Sukta 129
Sukta 10.129
Prajāpati Parameṣṭhin (traditionally ascribed for RV 10.129, Nā́sadīya)
Bhāva/Abhāva and the One (tad ekam) as the implicit absolute; not a single anthropomorphic devatā
Triṣṭubh
ନାସଦୀୟ ସୂକ୍ତ ଉତ୍ପତ୍ତିର ରହସ୍ୟକୁ ଧ୍ୟାନ କରେ, ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ଅନସ୍ତିତ୍ୱ “ପୂର୍ବରୁ” କ’ଣ ଥିଲା—ଏଥିରେ ସହଜ ନିଶ୍ଚିତତାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରି। ଏହା ଅଭିନ୍ନ, ଅପ୍ରକଟ ଆବରଣରୁ ମନ ଓ ଇଚ୍ଛାର ପ୍ରଥମ ସ୍ପନ୍ଦନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଗତିକୁ ଅନୁସରଣ କରେ, ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ ଜ୍ଞାନର ସୀମାକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରେ। ଏହି ହ୍ୟମ୍ନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ସୃଷ୍ଟିକଥା କହିବା ନୁହେଁ; ବରଂ ପରମ ସତ୍ୟ (ତଦ୍ ଏକମ୍) ସମ୍ମୁଖରେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ଅନ୍ୱେଷଣ, ଏବଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭରା ଅଜ୍ଞାତବାଦକୁ ପବିତ୍ର କରିବା।
Mantras
Mantra 1
नासदासीन्नो सदासीत्तदानीं नासीद्रजो नो व्योमा परो यत् । किमावरीवः कुह कस्य शर्मन्नम्भः किमासीद्गहनं गभीरम् ॥
ସେତେବେଳେ ନ ଅସତ୍ ଥିଲା, ନ ସତ୍ ଥିଲା; ସେତେବେଳେ ନ ରଜଃ (ମଧ୍ୟଲୋକ/ଅନ୍ତରିକ୍ଷ) ଥିଲା, ନ ପରର ବ୍ୟୋମ (ଆକାଶ) ଥିଲା। କ’ଣ ସବୁକୁ ଢାକିଥିଲା—କେଉଁଠି, ଏବଂ କାହାର ଶର୍ମନ୍ (ଆଶ୍ରୟ)ରେ? ଅମ୍ଭଃ (ଜଳ) କି ଥିଲା—ଘନ, ଗୁପ୍ତ, ଗହନ-ଗମ୍ଭୀର?
Mantra 2
न मृत्युरासीदमृतं न तर्हि न रात्र्या अह्न आसीत्प्रकेतः । आनीदवातं स्वधया तदेकं तस्माद्धान्यन्न परः किं चनास ॥
ସେତେବେଳେ ନ ମୃତ୍ୟୁ ଥିଲା, ନ ଅମୃତତ୍ୱ; ନ ରାତ୍ରିର, ନ ଅହ୍ନ୍ (ଦିନ)ର ପ୍ରକେତ (ଚିହ୍ନ) ପ୍ରକାଶିତ ଥିଲା। ତଦେକଂ ସ୍ୱଧୟା (ନିଜ ଶକ୍ତିରେ) ଅବାତଂ (ବାୟୁ ବିନା) ଆନୀଦତ୍—ଶ୍ୱାସ ବିନା ଶ୍ୱସିତ; ତାହାଠାରୁ ପରେ କିଛି ମଧ୍ୟ ନଥିଲା।
Mantra 3
तम आसीत्तमसा गूळ्हमग्रेऽप्रकेतं सलिलं सर्वमा इदम् । तुच्छ्येनाभ्वपिहितं यदासीत्तपसस्तन्महिनाजायतैकम् ॥
ଆଦିରେ ତମସ୍ (ଅନ୍ଧକାର) ତମସ୍ ଦ୍ୱାରା ଗୂଢ଼ ଥିଲା; ଏହି ସର୍ବ ଇଦଂ ଅପ୍ରକେତ (ଲକ୍ଷଣହୀନ) ସଲିଲ (ଜଳ-ସମୁଦ୍ର) ଥିଲା। ତୁଚ୍ଛ୍ୟ (ଶୂନ୍ୟତା) ଓ ଅଭ୍ୱ (ଅଗ୍ରାହ୍ୟ) ଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଯାହା ଥିଲା—ତପସ୍ (ଅନ୍ତଃତେଜ)ର ମହିମାରୁ ସେ ଏକ ଜନ୍ମିଲା।
Mantra 4
कामस्तदग्रे समवर्तताधि मनसो रेतः प्रथमं यदासीत् । सतो बन्धुमसति निरविन्दन्हृदि प्रतीष्या कवयो मनीषा ॥
ଆରମ୍ଭରେ ତାହାରେ କାମ (ଇଚ୍ଛା) ଉଦ୍ଭବିଲା—ମନସର ପ୍ରଥମ ବୀଜ, ରେତଃ। କବି ଋଷିମାନେ ମନୀଷା (ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟି) ନେଇ ହୃଦୟରେ ଖୋଜି, ଅସତି ମଧ୍ୟରେ ସତର ବନ୍ଧୁ (ବନ୍ଧନ/ସମ୍ବନ୍ଧ) ଆବିଷ୍କାର କଲେ।
Mantra 5
तिरश्चीनो विततो रश्मिरेषामधः स्विदासी३दुपरि स्विदासी३त् । रेतोधा आसन्महिमान आसन्त्स्वधा अवस्तात्प्रयतिः परस्तात् ॥
ସେମାନଙ୍କର ରଶ୍ମି ତିରଶ୍ଚୀନ—ଆଡ଼କୁ—ବିସ୍ତାରିତ ଥିଲା; ସେ କି ତଳେ ଥିଲା, କି ଉପରେ ଥିଲା? ରେତୋଧା (ବୀଜ-ଧାରୀ) ଥିଲେ, ମହିମାନ (ମହାଶକ୍ତି) ମଧ୍ୟ ଥିଲା; ସ୍ୱଧା ତଳେ, ଏବଂ ପ୍ରୟତି (ଆଗକୁ ଧକ୍କା ଦେଉଥିବା ପ୍ରେରଣା) ପରେ ଥିଲା।
Mantra 6
को अद्धा वेद क इह प्र वोचत्कुत आजाता कुत इयं विसृष्टिः । अर्वाग्देवा अस्य विसर्जनेनाथा को वेद यत आबभूव ॥
କିଏ ସତ୍ୟରେ ଜାଣେ? ଏଠାରେ କିଏ କହିପାରିବ—ସେ କେଉଁଠୁ ଜନ୍ମିଲା, ଏହି ବିସୃଷ୍ଟି (ବିସ୍ତାର/ସୃଷ୍ଟି-ପ୍ରବାହ) କେଉଁଠୁ ଆସିଲା? ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସୃଷ୍ଟି ପରବର୍ତ୍ତୀ; ତେବେ ଏହା ପ୍ରଥମେ କେଉଁଠୁ ଉଦ୍ଭବିଲା—କିଏ ଜାଣିବ?
Mantra 7
इयं विसृष्टिर्यत आबभूव यदि वा दधे यदि वा न । यो अस्याध्यक्षः परमे व्योमन्त्सो अङ्ग वेद यदि वा न वेद ॥
ଏହି ସୃଷ୍ଟି—ଯେଉଁଠାରୁ ଏହା ଉଦ୍ଭବିତ ହେଲା—ଏହା ଧାରିତ ହେଲା କି ନାହିଁ: ଏହାର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ପରମ ବ୍ୟୋମରେ ଅଛନ୍ତି; ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଜାଣନ୍ତି… କିମ୍ବା ସମ୍ଭବତଃ ସେ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।
Frequently Asked Questions
It is a philosophical hymn on the mystery of creation. It questions what existed before the cosmos and points to “tad ekam,” the One beyond being and non-being.
The verse highlights humility about ultimate origins. It suggests that creation’s beginning may be beyond ordinary knowledge and even beyond any describable ‘overseer’.
Kāma is not merely desire in a worldly sense; it indicates the first impulse or intention—the earliest stir of mind that allows differentiation and manifestation to begin.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.