
Sukta 8.48
अयं सोमसूक्तः सोमस्य आस्वादितं “मधुरत्वं” (मधु) जीवनदायिनीं शक्तिं स्तौति—या मनः प्रसादयति, अन्तःस्वातन्त्र्यं विस्तारयति, देवान् मर्त्यांश्च एकस्मिन् धारकसारे समवाययति। सोमः सर्वेषु अङ्गेषु निषण्णः अन्तर्वासी रक्षक इति प्रशस्यते; स च व्रतेषु (धर्मकर्मसु) प्रमादान् क्षन्तुं प्रार्थ्यते, सर्वतो रक्षणाय तथा स्वर्लोकप्राप्तये आहूयते। एवं सूक्तं हर्षानुभवात् आरभ्य नैतिकसमाधानं प्रति, अन्ते च सोमेन/इन्दुना समग्रपरिरक्षणं प्रति गच्छति।
Mantra 1
स्वादोरभक्षि वयसः सुमेधाः स्वाध्यो वरिवोवित्तरस्य । विश्वे यं देवा उत मर्त्यासो मधु ब्रुवन्तो अभि संचरन्ति ॥
स्वादोः अभक्षि वयसः; सुमेधाः स्वाध्यः वरिवोवित्तरस्य अभि संचरामि। विश्वे यं देवाः उत मर्त्यासो मधु ब्रुवन्तोऽभि संचरन्ति।
Mantra 2
अन्तश्च प्रागा अदितिर्भवास्यवयाता हरसो दैव्यस्य । इन्दविन्द्रस्य सख्यं जुषाणः श्रौष्टीव धुरमनु राय ऋध्याः ॥
अन्तश्च प्रागाः; अदितिर्भव; अवयाता हरसो दैव्यस्य। इन्दो, इन्द्रस्य सख्यं जुषाणः, श्रौष्टीव धुरम् अनु, राय ऋध्याः।
Mantra 3
अपाम सोमममृता अभूमागन्म ज्योतिरविदाम देवान् । किं नूनमस्मान्कृणवदरातिः किमु धूर्तिरमृत मर्त्यस्य ॥
अपाम सोमम्; अमृता अभूम। अगन्म ज्योतिः; अविदाम देवान्। किं नूनम् अस्मान् कृणवद् अरातिः? किमु धूर्तिर् अमृत, मर्त्यस्य—यः एताम् अवस्थाम् प्रविष्टः?
Mantra 5
इमे मा पीता यशस उरुष्यवो रथं न गावः समनाह पर्वसु । ते मा रक्षन्तु विस्रसश्चरित्रादुत मा स्रामाद्यवयन्त्विन्दवः ॥
इमे मया पीताः यशसः उरुष्यवः, रथं न गावः समनाह पर्वसु। ते मां रक्षन्तु विस्रसश् चरित्राद्; उत मां स्रामाद् अवयन्तु इन्दवः।
Mantra 6
अग्निं न मा मथितं सं दिदीपः प्र चक्षय कृणुहि वस्यसो नः । अथा हि ते मद आ सोम मन्ये रेवाँ इव प्र चरा पुष्टिमच्छ ॥
अग्निं न मां मथितं सं दिदीपः; प्र चक्षय कृणुहि वस्यसो नः। अथ हि ते मद आ सोम मन्ये, रेवाँ इव प्र चर पुष्टिम् अच्छ।
Mantra 7
इषिरेण ते मनसा सुतस्य भक्षीमहि पित्र्यस्येव रायः । सोम राजन्प्र ण आयूंषि तारीरहानीव सूर्यो वासराणि ॥
इषिरेण ते मनसा सुतस्य भक्षीमहि पित्र्यस्येव रायः। सोम राजन् प्र ण आयूंषि तारीरहानीव सूर्यो वासराणि॥
Mantra 8
सोम राजन्मृळया नः स्वस्ति तव स्मसि व्रत्यास्तस्य विद्धि । अलर्ति दक्ष उत मन्युरिन्दो मा नो अर्यो अनुकामं परा दाः ॥
सोम राजन् मृळया नः स्वस्ति तव स्मसि व्रत्यास्तस्य विद्धि। अलर्ति दक्ष उत मन्युरिन्दो मा नो अर्यो अनुकामं परा दाः॥
Mantra 9
त्वं हि नस्तन्वः सोम गोपा गात्रेगात्रे निषसत्था नृचक्षाः । यत्ते वयं प्रमिनाम व्रतानि स नो मृळ सुषखा देव वस्यः ॥
त्वं हि नस्तन्वः सोम गोपा गात्रेगात्रे निषसत्था नृचक्षाः। यत्ते वयं प्रमिनाम व्रतानि स नो मृळ सुषखा देव वस्यः॥
Mantra 10
ऋदूदरेण सख्या सचेय यो मा न रिष्येद्धर्यश्व पीतः । अयं यः सोमो न्यधाय्यस्मे तस्मा इन्द्रं प्रतिरमेम्यायुः ॥
ऋदूदरेण सख्या सचेय—यो मां न रिष्येद् हर्यश्वेन्द्र पीतः। अयं यः सोमो न्यधाय्यस्मे तस्मा इन्द्रं प्रतिरमेऽम्यायुः॥
Mantra 11
अप त्या अस्थुरनिरा अमीवा निरत्रसन्तमिषीचीरभैषुः । आ सोमो अस्माँ अरुहद्विहाया अगन्म यत्र प्रतिरन्त आयुः ॥
अप त्या अस्थुरनिरा अमीवा निरत्रसन्तमिषीचीरभैषुः। आ सोमो अस्मान् अरुहद्विहाया अगन्म यत्र प्रतिरन्त आयुः॥
Mantra 12
यो न इन्दुः पितरो हृत्सु पीतोऽमर्त्यो मर्त्याँ आविवेश । तस्मै सोमाय हविषा विधेम मृळीके अस्य सुमतौ स्याम ॥
यो न इन्दुः पितरो हृत्सु पीतोऽमर्त्यो मर्त्यान् आविवेश। तस्मै सोमाय हविषा विधेम मृळीकेऽस्य सुमतौ स्याम॥
Mantra 13
त्वं सोम पितृभिः संविदानोऽनु द्यावापृथिवी आ ततन्थ । तस्मै त इन्दो हविषा विधेम वयं स्याम पतयो रयीणाम् ॥
त्वं सोम पितृभिः संविदानोऽनु द्यावापृथिवी आ ततान्थ। तस्मै ते इन्दो हविषा विधेम वयं स्याम पतयो रयीणाम्॥
Mantra 14
त्रातारो देवा अधि वोचता नो मा नो निद्रा ईशत मोत जल्पिः । वयं सोमस्य विश्वह प्रियासः सुवीरासो विदथमा वदेम ॥
त्रातारो देवा अधि वोचता नो मा नो निद्रा ईशत मोत जल्पिः। वयं सोमस्य विश्वह प्रियासः सुवीरासो विदथमा वदेम॥
Mantra 15
त्वं नः सोम विश्वतो वयोधास्त्वं स्वर्विदा विशा नृचक्षाः । त्वं न इन्द ऊतिभिः सजोषाः पाहि पश्चातादुत वा पुरस्तात् ॥
त्वं नः सोम विश्वतो वयोधास्त्वं स्वर्विदा विशा नृचक्षाः। त्वं न इन्द ऊतिभिः सजोषाः पाहि पश्चातादुत वा पुरस्तात्॥
The seer declares direct experience: having tasted the sweet Soma, the mind becomes clear and mastery arises, opening a wider freedom.
Soma is universalized as the ‘Honey’ around which gods and mortals move; then he is addressed as an indwelling guardian present in every limb and as the seer who watches human life.
A frank ethical turn: if we have diminished Soma’s laws (vrata), may he forgive—Soma as intimate friend and moral protector.
The hymn settles into comprehensive protection and empowerment: Soma gives strength from every side, leads toward the sun-world, and guards from front and behind.
madhu
gātre-gātre niṣasatthā
pāhi paścātād uta vā purastāt
It says Soma is a sweet, life-giving power that brings mental clarity and inner freedom, while also guarding the person from within and protecting them from all sides.
“Madhu” points to Soma’s delightful, nourishing essence—both as the ritual drink and as an inner sweetness that refreshes life and consciousness.
It portrays Soma as an indwelling guardian: the sacred vitality is present throughout the body and being, supporting health, strength, and right living.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.