Sukta 93

Mantra 1

महि द्यावापृथिवी भूतमुर्वी नारी यह्वी न रोदसी सदं नः । तेभिर्नः पातं सह्यस एभिर्नः पातं शूषणि ॥

महान झाले आहेत द्यावा-पृथिवी—विस्तीर्ण, मातृरूप, बलवती—ही दोन लोकं आमच्यासाठी सदैव. यांच्याद्वारे आमचे रक्षण करा, प्रबळ आघात करणाऱ्या शक्तींहून; यांच्याद्वारे आमचे रक्षण करा, धावून येणाऱ्या शूषणि (हिंसा) पासून.

Mantra 2

यज्ञेयज्ञे स मर्त्यो देवान्त्सपर्यति । यः सुम्नैर्दीर्घश्रुत्तम आविवासत्येनान् ॥

यज्ञोत्तर यज्ञात तो मर्त्य देवांची खरी सेवा करतो, जो त्यांच्या सुम्नैः (अनुग्रहांनी) ‘दीर्घश्रुत्’—दूरवर ऐकून जाणणारा—अत्यंत होतो; आणि सत्यनिष्ठ आतिथ्य-स्वागताने त्यांना सतत सन्निध करीत राहतो.

Mantra 3

विश्वेषामिरज्यवो देवानां वार्महः । विश्वे हि विश्वमहसो विश्वे यज्ञेषु यज्ञियाः ॥

हे सर्व प्रकाशमान, उग्रतेजस्वी शक्तींनो! तुम्हीच देवांचे महान् वर्म—रक्षणकारी बळ—आहात. कारण तुम्ही सर्व ‘विश्वमहस्’—सर्वव्यापी महिमा—धारण करणारे; आणि तुम्ही सर्व यज्ञांत ‘यज्ञिय’—आवाहनयोग्य व पूज्य—आहात.

Mantra 4

ते घा राजानो अमृतस्य मन्द्रा अर्यमा मित्रो वरुणः परिज्मा । कद्रुद्रो नृणां स्तुतो मरुतः पूषणो भगः ॥

हेच अमृतत्वाचे आनंदित राजे—अर्यमन्, मित्र, सर्वत्र परिभ्रमण करणारा वरुण; आणि नरांनी स्तुत केलेला रुद्र; मरुत, पूषण, भग—या त्या शक्ती आहेत ज्या आपल्या अंतःकरणातील अमृत-विस्तारावर राज्य करतात आणि तो वाटून देतात.

Mantra 5

उत नो नक्तमपां वृषण्वसू सूर्यामासा सदनाय सधन्या । सचा यत्साद्येषामहिर्बुध्नेषु बुध्न्यः ॥

आणि आमच्यासाठी रात्रि जलांसह येवो; तसेच बल देणारे सूर्य व चंद्र आमच्या चेतनेच्या आसनासाठी आणि सत्य-लाभासाठी येवोत. जेव्हा ते एकत्र बसतात, तेव्हा खोलांत असलेला अहि (सर्प-शक्ती) आपल्या पायांमध्ये जागृत होतो.

Mantra 6

उत नो देवावश्विना शुभस्पती धामभिर्मित्रावरुणा उरुष्यताम् । महः स राय एषतेऽति धन्वेव दुरिता ॥

आणि दिव्य अश्विनौ—शुभ (दीप्त) सुखांचे स्वामी—तसेच मित्र-वरुण आपल्या स्थिर प्रकाशाच्या धामांनी/शक्तींनी आमचे रक्षण करो. तेव्हा महान रयि (समृद्धी/पूर्णता) पुढे झेपावते आणि विस्तीर्ण निर्जन धन्व (बंजर विस्तार) ओलांडावा तसे दुरिते ओलांडून जाते.

Mantra 7

उत नो रुद्रा चिन्मृळतामश्विना विश्वे देवासो रथस्पतिर्भगः । ऋभुर्वाज ऋभुक्षणः परिज्मा विश्ववेदसः ॥

आणि रुद्रगणही आम्हांवर कृपा करो; अश्विनौ, सर्व देव, रथमार्गाचा स्वामी, आणि भग; तसेच ऋभुगण—वाज, ऋभुक्षण, परिज्मा—विश्ववेदस्—आमच्या सहाय्यास येवोत आणि आमच्या शक्तींना योग्य रचनेत घडवोत.

Mantra 8

ऋभुॠभुक्षा ऋभुर्विधतो मद आ ते हरी जूजुवानस्य वाजिना । दुष्टरं यस्य साम चिदृधग्यज्ञो न मानुषः ॥

ऋभु, ऋभुक्ष, ऋभु—विधात्याच्या मद (उत्साह)ातून प्रेरित होऊन; हे वाजिन् (समृद्धीचा स्वामी), तुझ्यासाठी तुझे दोन हरी (अश्व) वेगवान गतीसाठी जुंपले जातात. ज्याचे साम (समस्वर/साम-राग)सुद्धा दुस्तर आहे; त्याचा यज्ञ मानुष नाही—पृथक्, अतिमानवी शक्ती होतो.

Mantra 9

कृधी नो अह्रयो देव सवितः स च स्तुषे मघोनाम् । सहो न इन्द्रो वह्निभिर्न्येषां चर्षणीनां चक्रं रश्मिं न योयुवे ॥

हे देव सवितः, आम्हांला अह्रय (अविलंब/अशिथिल) कर—अकुल न होता स्थिर; आणि दात्यांमध्ये (मघोना) मी त्याचे (तुझे) स्तवन करतो. वहन करणाऱ्या अग्नींसह इंद्र या चर्षणींचे (जनसमूहांचे) सह (बल) आमच्यात स्थापन करो—चक्राच्या परिघासारखे, रश्मि (किरण/लगाम) योग्य मार्गी धरल्यासारखे.

Mantra 10

ऐषु द्यावापृथिवी धातं महदस्मे वीरेषु विश्वचर्षणि श्रवः । पृक्षं वाजस्य सातये पृक्षं रायोत तुर्वणे ॥

या (आमच्या कर्मांत), हे द्यावापृथिवी, आमच्यासाठी महत्—विश्वचर्षणि (सर्वजन-धारक) श्रवः (यश/कीर्ती) आमच्या वीरांत स्थापन करा. वाज (बल-समृद्धी)च्या साति (प्राप्ती)साठी पुष्टिकर; रयि (धन/संपत्ती)साठी पुष्टिकर; आणि तुर्वण (विजयी अतिक्रमण)साठीही पुष्टिकर.

Mantra 11

एतं शंसमिन्द्रास्मयुष्ट्वं कूचित्सन्तं सहसावन्नभिष्टये । सदा पाह्यभिष्टये मेदतां वेदता वसो ॥

हे इंद्रा! तुझी अभिलाषा धरून उच्चारलेला हा आमचा शंस (स्तुतिवचन)—जरी तो लहानसा वाटला तरी—हे सहसावन्, आमच्या अभिष्टि (खरी रक्षा) साठी तो स्वीकार. सदैव आम्हांला अभिष्टि साठी पाळ; हे वसू, आम्हांला मेद (समृद्धी/पोष) आणि वेद (ज्ञान) यात वाढव.

Mantra 12

एतं मे स्तोमं तना न सूर्ये द्युतद्यामानं वावृधन्त नृणाम् । संवननं नाश्व्यं तष्टेवानपच्युतम् ॥

हा माझा स्तोम त्यांनी मनुष्यांमध्ये सूर्याच्या दूर-दीप्त मार्गाप्रमाणे वाढविला आहे. हे संवनन—एकत्र बांधणारे—अश्व्य रथ-कार्यासारखे सुबक घडविलेले, दृढ, अच्युत आहे; जेणेकरून आमच्या अंतःशक्तींचा संयोग स्थिर व दीर्घकाल टिकावा.

Mantra 13

वावर्त येषां राया युक्तैषां हिरण्ययी । नेमधिता न पौंस्या वृथेव विष्टान्ता ॥

ज्यांची राया (समृद्धी) फिरून येऊन योग्य युक्तीत जुळते, त्यांच्यासाठी हिरण्ययी (सुवर्णमयी) दीप्ती जोडली जाते. त्यांचे पौंस्या (पुरुषार्थ/वीर्य) अर्धमापाने रोखले जात नाही; ते व्यर्थ विखुरत नाही, तर आपल्या निश्चित अंतापर्यंत पोहोचते.

Mantra 14

प्र तद्दुःशीमे पृथवाने वेने प्र रामे वोचमसुरे मघवत्सु । ये युक्त्वाय पञ्च शतास्मयु पथा विश्राव्येषाम् ॥

मी ती वाणी पुढे उद्घोषित करतो—कठीण संकुचित अवस्थेतही आणि विशाल विस्तारातही; वेन (अन्वेषी-आनंद) मध्ये, असुर-स्वरूप महावंतांमध्ये. ज्यांनी युक्ति (जोडणे/योग) या कर्मासाठी आमच्या आकांक्षेचे पाचशे पथ सर्वत्र प्रसिद्ध केले आहेत.

Mantra 15

अधीन्न्वत्र सप्ततिं च सप्त च । सद्यो दिदिष्ट तान्वः सद्यो दिदिष्ट पार्थ्यः सद्यो दिदिष्ट मायवः ॥

त्याने येथे सत्तर आणि सात स्थापन केले आहेत. तत्क्षणी त्याने ते तुमच्यासाठी व्यवस्थित केले—तत्क्षणी पार्थिव (भौम) आधार, तत्क्षणी कर्मशील चेतनेच्या मायव (रचनात्मक) शक्ती.