Ramayana Ayodhya Kanda Sarga 46
Ayodhya KandaSarga 4634 Verses

Sarga 46

तमसातीरवासः · Night on the Bank of the Tamasa and the Stratagem to Elude the Citizens

अयोध्याकाण्ड

அயோத்தியா காண்டம் 46ஆம் ஸர்கத்தில் வனவாசத்தின் முதல் இரவு, நகரவாழ்விலிருந்து காட்டுவாழ்வுக்குச் செல்லும் ஒழுங்கான, கவனமாக நடத்தப்பட்ட மாற்றமாக வர்ணிக்கப்படுகிறது. ஸ்ரீ ராமர் தமஸா நதியின் அழகிய கரையில் தங்குகிறார்; லக்ஷ்மணனுக்கு அமைதியுடன் அறிவுறுத்தி, காடில் உணவுகள் கிடைத்தும் நீரையே உணவாக ஏற்று தன்னிச்சையான தவநெறி-கட்டுப்பாட்டை வெளிப்படுத்துகிறார். சுமந்திரன் குதிரைகளைப் பராமரித்து, சந்த்யோபாசனை செய்து, நதிக்கரையில் இலைப் படுக்கையை அமைக்கிறான்; ராமர் சீதை மற்றும் லக்ஷ்மணனுடன் உறங்க, லக்ஷ்மணன் விடியற்காலை வரை விழித்திருந்து சுமந்திரனிடம் ராமரின் குணங்களைப் புகழ்ந்து பேசுகிறான். விடியலில் மரங்களின் கீழ் உறங்கும் நகர்மக்களைப் பார்த்த ராமர், அவர்களின் பக்தி தங்களுக்கே தீங்கான உறுதியாக மாறக்கூடும் என எண்ணி, ராஜதர்மத்தை உரைக்கிறார்—பிரஜைகளைத் துன்பத்திலிருந்து விடுவிப்பதே கடமை; இளவரசரின் துன்பத்தால் அவர்களைச் சுமையாக்கக் கூடாது. ஆகவே அவர்கள் உறங்கிக்கொண்டிருக்கும்போதே மறைவாகப் புறப்படத் திட்டமிடுகிறார். தொடர்வதைத் தடுக்க, சுமந்திரனுக்கு—ரதத்தை முதலில் சிறிது தூரம் வடக்கே ஓட்டிச் சென்று, பின்னர் திரும்பி வழியை மாற்றி நகர்மக்களை குழப்புமாறு—யுக்தி கூறுகிறார். பின்னர் அவர்கள் இணைக்கப்பட்ட ரதத்தில் ஏறி, வேகப்பாய்ச்சலும் சுழல்களும் கொண்ட தமஸாவைத் தாண்டி, ‘முள்ளற்ற’ சுப ராஜபாதையைப் பிடித்து தபோவனத்தை நோக்கிச் செல்கிறார்கள்—வனவாசம் நெறிச்சார்ந்த தேர்வும், திட்டமிட்ட செயல்பாடும் என்பதைக் காட்டி.

Recitation with translationValmiki Ramayana 2.46

Shlokas

Verse 1

ततस्तु तमसातीरं रम्यमाश्रित्य राघवः ।सीतामुद्वीक्ष्य सौमित्रिमिदं वचनमब्रवीत् ॥१॥

பின்னர் ராகவன் தமசா நதியின் அழகிய கரையை அடைந்து தங்கினான். சீதையை நோக்கி ஒருமுறை பார்த்து, சௌமித்ரி (லக்ஷ்மணன்)ிடம் இவ்வார்த்தைகளைச் சொன்னான்.

Verse 2

इयमद्य निशा पूर्वा सौमित्रे प्रहिता वनम् ।वनवासस्य भद्रं ते स नोत्कण्ठितुमर्हसि ॥२॥

ஹே சௌமித்ரே, இன்று வனவாசத்திற்காக வனத்திற்கு அனுப்பப்பட்ட பின் இது முதல் இரவு. உனக்கு மங்களம் உண்டாகுக—நீ ஏக்கம் அல்லது மனக்கலக்கம் கொள்ள வேண்டாம்।

Verse 3

पश्य शून्यान्यरण्यानि रुदन्तीव समन्ततः ।यथानिलयमायद्भिर्निलीनानि मृगद्विजैः ॥३॥

பார்—இந்தக் காடுகள் எங்கும் வெறிச்சோடி, அழுது புலம்புவது போலத் தோன்றுகின்றன; தம் தம் இருப்பிடத்திற்குத் திரும்பிய மிருகங்களும் பறவைகளும் மறைந்து கொண்டன।

Verse 4

अद्यायोध्या तु नगरी राजधानी पितुर्मम ।सस्त्रीपुंसा गतानस्माञ्शोचिष्यति न संशयः ॥४॥

இன்று என் தந்தையின் தலைநகரான அயோத்தி நகரம், நாம் பெண்களும் ஆண்களுமாகப் புறப்பட்டுச் சென்றதற்காக, ஐயமின்றி துயருறும்।

Verse 5

अनुरक्ता हि मनुजा राजानं बहुभिर्गुणैः ।त्वां च मां च नरव्याघ्र शत्रुघ्न भरतौ तथा ॥५॥

மனிதப் புலியே! பல நற்குணங்களால் மக்கள் அரசனிடமும், உன்னிடமும், என்னிடமும், அதுபோல பரதன் மற்றும் சத்ருக்னனிடமும் அன்புடன் பற்றுடையவர்களாக உள்ளனர்।

Verse 6

पितरं चानुशोचामि मातरं च यशस्विनीम् ।अपि वान्धौ भवेतां तु रुदन्तौ तावभीक्ष्णशः ॥६॥

என் தந்தையையும் புகழ்மிக்க என் தாயையும் நினைத்து நான் வருந்துகிறேன்; அவர்கள் மீண்டும் மீண்டும் அழுதால், இருவரும் குருடராய் ஆகிவிடக் கூடும்।

Verse 7

भरतः खलु धर्मात्मा पितरं मातरं च मे ।धर्मार्थकामसहितैर्वाक्यैर्वाश्वासयिष्यति ॥७॥

தர்மாத்மாவான பரதன், தர்மம்-அர்த்தம்-காமம் ஆகியவற்றோடு ஒத்த வாக்குகளால் என் தந்தையையும் தாயையும் ஐயமின்றி ஆறுதல் அளிப்பான்।

Verse 8

भरतस्यानृशंसत्वं विचिन्त्याहं पुनः पुनः ।नानुशोचामि पितरं मातरं चापि लक्ष्मण ॥८॥

பரதனுடைய கருணையும் அக்கொடுமையின்மையும் மீண்டும் மீண்டும் நினைத்து, ஓ லக்ஷ்மணா, தந்தையையும் தாயையும் குறித்து நான் வருந்துவதில்லை।

Verse 9

त्वया कार्यं नरव्याघ्र मामनुव्रजता कृतम् ।अन्वेष्टव्या हि वैदेह्या रक्षणार्थे सहायता ॥९॥

ஓ நரபுலியே! என்னைத் தொடர்ந்து வந்ததனால் நீ உயர்ந்த காரியத்தைச் செய்தாய்; இல்லையெனில் வைதேஹியின் பாதுகாப்பிற்காக உதவியைத் தேட வேண்டியதாயிருக்கும்॥

Verse 10

अद्भिरेव तु सौमित्रे वत्स्याम्यद्य निशामिमाम् ।एतध्दि रोचते मह्यं वन्येऽपि विविधे सति ॥१०॥

ஓ சௌமித்ரி, இன்றிரவு நான் நீரால் மட்டுமே வாழ்வேன். காட்டில் பலவகை உணவுகள் இருந்தாலும், எனக்கு இதுவே விருப்பமானது.

Verse 11

एवमुक्त्वा तु सौमित्रिं सुमन्त्रमपि राघवः ।अप्रमत्तस्त्वमश्वेषु भव सौम्येत्युवाच ह ॥११॥

இவ்வாறு சௌமித்ரியிடம் கூறிய பின் ராகவன் சுமந்திரனிடமும் சொன்னான்— “சௌம்யனே, குதிரைகள் விஷயத்தில் நீ எப்போதும் அப்பிரமத்தனாய் விழிப்புடன் இரு.”

Verse 12

सोऽश्वान्सुमन्त्रः संयम्य सूर्येऽस्तं समुपागते ।प्रभूतयवसान् कृत्वा बभूव प्रत्यनन्तरः ॥१२॥

சூரியன் அஸ்தமித்தபோது சுமந்திரன் குதிரைகளை கட்டுப்படுத்தி கட்டி, அவர்களுக்கு மிகுந்த யவம் முதலிய தீவனத்தை அளித்து, அவற்றின் அருகிலேயே நெருக்கமாக அமர்ந்திருந்தான்।

Verse 13

उपास्य तु शिवां सन्ध्यां दृष्ट्वा रात्रिमुपस्थिताम् ।रामस्य शयनं चक्रे सूतः सौमित्रिणा सह ॥१३॥

மங்களமான சந்தியையை வழிபட்டு, இரவு வந்தடைந்ததைப் பார்த்து, தேரோட்டி சௌமித்ரியுடன் சேர்ந்து ராமனுக்கான படுக்கையிடத்தை அமைத்தான்।

Verse 14

तां शय्यां तमसातीरे वीक्ष्य वृक्षदलैः कृताम् ।रामः सौमित्रिणा सार्धं सभार्यस्संविवेश ह ॥१४॥

தமசா நதிக்கரையில் மரஇலைகளால் செய்யப்பட்ட அந்தப் படுக்கையைப் பார்த்து, ராமன் சௌமித்ரியுடன் சேர்ந்து, தன் மனைவி (சீதா) உடனும் அங்கே படுத்தான்।

Verse 15

सभार्यं सम्प्रसुप्तं तं भ्रातरं वीक्ष्य लक्ष्मणः ।कथयामास सूताय रामस्य विविधान् गुणान् ॥१५॥

மனைவியுடன் ஆழ்ந்த நித்திரையில் இருந்த தம் அண்ணனைப் பார்த்து, லக்ஷ்மணன் தேரோட்டியிடம் ராமனுடைய பலவிதமான நற்குணங்களை எடுத்துரைத்தான்।

Verse 16

जाग्रतो ह्येव तां रात्रिं सौमित्रेरुदितो रविः ।सूतस्य तमसातीरे रामस्य ब्रुवतो गुणान् ॥१६॥

சௌமித்ரி தமசா நதிக்கரையில் அந்த இரவை விழித்திருந்து, தேரோட்டியின் முன்னிலையில் ஸ்ரீராமனின் குணங்களைப் புகழ்ந்து கூறிக் கொண்டிருந்தபோது, விடியற்காலையில் சூரியன் உதயமானான்।

Verse 17

गोकुलाकुलतीरायास्तमसाया विदूरतः ।अवसत्तत्र तां रात्रिं रामः प्रकृतिभिस्सह ॥१७॥

மாடுகளின் கூட்டங்கள் நிறைந்த தமசா நதிக்கரைக்கு அருகிலேயே, ராமன் தன் மக்களுடன் (பரிவாரத்துடன்) அங்கே அந்த இரவைத் தங்கினார்।

Verse 18

उत्थाय स महातेजाः प्रकृतीस्ता निशाम्य च ।अब्रवीद्भ्रातरं रामो लक्ष्मणं पुण्यलक्षणम् ॥१८॥

எழுந்து அந்த மகாதேஜஸ்வி ராமன் அப்பிரஜைகளை நோக்கி, புண்ணிய இலக்கணங்கள் உடைய தன் சகோதரன் லக்ஷ்மணனிடம் கூறினான்।

Verse 19

अस्मद्व्यपेक्षान् सौमित्रे निरपेक्षान् गृहेष्वपि ।वृक्षमूलेषु संसुप्तान् पश्य लक्ष्मण साम्प्रतम् ॥१९॥

ஹே சௌமித்ரே, லக்ஷ்மணா! இப்போது பார்—எங்களைப் பற்றிய அக்கறையால் இவர்கள் தங்கள் வீடுகளையும் பொருட்படுத்தாமல் மரங்களின் வேரடியில் படுத்து உறங்குகின்றனர்।

Verse 20

यथैते नियमं पौराः कुर्वन्त्यस्मन्निवर्तने ।अपि प्राणान्न्यसिष्यन्ति न तु त्यक्ष्यन्ति निश्चयम् ॥२०॥

நாம் திரும்பிவர வேண்டும் என்ற விஷயத்தில் இந்நகர மக்கள் இவ்வாறு உறுதியான நியமம் எடுத்துள்ளனர்; அவர்கள் உயிரையும் துறப்பார்கள், ஆனால் தங்கள் தீர்மானத்தை ஒருபோதும் கைவிடமாட்டார்கள்।

Verse 21

यावदेव तु संसुप्ता स्तावदेव वयं लघु ।रथमारुह्य गच्छामः पन्थानमकुतोभयम् ॥२१॥

அவர்கள் ஆழ்ந்த நித்திரையில் இருக்கும் வரையில், நாம் விரைவாக ரதத்தில் ஏறி, அச்சமோ தடையோ இல்லாத வழியில் செல்லலாம்।

Verse 22

अतो भूयोऽपि नेदानीमिक्ष्वाकुपुरवासिनः ।स्वपेयुरनुरक्ता मां वृक्षमूलानि संश्रिताः ॥२२॥

ஆகையால் இப்போது, என்னிடம் அன்பும் பக்தியும் கொண்ட இக்ஷ்வாகு நகர மக்கள் மரங்களின் அடியில் தஞ்சமடைந்துள்ளனர்; இன்றிரவு அவர்கள் மீண்டும் உறங்கமாட்டார்கள்।

Verse 23

पौरा ह्यात्मकृताद्दुःखाद्विप्रमोच्या नृपात्मजैः ।न तु खल्वात्मना योज्या दुःखेन पुरवासिनः ॥२३॥

நகர மக்கள் தாங்களே ஏற்படுத்திக் கொண்ட துயரிலிருந்து அரசகுமாரர்கள் அவர்களை விடுவிக்க வேண்டும்; ஆனால் நம்மால் நகரவாசிகள் துயரத்தில் ஆழ்த்தப்படக் கூடாது।

Verse 24

अब्रवील्लक्ष्मणो रामं साक्षाद्धर्ममिवस्थितम् ।रोचते मे तथा प्राज्ञ क्षिप्र मारुह्यतामिति ॥२४॥

தர்மமே உருவெடுத்ததுபோல் நின்ற ராமனை நோக்கி லக்ஷ்மணன் கூறினான்—“அறிவாளனே! இவ்வழியே எனக்கு உகந்ததாகத் தோன்றுகிறது; விரைவாக ரதத்தில் ஏறுவோம்।”

Verse 25

अथ रामोऽब्रवीच्छ्रीमान्सुमन्त्रं युज्यतां रथः ।गमिष्यामि ततोऽरण्यं गच्छ शीघ्रमितः प्रभो ॥२५॥

அப்போது ஸ்ரீமான் ராமன் சுமந்திரனிடம் கூறினான்— “பிரபு சாரதியே, ரதத்தை யோகம் செய். நான் இங்கிருந்து விரைவாக வனத்திற்குப் புறப்படுவேன்.”

Verse 26

सूतस्तत स्सत्त्वरितः स्यन्दनं तैर्हयोत्तमैः ।योजयित्व्राऽथ रामाय प्राञ्जलिः प्रत्यवेदयत् ॥२६॥

அதன்பின் சாரதி விரைந்து அந்தச் சிறந்த குதிரைகளால் ரதத்தை யோகம் செய்து, பின்னர் கைகூப்பி ராமனிடம் அறிவித்தான்.

Verse 27

अयं युक्तो महाबाहो रथस्ते रथिनां वर ।त्वमारोहस्व भद्रं ते ससीत स्सहलक्ष्मणः ॥२७॥

“மகாபாஹுவே, ரதவீரர்களில் சிறந்தவனே! உன் ரதம் யோகம் செய்யப்பட்டுள்ளது. ஏறு—உனக்கு மங்கலம் உண்டாக—சீதையும் லக்ஷ்மணனும் உடன்.”

Verse 28

तं स्यन्दनमधिष्ठाय राघव स्सपरिच्छदः ।शीघ्रगामाकुलावर्तां तमसामतरन्नदीम् ॥२८॥

தேவையான பொருட்களுடன் அந்த ரதத்தில் ஏறிய ராகவன், வேகமாக ஓடி சுழல்களால் கலங்கிய தமஸா நதியைத் தாண்டினான்.

Verse 29

स सन्तीर्य महाबाहुः श्रीमान् शिवमकण्टकम् ।प्रापद्यत महामार्गमभयं भयदर्शिनाम् ॥२९॥

அவ்வாறு கடந்து, மகாபாஹுவான ஸ்ரீமான் ராமன் மங்கலமும் தடையற்றதுமான அந்தப் பெருவழியை அடைந்தான்; அது அச்சம் காண்பவர்களுக்கும் அபயத்தை அளிப்பது.

Verses 30-31

मोहनार्थं तु पौराणां सूतं रामोऽब्रवीद्वचः ।उदङ्मुखः प्रयाहि त्वं रथमास्थाय सारथे ॥३०॥मुहूर्तं त्वरितं गत्वा निवर्तय रथं पुनः ।यथा न विद्युः पौरा मां तथा कुरु समाहितः ॥३१॥

நகர மக்களை குழப்பும் நோக்கத்துடன், இராமன் தேரோட்டியிடம் இவ்வார்த்தைகளைக் கூறினான்: 'சுமந்திரரே, தேரில் ஏறி வடக்கு நோக்கி சிறிது தூரம் செல்வீராக, பின்னர் சீக்கிரமாகத் திரும்பி வாருங்கள். நகர மக்கள் நான் எங்கே சென்றேன் என்பதை அறியாதவாறு கவனமாகச் செயல்படுங்கள்.'

Verse 32

रामस्य वचनं श्रुत्वा तथा चक्रे स सारथिः ।प्रत्यागम्य च रामस्य स्यन्दनं प्रत्यवेदयत् ॥३२॥

ராமனின் சொல்லைக் கேட்ட சாரதி அப்படியே செய்தான்; திரும்பி வந்து ரதம் ஆயத்தமென ராமனிடம் தெரிவித்தான்।

Verse 33

तौ सम्प्रयुक्तं तु रथं समास्थितौ तदा ससीतौ रघुवंशवर्धनौ ।प्रचोदयामास ततस्तुरङ्गमान् स सारथिर्येन पथा तपोवनम् ॥३३॥

அப்போது ரகுவம்சத்தை உயர்த்தும் அந்த இருவரும் சீதையுடன் நன்கு இணைக்கப்பட்ட ரதத்தில் ஏறினர்; பின்னர் சாரதி தவோவனத்திற்குச் செல்லும் பாதையில் குதிரைகளை முன்னே செலுத்தினான்।

Verse 34

तत स्समास्थाय रथं महारथः ससारथिर्दाशरथिर्वनं ययौ ।उदङ्मुखं तं तु रथं चकार स प्रयाणमाङ्गल्य निमित्तदर्शनात् ॥३४॥

அதன்பின் மகாரதனான தாசரதி, சாரதியுடன் ரதத்தில் ஏறி வனத்திற்குப் புறப்பட்டான். பயணத்திற்கு மங்கள நிமித்தங்கள் தோன்றியதைக் கண்டு சுமந்திரன் ரதத்தை வடதிசை நோக்கித் திருப்பினான்॥

Inside Sarga 46

Voices in this sarga

  • Rama
  • Lakshmana
  • Sumantra

Frequently Asked Questions

Rāma confronts the risk that the citizens’ devotion will translate into self-inflicted hardship; he therefore chooses a quiet, tactical departure while they sleep, balancing compassion for dependents with the necessity of completing exile.

Exile is framed as intentional dharma-practice: restraint in consumption, vigilance in responsibility, and the principle that a leader should not allow followers to suffer on account of his personal fate.

The Tamasa River and its bank serve as the liminal threshold from Ayodhyā to the forest; cultural markers include sandhyā worship, the leaf-bed tradition, and the auspicious convention of setting out northward as a favorable journey-sign.

Ask anything about Sarga 46 of the Valmiki Ramayana

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play