Opening the text

Sukta 4.19
Vāmadeva Gautama (Mandala 4 core attribution)
Indra
Trishtubh
ఇంద్రునికి అంకితమైన ఈ సూక్తం, వృత్రవధ కోసం దేవతలు ప్రత్యేకంగా ఎన్నుకున్న ఏకైక వీర-చాంపియన్గా ఆయనను మహిమాపరుస్తుంది—ద్యావాపృథివులను విస్తరింపజేసి, లోకంలో స్వేచ్ఛాయుత గమనాన్ని పునఃస్థాపించువాడిగా. ఉప్పొంగే జలాలను నిలిపివేయడం, నదులను దాటదగినవిగా చేయడం, వేగంగా విస్తారంగా సాగేందుకు మార్గాన్ని తెరవడం వంటి ఆయన విశ్వకార్యాలు ఇందులో స్మరించబడతాయి; అలాగే కవியின் ప్రేరిత ఉత్సాహాన్ని పెంపొందించే నూతన స్తుతిని కోరుతుంది. చివరికి, గాయకులు ఆయన విజయవంతమైన ముందడుగు ప్రయాణంలో భాగస్వాములు కావాలని, ఇంద్రునికి ఒక తాజా ‘బ్రహ్మన్’ (పవిత్ర రూపకల్పన/వాక్యరచన) సమర్పించబడుతుంది.
Mantra 1
एवा त्वामिन्द्र वज्रिन्नत्र विश्वे देवासः सुहवास ऊमाः । महामुभे रोदसी वृद्धमृष्वं निरेकमिद्वृणते वृत्रहत्ये ॥
ఇలానే, హే వజ్రధారి ఇంద్రా, ఇక్కడ సమస్త దేవులు—సుహ్వానులు, ఉత్సుకులు—నిన్నే ఒక్కడినే ఎన్నుకుంటారు. నీవు మహానవు; ద్యావా-పృథివి రెండింటినీ విస్తరింపజేసేవాడవు, ఉన్నత వృద్ధిగలవాడవు; వృత్ర-వధ కోసం వారు నిన్నే ప్రత్యేకంగా ఎంచుకుంటారు.
Mantra 2
अवासृजन्त जिव्रयो न देवा भुवः सम्राळिन्द्र सत्ययोनिः । अहन्नहिं परिशयानमर्णः प्र वर्तनीररदो विश्वधेनाः ॥
ఉత్సాహవంతులైన వీరుల్లాగా దేవులు భువనాలను విడుదల చేసినట్లే, హే సత్య-యోని, విశ్వ-సమ్రాట్ ఇంద్రా, నీవు వరదను చుట్టుకొని ముడుచుకొని పడి ఉన్న అహిని హతమార్చావు. నీవు సర్వపోషక మార్గాలను తెరిచావు—జలధారలూ శక్తులూ విస్తృతంగా ప్రవహించుటకు.
Mantra 3
अतृप्णुवन्तं वियतमबुध्यमबुध्यमानं सुषुपाणमिन्द्र । सप्त प्रति प्रवत आशयानमहिं वज्रेण वि रिणा अपर्वन् ॥
ఓ ఇంద్రా! ఎప్పుడూ తృప్తి చెందని, విస్తరించి పడి ఉన్న, మేల్కొనని, మాంద్య నిద్రలో మునిగిన ఆ అహి (సర్పం)—ఏడు దిగువలు/ప్రవాహాలపై అడ్డంగా పడి ఉన్నవానిని—నీవు వజ్రంతో, సంధులేని వానిగా (అపర్వన్) చేసి, చీల్చి విడదీశావు.
Mantra 4
अक्षोदयच्छवसा क्षाम बुध्नं वार्ण वातस्तविषीभिरिन्द्रः । दृळ्हान्यौभ्नादुशमान ओजोऽवाभिनत्ककुभः पर्वतानाम् ॥
ఇంద్రుడు తన శౌర్యబలంతో భూమి యొక్క ఆధారాన్ని (బుధ్న) కదిలించాడు; వాయువు తన శక్తులతో నడిపినట్లు. బలాన్ని కోరుతూ అతడు దృఢమైన బంధనాలను ఛేదించాడు; పర్వతాల మార్గాన్ని అడ్డుకునే కకుభాలను (శిఖర-అంచులను) కూడా కూల్చివేశాడు.
Mantra 5
अभि प्र दद्रुर्जनयो न गर्भं रथा इव प्र ययुः साकमद्रयः । अतर्पयो विसृत उब्ज ऊर्मीन्त्वं वृताँ अरिणा इन्द्र सिन्धून् ॥
తల్లులు శిశువు/గర్భాన్ని చేరేందుకు పరుగెత్తినట్లు అవి (జలధారలు) ఉప్పొంగి వచ్చాయి; రథాల్లా రాళ్లు కలిసి కదిలాయి. నీవు ఉప్పొంగే అలలను—విస్తరించి, పైకి లేచినవిగా—విడుదల చేశావు; ఓ ఇంద్రా, అడ్డుపడిన సింధువులను (నదులను) నీవు విడిచిపెట్టావు.
Mantra 6
त्वं महीमवनिं विश्वधेनां तुर्वीतये वय्याय क्षरन्तीम् । अरमयो नमसैजदर्णः सुतरणाँ अकृणोरिन्द्र सिन्धून् ॥
హే ఇంద్రా! సమస్త సమృద్ధులతో నిండిన ఆ మహా పృథివిని వేగగమనానికి, విస్తృత చలనానికి అనుకూలంగా ప్రవహింపజేశావు. నమస్కారభావంతో ఉప్పొంగిన వరదను నీవు శాంతింపజేశావు; మరియు హే ఇంద్రా, నదులను సులభంగా దాటదగినవిగా చేసావు.
Mantra 7
प्राग्रुवो नभन्वो न वक्वा ध्वस्रा अपिन्वद्युवतीॠतज्ञाः । धन्वान्यज्राँ अपृणक्तृषाणाँ अधोगिन्द्रः स्तर्यो दंसुपत्नीः ॥
మేఘధారకులు ముందుకు సాగారు—తడబడలేదు; ధూసర-శ్యాములు ఋతజ్ఞా యువతీ (శక్తి)లను పరిపుష్టం చేశారు. తృష్ణతో ఉన్న నిర్జన ప్రదేశాలనూ, బంజరు విస్తారాలనూ అతడు నింపాడు; మరియు దక్షకర్మా ఇంద్రుడు కౌశల-గృహపు పత్నీ-శక్తులైన ధారలను దోహించి వెలికి తీశాడు.
Mantra 8
पूर्वीरुषसः शरदश्च गूर्ता वृत्रं जघन्वाँ असृजद्वि सिन्धून् । परिष्ठिता अतृणद्बद्बधानाः सीरा इन्द्रः स्रवितवे पृथिव्या ॥
అనేక ఉషస్సులు, శరదృతువులు ఆపబడివున్నాయి; కాని ఇంద్రుడు వృత్రుణ్ని వధించినప్పుడు నదులను విడుదల చేశాడు. చుట్టూ నిలిచి అడ్డుపడిన ధారలు సడలిపోయి, బంధాలు తెగి ప్రవహించాయి; ఇంద్రుడు పృథివిపై స్రోతసులను ప్రవహింపజేశాడు.
Mantra 9
वम्रीभिः पुत्रमग्रुवो अदानं निवेशनाद्धरिव आ जभर्थ । व्यन्धो अख्यदहिमाददानो निर्भूदुखच्छित्समरन्त पर्व ॥
హే హరివః! చీమల (వమ్రీ) సహాయంతో, నివాసస్థానంలో దాచబడి ఇవ్వబడని ఆ కుమారుని నీవు పైకి తీసుకొచ్చావు. అంధుడుకూడా స్పష్టంగా చూశాడు; అహి (సర్పం)ను పట్టుకొని అతడు బయటికి వచ్చాడు—అప్పుడు శిలలోని చీలికలుకూడా, కోసి తెరిచినట్లుగా, అడ్డంకిని విరిచే క్రియలో పరస్పరం కలిశాయి.
Mantra 10
प्र ते पूर्वाणि करणानि विप्राविद्वाँ आह विदुषे करांसि । यथायथा वृष्ण्यानि स्वगूर्तापांसि राजन्नर्याविवेषीः ॥
నేను నీ ప్రాచీన కర్మలను నీకు ప్రకటిస్తున్నాను; ప్రేరితుడైన విద్వాన్, తెలిసినవానికి నీవు చేసిన కార్యాలను తెలియజేస్తాడు—హే రాజన్! నీ వృష్ణ్య (వీర్యం)తో, సుగూర్త (సుపథ-ప్రేరిత) పురుషార్థ శ్రమల్లో నీవు మళ్లీ మళ్లీ ప్రవేశించి వాటిని వ్యాపింపజేశావు.
Mantra 11
नू ष्टुत इन्द्र नू गृणान इषं जरित्रे नद्यो न पीपेः । अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं धिया स्याम रथ्यः सदासाः ॥
ఇప్పుడు స్తుతింపబడినవాడవై, హే ఇంద్రా! ఇప్పుడు గానమాడబడినవాడవై, జరిద్రునికి ప్రేరణారస ప్రవాహాన్ని నదులు తమ మార్గాలను నింపినట్లే నీవు నింపుతావు. హే హరివః! నీకోసం నూతన బ్రహ్మ (మంత్రవచనం) నిర్మించబడింది; జాగృత ధియా (ధ్యానబుద్ధి)తో, నీ విజయ రథగతి మరియు రథమార్గానికి మేము సదా యోగ్యులమై ఉండుదుము.
It declares Indra as the uniquely chosen power who defeats obstruction (Vṛtra), restores free movement in the world, and strengthens the singer with renewed inspiration and victory.
The rivers symbolize released life-force and unobstructed movement. Indra’s calming of turbulent waters and making rivers ‘easy to cross’ expresses protection, safe passage, and the return of order and fertility.
It means a “new brahman,” i.e., a freshly crafted sacred formulation or inspired hymn. The poet offers it to Indra so the worshippers gain lasting strength and readiness for successful forward progress.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.