుడు; మనుష్యులకు నర్య (నాయక-శక్తి), విశాల వివేకముగలవాడు; గాయకుని హవాన్ని వింటాడు, అతని ఊతి (సహాయం) విస్తారమైనది. ఋషి నిర్మించిన మనుష్యుల శంస ఒక వసు (విలువైన నిధి); అతడు వాజీ (బలవంతుడు) స్తుతింపబడి, విదథ (సభ/యజ్ఞ-సమాగమం) లో వాజ (బల-సమృద్ధి) ప్రసాదిస్తాడు.
Mantra 3
अक्षो न चक्र्योः शूर बृहन्प्र ते मह्ना रिरिचे रोदस्योः । वृक्षस्य नु ते पुरुहूत वया व्यूतयो रुरुहुरिन्द्र पूर्वीः ॥
ఓ శూరా, రెండు చక్రాల అక్షంలాగా, నీవు—బృహత్-స్వరూపుడవై—నీ మహిమతో రెండు లోకాలను నింపితివి. ఓ పురుహూతా (బహుళంగా ఆహ్వానింపబడువాడా), వృక్షశాఖలవలె నీ బలములు, నీ సహాయములు, ఓ ఇంద్రా, పూర్వకాలమునుండి విస్తారంగా వ్యాపించి పెరిగినవి.
Mantra 4
शचीवतस्ते पुरुशाक शाका गवामिव स्रुतयः संचरणीः । वत्सानां न तन्तयस्त इन्द्र दामन्वन्तो अदामानः सुदामन् ॥
ఓ శచీవతా (ప్రభావశక్తి కలవాడా), ఓ పురుశాకా (అనేకశాఖలవాడా), నీ శాఖలు—గోవుల ప్రవహించే దారులవలె—తమ తమ మార్గాలలో కలిసి సంచరిస్తున్నవి. దూడలను బంధించే తంతువులవలె, ఓ ఇంద్రా, నీ బంధనాలు దృఢమైనవి—అఖండమైనవి; ఓ సుదామన్, శ్రేష్ఠ బంధ-స్థాపకుడా.
Mantra 5
अन्यदद्य कर्वरमन्यदु श्वोऽसच्च सन्मुहुराचक्रिरिन्द्रः । मित्रो नो अत्र वरुणश्च पूषार्यो वशस्य पर्येतास्ति ॥
ఈ రోజు ఒకటి, రేపు మరొకటి—మళ్లీ మళ్లీ ఇంద్రుడు అసత్తును సత్తుగా చేశాడు. ఇక్కడ మనకు మిత్రుడు, వరుణుడు, పూషన్ ఉన్నారు; మరియు ఆర్యమన్—చుట్టూ సంచరిస్తూ మనలను ‘వశస్య’ (అధికారము/స్వామ్యము, నిజమైన స్వాధీనము) అన్వేషణలో నడిపించువాడు—అతడే ఉన్నాడు.
Mantra 6
वि त्वदापो न पर्वतस्य पृष्ठादुक्थेभिरिन्द्रानयन्त यज्ञैः । तं त्वाभिः सुष्टुतिभिर्वाजयन्त आजिं न जग्मुर्गिर्वाहो अश्वाः ॥
హే ఇంద్రా! పర్వతపు వెనుకభాగం నుండి జలధారలు ఉప్పొంగినట్లు, నీ నుండి ‘ఆపః’ (జలాలు/జలదేవతలు) ప్రవహిస్తాయి. ఉక్థములచే, యజ్ఞములచే వారు ఇంద్రుని ముందుకు నడిపించారు. హే గిరివాహా! సుసంఘటిత స్తుతులతో వారు నిన్ను ‘వాజ’—సమృద్ధి/విజయ దిశగా ప్రేరేపిస్తారు; వాక్కు యొక్క అశ్వాలు పందెం గెలుపుకు తీసుకెళ్లినట్లు.
Mantra 7
न यं जरन्ति शरदो न मासा न द्याव इन्द्रमवकर्शयन्ति । वृद्धस्य चिद्वर्धतामस्य तनूः स्तोमेभिरुक्थैश्च शस्यमाना ॥
ఋతువులు అతనిని క్షీణింపజేయవు; మాసములు కూడా కాదు; దినములు ఇంద్రుని దిగదీసి లాగవు. వృద్ధుడైన, ప్రాచీనుడైనప్పటికీ అతని ‘తనూ’—దేహబలం—వృద్ధి చెందుగాక; స్తోమములచే, ఉక్థములచే స్తుతింపబడి ప్రకటింపబడుతూ.
Mantra 8
न वीळवे नमते न स्थिराय न शर्धते दस्युजूताय स्तवान् । अज्रा इन्द्रस्य गिरयश्चिदृष्वा गम्भीरे चिद्भवति गाधमस्मै ॥
ఈ స్తవనం బలహీనునికి నమలదు; కేవలం స్థిరమైనదానికి కూడా కాదు; దస్యు-శక్తిచే నడిపింపబడే ఒత్తిడికి లొంగదు. ఇంద్రుని అచలమైన, ఎత్తైన పర్వతములే అతనికి ‘గాధం’—దాటే చోటుగా—మారుతాయి; లోతైనదైనా అతనికి దాటదగినదవుతుంది.
Mantra 9
गम्भीरेण न उरुणामत्रिन्प्रेषो यन्धि सुतपावन्वाजान् । स्था ऊ षु ऊर्ध्व ऊती अरिषण्यन्नक्तोर्व्युष्टौ परितक्म्यायाम् ॥
హే అత్రిన్, హే సుతపావన్ (సోమరసాన్ని పవిత్రం చేయువాడా), నీ గంభీరమైన, విశాలమైన రక్షణతో మా కోసం ముందుకు నడిపించే ప్రేరణలను, పీడనంలో (సోమపేషణలో) శుద్ధమైన బలసంపన్న ‘వాజ’ాలను ప్రసాదించు. నీ ఊర్ధ్వమైన రక్షక ఊతి తో నిలిచి ఉండు—అప్రతిహతుడవై—రాత్రిలోనూ, ఉషస్సు విరియుటలోనూ; క్షయకరమైన బలహీనత మమ్మల్ని చుట్టుముట్టబోతే, చుట్టూరా మమ్మల్ని పరిరక్షించు.
Mantra 10
सचस्व नायमवसे अभीक इतो वा तमिन्द्र पाहि रिषः । अमा चैनमरण्ये पाहि रिषो मदेम शतहिमाः सुवीराः ॥
ఈ నాయకునితో అతని రక్షణకై సమీపంగా చేరి సహవాసం చేయుము; లేదా ఇక్కడినుంచే, హే ఇంద్రా, అతనిని హాని (రిష) నుండి కాపాడు. ఇంటిలోనూ, అరణ్యంలోనూ అతనిని హానినుండి కాపాడు; అప్పుడు మేము ‘శతహిమా’—నూరు శీతకాలాలు జీవించి—‘సువీరా’లుగా (వీరశక్తిసంపన్నులుగా) ఆనందించుదుము.
It praises Indra through Soma and hymns to gain strength, winning abundance, and especially protection—so the leader and the community are kept safe from harm and can thrive.
The image expresses sudden, unstoppable release: Indra breaks open what is blocked and lets abundance and life-flow move freely, just as waters surge out from a mountain’s back.
It is a blessing-prayer: “May we rejoice for a hundred winters, with good heroes (strong, capable offspring/energies).” It asks for long life and enduring vitality.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.