
Sukta 10.129
Prajāpati Parameṣṭhin (traditionally ascribed for RV 10.129, Nā́sadīya)
Bhāva/Abhāva and the One (tad ekam) as the implicit absolute; not a single anthropomorphic devatā
Triṣṭubh
नासदीयसूक्तं सृष्ट्यादेः रहस्यं चिन्तयति, ‘अस्ति’ ‘नास्ति’ इत्येतयोः पूर्वं किम् आसीदिति विषये सुलभनिश्चयं नाङ्गीकरोति। अविभक्तगूढावस्थातः शनैः मनसः प्रथमस्पन्दनं कामस्य चोदनां च प्रति सूक्ष्मं प्रवाहं निरूपयति, तथा च ज्ञानस्य सीमाः पुनःपुनः प्रश्नीकुरुते। अस्य स्तोत्रस्य प्रयोजनं न तु दोग्मरूपेण विश्वोत्पत्तिकथनम्, किन्तु तदेकम् परं ब्रह्म प्रति विस्मयम्, अन्वेषणम्, श्रद्धापूर्णं अज्ञेयताभावं च पावनयितुम्।
Mantra 1
नासदासीन्नो सदासीत्तदानीं नासीद्रजो नो व्योमा परो यत् । किमावरीवः कुह कस्य शर्मन्नम्भः किमासीद्गहनं गभीरम् ॥
तदा नासदासीन्नो सदा आसीत्; नान्तरीक्षं न परो व्योमा। किमावरीवः कुह कस्य शर्मन्? अम्भः किमासीद् गहनं गभीरम्?
Mantra 2
न मृत्युरासीदमृतं न तर्हि न रात्र्या अह्न आसीत्प्रकेतः । आनीदवातं स्वधया तदेकं तस्माद्धान्यन्न परः किं चनास ॥
तदा न मृत्युर्नासीद् न अमृतं तर्हि; न रात्र्या अह्न आसीत् प्रकेतः। आनीदवातं स्वधया तदेकं; तस्माद्धान्यन्न परः किंचनास।
Mantra 3
तम आसीत्तमसा गूळ्हमग्रेऽप्रकेतं सलिलं सर्वमा इदम् । तुच्छ्येनाभ्वपिहितं यदासीत्तपसस्तन्महिनाजायतैकम् ॥
अग्रे तम आसीत्तमसा गूढम्; अप्रकेतं सलिलं सर्वमिदम्। तुच्छ्येनाभ्वपिहितं यदासीत्तपसस्तन्महिनाजायतैकम्।
Mantra 4
कामस्तदग्रे समवर्तताधि मनसो रेतः प्रथमं यदासीत् । सतो बन्धुमसति निरविन्दन्हृदि प्रतीष्या कवयो मनीषा ॥
तदग्रे तस्मिन्नधि कामः समवर्तत—मनसो रेतः प्रथमं यदासीৎ। सतः बन्धुमसति निरविन्दन् हृदि प्रतीष्या कवयो मनीषया।
Mantra 5
तिरश्चीनो विततो रश्मिरेषामधः स्विदासी३दुपरि स्विदासी३त् । रेतोधा आसन्महिमान आसन्त्स्वधा अवस्तात्प्रयतिः परस्तात् ॥
तिरश्चीनो विततो रश्मिरेषाम्—अधः स्विदासीद् उपरि स्विदासीद्? रेतोधा आसन्, महिमान आसन्; स्वधा अवस्तात्, प्रयतिः परस्तात्।
Mantra 6
को अद्धा वेद क इह प्र वोचत्कुत आजाता कुत इयं विसृष्टिः । अर्वाग्देवा अस्य विसर्जनेनाथा को वेद यत आबभूव ॥
को अद्धा वेद, क इह प्र वोचत—कुत आजाता, कुत इयं विसृष्टिः? अर्वाग् देवा अस्य विसर्जनेन; अथ को वेद यत आबभूव?
Mantra 7
इयं विसृष्टिर्यत आबभूव यदि वा दधे यदि वा न । यो अस्याध्यक्षः परमे व्योमन्त्सो अङ्ग वेद यदि वा न वेद ॥
इयं विसृष्टिर्यतः आबभूव—यदि वा दधे यदि वा न। योऽस्याध्यक्षः परमे व्योमन् स एव वेद—यदि वा न वेद॥
It is a philosophical hymn on the mystery of creation. It questions what existed before the cosmos and points to “tad ekam,” the One beyond being and non-being.
The verse highlights humility about ultimate origins. It suggests that creation’s beginning may be beyond ordinary knowledge and even beyond any describable ‘overseer’.
Kāma is not merely desire in a worldly sense; it indicates the first impulse or intention—the earliest stir of mind that allows differentiation and manifestation to begin.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.