
Sukta 4.38
Vāmadeva Gautama (traditional for RV 4.38)
Aśvins (Nāsatyā) as divine benefactors (dual 'vām')
Triṣṭubh (probable)
ఈ సూక్తం రథాల ముందుభాగంలో దూసుకెళ్లే, విజయాన్ని అందించే వేగవంతమైన శక్తి (దధిక్రా/దధిక్రావన్) ను స్తుతిస్తుంది; అది ప్రవహించే కిరణాల్లా ధూళిని చిమ్మి విజయం, ఆనందం ప్రసాదిస్తుంది. ఈ ప్రకాశవంతమైన శక్తి ప్రజలకు బలం, విస్తరణను ఇచ్చేదిగా ప్రశంసించబడుతుంది; కవి వాక్యాలను “తేనె” (ప్రేరణ, మాధుర్యం, విజయఫలం) తో నింపమని దానిని ప్రార్థిస్తారు. యుద్ధవేగం, సౌరదీప్తి, యజ్ఞమంగళత—ఈ ప్రతీకలు అన్నీ ఒకే ఉపకారక సన్నిధిగా ఇక్కడ కలిసిపోతాయి.
Mantra 1
उतो हि वां दात्रा सन्ति पूर्वा या पूरुभ्यस्त्रसदस्युर्नितोशे । क्षेत्रासां ददथुरुर्वरासां घनं दस्युभ्यो अभिभूतिमुग्रम् ॥
నిజంగా మీవే ఆ ప్రాచీన దానాలు—వాటివల్ల పూరువుల కోసం త్రసదస్యు స్థిర నివాసాన్ని పొందాడు. మీరు వారికి క్షేత్రాలనూ విస్తారమైన సారవంతమైన భూములనూ ఇచ్చారు; అలాగే దస్యువుల ఘన సమూహాలపై నలిపివేసే, అధిగమించే ఉగ్రబలాన్ని స్థాపించారు.
Mantra 2
उत वाजिनं पुरुनिष्षिध्वानं दधिक्रामु ददथुर्विश्वकृष्टिम् । ऋजिप्यं श्येनं प्रुषितप्सुमाशुं चर्कृत्यमर्यो नृपतिं न शूरम् ॥
మరియు మీరు ధావకుడు దధిక్రావన్ను ఇచ్చారు—అనేక సిద్ధులతో పరిపూర్ణుడు, సమస్త ప్రజలకు చెందినవాడు. ఋజువుగా ఎగిరే శ్యేనుడు, చుక్కల వర్ణంతో, వేగవంతుడు, అలసటలేని చక్రణం చేసేవాడు—ఆర్యుల నృపతి వలె, శూరుడు వలె; అటువంటి శక్తినే మీరు స్థాపించారు.
Mantra 3
यं सीमनु प्रवतेव द्रवन्तं विश्वः पूरुर्मदति हर्षमाणः । पड्भिर्गृध्यन्तं मेधयुं न शूरं रथतुरं वातमिव ध्रजन्तम् ॥
అతనిని అనుసరిస్తారు సమస్త అనేక ప్రజలు, ఆనందంతో—అతడు వాలుదారిలో ప్రవహించే వాగు వలె వేగంగా దూసుకుపోతున్నప్పుడు. అతనిలోని మేధావి బలం పాదాలచే (చలన-శక్తులచే) కోరబడుతుంది—బుద్ధి యొక్క శూరుడు, రథబలంతో జయించేవాడు, వాయువులా కంపించేవాడు.
Mantra 4
यः स्मारुन्धानो गध्या समत्सु सनुतरश्चरति गोषु गच्छन् । आविॠजीको विदथा निचिक्यत्तिरो अरतिं पर्याप आयोः ॥
యుద్ధాలలో దృఢమైన రేఖను పట్టుకొని, ఎల్లప్పుడూ ముందుకు సాగుతూ, గో-కిరణాల (గోషు) మధ్య గమనం చేసేవాడు; సూటిగా సాగే శక్తిలో ప్రకాశించి, యజ్ఞక్రియల విధానాలను (విదథ) గ్రహిస్తాడు; మరియు అసమర్థత/అయోగ్యత (అరతి) ను దాటి, ఆయస్-సదృశ లోహ-దృఢ బలాన్ని చుట్టుముట్టి నిలుపుతాడు.
Mantra 5
उत स्मैनं वस्त्रमथिं न तायुमनु क्रोशन्ति क्षितयो भरेषु । नीचायमानं जसुरिं न श्येनं श्रवश्चाच्छा पशुमच्च यूथम् ॥
మరియు ఢీకొన్న పోరాటాల్లో ప్రజలు అతని వెనుక అరుస్తారు—ఆవరణాన్ని లాక్కొనే దోపిడీదారుని వెంబడించినట్లుగా; కిందికి దూకే శ్యేన (గద్ద) వలె అతడు ముందుకు నెట్టుకుంటూ పోతాడు—శ్రవస్ (యశస్సు) వైపునకూ, ప్రాణశక్తులతో సమృద్ధమైన పశుమత్ యూథం (మంద) వైపునకూ.
Mantra 6
उत स्मासु प्रथमः सरिष्यन्नि वेवेति श्रेणिभी रथानाम् । स्रजं कृण्वानो जन्यो न शुभ्वा रेणुं रेरिहत्किरणं ददश्वान् ॥
మరియు వారిలో అతడే మొదటిగా ఉప్పొంగి ముందుకు దూసుకుపోతాడు; రథాల క్రమబద్ధమైన శ్రేణుల మధ్యగా అతడు దిగుతూ-దిగుతూ నెయ్యబడినట్లుగా సాగిపోతాడు. స్రజ్ (మాల) అల్లుతున్నట్లుగా, ప్రకాశించే యోధుడిలా, ధూళిని ప్రవహించే కిరణాలుగా చిమ్మివేస్తాడు—ప్రకాశలీలను చూసి వశపరచుకున్నవాడు.
Mantra 7
उत स्य वाजी सहुरिॠतावा शुश्रूषमाणस्तन्वा समर्ये । तुरं यतीषु तुरयन्नृजिप्योऽधि भ्रुवोः किरते रेणुमृञ्जन् ॥
ఆ వాజీ—సహనశీలుడు, ఋతాన్ని ధరించినవాడు—తన దేహంతో సమరానికి ఉత్సుకుడై, గమనాలలో వేగవంతమైనదాన్ని మరింత వేగపరుస్తాడు. ఋజిప్యుడు (నేరుగా ఉన్న అవయవాలవాడు) దూసుకుపోతూ కనుబొమ్మలపై ధూళిని చల్లుతాడు; ఆ రేణువుతో తన్ను తానే రంజింపజేసుకుంటాడు (రంగు పూసుకుంటాడు).
Mantra 8
उत स्मास्य तन्यतोरिव द्योॠघायतो अभियुजो भयन्ते । यदा सहस्रमभि षीमयोधीद्दुर्वर्तुः स्मा भवति भीम ऋञ्जन् ॥
గర్జించే ద్యౌః (ఆకాశం) వలెనే అతని దూకుడు దాడిచేసేవారిని భయపెడుతుంది. అతనికి ఎదిరిగా లేచిన సహస్రంతో అతడు పోరాడినప్పుడు, దుర్వర్తుః (దాటడానికి కఠినమైన మార్గం) కూడా భీషణమవుతుంది—అతడు దానిని భయంతో రంజింపజేసి, విజయానికి మార్గాన్ని మలుస్తాడు.
Mantra 9
उत स्मास्य पनयन्ति जना जूतिं कृष्टिप्रो अभिभूतिमाशोः । उतैनमाहुः समिथे वियन्तः परा दधिक्रा असरत्सहस्रैः ॥
మరియు ప్రజలు అతని జూతి (వేగధావన), ఆ ఆశు (శీఘ్రుడు) వీరుని అభిభూతి-విజయాన్ని—సముదాయాలను ముందుకు నడిపించేదాన్ని—కీర్తిస్తారు. అలాగే సమరంలో విహరిస్తూ ఉన్న అతని గురించి వారు అంటారు: ‘దధిక్రా సహస్రాలకంటే ముందే దూసుకెళ్లాడు.’
Mantra 10
आ दधिक्राः शवसा पञ्च कृष्टीः सूर्य इव ज्योतिषापस्ततान । सहस्रसाः शतसा वाज्यर्वा पृणक्तु मध्वा समिमा वचांसि ॥
దధిక్రాః తన శవసుతో పంచ కృష్టులను (ఐదు జనులను) సూర్యుడు తన జ్యోతితో జలాలను విస్తరింపజేసినట్లే విస్తరింపజేయుగాక. సహస్రాలూ శతాలూ జయించే ఆ వాజీ-అర్వా మధుర మధువుతో మా ఈ వచనాలను సమేతంగా పరిపూర్ణం చేయుగాక.
The hymn praises Dadhikrā (Dadhikrāvan), a swift, victorious power pictured like a radiant racer at the head of chariots, bringing success and delight.
It asks for victorious forward movement and strength, and it also prays for inner clarity—so that the poet’s words become “honeyed,” sweet, and effective.
It is especially fitting at dawn or before beginning an important journey, contest, or undertaking where speed, success, and confident inspired speech are desired.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.