Rig Veda 4.1.8 — Mandala 4, Sukta 1, Mantra 8
Sukta 4.1
Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Agni
Chandas: Trishtubh (probable; verify in critical edition)
Samhita Patha (Devanagari)
स दूतो विश्वेदभि वष्टि सद्मा होता हिरण्यरथो रंसुजिह्वः । रोहिदश्वो वपुष्यो विभावा सदा रण्वः पितुमतीव संसत् ॥
Transliteration
sá dūtó víśved abhí vaṣṭi sádmā hótā híraṇya-ratho rám-sujihvaḥ | róhid-aśvo vapuṣyò vibhā́vā sádā raṇváḥ pitumátīva saṃsát ||
Translation
అతడు దూత—సర్వ సద్మాలను (నివాసాలను) వ్యాపించును; హిరణ్యరథుడైన హోతా, రంసుజిహ్వుడు (హవిష్యమందు రమించే జిహ్వ) గలవాడు. రోహిద అశ్వములు గలవాడు, వపుష్యుడు (సుందరదేహి), విభావా (విస్తారదీప్తి) యుక్తుడు—సదా రణ్వమైన సంసత్తులో పితుమత్ (పోషణసంపన్న) వానివలె ఆసీనుడగును.
Word by Word
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (स-आदेश) सर्वनाम-प्रातिपदिक
दूतःmessenger
दूतः:
Kartā
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
विश्वेall (things)
विश्वे:
Karma
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
अभिtowards, upon
अभि:
—
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
वष्टिdesires, seeks
वष्टि:
—
TypeVerb
Rootवश् (वशँ कान्तौ/इच्छायाम्; वैदिके ‘वष्टि’ = इच्छति/कामयते)
सद्माdwellings, seats
सद्मा:
Karma
TypeNoun
Rootसद्मन् (प्रातिपदिक)
होताHotṛ-priest, invoker
होता:
Kartā
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
हिरण्यरथःgolden-charioted
हिरण्यरथः:
Kartā
TypeNoun
Rootहिरण्य-रथ (समास-प्रातिपदिक; कर्मधारय/तत्पुरुष)
रंसुजिह्वःhaving a swift/quick tongue
रंसुजिह्वः:
Kartā
TypeAdjective
Rootरंसु-जिह्व (समास-प्रातिपदिक; बहुव्रीहि)
रोहिदश्वःhaving bay/reddish horses
रोहिदश्वः:
Kartā
TypeAdjective
Rootरोहित-अश्व (समास-प्रातिपदिक; बहुव्रीहि)
वपुष्यःbeautiful, of fair form
वपुष्यः:
Kartā
TypeAdjective
Rootवपुष्य (प्रातिपदिक; वपुस्-सम्बद्ध)
विभावाradiant, widely shining
विभावा:
Kartā
TypeAdjective
Rootवि-भा (कृदन्त; ‘विभावन्/विभावा’ = विशेषेण दीप्तिमान्)
सदाalways
सदा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
रण्वःdelightful, charming
रण्वः:
Kartā
TypeAdjective
Rootरण्व (प्रातिपदिक)
पितुमतीwith nourishment; rich in food
पितुमती:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootपितुमत् (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
संसत्sits down together; comes to the session/assembly
संसत्:
—
TypeVerb
Rootसम्-सद् (सदँ उपवेशने/सत्तायाम्; वैदिके ‘संसत्’ = समुपविशति/समागच्छति)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.