Sukta 38
Sukta 4.38
Vāmadeva Gautama (traditional for RV 4.38)
Aśvins (Nāsatyā) as divine benefactors (dual 'vām')
Triṣṭubh (probable)
ଏହି ସୂକ୍ତରେ ରଥମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଦ୍ରୁତ ଓ ବିଜୟୀ ଶକ୍ତି (ଦଧିକ୍ରା/ଦଧିକ୍ରାବନ)ଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରାଯାଇଛି—ଯିଏ ପ୍ରବାହମାନ କିରଣମାନଙ୍କ ପରି ଧୂଳି ଛିଟାଇ ଚାଲେ ଏବଂ ବିଜୟ ଓ ଆନନ୍ଦ ଆଣେ। ଏହି ଦୀପ୍ତିମାନ ଶକ୍ତିକୁ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବଳ ଓ ବିସ୍ତାର ଦାତା ଭାବେ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି, ଏବଂ କବିଙ୍କ ବାଣୀକୁ “ମଧୁ” (ପ୍ରେରଣା, ମାଧୁର୍ୟ, ସଫଳତା)ରେ ପୂରଣ କରିବାକୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ଯୁଦ୍ଧୀୟ ଦ୍ରୁତଗତି, ସୂର୍ଯ୍ୟସଦୃଶ ଦୀପ୍ତି, ଏବଂ ଯଜ୍ଞୀୟ ଶୁଭତା—ଏ ସବୁ ଏକ ଉପକାରୀ ସତ୍ତାରେ ଏକତ୍ର ହୋଇଛି।
Mantras
Mantra 1
उतो हि वां दात्रा सन्ति पूर्वा या पूरुभ्यस्त्रसदस्युर्नितोशे । क्षेत्रासां ददथुरुर्वरासां घनं दस्युभ्यो अभिभूतिमुग्रम् ॥
ଉତୋ ହି ବାଂ ଦାତ୍ରା ସନ୍ତି ପୂର୍ବା—ସେ ପ୍ରାଚୀନ ଦାନ ତ ତୁମମାନଙ୍କର ହିଁ; ସେଇ ଦାନଦ୍ୱାରା ପୂରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ତ୍ରସଦସ୍ୟୁ ଦୃଢ଼ ନିବାସ ଲାଭ କଲା। ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ କ୍ଷେତ୍ର ଓ ବିଶାଳ ଉର୍ବର ଭୂମି ଦେଲ; ଏବଂ ଦସ୍ୟୁମାନଙ୍କ ଘନ ଅନ୍ଧକାରମୟ ଦଳ ବିରୋଧରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ, ଅଭିଭୂତିକର ଚୁର୍ଣ୍ଣକାରୀ ଶକ୍ତି ସ୍ଥାପିତ କଲ।
Mantra 2
उत वाजिनं पुरुनिष्षिध्वानं दधिक्रामु ददथुर्विश्वकृष्टिम् । ऋजिप्यं श्येनं प्रुषितप्सुमाशुं चर्कृत्यमर्यो नृपतिं न शूरम् ॥
ଏବଂ ତୁମେ ବାଜିନ ଦଧିକ୍ରାବନକୁ ଦେଲ—ବହୁବିଧ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସିଦ୍ଧିରେ ସମୃଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ଜନଙ୍କର ଅଧିକାରଭୂତ। ଋଜୁ ଉଡୁଥିବା ଶ୍ୟେନ, ଚିତ୍ରିତ ଓ ଅତିଦ୍ରୁତ, ଅକ୍ଷୟ ଭାବେ ପରିଭ୍ରମଣ କରୁଥିବା—ଆର୍ୟମାନଙ୍କ ନୃପତି ପରି, ଶୂର ପରି; ସେହିପରି ଶକ୍ତିକୁ ତୁମେ ସ୍ଥାପିତ କଲ।
Mantra 3
यं सीमनु प्रवतेव द्रवन्तं विश्वः पूरुर्मदति हर्षमाणः । पड्भिर्गृध्यन्तं मेधयुं न शूरं रथतुरं वातमिव ध्रजन्तम् ॥
ଯାହାକୁ ସମସ୍ତ ଅନେକ ଜନସମୂହ ହର୍ଷିତ ହୋଇ ଅନୁସରଣ କରେ—ଢାଳ ତଳକୁ ବହୁଥିବା ପ୍ରବାହ ପରି ସେ ଧାଉଛି। ତାହାର ପାଦ (ଗତିଶକ୍ତିମାନ) ତାହାର ମେଧାସମ୍ପନ୍ନ ବଳକୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ; ସେ ବୁଦ୍ଧିର ଶୂର, ରଥବଳରେ ବିଜୟୀ, ଏବଂ ବାୟୁ ପରି କମ୍ପିତ-ଧ୍ରଜିତ।
Mantra 4
यः स्मारुन्धानो गध्या समत्सु सनुतरश्चरति गोषु गच्छन् । आविॠजीको विदथा निचिक्यत्तिरो अरतिं पर्याप आयोः ॥
ଯେ ସମରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୃଢ଼ ରେଖାକୁ ଅଚଳ ଧରି ସଦା ଆଗକୁ ଚାଲେ, କିରଣ-ରୂପ ଗୋମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗମନ କରେ; ସିଧାଗାମୀ ତେଜରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ ସେ ଯଜ୍ଞର ବିଧାନକୁ ଚିହ୍ନେ, ଅସମର୍ଥତାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ଆୟସ୍-ସମ ଦୃଢ଼ ପ୍ରଭାବକୁ ସର୍ବତ୍ର ଆବରଣ କରେ।
Mantra 5
उत स्मैनं वस्त्रमथिं न तायुमनु क्रोशन्ति क्षितयो भरेषु । नीचायमानं जसुरिं न श्येनं श्रवश्चाच्छा पशुमच्च यूथम् ॥
ଆଉ ସଂଘର୍ଷମାନେ ପ୍ରଜାମାନେ ତାହାର ପଛେ ପଛେ ଡାକନ୍ତି—ଯେପରି ଆବରଣ ଛିଣିନେଇଥିବା ଲୁଟେରାର ପଛେ; ନିମ୍ନକୁ ଝପଟି ପଡୁଥିବା ଶ୍ୟେନ ପରି ସେ ଧସି ଆଗକୁ ବଢ଼େ—ଶ୍ରବସ୍ (ଯଶ) ଦିଗକୁ ଓ ପ୍ରାଣଶକ୍ତିରେ ସମୃଦ୍ଧ ପଶୁମତ୍ ଯୂଥ ଦିଗକୁ।
Mantra 6
उत स्मासु प्रथमः सरिष्यन्नि वेवेति श्रेणिभी रथानाम् । स्रजं कृण्वानो जन्यो न शुभ्वा रेणुं रेरिहत्किरणं ददश्वान् ॥
ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ପ୍ରଥମେ ଉତ୍ସାହରେ ଆଗକୁ ଧାଉଛି; ରଥମାନଙ୍କର କ୍ରମବଦ୍ଧ ଶ୍ରେଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେ ବୁଣାଯାଇଥିବା ପରି ତଳକୁ ଗୁଞ୍ଜି ଯାଏ। ମାଳା ଗଢ଼ୁଥିବା ପରି, ଦୀପ୍ତିମାନ ଜନ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧା ପରି, ସେ ଧୂଳିକୁ ପ୍ରବାହମାନ କିରଣରେ ଛିଟାଇ ଦିଏ—ଆଲୋକର ଲୀଳାକୁ ଦେଖି ଓ ବଶ କରିଥିବା।
Mantra 7
उत स्य वाजी सहुरिॠतावा शुश्रूषमाणस्तन्वा समर्ये । तुरं यतीषु तुरयन्नृजिप्योऽधि भ्रुवोः किरते रेणुमृञ्जन् ॥
ଏବଂ ସେଇ ବାଜୀ—ସହନଶୀଳ ବଳବାନ, ଋତର ଧାରକ—ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ନିଜ ଦେହରେ ଉତ୍ସୁକ ହୋଇ, ଗତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ତ୍ୱରିତକୁ ଚାଳିତ କରେ। ସିଧା ଅଙ୍ଗବିଶିଷ୍ଟ ସେ ଧାଉଥିବାବେଳେ ଭୃକୁଟିର ଉପରେ ଧୂଳି ଛିଟାଇ, ସେଇ ଧୂଳିରେ ନିଜକୁ ରଞ୍ଜିତ କରେ।
Mantra 8
उत स्मास्य तन्यतोरिव द्योॠघायतो अभियुजो भयन्ते । यदा सहस्रमभि षीमयोधीद्दुर्वर्तुः स्मा भवति भीम ऋञ्जन् ॥
ଏବଂ ଗର୍ଜନ କରୁଥିବା ଦ୍ୟୌ ପରି, ତାହାର ଧାଉଥିବା ଆକ୍ରମଣ ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରେ। ଯେତେବେଳେ ହଜାର ଜଣ ତାହାର ବିରୋଧରେ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ସେ ଯୁଦ୍ଧ କରେ, ସେତେବେଳେ ଦୁର୍ଗମ ପଥ ମଧ୍ୟ ଭୀମ ହୋଇଯାଏ—ସେ ତାହାକୁ ଭୟରେ ରଞ୍ଜିତ କରି, ବିଜୟ ପାଇଁ ପଥକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇ ଦିଏ।
Mantra 9
उत स्मास्य पनयन्ति जना जूतिं कृष्टिप्रो अभिभूतिमाशोः । उतैनमाहुः समिथे वियन्तः परा दधिक्रा असरत्सहस्रैः ॥
ଏବଂ ଲୋକମାନେ ତାହାର ଧାଉକୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି—ତ୍ୱରିତ ତାହାର ସେଇ ଅତିପ୍ରବଳ ବିଜୟକୁ, ଯାହା ଜନସମୁଦାୟମାନଙ୍କୁ ଆଗକୁ ନେଇଯାଏ। ଏବଂ ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବାବେଳେ ସେମାନେ କହନ୍ତି: ‘ଦଧିକ୍ରା ହଜାରମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆଗକୁ ଧାଇଗଲା।’
Mantra 10
आ दधिक्राः शवसा पञ्च कृष्टीः सूर्य इव ज्योतिषापस्ततान । सहस्रसाः शतसा वाज्यर्वा पृणक्तु मध्वा समिमा वचांसि ॥
ଦଧିକ୍ରା ନିଜ ଶବସାରେ ପଞ୍ଚ କୃଷ୍ଟିକୁ ବିସ୍ତାର କରୁନ୍ତୁ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ଜ୍ୟୋତିରେ ଜଳମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସାର କରେ। ସହସ୍ର ଓ ଶତ ଦ୍ୱାରା ବିଜୟୀ ଏହି ବାଜୀ ଅଶ୍ୱ ଆମ ଏହି ବଚନମାନଙ୍କୁ ମଧୁର ମଧୁରେ ଏକାସାଥି ପୂର୍ଣ୍ଣ କରୁନ୍ତୁ।
Frequently Asked Questions
The hymn praises Dadhikrā (Dadhikrāvan), a swift, victorious power pictured like a radiant racer at the head of chariots, bringing success and delight.
It asks for victorious forward movement and strength, and it also prays for inner clarity—so that the poet’s words become “honeyed,” sweet, and effective.
It is especially fitting at dawn or before beginning an important journey, contest, or undertaking where speed, success, and confident inspired speech are desired.
Ask anything about Sukta 38 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.