
Sukta 4.18
Vāmadeva Gautama (traditional for RV 4.18)
Indra (narrative/cosmogonic framing in the hymn; often interpreted as Indra’s birth episode)
Triṣṭubh
ఋగ్వేదం 4.18 ఒక నాటకీయ, సృష్టి-ప్రసంగం మరియు వీరగాథాత్మక సూక్తం; ఇందులో ఇంద్రుని రహస్యమైన జననం, అలాగే అడ్డంకులను ఛేదించే వాడిగా అతని తక్షణ విధి ప్రధానంగా నిలుస్తాయి. ఉద్విగ్నతతో కూడిన, సంభాషణలా సాగే కథనం (తల్లి/శిశువు, ఆపః—జలాలు, మరియు సమాజపు ప్రకటనలు) ద్వారా ఇంద్రునిపై వేసే నిందను ఇది సమర్థిస్తుంది; అతని వృత్రవధం, నదుల విముక్తిని స్మరింపజేస్తుంది; చివరికి సంకటమూ పునరుద్ధరణమూ ప్రతిఫలించే కఠినమైన మానవ స్వరంతో ముగుస్తుంది—అందులో శ్యేనుడు మధు (తీపి సారం) తీసుకొస్తాడు.
Mantra 1
अयं पन्था अनुवित्तः पुराणो यतो देवा उदजायन्त विश्वे । अतश्चिदा जनिषीष्ट प्रवृद्धो मा मातरममुया पत्तवे कः ॥
ఇదే మళ్లీ కనుగొనబడిన పురాతన మార్గం; దీనినుండే సమస్త దేవతలు పైకి జన్మించారు. ఇక్కడినుండే, నీ బలంలో ప్రవృద్ధుడై, నీవు కూడా జన్మించుటకు ఉత్సుకుడవు; కానీ ఆ ప్రేరణతో, ఓ శిశువా, నీ తల్లిని కొట్టుటకు పోకుము—అలా ఎవరు చేస్తారు?
Mantra 2
नाहमतो निरया दुर्गहैतत्तिरश्चता पार्श्वान्निर्गमाणि । बहूनि मे अकृता कर्त्वानि युध्यै त्वेन सं त्वेन पृच्छै ॥
నేను ఇక్కడినుండి—ఈ దాటలేని బంధనస్థితి నుండి—నేరుగా బయటకు రాను; పక్కగా, ప్రక్కభాగం గుండా బయటకు రావాలి. నాకు ఇంకా అనేక కార్యాలు అకృతంగా మిగిలి ఉన్నాయి; వాటితో యుద్ధించుటకు నేను నీతో సంయోగాన్ని కోరుతున్నాను, ఆ ఏకత్వంలోనే నిన్ను ప్రశ్నిస్తున్నాను.
Mantra 3
परायतीं मातरमन्वचष्ट न नानु गान्यनु नू गमानि । त्वष्टुर्गृहे अपिबत्सोममिन्द्रः शतधन्यं चम्वोः सुतस्य ॥
అతడు పారిపోతున్న తల్లిని గమనించాడు, (అని)—‘కాదు; సాధారణ అడుగుజాడలను అనుసరించి నేను వెళ్లను; ఇక రూఢి మార్గాల ద్వారా నేను గమించను.’ త్వష్టృ గృహంలో ఇంద్రుడు సోమాన్ని పానంచేశాడు—చమూ పాత్రలో పిండిన, శతధన్యమైన, సమృద్ధిని ప్రసాదించే పానీయం.
Mantra 4
किं स ऋधक्कृणवद्यं सहस्रं मासो जभार शरदश्च पूर्वीः । नही न्वस्य प्रतिमानमस्त्यन्तर्जातेषूत ये जनित्वाः ॥
సహస్ర మాసములను, అనేక పూర్వ శరదృతువులను ధరించిన అతనికి సమానమైన వేరొక ప్రత్యేక కృత్యం ఏది ఉండగలదు? నిజంగా జన్మించినవారిలో అతనికి ప్రతిమానం లేదు; జననానికి మూలమైనవారిలోనూ లేదు.
Mantra 5
अवद्यमिव मन्यमाना गुहाकरिन्द्रं माता वीर्येणा न्यृष्टम् । अथोदस्थात्स्वयमत्कं वसान आ रोदसी अपृणाज्जायमानः ॥
అతన్ని నింద్యుడివలె భావించి, తల్లి ఇంద్రుని గుహవలె దాచుకునే ఆశ్రయంగా చేసింది—అతని స్వవీర్యబలమే అతన్ని దిగద్రోసినట్లు. ఆపై అతడు తానే లేచి, తన కవచాన్ని ధరించి; జన్మించగానే రెండు రోదసీ (ద్యావా-పృథివీ)లను నింపాడు.
Mantra 6
एता अर्षन्त्यललाभवन्तीॠतावरीरिव संक्रोशमानाः । एता वि पृच्छ किमिदं भनन्ति कमापो अद्रिं परिधिं रुजन्ति ॥
ఇవి (ధారలు) అడ్డంకుల్లేక పరిగెత్తి ప్రవహిస్తున్నాయి; ఋతావరీలవలె సత్యరక్షకులుగా గట్టిగా కేకలేస్తున్నాయి. వీటిని స్పష్టంగా అడుగు—ఇవి ఏమి ప్రకటిస్తున్నాయి? ఎవరి కోసం ఆపః (జలాలు) అద్రి-పరిధి, రాతి గోడ-సరిహద్దును, పగులగొడుతున్నాయి?
Mantra 7
किमु ष्विदस्मै निविदो भनन्तेन्द्रस्यावद्यं दिधिषन्त आपः । ममैतान्पुत्रो महता वधेन वृत्रं जघन्वाँ असृजद्वि सिन्धून् ॥
ఎందుకు నిజంగా అతనికోసం ఈ ప్రకటనలు మార్మోగుతున్నాయి—ఆపః (జలదేవతలు) ఇంద్రునిపై అపవాదాన్ని మోపాలని యత్నిస్తున్నారా? నా కుమారుడు మహత్తర వధాయుధంతో వృత్రుణ్ని వధించి, విశాల ప్రవాహంతో సింధువులను (నదులను) విముక్తం చేశాడు.
Mantra 8
ममच्चन त्वा युवतिः परास ममच्चन त्वा कुषवा जगार । ममच्चिदापः शिशवे ममृड्युर्ममच्चिदिन्द्रः सहसोदतिष्ठत् ॥
నా యౌవనబలమూ నిన్ను దూరం చేయలేకపోయింది; దాయాదులు (కుషవాః) కూడా నిన్ను అదుపు చేయలేకపోయారు. శిశువుకోసం ఆపః (జలము) కూడా మృదువుగా వంగింది; ఇంద్రుడు కూడా తన స్వంత సహస్ (పరాక్రమం) చేత లేచి నిలిచాడు.
Mantra 9
ममच्चन ते मघवन्व्यंसो निविविध्वाँ अप हनू जघान । अधा निविद्ध उत्तरो बभूवाञ्छिरो दासस्य सं पिणग्वधेन ॥
హే మఘవన్, నీకు వ్యతిరేకంగా దాడిచేసినవాడూ ప్రబలలేకపోయాడు; అతడు లోపలికి చొచ్చి ఒత్తినప్పుడు నీవు అతని దవడలను కొట్టి పడేసావు. ఆపై ఛేదించి నీవు పైకి లేచి శ్రేష్ఠుడవయ్యావు; నిర్ణాయక వధతో దాసుని శిరస్సును చూర్ణం చేశావు.
Mantra 10
गृष्टिः ससूव स्थविरं तवागामनाधृष्यं वृषभं तुम्रमिन्द्रम् । अरीळ्हं वत्सं चरथाय माता स्वयं गातुं तन्व इच्छमानम् ॥
బలవంతమైన ఆవు నీకోసం స్థిరుడై, నిత్యం ముందుకు సాగే ఇంద్రుని ప్రసవించింది—అధృష్యుడు, వృషభుడు, పరాక్రమంలో తుమ్రుడు. తల్లి సంచరణార్థం అరీళ్హ (అక్షత) వత్సాన్ని కనింది; అతడు తన తను (దేహం) కొరకు తానే గమనమార్గాన్ని కోరుకున్నాడు.
Mantra 11
उत माता महिषमन्ववेनदमी त्वा जहति पुत्र देवाः । अथाब्रवीद्वृत्रमिन्द्रो हनिष्यन्त्सखे विष्णो वितरं वि क्रमस्व ॥
మరియు తల్లి ఆ మహిషుడు (మహాన్) వెనుక వెనుక నడిచింది, ‘పుత్రా, ఈ దేవులు నిన్ను విడిచిపెడుతున్నారు’ అని చెప్పింది. అప్పుడు వృత్రవధకు సిద్ధమైన ఇంద్రుడు అన్నాడు—‘సఖా విష్ణూ, ఇంకా విశాలంగా అడుగు వేయి; మార్గాన్ని విస్తరింపజేయి.’
Mantra 12
कस्ते मातरं विधवामचक्रच्छयुं कस्त्वामजिघांसच्चरन्तम् । कस्ते देवो अधि मार्डीक आसीद्यत्प्राक्षिणाः पितरं पादगृह्य ॥
ఎవరు నీ తల్లిని విధవగా చేశారు, ఎవరు నిన్ను పరిత్యక్తుడిలా చేశారు? నీవు సాగుతూ ఉండగా ఎవరు నిన్ను చంపాలని యత్నించారు? నీవు తండ్రిని పాదం పట్టుకొని ప్రహరించినప్పుడు, ఏ దేవుడు మార్డీక (చికిత్సక-కరుణ)తో నీ మీద నిలిచాడు?
Mantra 13
अवर्त्या शुन आन्त्राणि पेचे न देवेषु विविदे मर्डितारम् । अपश्यं जायाममहीयमानामधा मे श्येनो मध्वा जभार ॥
విపత్తులో నేను కుక్క ఆంత్రాలను వండాను; దేవులలో నన్ను స్వస్థపరచి సరిచేసేవాడు ఎవడూ దొరకలేదు. నా జాయ క్షీణింపబడుతూ, ఆమె మహిమ నిరాకరింపబడుతూ ఉండటాన్ని నేను చూశాను; అప్పుడు నా కోసం శ్యేనుడు మధురమైన మధు-రసాన్ని తెచ్చాడు.
It is a narrative hymn that frames Indra’s unusual birth and then defends his power by pointing to his greatest deed: slaying Vṛtra and releasing the rivers (waters) to flow freely.
The hymn acknowledges a tension—voices (including the Waters) seem to ‘attach fault’—but it overturns that by arguing that Indra’s action restores cosmic order and life-giving flow.
It functions as a symbol of sudden recovery and essence: after distress and lack of help, a swift, higher force brings ‘madhu’—sweetness, vitality, or the nourishing core of life.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.