Rig Veda 9.68.4: Mandala 9, Sukta 68, Mantra 4
Sukta 9.68
Devata: Soma Pavamāna
Chandas: Trishtubh (probable; requires verification)
Samhita Patha (Devanagari)
स मातरा विचरन्वाजयन्नपः प्र मेधिरः स्वधया पिन्वते पदम् । अंशुर्यवेन पिपिशे यतो नृभिः सं जामिभिर्नसते रक्षते शिरः ॥
Transliteration
sá mā́tarā vicáran vājáyan ápaḥ prá médhiraḥ svadháyā pinvate padám | aṃśúr yávena pipiśe yató nṛ́bhiḥ sáṃ jāmíbhir násate rákṣate śíraḥ ||
Translation
सः मातरा द्वे विचरन् अपः वाजयन्, मेधिरः स्वधया पदं पिन्वते। अंशुः यवेन पिपिशे; ततः नृभिः सह जामिभिः च नासते, शिरः रक्षते—चेतनायाः शिखरम्।
Word by Word
सःhe (that one)
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मातरौthe two mothers
मातरौ:
कर्म
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
विचरन्moving about, roaming
विचरन्:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeVerb (participle)
Rootचर् (धातु) + वि- (उपसर्ग) → विचर्
वाजयन्strengthening/impelling (to victory), making vigorous
वाजयन्:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeVerb (participle)
Rootवाजय् (नामधातु/धातु) < वाज (प्रातिपदिक)
अपःthe waters
अपः:
कर्म
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
मेधिरःwise, intelligent
मेधिरः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमेधिर (प्रातिपदिक) < मेधा
स्वधयाby (his) own power/impulse; by svadhā
स्वधया:
करण
TypeNoun
Rootस्वधा (प्रातिपदिक)
पिन्वतेswells, makes flow, sets in motion
पिन्वते:
कर्तृ
TypeVerb
Rootपिव्/पि (धातु; Vedic pinv-) → पिन्व्
पदम्the step/track/place
पदम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
अंशुःthe Soma-stalk/beam (Soma)
अंशुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअंशु (प्रातिपदिक)
यवेनwith barley
यवेन:
करण
TypeNoun
Rootयव (प्रातिपदिक)
पिपिशेhas been crushed/ground
पिपिशे:
कर्तृ
TypeVerb
Rootपिष् (धातु) → पिपिष् (परिपूर्ण/तीव्र)
यतःfrom where; whence
यतः:
अपादान
TypeIndeclinable
Rootयतस् (अव्यय/सम्बन्ध-प्रातिपदिक)
नृभिःby men
नृभिः:
करण
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/निपात)
जामिभिःwith kinsmen/kinsfolk
जामिभिः:
करण
TypeNoun
Rootजामि (प्रातिपदिक)
नसतेapproaches, attains, comes into contact
नसते:
कर्तृ
TypeVerb
Rootनस् (धातु; Vedic nas- ‘to approach/attain/help’)
रक्षतेprotects, guards
रक्षते:
कर्तृ
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
शिरःthe head
शिरः:
कर्म
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.