Sukta 93
Sukta 10.93
Dyāvāpṛthivī (Heaven and Earth)
Gāyatrī/Anuṣṭubh not applicable; likely Triṣṭubh/related (needs verification for 10.93.1 specifically)
अयं सूक्तो द्यावापृथिव्यौ—विस्तीर्णे मातृरूपे द्वे—आह्वयति, ये लोकान् धारयतः, चातिबलवद्भ्यः क्रूरहिंसकशक्तिभ्यश्च सततं रक्षणं प्रयच्छतः। सूक्तस्य प्रवाहे प्रार्थना क्रमशो विस्तरति—यज्ञकर्म मानुषातीतं भवति; नानाशक्तीनां विश्वव्यवस्था च यजमानस्य हिताय पूर्वमेव विन्यस्ता इति प्रतिपाद्यते।
Mantras
Mantra 1
महि द्यावापृथिवी भूतमुर्वी नारी यह्वी न रोदसी सदं नः । तेभिर्नः पातं सह्यस एभिर्नः पातं शूषणि ॥
महि द्यावापृथिवी भूतमुर्वी नारी यह्वी न रोदसी सदं नः। तेभिर्नः पातं सह्यस एभिर्नः पातं शूषणि।
Mantra 2
यज्ञेयज्ञे स मर्त्यो देवान्त्सपर्यति । यः सुम्नैर्दीर्घश्रुत्तम आविवासत्येनान् ॥
यज्ञे यज्ञे स मर्त्यो देवान् सत्येन सपर्यति। यः सुम्नैर्दीर्घश्रुत्तमो भूत्वा सत्यनिष्ठेनाविवासेन तान् सततमुपनयति॥
Mantra 3
विश्वेषामिरज्यवो देवानां वार्महः । विश्वे हि विश्वमहसो विश्वे यज्ञेषु यज्ञियाः ॥
हे विश्वेषामिरज्यवः शक्तयः, यूयं देवानां वार्महः—महत् रक्षोबलम्। यतो यूयं सर्वे विश्वमहसो युक्ताः; सर्वे च यज्ञेषु यज्ञियाः, आह्वानार्हाः॥
Mantra 4
ते घा राजानो अमृतस्य मन्द्रा अर्यमा मित्रो वरुणः परिज्मा । कद्रुद्रो नृणां स्तुतो मरुतः पूषणो भगः ॥
ते घा अमृतस्य मन्द्रा राजानः—अर्यमा मित्रो वरुणः परिज्मा; तथा रुद्रोऽपि नृणां स्तुतो मरुतः, पूषणो भगश्च। एते शक्तयः अस्मासु स्थितां अमृतां विस्तृतिं नियच्छन्ति, विभजन्ति च॥
Mantra 5
उत नो नक्तमपां वृषण्वसू सूर्यामासा सदनाय सधन्या । सचा यत्साद्येषामहिर्बुध्नेषु बुध्न्यः ॥
उत नो नक्तम् अपां सह वृषण्वसू सूर्याचन्द्रमसौ च नः सदनाय चेतनायै सधन्याय च आगच्छताम्। यदा तौ सह निषीदतः तदा बुध्नेषु स्थितः सर्पशक्तिर् बुध्न्यः स्वाधारेषु प्रबुध्यते॥
Mantra 6
उत नो देवावश्विना शुभस्पती धामभिर्मित्रावरुणा उरुष्यताम् । महः स राय एषतेऽति धन्वेव दुरिता ॥
उत नो देवावश्विनौ शुभस्पती मित्रावरुणौ च धामभिः स्थिरज्योतिषां शक्तिभिः नः उरुष्यताम्। ततः महः स रायः एषते, अतिधन्वेव दुरितानि तरति॥
Mantra 7
उत नो रुद्रा चिन्मृळतामश्विना विश्वे देवासो रथस्पतिर्भगः । ऋभुर्वाज ऋभुक्षणः परिज्मा विश्ववेदसः ॥
उत नो रुद्राश्चिन्मृळताम्; अश्विनौ विश्वे देवासो रथस्पतिः भगश्च। ऋभवो वाज ऋभुक्षणः परिज्मा च विश्ववेदसः नः सहाय्याय आगच्छन्तु, अस्माकं शक्तीः सम्यग्विन्यासे स्थापयन्तु॥
Mantra 8
ऋभुॠभुक्षा ऋभुर्विधतो मद आ ते हरी जूजुवानस्य वाजिना । दुष्टरं यस्य साम चिदृधग्यज्ञो न मानुषः ॥
ऋभुऋभुक्षा ऋभुर्विधतो मद आ ते हरी जूजुवानस्य वाजिनः। दुष्टरं यस्य साम चिदृधग्यज्ञो न मानुषः॥
Mantra 9
कृधी नो अह्रयो देव सवितः स च स्तुषे मघोनाम् । सहो न इन्द्रो वह्निभिर्न्येषां चर्षणीनां चक्रं रश्मिं न योयुवे ॥
कृधी नो अह्रयो देव सवितः स च स्तुषे मघोनाम्। सहो न इन्द्रो वह्निभिर्न्येषां चर्षणीनां चक्रं रश्मिं न योयुवे॥
Mantra 10
ऐषु द्यावापृथिवी धातं महदस्मे वीरेषु विश्वचर्षणि श्रवः । पृक्षं वाजस्य सातये पृक्षं रायोत तुर्वणे ॥
ऐषु द्यावापृथिवी धातं महदस्मे वीरेषु विश्वचर्षणि श्रवः। पृक्षं वाजस्य सातये पृक्षं रायोत तुर्वणे॥
Mantra 11
एतं शंसमिन्द्रास्मयुष्ट्वं कूचित्सन्तं सहसावन्नभिष्टये । सदा पाह्यभिष्टये मेदतां वेदता वसो ॥
हे इन्द्र सहसावन्! त्वत्काम्यं ममैतच्छंसं यद्यपि कूचित्सन्तं, तथापि नः सत्याभिष्टये रक्षार्थं गृहाण। सदा नः अभिष्टये पाहि; हे वसो, मेदतां च वेदतां च नः वर्धय।
Mantra 12
एतं मे स्तोमं तना न सूर्ये द्युतद्यामानं वावृधन्त नृणाम् । संवननं नाश्व्यं तष्टेवानपच्युतम् ॥
एतं मे स्तोमं नृणां मध्ये सूर्यस्य द्युतद्यामानं तना इव वावृधुः। अयं संवननं—संयोगः—नाश्व्यं तष्टेव, दृढम् अनपच्युतम्।
Mantra 13
वावर्त येषां राया युक्तैषां हिरण्ययी । नेमधिता न पौंस्या वृथेव विष्टान्ता ॥
येषां राया युक्तैव वावर्त, तेषां हिरण्ययी दीप्तिः युज्यते। तेषां पौंस्या नेमधिता न; न वृथेेव विष्टान्ता, किन्तु स्थिरान्तं गच्छति।
Mantra 14
प्र तद्दुःशीमे पृथवाने वेने प्र रामे वोचमसुरे मघवत्सु । ये युक्त्वाय पञ्च शतास्मयु पथा विश्राव्येषाम् ॥
प्र तद् दुःशीमे पृथवाने वेने प्र रामे वोचम् असुरे मघवत्सु । ये युक्त्वाय पञ्चशतास्मयु पथा विश्राव्येषाम् ॥
Mantra 15
अधीन्न्वत्र सप्ततिं च सप्त च । सद्यो दिदिष्ट तान्वः सद्यो दिदिष्ट पार्थ्यः सद्यो दिदिष्ट मायवः ॥
अधीन्न्वत्र सप्ततिं च सप्त च । सद्यो दिदिष्ट तान्वः सद्यो दिदिष्ट पार्थ्यः सद्यो दिदिष्ट मायवः ॥
Frequently Asked Questions
They are Heaven and Earth addressed together as the ‘Two Worlds’—vast parental powers that uphold life and provide protection and stability for the worshipper and the sacrifice.
The hymn chiefly asks Heaven and Earth to protect the sacrificer from overpowering pressures and violent attack, and to keep the ritual action firmly supported within cosmic order.
It means that when the rite is rightly harmonized and ‘arranged,’ it becomes larger than personal effort—an objective, uplifting power that carries the practitioner beyond ordinary limitation.
Ask anything about Sukta 93 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.