Description of the Pilgrimage to the Sacred Tīrthas (Kurukṣetra-yātrā-krama)

Verse 1

मोहिन्युवाच । वनानि कानि विप्रेंद्र तत्र संति शुभावहाः । सरितश्च क्रमाद्यात्रां वद मे सर्वसिद्धिदाम् ॥ १ ॥

मोहिन्युवाच । वनानि कानि विप्रेन्द्र तत्र सन्ति शुभावहाः । सरितश्च क्रमाद् यात्रां वद मे सर्वसिद्धिदाम् ॥ १ ॥

Verse 2

यानि तीर्थानि संत्यत्र कुरुक्षेत्रे सुपुण्यदे । तानि सर्वाणि मे ब्रूहि गतिदस्त्वं गुरुंर्यतः ॥ २ ॥

यानि तीर्थानि सन्त्यत्र कुरुक्षेत्रे सुपुण्यदे । तानि सर्वाणि मे ब्रूहि गतिदस्त्वं गुरुर्यतः ॥ २ ॥

Verse 3

वसुरुवाच । श्रृणु मोहिनि वक्ष्यामि कुरुक्षेत्रस्य पुण्यदम् । यात्राविधानं यत्कृत्वा लभते गतिमुत्तमाम् ॥ ३ ॥

वसुरुवाच । शृणु मोहिनि वक्ष्यामि कुरुक्षेत्रस्य पुण्यदम् । यात्राविधानं यत्कृत्वा लभते गतिमुत्तमाम् ॥ ३ ॥

Verse 4

वनानि सप्त संतीह कुरुक्षेत्रस्य मध्यतः । तेषां नामानि वक्ष्यामि पुण्यदानां नृणामिह ॥ ४ ॥

वनानि सप्त सन्तीह कुरुक्षेत्रस्य मध्यतः । तेषां नामानि वक्ष्यामि पुण्यदानां नृणामिह ॥ ४ ॥

Verse 5

काम्यकं च वनं पुण्यं तथादितिवनं महत् । व्यासस्य च वनं पुण्यं फलकीवनमेव च ॥ ५ ॥

काम्यकं वनं पुण्यं, तथैव महद् अदितिवनम्। व्यासस्यापि वनं पुण्यं, तथा फलकीवनमेव च॥

Verse 6

तथा सूर्यवनं चात्र पुण्यं मधुवनं च वै । सीतावनं तथा ख्यातं नृणां कल्मषनाशनम् ॥ ६ ॥

तथा सूर्यवनं चात्र पुण्यं मधुवनं च वै। सीतावनं तथा ख्यातं नृणां कल्मषनाशनम्॥

Verse 7

वनान्येतानि सप्तात्र तेषु तीर्थान्यनेकशः । सरस्वती नदी पुण्या तथा वैतरणी नदी ॥ ७ ॥

वनान्येतानि सप्तात्र तेषु तीर्थान्यनेकशः। सरस्वती नदी पुण्या तथा वैतरणी नदी॥

Verse 8

गंगा मंदाकिनी पुण्या तथैवान्या मधुस्रवा । दृषद्वती कौशिकी च पुण्या हैरण्वती नदी ॥ ८ ॥

गङ्गा मन्दाकिनी पुण्या तथैवान्या मधुस्रवा। दृषद्वती कौशिकी च पुण्या हैरण्वती नदी॥

Verse 9

वर्षकालवहाश्चैता वर्जयित्वा सरस्वतीम् । एतासामुदकं पुण्यं स्पर्शे पाने समाप्नुतौ ॥ ९ ॥

वर्षाकालवहाः सर्वा वर्जयित्वा सरस्वतीम्। एतासामुदकं पुण्यं स्पर्शे पाने च सिद्ध्यति॥

Verse 10

रजस्वलात्वं नैतासां पुण्यक्षेत्रप्रभावतः । रंतुकं तु पुरासाद्य द्वारपालं महाबलम् ॥ १० ॥

पुण्यक्षेत्रस्य प्रभावात् तासां स्त्रीणां रजस्वलात्वं नाभवत्। ततः पुरा रन्तुकं नाम महाबलं द्वारपालं प्राप्य (अग्रे जग्मुः)॥

Verse 11

यक्षं समभिवाद्याथ तत्र यात्रां समारभेत् । ततो गच्छेन्नरः पुण्यं भद्रेऽदिति वनं महत् ॥ ११ ॥

तत्र यक्षं समभिवाद्य अथ यात्रां समारभेत्। ततः नरः भद्रे शुभदेशे ‘अदितिवनं’ नाम महत् पुण्यं वनं गच्छेत्॥

Verse 12

अदित्या तत्र पुत्रार्थं सम्यक् चीर्णं महत्तपः । तत्र स्नात्वा समभ्यर्च्य देवमातरमंगना ॥ १२ ॥

तत्र अदित्या पुत्रार्थं सम्यक् महत्तपः आचरितम्। तत्र स्नात्वा देवमातरं समभ्यर्च्य सा साध्वी इष्टं प्राप॥

Verse 13

सूते पुत्रं महाशूरं सर्वलक्षण संयुतम् । ततो गच्छेद्वरारोहे विष्णोः स्थानमनुत्तमम् ॥ १३ ॥

सा पुत्रं महाशूरं सर्वलक्षणसंयुतं सूते। ततः हे वरारोहे विष्णोः अनुत्तमं स्थानं गच्छति॥

Verse 14

विमलं नाम विख्यातं यत्र सन्निहितो हरिः । विमले तु नरः स्नात्वा दृष्ट्वा च विमलेश्वरम् ॥ १४ ॥

‘विमल’ इति विख्यातं पुण्यं क्षेत्रं यत्र हरिः सन्निहितः। विमले नरः स्नात्वा च ‘विमलेश्वर’ं दृष्ट्वा (पुण्यं विशुद्धिं च प्राप्नोति)॥

Verse 15

विमलः स लभेल्लोकं देवदेवस्य चक्रिणः । हरिं च बलदेवं च दृष्ट्वैकासनमास्थितौ ॥ १५ ॥

विमलः सन् स देवदेवस्य चक्रिणो विष्णोर्लोकं लभते; हरिं च बलदेवं चैकसिंहासने समासीनौ साक्षाद् द्रष्टुं प्राप्नोति ॥

Verse 16

मुच्यते किल्बिषात्सद्यो मोहिन्यत्र न संशयः । ततः पारिप्लवं गच्छेत्तीर्थं लोकेषु विश्रुतम् ॥ १६ ॥

अत्र मोहिन्यां स सद्योऽपि किल्बिषात् मुच्यते—नात्र संशयः; ततः परं लोकेषु विश्रुतं पारिप्लवतीर्थं गच्छेत् ॥

Verse 17

तत्र स्नात्वा च पीत्वा यो ब्राह्मणं वेदपारगम् । संतोष्यदक्षिणाद्येन ब्राह्मयज्ञफलं लभेत् ॥ १७ ॥

तत्र स्नात्वा पयः पीत्वा यः वेदपारगं ब्राह्मणं दक्षिणादिभिः संतोषयति, स ब्राह्मयज्ञस्य फलं लभते ॥

Verse 18

यत्रास्ति संगमो भद्रे कौशिक्याः पापनाशनः । तत्र स्नात्वा नरो भक्त्या प्राप्नोति प्रियसंगमम् ॥ १८ ॥

यत्र भद्रे कौशिक्याः पापनाशनः संगमः, तत्र भक्त्या स्नात्वा नरो प्रियस्य संगमं प्राप्नोति ॥

Verse 19

ततस्तु पृथिवीतीर्थमासाद्य क्षांतिमान्नरः । स्नातो भक्त्या महाभागे प्राप्नोति गतिमुत्तमाम् ॥ १९ ॥

ततः परं महाभागे क्षान्तिमान् नरः पृथिवीतीर्थमासाद्य भक्त्या स्नात्वा उत्तमां गतिं प्राप्नोति ॥

Verse 20

धरम्यामपराधा ये कृताः स्युः पुरुषेण वै । तान्सर्वान्क्षमते देवी तत्र स्नातस्य देहिनः ॥ २० ॥

धर्म्येष्वपराधेषु पुरुषेण कृतेष्वपि । तत्र स्नातस्य देहिनो देवी सर्वान् क्षमतेऽपरान् ॥

Verse 21

ततो दक्षाश्रमे पुण्ये दृष्ट्वा दक्षेश्वरं शिवम् । अश्वमेधस्य यज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः ॥ २१ ॥

ततो दक्षाश्रमे पुण्ये दृष्ट्वा दक्षेश्वरं शिवम् । अश्वमेधयजस्यैव फलं प्राप्नोति मानवः ॥

Verse 22

ततः शालकिनीं गच्छेत्तत्र स्नात्वा समर्चयेत् । हरिं हरेण संयुक्तं वांछितार्थस्य लब्धये ॥ २२ ॥

ततः शालकिनीं गत्वा तत्र स्नात्वा समर्चयेत् । हरिं हरेण संयुक्तं वाञ्छितार्थस्य सिद्धये ॥

Verse 23

नागतीर्थं ततः प्राप्य स्नात्वा तत्र विधानवित् । सर्पिश्चास्य दधि प्राश्य नागेभ्यो ह्यभयं लभेत् ॥ २३ ॥

नागतीर्थं ततः प्राप्य स्नात्वा तत्र विधानवित् । सर्पिर्दधि च संप्राश्य नागेभ्यो ह्यभयं लभेत् ॥

Verse 24

ततः सायमुपावृत्य रंतुकं द्वारपालकम् । एकरात्रोषितस्तत्र पूजयेत्तं परेऽहनि ॥ २४ ॥

ततः सायमुपावृत्य रन्तुकं द्वारपालकम् । एकरात्रोषितस्तत्र पूजयेत् तं परेऽहनि ॥

Verse 25

गंधाद्यैरुपचारैस्तु ब्राह्मणं प्रार्च्य भोजयेत् । ततः पंचनदं गच्छेत्तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ॥ २५ ॥

गन्धाद्यैरुपचारैः सम्यक् ब्राह्मणं सम्पूज्य भोजयेत् । ततः त्रैलोक्यविश्रुतं तीर्थं पञ्चनदं गच्छेत् ॥

Verse 26

पंच नादाः कृता यत्र हरेणासुरभीषणाः । तेन पंचनदं नाम सर्वपातकनाशनम् ॥ २६ ॥

यत्र हरिणा असुरभीषणाः पञ्च नादाः कृताः । तस्मात् पञ्चनदं नाम सर्वपातकनाशनम् ॥

Verse 27

तत्र स्नानेन दानेन निर्भयो जायते नरः । कोटितीर्थँ ततो गच्छेद्यत्र रुद्रेण मोहिनि ॥ २७ ॥

तत्र स्नानेन दानेन नरः निर्भयो भवति । ततः मोहिनि कोटितीर्थं गच्छेत् यत्र रुद्रः स्थितः ॥

Verse 28

कोटितीर्थान्युपाहृत्य स्थापितानि महात्मना । तत्र तीर्थे नरः स्नात्वा दृष्ट्वा कोटीश्वरं हरम् ॥ २८ ॥

कोटितीर्थानि समाहृत्य महात्मना तत्र स्थापितानि । तस्मिन् तीर्थे स्नात्वा कोटीश्वरं हरिं दृष्ट्वा नरः फलमाप्नोति ॥

Verse 29

पंचयज्ञभवं पुण्यं तत्प्रभत्याप्नुयात्सदा । तत्रैव वामनो देवः सर्वैर्देवैः प्रतिष्ठितः ॥ २९ ॥

पञ्चयज्ञभवं पुण्यं तत्र प्रभावात् सदा लभेत् । तत्रैव वामनो देवः सर्वदेवैः प्रतिष्ठितः ॥

Verse 30

तस्मात्तं तत्र संपूज्य अग्निष्टोमफलं लभेत् । ततोऽश्वितीर्थमासाद्ये श्रद्धावान्विजितेन्द्रियः ॥ ३० ॥

तस्मात् तत्र तं सम्यक् संपूज्य अग्निष्टोमयज्ञस्य फलं लभेत्। ततः श्रद्धावान् विजितेन्द्रियः अश्वितीर्थम् आसाद्य यथाविधि प्रवर्तेत॥३०॥

Verse 31

स्नात्वा तत्र यशस्वी च रूपवांश्च नरो भवेत् । ततो वाराहतीर्थं च प्राप्य विष्णुप्रकल्पितम् ॥ ३१ ॥

तत्र स्नात्वा नरः यशस्वी रूपवान् च भवेत्। ततः विष्णुना प्रकल्पितं वाराहतीर्थं प्राप्य यथोचितं व्रजेत्॥३१॥

Verse 32

आप्लुत्य श्रद्धया तत्र नरः सद्गतिमाप्नुयात् । ततो व्रजेत्सोमतीर्थँ यत्र सोमो वरानने ॥ ३२ ॥

तत्र श्रद्धया आप्लुत्य नरः सद्गतिम् आप्नुयात्। ततः हे वरानने यत्र सोमः तिष्ठति तत् सोमतीर्थं व्रजेत्॥३२॥

Verse 33

तपस्तप्त्वा ह्यरोगोऽभूत्तत्र स्नानं समाचरेत् । दत्वा च तत्र गामेकां राजसूयफलं लभेत् ॥ ३३ ॥

तपः कृत्वा हि सः अत्रारोगः अभूत्; अतः तत्र स्नानं समाचरेत्। तत्रैकां गां दत्त्वा राजसूययज्ञसमं फलं लभेत्॥३३॥

Verse 34

भूतेश्वरं च तत्रैव ज्वालामालेश्वरं तथा । तांडलिंगं समभ्यर्च्य न भूयो भवमाप्नुयात् ॥ ३४ ॥

तत्रैव भूतेश्वरं ज्वालामालेश्वरं तथा ताण्डलिङ्गं च समभ्यर्च्य, भूयो न भवम् आप्नुयात्॥३४॥

Verse 35

एकहंसे नरः स्नात्वा गो सहस्रफलं लभेत् । कृतशौचे नरः स्नात्वा पुंडरीकफलं लभेत् ॥ ३५ ॥

एकहंसे नरः स्नात्वा गोसहस्रप्रदस्य यत् पुण्यं तत्फलं लभेत्। कृतशौचे नरः स्नात्वा पुंडरीकसमर्पणजं पुण्यफलं प्राप्नुयात्॥

Verse 36

ततो मुंजवटं नाम प्राप्य देवस्य शूलिनः । समुष्य च निशामेकां प्रार्च्येशं गणपोभवेत् ॥ ३६ ॥

ततो मुंजवटं नाम शूलिनो देवस्य पावनं प्राप्य, निशामेकां समुष्य; ईशं सम्यक् प्रार्च्य गणपो भवेत्॥

Verse 37

प्रसाद्य यक्षिणीं तत्र द्वारस्थामुपवासकृत् । स्नात्वाभ्यर्च्याशयेद्विप्रान्महापातकशांतये ॥ ३७ ॥

तत्र द्वारस्थां यक्षिणीं उपवासकृत् प्रसाद्य; स्नात्वा पूजां विधाय, महापातकशान्तये विप्रान् भोजयेत्॥

Verse 38

प्रदक्षिणमुपावृत्य पुष्करं च ततो व्रजेत् । तत्र स्नात्वा पितॄन्प्रार्च्य कृतकृत्यो नरो भवेत् ॥ ३८ ॥

प्रदक्षिणां समाप्योपावृत्य, ततः पुष्करं व्रजेत्। तत्र स्नात्वा पितॄन् सम्यक् प्रार्च्य, कृतकृत्यो नरो भवेत्॥

Verse 39

कन्यादानं च यस्तत्र कार्तिक्यां वै समाचरेत् । प्रसन्ना देवतास्तस्य यच्छंत्यभिमतं फलम् ॥ ३९ ॥

यस्तत्र कार्तिक्याम् कन्यादानं समाचरेत्। तस्य देवताः प्रसन्नाः सन्तोऽभिमतं फलं प्रयच्छन्ति॥

Verse 40

कपिलश्च महायक्षो द्वारपालोऽत्र संस्थितः । विघ्नं करोति पापानां सुकृतं च प्रयच्छति ॥ ४० ॥

अत्र द्वारपालरूपेण महायक्षः कपिलः संस्थितः। स पापिनां विघ्नं करोति, सुकृतिनां च पुण्यं प्रयच्छति॥

Verse 41

पत्नी तस्य महाभागा नाम्नोलूखलमेखला । आहत्य दुंदुभिं सा तु भ्रमते नित्यमेव हि ॥ ४१ ॥

तस्य महाभागा पत्नी ‘उलूखलमेखला’ इति नाम्ना प्रसिद्धा। सा दुन्दुभिं ताडयित्वा नित्यमेव भ्रमति॥

Verse 42

वारयेत्पापिनः स्नानात्तथा सुकृतिनो नयेत् । ततो रामह्रदं गच्छेत्स्नात्वा तत्र विधानतः ॥ ४२ ॥

पापिनः स्नानात् वारयेत्, तथा सुकृतिनः स्नानाय नयेत्। ततः रामह्रदं गत्वा तत्र विधानतः स्नात्वा कर्माणि कुर्यात्॥

Verse 43

देवान्पितॄनृषीनिष्ट्वा भुक्तिं मुक्तिं च विंदति । राममभ्यर्च्य सच्छद्धः स्वर्णं दत्त्वा धनी भवेत् ॥ ४३ ॥

देवान् पितॄन् ऋषींश्च विधिवदिष्ट्वा भुक्तिं मुक्तिं च विन्दति। सच्छ्रद्धया राममभ्यर्च्य स्वर्णं दत्त्वा धनी भवेत्॥

Verse 44

वंशमूलं समासाद्य स्रात्वा स्वं वंशमुद्दरेत् । कायशोधनके स्नात्वा शुद्धदेहो हरिं विशेत् ॥ ४४ ॥

वंशमूलं समासाद्य तत्र स्नात्वा स्ववंशमुद्धरेत्। कायशोधनके स्नात्वा शुद्धदेहः हरिं विशेत्॥

Verse 45

लोकोद्धारं ततः प्राप्य स्नात्वाभ्यर्च्य जनार्दनम् । प्राप्नोति शाश्वतं लोकं यत्र विष्णुः सनातनः ॥ ४५ ॥

ततः लोकोद्धारं प्राप्य स्नात्वा जनार्दनं विधिवदभ्यर्च्य, यत्र सनातनो विष्णुः निवसति तं शाश्वतं लोकं प्राप्नोति।

Verse 46

श्रीतीर्थं च ततः प्राप्य शालग्राममनुत्तमम् । स्नात्वाभ्यर्च्य हरिं नित्यं पश्यति स्वांतिके स्थितम् ॥ ४६ ॥

ततः श्रीतीर्थं प्राप्य अनुत्तमं शालग्रामं च, स्नात्वा हरिं नित्यं समभ्यर्च्य स्वान्तिके स्थितं तं पश्यति।

Verse 47

कपिलाह्रदमासाद्य स्नात्वाभ्यर्च्य सुरान्पितॄन् । सहस्रकपिलापुण्यं लभते नात्र संशयः ॥ ४७ ॥

कपिलाह्रदं समासाद्य तत्र स्नात्वा सुरान् पितॄंश्चाभ्यर्च्य, सहस्रकपिलादानतुल्यं पुण्यं लभते नात्र संशयः।

Verse 48

कपिलं तत्र विश्वेशं समभ्यर्च्य विधानतः । देवैश्च सत्कृतो भद्रे साक्षाच्छिवपदं लभेत् ॥ ४८ ॥

तत्र कपिलरूपिणं विश्वेशं विधानतः समभ्यर्च्य, भद्रे, देवैः सत्कृतो भूत्वा साक्षाच्छिवपदं लभेत्।

Verse 49

सूर्यतीर्थे ततो भानुं सोपवासः समर्चयेत् । अग्निष्टोमस्य यज्ञस्य फलं लब्ध्वा व्रजेद्दिवम् ॥ ४९ ॥

ततः सूर्यतीर्थे सोपवासः भानुं समर्चयेत्; अग्निष्टोमयज्ञफलतुल्यं फलं लब्ध्वा दिवं व्रजेत्।

Verse 50

पृथिवीविवरद्वारि स्थितो गणपतिः स्वयम् । तं दृष्ट्वाथ समभ्यर्च्य यज्ञस्य फलमाप्नुयात् ॥ ५० ॥

पृथिवीविवरद्वारे स्वयमेव गणपतिः स्थितः। तं दृष्ट्वा सम्यगभ्यर्च्य यज्ञफलमवाप्नुयात्॥५०॥

Verse 51

देव्यास्तीर्थे नरः स्नात्वा लभते रूपमुत्तमम् । ब्रह्मावर्ते नरः स्नात्वा ब्रह्मज्ञानमवाप्नुयात् ॥ ५१ ॥

देव्यास्तीर्थे नरः स्नात्वा रूपमुत्तममश्नुते। ब्रह्मावर्ते नरः स्नात्वा ब्रह्मज्ञानमवाप्नुयात्॥५१॥

Verse 52

सुतीर्थके नरः स्नात्वा देवर्षिपितृमानवान् । समभ्यर्च्याश्वमेधस्य यज्ञस्य फलमाप्नुयात् ॥ ५२ ॥

सुतीर्थके नरः स्नात्वा देवर्षिपितृमानवान्। समभ्यर्च्याश्वमेधस्य यज्ञस्य फलमाप्नुयात्॥५२॥

Verse 53

कामेश्वरस्य तीर्थे तु स्नात्वा श्रद्धासमन्वितः । सर्वव्याधिविनिर्मुक्तो ब्रह्म प्राप्नोति शाश्वतम् ॥ ५३ ॥

कामेश्वरस्य तीर्थे तु स्नात्वा श्रद्धासमन्वितः। सर्वव्याधिविनिर्मुक्तो ब्रह्म प्राप्नोति शाश्वतम्॥५३॥

Verse 54

स्नातस्य मातृतीर्थे तु श्रद्धयाभ्यर्चकस्य तु । आसप्तमं कुलं देवि वर्द्धते श्रीरनुत्तमा ॥ ५४ ॥

स्नातस्य मातृतीर्थे तु श्रद्धयाभ्यर्चकस्य तु। आसप्तमं कुलं देवि वर्द्धते श्रीरनुत्तमा॥५४॥

Verse 55

ततः सीतावनं गच्छेत्तत्र तीर्थं महच्छुभे । पुनातिदर्शनादेवपुरुषानेकविशतिंम् ॥ ५५ ॥

ततः सीतावनं गच्छेत्; तत्र महत् शुभं तीर्थं विद्यते। तस्य दर्शनमात्रेणैकविंशतिपुरुषान् पुनाति॥

Verse 56

केशान्प्रक्षिप्य वै तत्र पूतो भवति पापतः । दशाश्वमेधिकं तत्र तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ॥ ५६ ॥

तत्र वै केशान् प्रक्षिप्य पापतः पूतो भवति। तत्र ‘दशाश्वमेधिकं’ नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम्॥

Verse 57

दर्शनात्तस्य तीर्थस्य मुक्तो भवति किल्बिषैः । मानुषाह्वें ततस्तीर्थं प्राप्य स्रानं समाचरेत् ॥ ५७ ॥

तस्य तीर्थस्य दर्शनमात्रात् किल्बिषैर्मुक्तो भवति। अतः ‘मानुषाह्व’ नाम तीर्थं प्राप्य विधिवत् स्नानं समाचरेत्॥

Verse 58

यदीच्छेन्मानुषं जन्म पुनश्च विधिनंदिनि । मानुषाच्च ततस्तीर्थात्कोशमात्रे महानदी ॥ ५८ ॥

हे विधिनन्दिनि, यदि पुनर्मानुषं जन्मेच्छेत्, तदा मानुषात् तस्मात् तीर्थात् कोशमात्रे महती नदी विद्यते॥

Verse 59

आपगा नाम विख्याता तत्र स्नात्वा विधानतः । श्यामाकं पयसा सिद्धं भोजयद्द्विजसत्तमान् ॥ ५९ ॥

‘आपगा’ नाम विख्याता सा; तत्र विधानतः स्नात्वा, पयसा सिद्धं श्यामाकं द्विजसत्तमान् भोजयेत्॥

Verse 60

तस्य पापं क्षयं याति पितॄणां श्राद्धतो गतिः । नभस्ये मासि कृष्णे तु पितृपक्षे महालये ॥ ६० ॥

तत्कृतश्राद्धकर्मणा तस्य पापं क्षयं याति, श्राद्धतोऽपि पितॄणां परा गतिः सिध्यति। विशेषतः नभस्ये मासि कृष्णपक्षे पितृपक्षे महालयकाले॥

Verse 61

चतुर्दश्यां तु मध्याह्ने पिंडदो मुक्तिमाप्नुयात् । ब्राह्मोदुंबरकं गच्छेद्ब्रह्मणः स्थानकं ततः ॥ ६१ ॥

चतुर्दश्यां तु मध्याह्ने यः पिण्डं ददाति स मुक्तिमाप्नुयात्। ततः परं ब्राह्मोदुम्बरकं गच्छेत्, यत् ब्रह्मणः पवित्रं स्थानकम्॥

Verse 62

तत्र ब्रह्मर्षिकुंडेषु स्नातः सोमफलं लभेत् । वृद्धकेदारके तीर्थे स्थाणुं दंडिसमन्वितम् ॥ ६२ ॥

तत्र ब्रह्मर्षिकुण्डेषु स्नातः सोमयागसमं फलं लभेत्। वृद्धकेदारकतीर्थे च स्थाणुं दण्डिसमन्वितं दर्शन-समर्चनं कुर्यात्॥

Verse 63

समर्च्य यत्र चाप्नोति नरोंऽतर्द्धानमिच्छया । कलश्यां च ततो गच्छेद्यत्र देवी स्वयं स्थिता ॥ ६३ ॥

यत्र सम्यक् समर्च्य नरः स्वेच्छयाऽन्तर्द्धानं प्राप्नोति। ततः कलश्यां गच्छेत्, यत्र देवी स्वयं स्थिता॥

Verse 64

स्नात्वास्यामंबिकां प्रार्च्य तरेत्संसारसागरम् । सरके कृष्णभूतायां दृष्ट्वा देवं महेश्वरम् ॥ ६४ ॥

अत्र स्नात्वा अम्बिकां सम्यक् प्रार्च्य संसारसागरं तरेत्। सरके च कृष्णभूतायां महेश्वरं देवं दृष्ट्वा कृतार्थो भवेत्॥

Verse 65

शैवं पदमवाप्नोति नरः श्रद्धासमन्वितः । तिस्रः कोट्यस्तु तीर्थानां सरके संति भामिनि ॥ ६५ ॥

श्रद्धासमन्वितो नरः शैवं पदमवाप्नोति। भामिनि, सरके तीर्थानां तिस्रः कोट्यः प्रकीर्तिताः॥

Verse 66

रुद्रकोटिस्तथा कूपे सरोमध्ये व्यस्थिता । तस्मिन्सरसि यः स्नात्वा रुद्रकोटिं स्मरेन्नरः ॥ ६६ ॥

रुद्रकोटिस्तथा कूपे सरोमध्ये व्यवस्थिताः। तस्मिन्सरसि यः स्नात्वा रुद्रकोटिं स्मरेन्नरः॥

Verse 67

पूजिता रुद्रकोटिस्तु तेन स्यान्नात्र संशयः । ईहास्पदं च तत्रैव तीर्थं पापप्रणाशनम् ॥ ६७ ॥

पूजिता रुद्रकोटिस्तु तेन स्यान्नात्र संशयः। ईहास्पदं च तत्रैव तीर्थं पापप्रणाशनम्॥

Verse 68

यस्मिन्मुक्तिमवाप्नोति दर्शनादेव मानवः । तत्रस्थानर्चयित्वा च देवान्पितृगणानपि ॥ ६८ ॥

यस्मिन्दर्शनमात्रेण मुक्तिमवाप्नोति मानवः। तत्रस्थोऽर्चयित्वा च देवान् पितृगणानपि॥

Verse 69

न दुर्गतिमवाप्नोति मनसा चिंतितं लभेत् । केदारं च महातीर्थं सर्वकल्मषनाशनम् ॥ ६९ ॥

न दुर्गतिमवाप्नोति मनसा चिन्तितं लभेत्। केदारं महातीर्थं च सर्वकल्मषनाशनम्॥

Verse 70

तत्र स्नात्वा च पुरुषः सर्वदानफलं लभेत् । अन्यजन्मेति विख्यातं सरकस्य तु पूर्वतः ॥ ७० ॥

तत्र स्नात्वा नरः सर्वदानानां फलं लभते। सरकस्य पुरतः ‘अन्यजन्म’ इति तीर्थं विख्यातम्॥

Verse 71

सरो महत्स्वच्छजलं देवौ हरिहरौ यतः । विष्णुश्चतुर्भुजस्तत्र लिंगाकारः शिवः स्थितः ॥ ७१ ॥

तत्र सरो महत् स्वच्छजलम्, यत्र हरिहरौ देवौ विराजेते। तत्र विष्णुः चतुर्भुजः स्थितः, शिवश्च लिङ्गाकारो वर्तते॥

Verse 72

तत्र स्नात्वा च तौ दृष्ट्वा स्तुत्वा मोक्षं लभेन्नरः । नागह्रदे ततो गत्वा स्नात्वा चैत्रे सितांतके ॥ ७२ ॥

तत्र स्नात्वा तौ च दृष्ट्वा स्तुत्वा च नरः मोक्षं लभते। ततः नागह्रदं गत्वा चैत्रस्य शुक्लान्ते स्नात्वा (पुण्यं प्राप्नोति)॥

Verse 73

श्राद्धदो मुक्तिमाप्नोति यमलोकं न पश्यति । ततस्त्रिविष्टपं गच्छेत्तीर्थं देवनिषेवितम् ॥ ७३ ॥

श्राद्धं दत्त्वा नरः मुक्तिमाप्नोति, यमलोकं न पश्यति। ततः देवनिषेवितं तीर्थं त्रिविष्टपं गच्छति॥

Verse 74

यत्र वैतरणी पुण्या नदी पापप्रमोचिनी । तत्र स्नात्वार्चयित्वा च शूलपाणिं वृषध्वजम् ॥ ७४ ॥

यत्र पुण्या वैतरणी नदी पापप्रमोचिनी प्रवहति। तत्र स्नात्वा शूलपाणिं वृषध्वजं शिवं समर्चयेत्॥

Verse 75

सर्वपाप विशुद्धात्मा गच्छत्येव परां गतिम् । रसावर्ते नरः स्नात्वा सिद्धिमाप्नोत्यनुत्तमाम् ॥ ७५ ॥

सर्वपापविशुद्धात्मा नरो निश्चयेन परां गतिं प्राप्नोति। रसावर्ते स्नात्वा स अनुत्तमां सिद्धिं लभते॥

Verse 76

चैत्रस्य सितभूतायां स्नानं कृत्वा विलेपके । पूजयित्वा शिवं भक्त्या सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ७६ ॥

चैत्रमासे शुक्लपक्षे शुभतिथौ विलेपके स्नानं कृत्वा, भक्त्या शिवं पूजयित्वा, सर्वपापैः प्रमुच्यते॥

Verse 77

ततो गच्छेन्नरो देवि फलकीवनमुत्तमम् । यत्र देवाः सगंधर्वास्तप्यंते परमं तपः ॥ ७७ ॥

ततः, देवि, नरो गच्छेत् फलकीवनमुत्तमम्। यत्र देवाः सगन्धर्वाः परमं तपस्तप्यन्ते॥

Verse 78

तत्र नद्यां दृषद्वत्यां नरः स्नात्वा विधानतः । देवान्पितॄंस्तर्पयित्वा ह्यग्निष्टोमातिरात्रभाक् ॥ ७८ ॥

तत्र दृषद्वत्यां नद्यां नरो विधानतः स्नात्वा, देवान् पितॄंश्च तर्पयित्वा, अग्निष्टोमातिरात्रयोः फलभाग् भवति॥

Verse 79

दर्शे तथा विधुदिने तत्र श्राद्धं करोति यः । गयाश्राद्ध समं तत्र लभते फलमुत्तमम् ॥ ७९ ॥

दर्शे तथा विधुदिने यस्तत्र श्राद्धं करोति। स तत्र गयाश्राद्धसमं परमं फलमाप्नोति॥

Verse 80

श्राद्धे फलमरण्यस्य स्मरणं पितृतृप्तिदम् । पाणिघाते ततस्तीर्थे पितॄन्संतर्प्य मानवः ॥ ८० ॥

श्राद्धकर्मणि फलमरण्यस्य स्मरणं पितॄणां तृप्तिदं भवति। ततः पाणिघाताख्ये तीर्थे मानवः पितॄन् विधिवत् संतर्पयेत्॥

Verse 81

राजसूय फलं प्राप्य सांख्यं योगं च विंदति । ततस्तु मिश्रके तीर्थे स्नात्वा मर्त्यो विधानतः ॥ ८१ ॥

राजसूयसमं फलं प्राप्य साङ्ख्यं योगं च विन्दति। ततस्तु मिश्रकतीर्थे मर्त्यो विधानतः स्नात्वा तद् फलमश्नुते॥

Verse 82

सर्वतीर्थफलं प्राप्य लभते गतिमुत्तमाम् । ततो व्यासवने गत्वा स्नात्वा तीर्थे मनोजवे ॥ ८२ ॥

सर्वतीर्थफलं प्राप्य लभते गतिमुत्तमाम्। ततो व्यासवने गत्वा मनोजवाख्ये तीर्थे स्नात्वा विशुद्ध्यति॥

Verse 83

मनीषिणं विभुं दृष्ट्वा मनसा चिंतितं लभेत् । गत्वा मधुवनं चैव देव्यास्तीर्थे नरः शुचिः ॥ ८३ ॥

मनीषिणं विभुं दृष्ट्वा मनसा चिन्तितं लभेत्। मधुवनं गत्वा देव्यास्तीर्थे शुचिर्नरः फलमाप्नुयात्॥

Verse 84

स्नात्वा देवानृषीनिष्ट्वा लभते सिद्धिमुत्तमाम् । कौशिकीसंगमे तीर्थे दृषद्वत्यां नरः प्लुतः ॥ ८४ ॥

स्नात्वा देवानृषींश्चेष्ट्वा लभते सिद्धिमुत्तमाम्। कौशिकीसङ्गमे तीर्थे दृषद्वत्यां प्लुतो नरः॥

Verse 85

नियतो नियताहारः सर्वपापैः प्रमुच्यते । ततो व्यासस्थलीं गच्छेद्यत्र व्यासेन धीमता ॥ ८५ ॥

नियतो नियताहारः सर्वपापैः प्रमुच्यते । ततः व्यासस्थलीं गच्छेद् यत्र धीमता व्यासेन निवसितं पावनकर्म कृतम् ॥

Verse 86

पुत्रशोकाभिभूतेन देहत्यागो विनिश्चितः । पुनरुत्थापितो देवैस्तत्र गत्वा न शोकभाक् ॥ ८६ ॥

पुत्रशोकाभिभूतेन देहत्यागो विनिश्चितः । देवैः पुनरुत्थापितः; तत्र गत्वा न शोकभाक् भवति ॥

Verse 87

किंदुशूकूपमासाद्य तिलप्रस्थं प्रदाप्य च । गच्छेद्धि परमां सिद्धिं मृतो मुक्तिमवाप्नुयात् ॥ ८७ ॥

किंदुशूकूपमासाद्य तिलप्रस्थं प्रदाप्य च । परमां सिद्धिं गच्छेत्; मृतः सन् मुक्तिमवाप्नुयात् ॥

Verse 88

आह्नं च मुदितं चैव द्वै तीर्थे भुवि विश्रुते । तयोः स्नात्वा विशुद्धात्मा सूर्यलोकमवाप्नुयात् ॥ ८८ ॥

आह्नं च मुदितं चैव द्वे तीर्थे भुवि विश्रुते । तयोः स्नात्वा विशुद्धात्मा सूर्यलोकमवाप्नुयात् ॥

Verse 89

मृगमुच्यं ततो गत्वा गंगायां प्रणतः स्थितः । अर्चयित्वा महादेवमश्वमेधफलं लभेत् ॥ ८९ ॥

मृगमुच्यं ततः गत्वा गङ्गायां प्रणतः स्थितः । महादेवमर्चयित्वा अश्वमेधफलं लभेत् ॥

Verse 90

कोटितीर्थं ततो गत्वा स्नात्वा कोटीश्वरं शिवम् । दृष्ट्वा स्तुत्वा श्रद्दधानः कोटियज्ञफलं लभेत् ॥ ९० ॥

ततः कोटितीर्थं गत्वा तत्र स्नात्वा कोटीश्वरं शिवं दृष्ट्वा स्तुत्वा च श्रद्धावान् कोटियज्ञसमं पुण्यफलं लभते ॥

Verse 91

ततो वामनकं गच्छेत्त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । यत्र वामनजन्माभूद्बलेर्यज्ञजिहीर्षया ॥ ९१ ॥

ततो वामनकं गच्छेत् त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । यत्र वामनजन्माभूद् बलेर्यज्ञजिहीर्षया ॥

Verse 92

तत्र विष्णुपदे स्नात्वा पूजयित्वा च वामनम् । सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोके महीयते ॥ ९२ ॥

तत्र विष्णुपदे स्नात्वा पूजयित्वा च वामनम् । सर्वपापविशुद्धात्मा विष्णुलोके महीयते ॥

Verse 93

ज्येष्ठाश्रमं च तत्रैव सर्वपातकनाशनम् । ज्येष्ठस्य शुक्लैकादश्यां सोपवासः परेऽहनि ॥ ९३ ॥

ज्येष्ठाश्रमं च तत्रैव सर्वपातकनाशनम् । ज्येष्ठस्य शुक्लैकादश्यां सोपवासः परेऽहनि ॥

Verse 94

स्नात्वा तत्र विधानेन श्रेष्ठत्वं लभते नृषु । श्राद्धं तत्र कृतं देवि पितॄणामतितुष्टिदम् ॥ ९४ ॥

स्नात्वा तत्र विधानेन श्रेष्ठत्वं लभते नृषु । श्राद्धं तत्र कृतं देवि पितॄणामतितुष्टिदम् ॥

Verse 95

तत्रैव कोटितीर्थं च त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा कोटियज्ञफलं लभेत् ॥ ९५ ॥

तत्रैव कोटितीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम्। तस्मिंस्तीर्थे नरः स्नात्वा कोटियज्ञफलं लभेत्॥

Verse 96

तत्र कोटीश्वरं नाम देवदेवं महेश्वरम् । समभ्यर्च्य विधानेन गाणपत्यमवाप्नुयात् ॥ ९६ ॥

तत्र कोटीश्वरं नाम देवदेवं महेश्वरम्। समभ्यर्च्य विधानेन गाणपत्यमवाप्नुयात्॥

Verse 97

सूर्यतीर्थं च तत्रैव स्नात्वात्र रविलोकभाक् । कुलोत्तारणके तीर्थे गत्वा स्नानं समाचरन् ॥ ९७ ॥

सूर्यतीर्थे तत्रैव स्नात्वा रविलोकभाक्। कुलोत्तारणके तीर्थे गत्वा स्नानं समाचरन्॥

Verse 98

उद्धृत्य स्वकुलं स्वर्गे कल्पांतं निवसेत्ततः । पवनस्य ह्रदे स्नात्वा दृष्ट्वा देवं महेश्वरम् ॥ ९८ ॥

उद्धृत्य स्वकुलं स्वर्गे कल्पान्तं निवसेत्ततः। पवनस्य ह्रदे स्नात्वा दृष्ट्वा देवं महेश्वरम्॥

Verse 99

विमुक्तः सर्वपापेभ्यः शैवं पदमवाप्नुयात् । स्नात्वा च हनुमत्तीर्थे नरो मुक्तिमवाप्नुयात् ॥ ९९ ॥

विमुक्तः सर्वपापेभ्यः शैवं पदमवाप्नुयात्। स्नात्वा च हनुमत्तीर्थे नरो मुक्तिमवाप्नुयात्॥

Verse 100

शालहोत्रस्य राजर्षेस्तीर्थे स्नात्वाघवर्जितः । श्रीकुंभाख्ये सरस्वत्यास्तीर्थए स्नात्वाथ यज्ञवाक् ॥ १०० ॥

शालहोत्रराजर्षेस्तीर्थे स्नात्वा पापवर्जितो भवति। ततः सरस्वत्याः श्रीकुम्भाख्ये तीर्थे स्नात्वा यज्ञयोग्यां वाक्शक्तिं लभते॥

Verse 101

स्नातश्च नैमिषे कुंडे नैमिषस्नानपुण्यभाक् । स्नात्वा वेदवतीतीर्थे स्त्री सतीत्वमवाप्नुयात् ॥ १०१ ॥

नैमिषकुण्डे स्नातः नैमिषस्नानजन्यं पुण्यं लभते। वेदवतीतीर्थे स्नात्वा स्त्री सतीत्वं पतिव्रतधर्मं चावाप्नुयात्॥

Verse 102

ब्रह्मतीर्थे नरः स्रात्वा ब्राह्मण्यं लभते नरः । ब्रह्मणः परमं स्थानं यत्र गत्वा न शोचति ॥ १०२ ॥

ब्रह्मतीर्थे नरः स्नात्वा ब्राह्मण्यं पुण्यं च लभते। यत् ब्रह्मणः परमं स्थानं, यत्र गत्वा न शोचति॥

Verse 103

सोमतीर्थे नरः स्नात्वा स्वर्गतिं समवाप्नुयात् । सप्तसारस्वतं तीर्थं प्राप्य स्नात्वा च मुक्तिभाक् ॥ १०३ ॥

सोमतीर्थे नरः स्नात्वा स्वर्गतिं समवाप्नुयात्। सप्तसारस्वतं तीर्थं प्राप्य तत्र स्नात्वा मुक्तिभाक् भवेत्॥

Verse 104

यत्र सप्त सरस्वत्यः सम्यगैक्यं समागताः । सुप्रभा कांचनाक्षी च विशाला च मनोहरी ॥ १०४ ॥

यत्र सप्त सरस्वत्यः सम्यगैक्यं समागताः—सुप्रभा काञ्चनाक्षी च विशाला च मनोहरी॥

Verse 105

सुनंदा च सुवेणुश्च सप्तमी विमलोदका । तथैवौशनसे तीर्थे स्नात्वा मुच्येत पातकैः ॥ १०५ ॥

सुनन्दायां सुवेणौ च सप्तम्यां विमलोदके । तथैवौशनसे तीर्थे स्नात्वा पापैः प्रमुच्यते ॥

Verse 106

कपाल मोचने स्नात्वा ब्रह्महापि विशुध्यति । वैश्वामित्रे नरः स्नातो ब्राह्मण्यं समवाप्नुयात् ॥ १०६ ॥

कपालमोचने स्नात्वा ब्रह्महापि विशुध्यति । वैश्वामित्रे नरः स्नातो ब्राह्मण्यं समवाप्नुयात् ॥

Verse 107

ततः पृथूदके स्नात्वा मुच्यते भवबंधनात् । अवकीर्णे नरः स्नात्वा ब्रह्मचर्यफलं लभेत् ॥ १०७ ॥

ततः पृथूदके स्नात्वा मुच्यते भवबंधनात् । अवकीर्णे नरः स्नात्वा ब्रह्मचर्यफलं लभेत् ॥

Verse 108

मधुस्रावेऽथप्रयातः स्नातो मुच्यते पातकैः । स्नात्वा तीर्थे च वासिष्ठे वासिष्ठं लोकमाप्नुयात् ॥ १०८ ॥

मधुस्रावेऽथ गत्वा स्नातो मुच्यते पातकैः । स्नात्वा तीर्थे च वासिष्ठे वासिष्ठं लोकमाप्नुयात् ॥

Verse 109

अरुणासंगमे स्नात्वा त्रिरात्रोपोषितो नरः । स्नात्वा मुक्तिमवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा ॥ १०९ ॥

अरुणासङ्गमे स्नात्वा त्रिरात्रोपोषितो नरः । स्नात्वा मुक्तिमवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा ॥

Verse 110

समुद्रास्तत्र चत्वारस्तेषु स्नातो नरः शुभे । गोसहस्रफलं लब्ध्वा स्वग्रलोके महीयते ॥ ११० ॥

तत्र समुद्राश्चत्वारः सन्ति, हे शुभे। तेषु स्नातो नरः गोसहस्रदानफलम् अवाप्य स्वर्गलोके महीयते॥

Verse 111

सोमतीर्थं च तत्रान्यत्तस्मिन्स्नात्वा च मोहिनि । चैत्रे षष्ठ्यां च शुक्लायां श्राद्धं कृत्वोद्धरेत्पितॄन् ॥ १११ ॥

तत्र सोमतीर्थं नामान्यत्तीर्थमस्ति, हे मोहिनि। तत्र स्नात्वा चैत्रमासे शुक्लपक्षे षष्ठ्यां श्राद्धं कृत्वा पितॄन् उद्धरेत्॥

Verse 112

अथ पञ्चवटे स्नात्वा योगमूर्तिधरं शिवम् । समभ्यर्च्य विधानेन दैवतैः सहमोदते ॥ ११२ ॥

अथ पञ्चवटे स्नात्वा योगमूर्तिधरं शिवम्। विधानेन समभ्यर्च्य स दैवतैः सह मोदते॥

Verse 113

कुरुतीर्थे ततः स्नातः सर्वसिद्धिमवाप्नुयात् । स्वर्गद्वारे प्लुतो मर्त्यः स्वर्गलोके महीयते ॥ ११३ ॥

ततः कुरुतीर्थे स्नातः सर्वसिद्धिमवाप्नुयात्। स्वर्गद्वारे प्लुतो मर्त्यः स्वर्गलोके महीयते॥

Verse 114

स्नातो ह्यनरके तीर्थे मुच्यते सर्वकिल्बिषैः । ततो गच्छेन्नरो देवि काम्यकं वनमुत्तमम् ॥ ११४ ॥

अनरके तीर्थे स्नातः सर्वकिल्बिषैः प्रमुच्यते। ततः, हे देवि, नरो गच्छेत् काम्यकं वनमुत्तमम्॥

Verse 115

यस्मिन्प्रविष्टमात्रस्तु मुच्यते सर्वसंचयैः । अथादित्यवनं प्राप्य दर्शनादेव मुक्तिभाक् ॥ ११५ ॥

यत्र प्रविष्टमात्रोऽपि जनः सर्वपापसञ्चयैः प्रमुच्यते। अतः आदित्यवनं प्राप्य तस्य दर्शनमात्रेणैव मोक्षभाग्भवति॥

Verse 116

स्नानं रविदिने कृत्वा तत्र वांछितमाप्नुयात् । यज्ञोपवीतिके स्नात्वा स्वधर्मफलभाग्भवेत् ॥ ११६ ॥

रविवासरे तत्र स्नानं कृत्वा वाञ्छितं फलमाप्नुयात्। यज्ञोपवीतिके स्नात्वा स्वधर्मफलभाग्भवेत्॥

Verse 117

ततश्चतुःप्रवाहाख्ये तीर्थे स्नात्वा नरोत्तमः । सर्वतीर्थफलं प्राप्य मोदते दिवि देववत् ॥ ११७ ॥

ततः चतुःप्रवाहाख्ये तीर्थे स्नात्वा नरोत्तमः। सर्वतीर्थफलं प्राप्य दिवि देव इव मोदते॥

Verse 118

स्नातस्तीर्थे विहारे तु सर्वसौख्यमवाप्नुयात् । दुर्गातीर्थे नरः स्नात्वा न दुर्गतिमवाप्नुयात् ॥ ११८ ॥

तीर्थे स्नात्वा विहारे च सर्वसौख्यमवाप्नुयात्। दुर्गातीर्थे नरः स्नात्वा न दुर्गतिमवाप्नुयात्॥

Verse 119

ततः सरस्वतीकूपे पितृतीर्थापराह्वये । स्नात्वा संतर्प्य देवादींल्लभते गतिमुत्तमाम् ॥ ११९ ॥

ततः सरस्वतीकूपे पितृतीर्थापराह्वये। स्नात्वा संतर्प्य देवादींल्लभते गतिमुत्तमाम्॥

Verse 120

स्नात्वा प्राचीसरस्वत्यां श्राद्धं कृत्वा विधानतः । दुर्लभं प्राप्नुयात्कामं देहांते स्वर्गतिं लभेत् ॥ १२० ॥

प्राचीसरस्वत्यां स्नात्वा विधिवत् श्राद्धं कृत्वा, दुर्लभमपि काम्यं फलम् अवाप्नुयात्; देहान्ते च स्वर्गगतिं लभेत् ॥

Verse 121

शुक्रतीर्थे नरः स्नात्वा श्राद्धदः प्रोद्धरेत्पितॄन् । अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां चैत्रे कृष्णे विशेषतः ॥ १२१ ॥

शुक्रतीर्थे नरः स्नात्वा श्राद्धं दत्त्वा पितॄन् उद्धरेत्; विशेषतः चैत्रमासे कृष्णपक्षे अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां वा ॥

Verse 122

सोपवासो ब्रह्मतीर्थे मुक्तिभाङ्नात्र संशयः । स्थाणुतीर्थे ततः स्नात्वा दृष्ट्वा स्थाणुवटं नरः ॥ १२२ ॥

ब्रह्मतीर्थे सोपवासो नरः मुक्तिभाक्, नात्र संशयः। ततः स्थाणुतीर्थे स्नात्वा स्थाणुवटं दृष्ट्वा पुण्यं प्राप्नोति ॥

Verse 123

मुच्यते पातकैर्घोरैरितिप्राह पितामहः । दर्शनात्स्थाणुलिंगस्य यात्रा पूर्णा प्रजायते ॥ १२३ ॥

पितामहः प्राह—‘स्थाणुलिङ्गदर्शनात् घोरैः पातकैः मुच्यते’। स्थाणुलिङ्गस्य दर्शनमात्रेण यात्रा पूर्णा प्रजायते ॥

Verse 124

कुरुक्षेत्रस्य देवेशि सत्यं सत्यं मयोदितम् । कुरुक्षेत्रसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति ॥ १२४ ॥

देवेशि, मया सत्यं सत्यं उदितम्—कुरुक्षेत्रसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति ॥

Verse 125

तत्र द्वादश यात्रास्तु कृत्वा भूयो न जन्मभाक् । पूर्तमिष्टं तपस्तप्तं हुतं दत्तं विधानतः ॥ १२५ ॥

तत्र द्वादशयात्राः कृत्वा पुनर्जन्म न लभते। तस्मिन्नेव कर्मणि पूर्तमिष्टं तपस्तप्तं हुतं दत्तं च विधानतः सम्यक् सिद्ध्यति॥

Verse 126

तत्र स्यादक्षयं सर्वमिति वेदविदो विदुः । मन्वादौ च युगादौ च ग्रहणे चंद्रसूर्ययोः ॥ १२६ ॥

तत्र सर्वमक्षयं भवतीति वेदविदो वदन्ति। विशेषतः मन्वादौ युगादौ च चन्द्रसूर्यग्रहणे च॥

Verse 127

महापाते च संक्रांतौ पुण्ये चाप्यन्यवासरे । स्नातस्तत्र कुरुक्षेत्रे फलानंत्यमवाप्नुयात् ॥ १२७ ॥

महापाते संक्रान्तौ पुण्ये चान्यवासरेऽपि। यः कुरुक्षेत्रे तत्र स्नातः स अनन्तफलं प्राप्नुयात्॥

Verse 128

कलिजानां तु पापानां पावनाय महात्मनाम् । ब्रह्मणा कल्पितं तीर्थं कुरुक्षेत्रं सुखावहम् ॥ १२८ ॥

कलिजानपापानां पावनाय महात्मनाम्। ब्रह्मणा कल्पितं तीर्थं कुरुक्षेत्रं सुखावहम्॥

Verse 129

य इमां कीर्तयेत्पुण्यां कथां पापप्रणाशिनीम् । श्रृणुयाद्वा नरो भक्त्या सोऽपि पापैः प्रमुच्यते ॥ १२९ ॥

य इमां पुण्यां कथां पापप्रणाशिनीं कीर्तयेत्। शृणुयाद्वा भक्त्या सऽपि पापैः प्रमुच्यते॥

Verse 130

यद्यद्ददाति यस्तत्र कुरुक्षेत्रे रविग्रहे । तत्तदेव सदाप्नोति नरो जन्मनि जन्मनि ॥ १३० ॥

यः कुरुक्षेत्रे रविग्रहे यद्यद्ददाति, स नरो जन्मनि जन्मनि तत्तदेव नित्यं प्राप्नोति॥

Verse 131

अथ किं बहुनोक्तेन विधिजे श्रृणु निश्चितम् । सेवेतैव कुरुक्षेत्रं यदीच्छेद्भवमोक्षणम् ॥ १३१ ॥

अथ बहुनोक्तेन किं? विधिजे, निश्चितं शृणु—यदि भवमोक्षणमिच्छेः, कुरुक्षेत्रमेव सेवेत॥

Verse 132

एतदेव महत्पुण्यमेतदेव महत्तपः । एतदेव महज्ज्ञानं यद्व्रजेत्स्थाणुतीर्थकम् ॥ १३२ ॥

एतदेव महत्पुण्यम्, एतदेव महत्तपः। एतदेव महज्ज्ञानं—यत् स्थाणुतीर्थकं व्रजेत्॥

Verse 133

कुरुक्षेत्रसमं तीर्थं नान्यद्भुवि शुभावहम् । साचारो वाप्यनाचारो यत्र मुक्तिमवाप्नुयात् ॥ १३३ ॥

कुरुक्षेत्रसमं तीर्थं भुवि नान्यत् शुभावहम्। साचारो वा अनाचारो वा, यत्र मुक्तिमवाप्नुयात्॥

Verse 134

एतत्ते सर्वमाख्यातं यत्पृष्टोऽहं त्वयानघे । कुरुक्षेत्रस्य माहात्म्यं सर्वपापनिकृंतनम् ॥ १३४ ॥

यानघे, यत् त्वया पृष्टं तत् सर्वं मया आख्यातम्। एष कुरुक्षेत्रस्य माहात्म्यं सर्वपापनिकृन्तनम्॥

Verse 135

पुण्यदं मोक्षदं चैव किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि ॥ १३५ ॥

पुण्यप्रदं मोक्षप्रदं चैतत्; किमन्यत् श्रोतुमिच्छसि ॥

Verse 136

इति श्रीहृहन्नारदीयपुराणे बृहदुपाख्याने उत्तरभागे वसुमोहिनीसंवादे कुरुक्षेत्रमाहात्म्ये तीर्थयात्रावर्णनं नाम पञ्चषष्टितमोऽध्यायः ॥ ६५ ॥

इति श्रीबृहन्नारदीयपुराणे बृहदुपाख्याने उत्तरभागे वसुमोहिनीसंवादे कुरुक्षेत्रमाहात्म्ये तीर्थयात्रावर्णनं नाम पञ्चषष्टितमोऽध्यायः ॥