Sukta 52
Sukta 1.52
Vasiṣṭha (traditional for RV 1.52 in many Anukramaṇī lists)
Indra
Triṣṭubh
ఋగ్వేదం 1.52 ఒక ఇంద్ర-స్తుతి; వృత్రవధ విజయాన్ని కేంద్రంగా చేసుకుంది. ఆ విజయంతో జలాలు విడుదలై, మనుష్యుల దర్శనార్థం మరియు ఋత-వ్యవస్థ స్థాపనార్థం సూర్యుడు స్థాపితుడవుతాడు. సుశ్రద్ధగా నిర్మితమైన వాక్యంతో ఆహ్వానింపబడే, బలవంతుడూ వేగంగా కదిలే వీర-చాంపియన్‌గా ఇంద్రుణ్ని ఈ సూక్తం ప్రశంసిస్తుంది; ఆయన మరుతులతో కలిసి ఉంటాడు; దేవతలు ఆయనలో ఆనందిస్తారు. యజమాని వైపు ఇంద్రుణ్ని అనుకూలింపజేసి—రక్షణ, గాతు (మార్గం/గమనం), మరియు ఆయన నిర్ణాయక యుద్ధశక్తితో పొందే సమృద్ధి—ఇవన్నీ ప్రసాదింపజేయడమే దీని ఉద్దేశ్యం.
Mantras
Mantra 1
त्यं सु मेषं महया स्वर्विदं शतं यस्य सुभ्वः साकमीरते । अत्यं न वाजं हवनस्यदं रथमेन्द्रं ववृत्यामवसे सुवृक्तिभिः ॥
ఆ ప్రేరేపించే మేష-శక్తిని నేను మహిమపరుస్తున్నాను—స్వర్విద్, ప్రకాశమయ లోకాన్ని కనుగొనేవాడు—అతని వేగంగా మెరుస్తున్న శుభ్వ (శక్తులు) శతగుణ చలనంతో కలిసి లేస్తాయి. సమృద్ధి (వాజ) యొక్క అశ్వంలా, ఆహ్వానానికి సిద్ధంగా ఉండే రథంలా—సు-వృక్తి (సువ్యవస్థిత వాక్యాలు) ద్వారా సహాయార్థం ఇంద్రుణ్ని మన వైపు మళ్లిద్దాం.
Mantra 2
स पर्वतो न धरुणेष्वच्युतः सहस्रमूतिस्तविषीषु वावृधे । इन्द्रो यद्वृत्रमवधीन्नदीवृतमुब्जन्नर्णांसि जर्हृषाणो अन्धसा ॥
అతడు పర్వతంలా స్థిరంగా నిలిచినవాడు, తన ఆధారాలలో అచలుడు; సహస్ర-సహాయుడు (సహస్రమూతి) తన వివిధ శక్తుల్లో వృద్ధి చెందుతాడు. నదులను ఆపివేసిన వృత్రుణ్ని ఇంద్రుడు వధించినప్పుడు, వరదజలాలను పిండిపోసి (ఉబ్జన్) విడుదల చేశాడు; సోమానందం (అంధస్) లో హర్షంతో ఉల్లసించాడు.
Mantra 3
स हि द्वरो द्वरिषु वव्र ऊधनि चन्द्रबुध्नो मदवृद्धो मनीषिभिः । इन्द्रं तमह्वे स्वपस्यया धिया मंहिष्ठरातिं स हि पप्रिरन्धसः ॥
ఎందుకంటే అతడే ద్వారాలను తెరచేవాడు; ద్వారస్థానాలలో అతడే ఆవరణం—ఉదరంలో (ఊధన్) దాగిన ధనాన్ని ధరించేవాడు; చంద్ర-ఆధారం (చంద్రబుధ్న), ఋషుల మనీషా వల్ల పుట్టిన మదంతో వృద్ధి చెందినవాడు. ఆ ఇంద్రుణ్ని నేను స్వపస్యంతో కూడిన ధియాతో ఆహ్వానిస్తున్నాను—అత్యంత ఉదార దానవంతుణ్ని; ఎందుకంటే అతడు సోమరసం (అంధస్) తో పూర్తిగా పరిపూర్ణుడు.
Mantra 4
आ यं पृणन्ति दिवि सद्मबर्हिषः समुद्रं न सुभ्वः स्वा अभिष्टयः । तं वृत्रहत्ये अनु तस्थुरूतयः शुष्मा इन्द्रमवाता अह्रुतप्सवः ॥
దివ్యాసనంలో నివసించువారు స్వర్గంలో అతడిని నింపుతారు—సముద్రంలా—తమ స్వంత దీప్త-వేగవంతమైన అభిష్టయాలు, కోరికల ద్వారా. వృత్రవధంలో అతడిని అనుసరించి సహాయాలు (ఊతయః) నిలిచాయి; ఇంద్రుని చుట్టూ బలశక్తులు (శుష్మాః), తపస్సులో అలసటలేని, అచలమైనవి.
Mantra 5
अभि स्ववृष्टिं मदे अस्य युध्यतो रघ्वीरिव प्रवणे सस्रुरूतयः । इन्द्रो यद्वज्री धृषमाणो अन्धसा भिनद्वलस्य परिधीँरिव त्रितः ॥
అతని స్వంత వర్షధార వైపు—సోమమదంలో యుద్ధం చేస్తున్న అతనికి—సహాయాలు వాలుదారిలో వేగంగా పారే ప్రవాహాల్లా పరుగెత్తాయి. వజ్రధారి ఇంద్రుడు, అంధస్ (సోమరసం) ఆనందంలో ధైర్యంగా, వలుని పరిధి-ఆవరణాలను వలయాలను విరిచినట్లుగా చీల్చినప్పుడు—దాగి ఉన్న సమృద్ధులు, పరిపూర్ణతలు తెరచుకున్నాయి.
Mantra 6
परीं घृणा चरति तित्विषे शवोऽपो वृत्वी रजसो बुध्नमाशयत् । वृत्रस्य यत्प्रवणे दुर्गृभिश्वनो निजघन्थ हन्वोरिन्द्र तन्यतुम् ॥
అతని చుట్టూ మండే తేజస్సు సంచరిస్తుంది; అతని బలం మెరుస్తుంది. జలాలను ఆవరించి, వాటిని రజస్ (విశ్వ-ఆకాశం) యొక్క పునాదిలో స్థాపించాడు. వృత్రుని వాలుదారిలో, కఠిన ఘర్షణధ్వనుల మధ్య, ఓ ఇంద్రా, అతని దవడల నుండి గర్జన-మెరుపును నీవు కొట్టి పడగొట్టినప్పుడు—అడ్డంకిని నీవు కూల్చివేశావు.
Mantra 7
ह्रदं न हि त्वा न्यृषन्त्यूर्मयो ब्रह्माणीन्द्र तव यानि वर्धना । त्वष्टा चित्ते युज्यं वावृधे शवस्ततक्ष वज्रमभिभूत्योजसम् ॥
అలలు లోతైన హృదయ-హ్రదాన్ని కదిలించలేనట్లే, ఓ ఇంద్రా, నీ బ్రహ్మాణి (స్తుతి-మంత్రాలు) అచలమైనవి; అవి నిన్ను వృద్ధి చేస్తాయి. త్వష్టా కూడా నీకు తగిన బలాన్ని పుష్టి చేసి, వజ్రాన్ని నిర్మించాడు—విజయకర ఓజస్సుతో పరిపూర్ణమైనది.
Mantra 8
जघन्वाँ उ हरिभिः सम्भृतक्रतविन्द्र वृत्रं मनुषे गातुयन्नपः । अयच्छथा बाह्वोर्वज्रमायसमधारयो दिव्या सूर्यं दृशे ॥
సంచిత-క్రతువైన ఇంద్రా! నీ హరి (తామ్రవర్ణ అశ్వాలు) తో వృత్రుణ్ని సంహరించి, మనుష్యులకు మార్గం కోరుతూ నీవు జలాలను విముక్తం చేసితివి. నీ బాహువులలో ఇనుప వజ్రాన్ని పట్టుకున్నావు; దివ్య సూర్యుణ్ని దర్శనార్థం ఆకాశంలో నిలిపితివి.
Mantra 9
बृहत्स्वश्चन्द्रममवद्यदुक्थ्यमकृण्वत भियसा रोहणं दिवः । यन्मानुषप्रधना इन्द्रमूतयः स्वर्नृषाचो मरुतोऽमदन्ननु ॥
వారు స్తోత్రాన్ని మహత్తుగా, ప్రకాశవంతంగా, బలంతో నిండినదిగా చేసిరి; భయ-భక్తితో స్వర్గారోహణ మార్గాన్ని నిర్మించిరి. మానవ యుద్ధాలలో, నరసహచరులైన, స్వర్లోక సహాయకులైన మరుతులు ఇంద్రుని అనుసరించి ఆనందించిరి—ఆయనకు తోడుగా నిలుచుచూ.
Mantra 10
द्यौश्चिदस्यामवाँ अहेः स्वनादयोयवीद्भियसा वज्र इन्द्र ते । वृत्रस्य यद्बद्बधानस्य रोदसी मदे सुतस्य शवसाभिनच्छिरः ॥
ఆ అహి (సర్పం) గర్జనకు బలవంతమైన ద్యౌ (స్వర్గం) కూడ భయంతో వెనుదిరిగింది; ఇంద్రా, నీ వజ్రం అంత భయంకరమైనది. వృత్రుడు బంధించుచూ రెండు లోకాలను (రోదసీ) కట్టిపడేస్తుండగా, పిండిన సోమ మదంలో నీవు బలంతో అతని శిరస్సును చీల్చితివి.
Mantra 11
यदिन्न्विन्द्र पृथिवी दशभुजिरहानि विश्वा ततनन्त कृष्टयः । अत्राह ते मघवन्विश्रुतं सहो द्यामनु शवसा बर्हणा भुवत् ॥
హే ఇంద్రా! పది భుజాలవలె విస్తరించిన పృథివి అన్ని దినములలో సమస్త జనుల (కృష్టుల) కొరకు తన విస్తారాన్ని పరచినప్పుడు, హే మఘవన్, ఇక్కడనే నీ దూరమందు వినబడే పరాక్రమం శవసా (బలంతో) మహత్తర ఉద్ధరణమై ద్యౌ (స్వర్గం) వరకు చేరింది.
Mantra 12
त्वमस्य पारे रजसो व्योमनः स्वभूत्योजा अवसे धृषन्मनः । चकृषे भूमिं प्रतिमानमोजसोऽपः स्वः परिभूरेष्या दिवम् ॥
నీవు ఈ రజస్ (మధ్యలోక) అవతల, విస్తారమైన వ్యోమనంలో స్థితుడవు; స్వయంజాత ఓజస్సుతో బలవంతుడవు, మా అవసరానికి, హే ధృషన్మనః! నీవు పృథివిని నీ బలానికి ప్రతిమానం చేశావు; ఆపః మరియు స్వః (దీప్త లోకం) ను పరిభూతం చేసి, ద్యౌ (స్వర్గం) వైపు నీవు సాగుతున్నావు.
Mantra 13
त्वं भुवः प्रतिमानं पृथिव्या ऋष्ववीरस्य बृहतः पतिर्भूः । विश्वमाप्रा अन्तरिक्षं महित्वा सत्यमद्धा नकिरन्यस्त्वावान् ॥
నీవు పృథివి సత్త్వానికి ప్రతిమానం అయ్యావు; ఋష్వవీర్యముగల ఆ బృహత్‌కు అధిపతివయ్యావు. నీ మహత్త్వంతో నీవు సమస్త అంతరిక్షాన్ని నింపివేశావు. సత్యంగా, నిశ్చయంగా, శక్తిలోను రక్షణలోను నీకు సమానుడు మరెవ్వరూ లేరు.
Mantra 14
न यस्य द्यावापृथिवी अनु व्यचो न सिन्धवो रजसो अन्तमानशुः । नोत स्ववृष्टिं मदे अस्य युध्यत एको अन्यच्चकृषे विश्वमानुषक् ॥
య whose విస్తారాన్ని ద్యావా-పృథివీ కూడా అనుసరించలేవు; నదులూ ఆయన రజస్ (మధ్యాకాశం) యొక్క అంతిమ సరిహద్దును చేరలేవు. అలాగే ఆయన యుద్ధమదంలో, ఆయన స్వ-వృష్టి—తన శక్తి వర్షణం—కు సమానంగా ఎవరూ నిలువలేరు. ఒంటరిగా ఆయనే సమస్త జగత్తును మానవ క్రమంలో (మానుషక్) చలింపజేశాడు.
Mantra 15
आर्चन्नत्र मरुतः सस्मिन्नाजौ विश्वे देवासो अमदन्ननु त्वा । वृत्रस्य यद्भृष्टिमता वधेन नि त्वमिन्द्र प्रत्यानं जघन्थ ॥
ఈ యుద్ధంలో మరుత్-గణాలు స్తోత్రగానం చేశాయి; నిన్ను అనుసరించి సమస్త దేవతలూ ఆనందించారు. వృత్రునకు వ్యతిరేకంగా, హే ఇంద్రా, వధకు దీప్తిమంతమైన ఆయుధంతో నీవు ‘ప్రత్యాన్’—ప్రతిఘటించే శత్రువు—ను కూల్చివేశావు.
Inside Sukta 52
How it unfolds
- Where it opens
The hymn opens by magnifying Indra as a powerful, impelling force and ‘finder of the luminous world,’ inviting him like a swift steed/chariot to the call of praise.
- Development
Praise expands into Indra’s heroic deeds—his gathered resolve, his tawny steeds, his thunderbolt, and his function of making a way for humanity by freeing the waters.
- Climax
The Vṛtra-slaying moment: Indra strikes down the resisting adversary with the gleaming weapon, the waters are released, and the Sun is upheld for vision.
- Where it settles
With the gods and Maruts rejoicing, the hymn settles into affirmation of Indra’s supremacy and a renewed petition that his power now assist and protect the worshippers.
The deity: Indra
- In the VedaIndra is the thunder-wielding, soma-delighting, chariot-riding hero who smashes obstruction (Vṛtra), frees the waters, and makes the Sun visible; he is invoked as swift to hear and mighty in battle.
- Cosmic functionBreaker of cosmic blockage and restorer of circulation—releasing rivers/rains, opening paths for humans, and re-establishing luminous order (svar, sūrya) after the defeat of chaos.
- Inner significanceThe awakened will and victorious clarity that pierces inner inertia, releases blocked energies ("waters"), and restores vision and forward movement on the path.
The seer
- VasiṣṭhaVasiṣṭha gotra (Āṅgirasa-associated priestly line in later tradition) · Foremost Brahman-priest (purohita) figure in Vedic memory, renowned for authoritative hymn-craft, royal consecratory power, and the Vasiṣṭha family corpus in the Rig Veda.
Famous verses
त्यं सु मेषं महया स्वर्विदं शतं यस्य सुभ्वः साकमीरते । अत्यं न वाजं हवनस्यदं रथमेन्द्रं ववृत्यामवसे सुवृक्तिभिः ॥जघन्वाँ उ हरिभिः सम्भृतक्रतविन्द्र वृत्रं मनुषे गातुयन्नपः । अयच्छथा बाह्वोर्वज्रमायसमधारयो दिव्या सूर्यं दृशे ॥आर्चन्नत्र मरुतः सस्मिन्नाजौ विश्वे देवासो अमदन्ननु त्वा । वृत्रस्य यद्भृष्टिमता वधेन नि त्वमिन्द्र प्रत्यानं जघन्थ ॥Attributes of the deity
- Vajra-bearer (thunderbolt)
- Vṛtra-slayer and liberator of waters
- Path-maker (gātu-kṛt) for humans
- Associated with tawny steeds (harī) and swift chariot
- Soma-joyful, battle-leading, god-supported (Maruts/Viśve Devāḥ)
Also by this seer
- Major authorship of Mandala 7 (Vasiṣṭha family hymns)
- Foundational Indra, Varuṇa–Mitra, and Agni hymns in the Vasiṣṭha tradition
- Later Vedic-Itihāsa tradition links Vasiṣṭha with royal priesthood and dharmic counsel
The rite, step by step
- Prepare the altar and kindle Agni; establish the sacred space with ācamana and sankalpa.
- Offer preliminary oblations (ājya) while reciting opening praise to ‘turn’ Indra toward the rite (āvṛṇīma/vavṛtyāma sense).
- Recite the sukta in Triṣṭubh cadence with attention to the Vṛtra episode (release of waters, upholding of the Sun).
- At key verses, make Soma/ghṛta offerings calling Indra with the Maruts as companions.
- Conclude with a final oblation and a request for gātu (safe passage), protection, and abundance; perform śānti closing.
- Distribute prasāda/remaining offerings and maintain ritual silence briefly to ‘seal’ the invocation.
Offerings
- Soma (where applicable)
- Ghṛta (clarified butter)
- Milk/curds as anupāna offerings
- Barley cakes (puroḍāśa) in Indra context
- Optional: water libation symbolizing ‘released waters’
Frequently Asked Questions
It praises Indra’s great battle in which he defeats Vṛtra, releases the blocked waters, and restores the Sun’s visibility, then asks Indra to help the worshippers.
They symbolize the return of cosmic order: when obstruction is broken, life-flow (waters) and clear vision (Sun) become available again for human beings.
It can be recited as an Indra prayer for strength, removing obstacles, and gaining forward movement—especially alongside a simple fire offering with ghee or a morning prayer routine.
Ask anything about Sukta 52 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
