Shloka 19

ततस्तु पृथिवीतीर्थमासाद्य क्षांतिमान्नरः । स्नातो भक्त्या महाभागे प्राप्नोति गतिमुत्तमाम् ॥ १९ ॥

tatastu pṛthivītīrthamāsādya kṣāṃtimānnaraḥ | snāto bhaktyā mahābhāge prāpnoti gatimuttamām || 19 ||

ततः परं महाभागे क्षान्तिमान् नरः पृथिवीतीर्थमासाद्य भक्त्या स्नात्वा उत्तमां गतिं प्राप्नोति ॥

tataḥthen
tataḥ:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रिया-विशेषण)
TypeIndeclinable
Roottataḥ (अव्यय)
Formक्रमसूचक/अपादानार्थक अव्यय (then/from there)
tuindeed, then
tu:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formविरोध/अन्वय-बोधक अव्यय (particle: but/indeed)
pṛthivītīrthamPṛthivī-tīrtha
pṛthivītīrtham:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpṛthivī + tīrtha (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (pṛthivī-tīrtha = 'Pṛthivī-tīrtha' name/earth-tīrtha); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन
āsādyahaving reached
āsādya:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootā-√sad (धातु)
Formल्यप्/तुमुन्-समकक्ष अव्ययकृदन्त (gerund in -ya), 'having reached/approached'
kṣāṃtimānpatient, forbearing
kṣāṃtimān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkṣānti + mat (प्रातिपदिक)
Formमतुप्-प्रत्ययान्त (possessive adjective: 'having patience/forbearance'); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; naraḥ इति विशेषण
naraḥa man
naraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा-विभक्ति (Nominative, 1st), एकवचन (Singular)
snātaḥhaving bathed
snātaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootsnāta (प्रातिपदिक)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; 'having bathed'
bhaktyāwith devotion
bhaktyā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbhakti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), तृतीया-विभक्ति (Instrumental, 3rd), एकवचन (Singular)
mahābhāgeO greatly fortunate one
mahābhāge:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmahā + bhāga (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय (descriptive: 'greatly fortunate'); स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन (Singular)
prāpnotiattains
prāpnoti:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√āp (धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद (Parasmaipada), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular)
gatimstate, path, destiny
gatim:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootgati (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular)
uttamāmhighest, excellent
uttamām:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootuttama (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया-विभक्ति (Accusative, 2nd), एकवचन (Singular); gatim इति विशेषण

Narada (teaching within the Uttara-Bhaga tirtha-mahatmya narration)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

P
Pṛthivī-tīrtha

FAQs

It teaches that tīrtha-snāna becomes spiritually transformative when paired with inner virtues—especially kṣānti (forbearance)—and sincere bhakti, culminating in the “highest destination” (uttamā gati).

Bhakti is presented as the decisive inner factor: merely reaching a tīrtha is not emphasized as enough; bathing “with devotion” is what yields the supreme fruit, aligning pilgrimage with heartfelt surrender and reverence.

Ritual practice is implied through tīrtha-snāna (a dharmic rite of purification). While no specific Vedāṅga is named, the verse reflects kalpa-oriented conduct (proper religious procedure) joined to ethical discipline (kṣānti).