Previous Verse
Next Verse

Shloka 66

Description of the Pilgrimage to the Sacred Tīrthas

Kurukṣetra-yātrā-krama

रुद्रकोटिस्तथा कूपे सरोमध्ये व्यस्थिता । तस्मिन्सरसि यः स्नात्वा रुद्रकोटिं स्मरेन्नरः ॥ ६६ ॥

rudrakoṭistathā kūpe saromadhye vyasthitā | tasminsarasi yaḥ snātvā rudrakoṭiṃ smarennaraḥ || 66 ||

रुद्रकोटिस्तथा कूपे सरोमध्ये व्यवस्थिताः। तस्मिन्सरसि यः स्नात्वा रुद्रकोटिं स्मरेन्नरः॥

रुद्र-कोटिःRudra-koṭi (name/‘crore of Rudras’)
रुद्र-कोटिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक) + कोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रुद्राणां कोटिः / रुद्र-सम्बद्धा कोटिः)
तथाlikewise/also
तथा:
Discourse/Adverbial (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)
कूपेin a well
कूपे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकूप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
सरो-मध्येin the middle of the lake
सरो-मध्ये:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सरसः मध्ये = in the middle of the lake)
व्यस्थिताsituated/established
व्यस्थिता:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवि+√स्था (धातु) → व्यस्थित (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), विशेषणम्
तस्मिन्in that
तस्मिन्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
सरसिin the lake
सरसि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
यःwho
यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Root√स्ना (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; पूर्वक्रिया
रुद्र-कोटिम्Rudra-koṭi (object of remembrance)
रुद्र-कोटिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक) + कोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः
स्मरेत्should remember
स्मरेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√स्मृ (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; (पाठे ‘स्मरेन्’ = स्मरेत्)
नरःa man/person
नरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Narada

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

R
Rudra
R
Rudrakoti

FAQs

It teaches that a tirtha’s power is accessed through both ritual action (snāna—bathing) and inner practice (smaraṇa—remembering the sacred Rudrakoṭi), linking external pilgrimage with internal devotion.

By emphasizing smaraṇa (remembrance) alongside bathing, the verse points to bhakti as mindful recollection of the divine presence at a holy place, not merely physical travel or ritual.

Kalpa (ritual procedure) is implied: performing tīrtha-snānā and the accompanying smaraṇa as part of prescribed pilgrimage conduct to obtain spiritual merit (puṇya).