Sukta 19
Sukta 4.19
Vāmadeva Gautama (Mandala 4 core attribution)
Indra
Trishtubh
ഇന്ദ്രനോടുള്ള ഈ സ്തുതിഗാനം, വൃത്രവധത്തിനായി ദേവന്മാർ ഏകമായി തിരഞ്ഞെടുത്ത അതുല്യനായ വീരനായി അവനെ മഹത്വപ്പെടുത്തുന്നു; ദ്യാവാപൃഥിവിയെ വിപുലീകരിക്കുകയും ലോകത്തിന് സ്വതന്ത്രഗതി പുനഃസ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവൻ അവനാണ്. പൊങ്ങിച്ചെല്ലുന്ന ജലങ്ങളെ ശമിപ്പിക്കൽ, നദികളെ കടക്കാവുന്നതാക്കൽ, വേഗത്തിലും വിശാലമായും സഞ്ചരിക്കാനുള്ള പാത ഒരുക്കൽ എന്നീ അവന്റെ വിശ്വകർമ്മങ്ങളെ ഇത് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു; കൂടാതെ കവിയുടെ പ്രചോദിത പ്രേരണ വർധിപ്പിക്കുന്നവിധം പുതുക്കിയ സ്തുതിയെ ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു. അവസാനം, ഗായകർ അവന്റെ വിജയകരമായ മുന്നേറ്റയാത്രയിൽ പങ്കാളികളാകുന്നതിനായി ഇന്ദ്രനു പുതിയ ‘ബ്രഹ്മൻ’ (പവിത്രമായ വചന-രൂപീകരണം) അർപ്പിച്ച് സൂക്തം സമാപിക്കുന്നു.
Mantras
Mantra 1
एवा त्वामिन्द्र वज्रिन्नत्र विश्वे देवासः सुहवास ऊमाः । महामुभे रोदसी वृद्धमृष्वं निरेकमिद्वृणते वृत्रहत्ये ॥
ഇങ്ങനെ, വജ്രധാരിയായ ഇന്ദ്രനേ, ഇവിടെ എല്ലാ ദേവന്മാരും—സുഹവാസരായി, ഉത്സുകരായി—നിന്നെയേ ഏകനെ തിരഞ്ഞടുക്കുന്നു. നീ മഹാനാണ്; ദ്യാവാപൃഥിവി ഇരട്ടയെയും വിപുലമാക്കുന്നവൻ, ഉയർന്ന വളർച്ചയുള്ളവൻ; വൃത്രഹത്യയ്ക്കായി അവർ നിന്നെയേ പ്രത്യേകമായി തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നു.
Mantra 2
अवासृजन्त जिव्रयो न देवा भुवः सम्राळिन्द्र सत्ययोनिः । अहन्नहिं परिशयानमर्णः प्र वर्तनीररदो विश्वधेनाः ॥
ഉത്സുക വീരന്മാരെപ്പോലെ ദേവന്മാർ ലോകങ്ങളെ വിടുവിച്ചതുപോലെ, നീ, ഇന്ദ്രനേ—ഭുവനങ്ങളുടെ സമ്രാട്, സത്യയോനി—പ്രളയജലത്തെ ചുറ്റിപ്പിണഞ്ഞു കിടന്ന അഹിയെ വധിച്ചു. നീ സർവ്വപോഷകമായ പാതകൾ തുറന്നു; ജലങ്ങളും ശക്തികളും വിശാലമായി സഞ്ചരിക്കുവാൻ വഴിയൊരുക്കി.
Mantra 3
अतृप्णुवन्तं वियतमबुध्यमबुध्यमानं सुषुपाणमिन्द्र । सप्त प्रति प्रवत आशयानमहिं वज्रेण वि रिणा अपर्वन् ॥
ഹേ ഇന്ദ്ര, ഒരിക്കലും തൃപ്തനാകാത്ത, വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന, അബുദ്ധ (അജാഗൃത), മന്ദനിദ്രയിൽ മുങ്ങിയ സർപ്പനെ—ഏഴ് ചരിവുകളും പ്രവാഹങ്ങളും കുറുകെ കിടന്നവനെ—നീ വജ്രംകൊണ്ട് സന്ധിവിഹീനനാക്കി പിളർത്തി വേർതിരിച്ചു.
Mantra 4
अक्षोदयच्छवसा क्षाम बुध्नं वार्ण वातस्तविषीभिरिन्द्रः । दृळ्हान्यौभ्नादुशमान ओजोऽवाभिनत्ककुभः पर्वतानाम् ॥
ഇന്ദ്രൻ തന്റെ ശവസ് (ബലം)കൊണ്ട് ഭൂമിയുടെ ബുധ്നം—അടിസ്ഥാനം—കുലുക്കി; കാറ്റ് തന്റെ ശക്തികളാൽ തള്ളുന്നതുപോലെ. ഓജസ്സിന്റെ തീവ്ര ആഗ്രഹത്തിൽ അവൻ ദൃഢബന്ധനങ്ങളെ തകർത്തു, വഴിയെ തടഞ്ഞുനിന്ന പർവതശിഖരങ്ങളെ പൊളിച്ചുവീഴ്ത്തി.
Mantra 5
अभि प्र दद्रुर्जनयो न गर्भं रथा इव प्र ययुः साकमद्रयः । अतर्पयो विसृत उब्ज ऊर्मीन्त्वं वृताँ अरिणा इन्द्र सिन्धून् ॥
ജനനിമാർ ഗർഭസ്ഥ ശിശുവിലേക്കു പാഞ്ഞെത്തുന്നതുപോലെ അവർ മുന്നോട്ടു കുതിച്ചു; രഥങ്ങളെപ്പോലെ കല്ലുകളും ഒരുമിച്ചു നീങ്ങി. ഹേ ഇന്ദ്ര, നീ ഉയർന്നു പൊങ്ങുന്ന ഊർമികളെ—വിസൃതവും ഉയർത്തപ്പെട്ടതുമായവയെ—മുക്തമാക്കി; തടഞ്ഞുവെച്ചിരുന്ന സിന്ധുക്കളെ (നദികളെ) നീ വിടുവിച്ചു.
Mantra 6
त्वं महीमवनिं विश्वधेनां तुर्वीतये वय्याय क्षरन्तीम् । अरमयो नमसैजदर्णः सुतरणाँ अकृणोरिन्द्र सिन्धून् ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ! സർവ്വ സമൃദ്ധികളാലും നിറഞ്ഞ മഹാപൃഥിവിയെ നീ എല്ലാടവും വ്യാപിക്കുന്നതാക്കി, വേഗഗതിക്കും വിശാല സഞ്ചാരത്തിനുമായി ഒഴുകുന്നതാക്കി സ്ഥാപിച്ചു. നമസ്കാരത്തോടെ നീ ഉരുകിയുയരുന്ന പ്രളയപ്രവാഹത്തെ ശമിപ്പിച്ചു; ഹേ ഇന്ദ്രാ, നീ സിന്ധുക്കളെ—നദികളെ—സുലഭമായി കടക്കാവുന്നതാക്കി.
Mantra 7
प्राग्रुवो नभन्वो न वक्वा ध्वस्रा अपिन्वद्युवतीॠतज्ञाः । धन्वान्यज्राँ अपृणक्तृषाणाँ अधोगिन्द्रः स्तर्यो दंसुपत्नीः ॥
മേഘം വഹിക്കുന്നവർ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി—തടഞ്ഞുമുട്ടാതെ; ഇരുണ്ടവർ ഋതം അറിയുന്ന യുവശക്തികളെ നിറച്ചു. ദാഹിച്ച ശൂന്യപ്രദേശങ്ങളും വരണ്ട വിസ്താരങ്ങളും അവൻ സമൃദ്ധമാക്കി; കൌശലകൃത്യങ്ങളുടെ അധിപനായ ഇന്ദ്രൻ, ദംസു-ഗൃഹത്തിന്റെ പത്നികളെന്നപോലെ ഉള്ള പ്രവാഹധാരകളെ പാൽ കറന്നെടുക്കുന്നതുപോലെ പുറപ്പെടുവിച്ചു.
Mantra 8
पूर्वीरुषसः शरदश्च गूर्ता वृत्रं जघन्वाँ असृजद्वि सिन्धून् । परिष्ठिता अतृणद्बद्बधानाः सीरा इन्द्रः स्रवितवे पृथिव्या ॥
അനേകം ഉഷസ്സുകളും ശരദൃതുക്കളും തടഞ്ഞുവെക്കപ്പെട്ടിരുന്നു; എന്നാൽ ഇന്ദ്രൻ വൃത്രനെ വധിച്ചപ്പോൾ സിന്ധുക്കളെ വിടുവിച്ച് ഒഴുക്കി. ചുറ്റും നിന്നിരുന്ന, തടഞ്ഞുകെട്ടപ്പെട്ട ധാരകൾ അഴിഞ്ഞ് പ്രവഹിച്ചു; ഇന്ദ്രൻ പൃഥിവിയിൽ സ്രോതസ്സുകളെ ഒഴുകുമാറാക്കി.
Mantra 9
वम्रीभिः पुत्रमग्रुवो अदानं निवेशनाद्धरिव आ जभर्थ । व्यन्धो अख्यदहिमाददानो निर्भूदुखच्छित्समरन्त पर्व ॥
വമ്രീഭിഃ (ചെമ്മീൻ/ചീറ്റികൾ—ഇരുമ്പൻചീറ്റികൾ) എന്ന ചീറ്റികളുടെ സഹായത്തോടെ, വാസസ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് തടഞ്ഞുവെക്കപ്പെട്ടും നൽകപ്പെടാതിരുന്നും ആയിരുന്ന ആ പുത്രനെ നീ പുറത്തെടുത്തു. അന്ധൻ വ്യക്തമായി കണ്ടു; അഹി (സർപ്പം)യെ പിടിച്ചുകൊണ്ട് അവൻ പുറത്തുവന്നു—അടസ്സം തകർക്കുന്ന വേളയിൽ, മുറിച്ചു തുറന്നതുപോലെ, പാറയിലെ പിളർച്ചകളും ഒന്നായി ചേർന്നു.
Mantra 10
प्र ते पूर्वाणि करणानि विप्राविद्वाँ आह विदुषे करांसि । यथायथा वृष्ण्यानि स्वगूर्तापांसि राजन्नर्याविवेषीः ॥
ഹേ ഇന്ദ്രാ, നിന്റെ പുരാതന കൃത്യങ്ങളെ ഞാൻ നിനക്കു പ്രസ്താവിക്കുന്നു; പ്രചോദിതനായ വിജ്ഞാനി വിപ്രൻ, അറിയുന്നവനോടു നീ ചെയ്ത പ്രവൃത്തികളെ പറയുന്നു—ഹേ രാജാവേ, നീ എങ്ങനെ വീണ്ടും വീണ്ടും വൃഷണ്യ (വീര്യസമ്പന്ന) പുരുഷപ്രയത്നങ്ങളായ, നിന്റെ ജയശക്തിയാൽ ശരിയായി നയിക്കപ്പെടുന്ന കര്‍മ്മങ്ങളിൽ പ്രവേശിച്ച് അവയെ വ്യാപിച്ചു നിറഞ്ഞു.
Mantra 11
नू ष्टुत इन्द्र नू गृणान इषं जरित्रे नद्यो न पीपेः । अकारि ते हरिवो ब्रह्म नव्यं धिया स्याम रथ्यः सदासाः ॥
ഇപ്പോൾ സ്തുതിക്കപ്പെട്ടവനേ, ഹേ ഇന്ദ്രാ, ഇപ്പോൾ ഗീതമായവനേ, നീ ജരിത്രനുവേണ്ടി ഇഷ് (പ്രേരണാശക്തി)യുടെ പ്രവാഹത്തെ, നദികൾ തങ്ങളുടെ പാതകൾ നിറയ്ക്കുന്നതുപോലെ, വർധിപ്പിക്കുന്നു. ഹേ ഹരിവോ (കപില അശ്വങ്ങളുടെ അധിപനേ), നിനക്കായി പുതിയ ബ്രഹ്മ (മന്ത്രവചനം) നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ജാഗ്രതയായ ധിയയാൽ ഞങ്ങൾ എപ്പോഴും നിന്റെ വിജയയാത്രയുടെ രഥപഥത്തിന് യോഗ്യരായിരിക്കട്ടെ.
Inside Sukta 19
How it unfolds
- Where it opens
Indra is uniquely chosen by all the gods for the decisive work of vṛtra-slaying; his greatness expands Heaven and Earth (RV 4.19.1).
- Development
The hymn rehearses Indra’s world-ordering deeds—stilling turbulent floods and making rivers easy to cross—linking mythic action to human needs for movement, safety, and success (e.g., RV 4.19.6).
- Climax
Praise itself becomes a force: Indra, when sung, swells the singer’s impulse like rivers filling their courses; the poet offers a newly forged brahman (RV 4.19.11).
- Where it settles
The sukta closes with a request for enduring aptitude for Indra’s victorious ‘chariot-way’—steady participation in forward movement and triumph through awakened thought.
The deity: Indra
- In the VedaIndra is the vajrin (wielder of the thunderbolt), vṛtrahan (slayer of Vṛtra), the foremost among the gods in battle, invoked to break obstruction, release waters, and grant expansive might. He is praised as great and ever-growing, singled out by the gods for decisive action and victory.
- Cosmic functionHe restores ṛta-like order by defeating obstructive forces, opening the pathways of waters and space, stabilizing the world’s domains (Heaven and Earth), and enabling movement, fertility, and victorious progress.
- Inner significanceIndra represents the awakened force of will and courageous clarity that breaks inner obstruction (fear, inertia, confusion), releases the ‘streams’ of inspiration and energy, and makes the difficult crossing of life’s floods possible.
The seer
- Vāmadeva GautamaGautama gotra (Vāmadeva of the Gautamas) · A principal seer of Maṇḍala 4, renowned for powerful Indra-stutis that blend cosmic myth (Vṛtra-slaying, release of waters) with the crafting of new brahman (inspired sacred speech).
Famous verses
vṛtrahatye (for the slaying of Vṛtra/the Obstructor)
sutarāṇām akṛṇor indra sindhūn (you made the rivers easy to cross)
brahma navyam (a new sacred formulation)
Attributes of the deity
- Vajrin (thunderbolt-bearer)
- Vṛtrahan (obstruction-slayer)
- World-expander (enlarger of Heaven and Earth)
- Liberator and calmer of waters
- Giver of iṣ (impulse, inspiration, refreshment)
- Harivān (lord of tawny steeds)
- Protector of the singer and patron of victorious movement
Also by this seer
- Core authorship of much of Rigveda Maṇḍala 4 (Vāmadeva hymns)
- Notable Indra hymns in Maṇḍala 4 emphasizing vṛtrahan and the release/ordering of waters
- Hymns to other deities within Maṇḍala 4 tradition (e.g., Agni and allied deities) attributed to the Vāmadeva-Gautama lineage
The rite, step by step
- Prepare the altar and kindle Agni; establish purity and intention for vṛtra-hatya (removal of obstruction).
- Press/prepare Soma (where applicable) and set offerings; begin Indra-stuti with Trishtubh recitation.
- Recite verses recalling Indra’s cosmic deeds (expansion of Heaven-Earth, release/ordering of waters) to ‘call’ that power into the rite.
- Offer oblations with Indra’s names/epithets (vajrin, vṛtrahan, harivān), requesting victory, safe crossings, and energetic increase (iṣ).
- Conclude with the ‘new brahman’—a freshly fashioned formulation—seeking sustained fitness for onward movement and success.
Offerings
- Soma libation (where Soma-rite is performed)
- Ghee (ājya) oblations into Agni
- Grain/cakes (puroḍāśa) in Indra-focused offerings (context-dependent)
- Water libations/aspersions as symbolic support for the ‘released waters’ theme
Frequently Asked Questions
It declares Indra as the uniquely chosen power who defeats obstruction (Vṛtra), restores free movement in the world, and strengthens the singer with renewed inspiration and victory.
The rivers symbolize released life-force and unobstructed movement. Indra’s calming of turbulent waters and making rivers ‘easy to cross’ expresses protection, safe passage, and the return of order and fertility.
It means a “new brahman,” i.e., a freshly crafted sacred formulation or inspired hymn. The poet offers it to Indra so the worshippers gain lasting strength and readiness for successful forward progress.
Ask anything about Sukta 19 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
