Sukta 1

Mantra 1

त्वां ह्यग्ने सदमित्समन्यवो देवासो देवमरतिं न्येरिर इति क्रत्वा न्येरिरे । अमर्त्यं यजत मर्त्येष्वा देवमादेवं जनत प्रचेतसं विश्वमादेवं जनत प्रचेतसम् ॥

హే అగ్నీ! నిజంగా నిన్నే దేవులు సదా ఏకమనస్సుతో—ఒకే సంకల్పంతో—దైవ మార్గదర్శిగా, తప్పని నాయకుడిగా ముందుగా నిలిపారు; క్రతు (సచేత సంకల్పం) చేత నిన్ను స్థాపించారు. మర్త్యులలో అంతర్లీనంగా ఉన్న ఆ అమర్త్య (అమర) శక్తిని యజించు; మాలో ‘ఆదేవ’—దేవత్వానికి దేవత్వాన్ని నడిపించే దైవత్వం—ప్రచేతస్ (ప్రకాశమయ చైతన్యం) జనింపజేయి; విశ్వమంతటా వ్యాపించే ‘ఆదేవ’ ప్రచేతస్‌ను జనింపజేయి.

Mantra 2

स भ्रातरं वरुणमग्न आ ववृत्स्व देवाँ अच्छा सुमती यज्ञवनसं ज्येष्ठं यज्ञवनसम् । ऋतावानमादित्यं चर्षणीधृतं राजानं चर्षणीधृतम् ॥

హే అగ్నీ! నీ భ్రాత వరుణుణ్ని ఇక్కడికి తిప్పి సమీపానికి రప్పించు; సుమతి (శుభబుద్ధి/సౌహార్ద అవగాహన)తో దేవులను మా వద్దకు తీసుకురా—యజ్ఞవనస్ (యజ్ఞశక్తి)లో జ్యేష్ఠుడు, ఆ యజ్ఞవనస్. ఋతావాన్ ఆదిత్యుడు—ఋత (సత్య-నియమం) కార్యంతో పరిపూర్ణుడు—మరియు చర్షణీధృత్ (ప్రజలను ధారించే) రాజు—ఆ చర్షణీధృత్‌ను ఇక్కడికి తీసుకురా.

Mantra 3

सखे सखायमभ्या ववृत्स्वाशुं न चक्रं रथ्येव रंह्यास्मभ्यं दस्म रंह्या । अग्ने मृळीकं वरुणे सचा विदो मरुत्सु विश्वभानुषु । तोकाय तुजे शुशुचान शं कृध्यस्मभ्यं दस्म शं कृधि ॥

హే సఖా! నీ సఖుని వైపు తిరిగి రా; రథమార్గంలో దూసుకెళ్లే చక్రంలా త్వరగా రా—మా కోసం వేగంగా రా, హే దస్మ (అద్భుత కార్యసాధకుడా)। హే అగ్నీ! వరుణుని మృళీక (కృప)ను, విశ్వభాను (సర్వప్రకాశ) మరుతులతో కలిసి, మా కోసం పొందించు. హే జ్వలించేవాడా! మా తోక (సంతానం) మరియు మా తుజ (ప్రయత్నం/ఉద్యమం) కోసం శాంతి-క్షేమం కలుగజేయి; మా కోసం, హే దస్మ, శుభం చేయి.

Mantra 4

त्वं नो अग्ने वरुणस्य विद्वान्देवस्य हेळोऽव यासिसीष्ठाः । यजिष्ठो वह्नितमः शोशुचानो विश्वा द्वेषांसि प्र मुमुग्ध्यस्मत् ॥

హే అగ్నీ! వరుణుని విధానాన్ని తెలిసినవాడా, దేవుని కోపం మరియు సంకోచం (హేళ) నుండి మమ్మల్ని దూరంగా, సురక్షిత మార్గంలో నడిపించు. యజ్ఞానికి అత్యంత యోగ్యుడవు, వహ్నితముడవు, తీవ్రంగా ప్రకాశిస్తూ—మా నుండి సమస్త ద్వేషాలను, వైరం-భావాలను దూరం చేయి.

Mantra 5

स त्वं नो अग्नेऽवमो भवोती नेदिष्ठो अस्या उषसो व्युष्टौ । अव यक्ष्व नो वरुणं रराणो वीहि मृळीकं सुहवो न एधि ॥

కాబట్టి హే అగ్నీ! మా కోసం నీవు అత్యంత సమీపమైన, దిగువ వరకు చేరే సహాయంగా ఉండు—ఈ ఉషస్సు విస్తరించే వేళ మరింత దగ్గరగా. ఆనందంతో మా కోసం వరుణుని యజించు; కృపను (మృళీకం) తీసుకురా; సుహవ—సులభంగా పిలువబడేవాడా—మాలో వృద్ధి చెందు, మమ్మల్ని కూడా వృద్ధి పరచు.

Mantra 6

अस्य श्रेष्ठा सुभगस्य संदृग्देवस्य चित्रतमा मर्त्येषु । शुचि घृतं न तप्तमघ्न्यायाः स्पार्हा देवस्य मंहनेव धेनोः ॥

ఈ సుభగుని దర్శనం శ్రేష్ఠం—మర్త్యులలో దేవుని అత్యంత చిత్రతమ దర్శనం. అది శుచి; గాయపడని అఘ్న్యా గోవు నుండి వచ్చిన నెయ్యి సమ్యక్ తాపంతో శుద్ధమైనట్లుగా. అది స్పృహణీయం—దేవుని దానం పాలు ఇచ్చే ఆవు పొంగిపొర్లే సమృద్ధిలా.

Mantra 7

त्रिरस्य ता परमा सन्ति सत्या स्पार्हा देवस्य जनिमान्यग्नेः । अनन्ते अन्तः परिवीत आगाच्छुचिः शुक्रो अर्यो रोरुचानः ॥

అతనికి మూడు పరమ జన్మస్థితులు ఉన్నాయి—సత్యమూ, స్పృహణీయమూ—అవి అగ్ని దేవుని జనిమానాలు. అనంతమునందు అంతర్భాగంలో పరివీతుడై అతడు వచ్చెను—శుచి, శుక్ర-దీప్తి, ఆర్యుడు (ఉదారుడు), మళ్లీ మళ్లీ ప్రకాశించువాడు.

Mantra 8

स दूतो विश्वेदभि वष्टि सद्मा होता हिरण्यरथो रंसुजिह्वः । रोहिदश्वो वपुष्यो विभावा सदा रण्वः पितुमतीव संसत् ॥

అతడు దూత—సర్వ సద్మాలను (నివాసాలను) వ్యాపించును; హిరణ్యరథుడైన హోతా, రంసుజిహ్వుడు (హవిష్యమందు రమించే జిహ్వ) గలవాడు. రోహిద అశ్వములు గలవాడు, వపుష్యుడు (సుందరదేహి), విభావా (విస్తారదీప్తి) యుక్తుడు—సదా రణ్వమైన సంసత్తులో పితుమత్ (పోషణసంపన్న) వానివలె ఆసీనుడగును.

Mantra 9

स चेतयन्मनुषो यज्ञबन्धुः प्र तं मह्या रशनया नयन्ति । स क्षेत्यस्य दुर्यासु साधन्देवो मर्तस्य सधनित्वमाप ॥

అతడు మనుష్యుని యజ్ఞబంధువుగా (యజ్ఞానికి స్వజనుడిగా) చైతన్యపరచును; అప్పుడు వారు మహతీ రశన (బలమైన లాగము) తో అతనిని ముందుకు నడిపించుదురు. అతడు ఇతని దుర్యాసు (గృహములలో) నివసించి కార్యసాధన చేయును; మర్త్యుని సాధన-సంపాదనలో దేవుడు సధనిత్వం (సఖ్యత) పొందును.

Mantra 10

स तू नो अग्निर्नयतु प्रजानन्नच्छा रत्नं देवभक्तं यदस्य । धिया यद्विश्वे अमृता अकृण्वन्द्यौष्पिता जनिता सत्यमुक्षन् ॥

మార్గాలను తెలిసిన ఆ అగ్ని, మమ్మల్ని ఆ రత్నం వైపు నడిపించుగాక—దేవభాగమైన, అతనికే ఇవ్వదగిన దానం అది. ఎందుకంటే ‘ధియా’ (దివ్య బుద్ధి) ద్వారా సమస్త అమృత దేవతలు దానిని నిర్మించారు; మరియు ద్యౌః పితా—జనకుడు—సత్యాన్ని విత్తనముగా, సారముగా కుమ్మరించాడు.

Mantra 11

स जायत प्रथमः पस्त्यासु महो बुध्ने रजसो अस्य योनौ । अपादशीर्षा गुहमानो अन्तायोयुवानो वृषभस्य नीळे ॥

అతడు మొదటగా నివాసస్థానాలలో జన్మిస్తాడు—మధ్యలోకపు మహా పునాదిలో, ఈ ప్రకాశమయ లోక గర్భంలో. పాదరహితుడు, శిరోరహితుడు; అంతర్గుహ్యములో దాగి ఉంటాడు; వృషభ (మహాశక్తి) యొక్క స్థిర నీళంలో నిత్యయౌవనంగా వృద్ధి చెందుతాడు.

Mantra 12

प्र शर्ध आर्त प्रथमं विपन्याँ ऋतस्य योना वृषभस्य नीळे । स्पार्हो युवा वपुष्यो विभावा सप्त प्रियासोऽजनयन्त वृष्णे ॥

సమూహము ముందుకు దూసుకుపోతుంది—మొదటి ప్రేరిత వాక్కు—ఋత గర్భములో, వృషభుని స్థిర నీళములో. ఆకాంక్షనీయం, యౌవనవంతం, రూపములో దీప్తి, విస్తృత ప్రకాశముతో—ఏడు ప్రియ శక్తులు వృష్ణే (పరాక్రమి) కొరకు అతనిని జన్మింపజేశాయి.

Mantra 13

अस्माकमत्र पितरो मनुष्या अभि प्र सेदुॠतमाशुषाणाः । अश्मव्रजाः सुदुघा वव्रे अन्तरुदुस्रा आजन्नुषसो हुवानाः ॥

ఇక్కడ మా మానవ పితరులు వేగమైన సాధనతో ఋతం—సత్యం వైపు ముందుకు సాగారు. అశ్మ-వ్రజం (రాతి ఆవరణం)ను ఛేదించి, లోపల సు-దుఘా (సమృద్ధిగా దోహదమిచ్చే) ప్రవాహాలను తెరిచారు; ఉషస్సులను పిలుచుకుంటూ, పైకి ఎగసే ఉదుస్రా (అరుణ) జ్యోతులను నడిపి వెలికి తెచ్చారు.

Mantra 14

ते मर्मृजत ददृवांसो अद्रिं तदेषामन्ये अभितो वि वोचन् । पश्वयन्त्रासो अभि कारमर्चन्विदन्त ज्योतिश्चकृपन्त धीभिः ॥

దర్శనమున్న వారు ఆ అద్రి (రాయి)పై రుద్ది-మథించి శ్రమించారు; వారి చుట్టూ ఉన్న ఇతరులు దానికి స్వరం ఇచ్చారు. పశుపాలకులు పశువులను మార్గంలో నడిపినట్లు, వారు కర్మ-నిర్మాణం వైపు గానం చేశారు; జ్యోతిని కనుగొని, ధీభిః (ప్రబుద్ధ ధియలతో) దానికి ఆకారం ఇచ్చారు.

Mantra 15

ते गव्यता मनसा दृध्रमुब्धं गा येमानं परि षन्तमद्रिम् । दृळ्हं नरो वचसा दैव्येन व्रजं गोमन्तमुशिजो वि वव्रुः ॥

వారు, గవ్యతా—కిరణాల ఆకాంక్షతో, మనసుతో వెలుగులను ఆపి ఉంచిన దృఢమైన అడ్డుకట్ట రాయిని చుట్టుముట్టారు. ఆ నర-ఉశిజులు దైవ వచనంతో బలమైన వ్రజాన్ని విప్పారు; కాంతిమయ గోసంపదతో నిండిన గోమంతమైన పెన్నును వెలికి తీశారు.

Mantra 16

ते मन्वत प्रथमं नाम धेनोस्त्रिः सप्त मातुः परमाणि विन्दन् । तज्जानतीरभ्यनूषत व्रा आविर्भुवदरुणीर्यशसा गोः ॥

వారు పోషించే గోవు యొక్క ప్రథమ నామాన్ని గ్రహించారు; తల్లి యొక్క పరమ ప్రమాణాలు—మూడు సార్లు ఏడు—అని కనుగొన్నారు. అది తెలిసిన శక్తులు దానిని స్తుతించాయి; గోవు యొక్క అరుణ, ప్రకాశమయ కిరణాలు యశస్సుతో ప్రత్యక్షమయ్యాయి.

Mantra 17

नेशत्तमो दुधितं रोचत द्यौरुद्देव्या उषसो भानुरर्त । आ सूर्यो बृहतस्तिष्ठदज्राँ ऋजु मर्तेषु वृजिना च पश्यन् ॥

ఘనమైన తమస్ నశించింది; ద్యౌః ప్రకాశించింది. దివ్య ఉషస్సు యొక్క కిరణం పైకి లేచింది. అప్పుడు సూర్యుడు విశాలంలో అఖండ క్షేత్రాలపై నిలిచాడు—మర్త్యులలో ఋజువును కూడా చూస్తూ, వక్రతను కూడా చూస్తూ.

Mantra 18

आदित्पश्चा बुबुधाना व्यख्यन्नादिद्रत्नं धारयन्त द्युभक्तम् । विश्वे विश्वासु दुर्यासु देवा मित्र धिये वरुण सत्यमस्तु ॥

తర్వాత మేల్కొని వారు స్పష్టంగా గ్రహించారు; అప్పుడు ‘ద్యుభక్త’—ప్రకాశమయ లోకాలు పంచిన—రత్నాన్ని ధరించారు. సత్త్వంలోని అన్ని ద్వారాలలో అన్ని దేవతలు సన్నిహితులై ఉండుగాక; ఓ మిత్రా, ఓ వరుణా—మా ధీకి సత్యం కలుగుగాక.

Mantra 19

अच्छा वोचेय शुशुचानमग्निं होतारं विश्वभरसं यजिष्ठम् । शुच्यूधो अतृणन्न गवामन्धो न पूतं परिषिक्तमंशोः ॥

నేను ఆ శుచిగా జ్వలించే అగ్నిని స్తుతించి పలుకుదును—ఆయనే హోతా; సమస్తభారవాహకుడు; యజ్ఞానికి అత్యంత యోగ్యుడు. ఆయన ప్రకాశించే ఊదరాన్ని నింపెను—గోవుల పాలవలె; చుట్టూరా పరిషేకంగా పోసిన, శుద్ధమైన సోమరసంలా।

Mantra 20

विश्वेषामदितिर्यज्ञियानां विश्वेषामतिथिर्मानुषाणाम् । अग्निर्देवानामव आवृणानः सुमृळीको भवतु जातवेदाः ॥

యజ్ఞ్యులైన వారందరికీ ఆయన అదితివలె, సమస్త మనుష్యులకు అతిథివలె—దేవతల రక్షణను ఆశ్రయంగా ఎంచుకున్న అగ్ని, జాతవేదాస్ మా పట్ల సంపూర్ణంగా ‘సుమృళీక’ (కృపామయుడు) కావుగాక।