Shloka 91

Description of the Pilgrimage to the Sacred Tīrthas

Kurukṣetra-yātrā-krama

Devanagari script

ततो वामनकं गच्छेत्त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । यत्र वामनजन्माभूद्बलेर्यज्ञजिहीर्षया ॥ ९१ ॥

Transliteration

tato vāmanakaṃ gacchettriṣu lokeṣu viśrutam | yatra vāmanajanmābhūdbaleryajñajihīrṣayā || 91 ||

Translation

ततो वामनकं गच्छेत् त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । यत्र वामनजन्माभूद् बलेर्यज्ञजिहीर्षया ॥

Word by Word

• ततः: then/thereafter
• ततः: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (thereafter)

• वामनकम्: Vāmanaka (the Vāmana shrine/place)
• वामनकम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वामनक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; गन्तव्य-स्थान/देवता-नाम

• गच्छेत्: should go
• गच्छेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; धातुः: गम्

• त्रिषु: in the three
• त्रिषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; संख्याविशेषण

• लोकेषु: worlds
• लोकेषु: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन

• विश्रुतम्: well-known/renowned
• विश्रुतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वि-श्रु (धातु)
• Form: भूतकाले क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; वामनकम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; सम्बन्धबोधक-अव्यय (relative adverb: where)

• वामनजन्म: Vāmana’s birth
• वामनजन्म: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वामन-जन्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषसमासः (वामनस्य जन्म)

• अभूत्: occurred/was
• अभूत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; उपसर्गः: अभि-

• बलेः: of Bali
• बलेः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: बलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• यज्ञजिहीर्षया: with the desire to take away the sacrifice
• यज्ञजिहीर्षया: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: यज्ञ-जिहीर्षा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषसमासः (यज्ञं जिहीर्षा = हर्तुम् इच्छा); हेतौ तृतीया (instrumental of cause)

Speaker

Suta (narrating the Tirtha-Mahatmya dialogue of Narada Purana)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Vamana
• Bali

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It directs the devotee toward a Vishnu-associated tīrtha (Vāmanaka), teaching that pilgrimage becomes spiritually potent when it is connected to the Lord’s avatāra-līlā and the restoration of dharma.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By remembering Vāmana’s appearance and purpose, the pilgrim’s journey becomes an act of Vishnu-smaraṇa (remembrance), a core practice of bhakti emphasized through tīrtha-mahātmyas in the Uttara-bhāga.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It implicitly highlights kalpa (ritual procedure) through the reference to yajña, showing how Purāṇic tīrtha-guides integrate ritual context with sacred geography for dharmic practice.