Rig Veda 4.1.4: Mandala 4, Sukta 1, Mantra 4

Sukta 4.1

Rishi: Vāmadeva Gautama

Devata: Agni (as knower/mediator of Varuṇa’s law)

Chandas: Trishtubh (probable; verify in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

त्वं नो अग्ने वरुणस्य विद्वान्देवस्य हेळोऽव यासिसीष्ठाः । यजिष्ठो वह्नितमः शोशुचानो विश्वा द्वेषांसि प्र मुमुग्ध्यस्मत् ॥

Transliteration

tváṃ no agne váruṇasya vidvā́n devásya héḷo’vá yāsisīṣṭhāḥ | yájiṣṭho váhni-tamaḥ śóśucāno víśvā dvéṣāṃsi prá mumugdhy asmát ||

Translation

హే అగ్నీ! వరుణుని విధానాన్ని తెలిసినవాడా, దేవుని కోపం మరియు సంకోచం (హేళ) నుండి మమ్మల్ని దూరంగా, సురక్షిత మార్గంలో నడిపించు. యజ్ఞానికి అత్యంత యోగ్యుడవు, వహ్నితముడవు, తీవ్రంగా ప్రకాశిస్తూ—మా నుండి సమస్త ద్వేషాలను, వైరం-భావాలను దూరం చేయి.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: for us / of us
• नः: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• वरुणस्य: of Varuṇa
• वरुणस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• विद्वान्: knowing, wise
• विद्वान्: कर्तृ
• Type: Adjective (participial)
• Root: विद् (धातु) → विद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त्वसुँ/वत्-प्रत्यय)

• देवस्य: of the god
• देवस्य: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• हेळः: wrath, anger
• हेळः: कर्म
• Type: Noun
• Root: हेळ (प्रातिपदिक)

• अव: away, down (off)
• अव: —
• Type: Indeclinable
• Root: अव (उपसर्ग/निपात)

• यासिसीष्ठाः: you have wished/intended to go (to remove)
• यासिसीष्ठाः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: या (धातु) + सन् (इच्छार्थक) → यासिसीष् + लिट्

• यजिष्ठः: most worshipful
• यजिष्ठः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: यज्य (यज्-सम्बद्ध) / यज् (धातु) → यजिष्ठ (श्रेष्ठार्थक-तमप्)

• वह्नितमः: most conveying (best carrier)
• वह्नितमः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: वह्नि (प्रातिपदिक) + तमप्

• शोशुचानः: blazing, shining
• शोशुचानः: कर्तृ
• Type: Adjective (participial)
• Root: शुच् (धातु) → शोशुचान (कृदन्त; तीव्र/पुनरुक्त-प्रकारेण वर्तमानकृदन्तः)

• विश्वा: all
• विश्वा: कर्म
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• द्वेषांसि: hatreds, hostilities
• द्वेषांसि: कर्म
• Type: Noun
• Root: द्वेषस् (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• मुमुग्धि: release, set free
• मुमुग्धि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु) (वैदिके: मुमुग्धि < मुमोच्धि/मुमुग्धि)

• अस्मत्: from us
• अस्मत्: अपादान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)