Adhyaya 80: Cosmographic Ordering of the Southern and Western Quarters: Valleys, Forest-Plateaus, and Sacred Sites

Verse 1

रुद्र उवाच । अथ दक्षिणदिग्व्यवस्थिताः पर्वतद्रोण्यः सिद्धाचारिताः कीर्त्यन्ते । शिशिरपतङ्गयोर्मध्ये शुक्लभूमिस्त्रिया मुक्तलतागलितपादपम् । इक्षुक्षेपे च शिखरे पादपैरुपशोभितम् । उदुम्बरवनं रम्यं पक्षिसङ्घनिषेवितम् ॥ ८०.१ ॥

Rudra rzekł: Teraz opisane zostaną doliny górskie położone w kierunku południowym, miejsca odwiedzane przez istoty doskonałe. Pomiędzy Śiśirą a Pataṅgą leży jasny pas ziemi, przyozdobiony drzewami, z których zwisają kiści swobodnie rosnących pnączy. A na szczycie zwanym Ikṣukṣepa, upiększonym przez drzewa, znajduje się zachwycający gaj drzew udumbara, zamieszkany przez stada ptaków.

Verse 2

फलितं तद्वनं भाति महाकूर्मोपमैः फलैः ॥ तद्वनं देवयोन्योऽष्टौ सेवन्ते सर्वदैव ॥ ८०.२ ॥

Ten las lśni wspaniale, obciążony owocami porównywalnymi wielkością do wielkich żółwi; a osiem istot boskiego pochodzenia nieustannie odwiedza i zamieszkuje ten las.

Verse 3

तत्र प्रसन्नस्वादुसलिला बहूदका नद्यः वहन्ति । तत्राश्रमो भगवतः कर्दमस्य प्रजापतेः । नानामुनिजनाकीर्णस् तच्च शतयोजनम् एकं परिमण्डलं वनं च । तथा च ताम्राभस्य शैलस्य पतङ्गस्य चान्तरे शतयोजनविस्तीर्णं द्विगुणायतं बालार्कसदृशराजीवपुण्डरीकैः समन्ततः सहस्रपत्रैरविरलैरलङ्कृतं महत्सरः । अनेकसिद्धगन्धर्वाध्युषितम् ॥ ८०.३ ॥

Tam liczne rzeki płyną z czystą, słodką wodą i obfitymi strumieniami. Tam znajduje się pustelnia czcigodnego Prajāpatiego Kardamy, pełna licznych mędrców; znajduje się tam również okrągły las rozciągający się na sto jojan. Podobnie, pomiędzy górą Tamrābhą a górą Pataṅgą leży wielkie jezioro, sto jojan szerokie i dwa razy tak długie, przyozdobione ze wszystkich stron gęstymi, tysiącpłatkowymi lotosami i białymi lotosami, przypominającymi wschodzące słońce, zamieszkane przez wielu siddhów i gandharwów.

Verse 4

तस्य च मध्ये महाशिखरः शतयोजनायामस्त्रिंशद्योजनविस्तीर्णोऽनेकधातुरत्नभूषितः तस्य चोपरि महती रथ्या रत्नप्राकारतोरणा । तस्यां महद् विद्याधरपुरम् । तत्र पुलोमानामा विद्याधरराजः शतसहस्रपरिवारः । तथा च विखाखाचलेन्द्रस्य श्वेतस्य चान्तरे सरः । तस्य च पूर्वतीरे महदाम्रवनं कनकसंकाशैः फलैरतिसुगन्धिभिर्महाकुम्भमात्रैः सर्वतश्चितम् । देवगन्धर्वादयश्च तत्र निवसन्ति ॥४॥

W jego środku wznosi się wielki szczyt, sto jojan długości i trzydzieści jojan szerokości, przyozdobiony wieloma rudami i klejnotami. Na nim leży szeroka królewska droga, z murami i bramami z klejnotów. Jest tam wielkie miasto Vidyādharów. Mieszka tam król Vidyādharów imieniem Pulomā, otoczony orłem liczącym sto tysięcy. A pomiędzy władczymi górami Vikhākhą a Śvetą znajduje się jezioro. Na jego wschodnim brzegu jest rozległy gaj mango, wypełniony ze wszystkich stron niezwykle pachnącymi owocami, złotymi w wyglądzie i tak dużymi jak wielkie dzbany. Dewowie, Gandharwowie i inni tam mieszkają.

Verse 5

सुमूलस्याचलेन्द्रस्य वसुधारस्य चान्तरे । त्रिंशद्योजनविस्तीर्णे पञ्चाशद्योजनायते ॥५॥

Pomiędzy głęboko zakorzenionym władcą gór a Vasudhārą, nosicielką ziemi, rozciąga się na trzydzieści jojan szerokości i pięćdziesiąt jojan długości.

Verse 6

बिल्वस्थली नाम । तत्र फलानि विद्रुमसंकाशानि तैश्च पतद्भिः स्थलमृत्तिका क्लिन्ना । तां च स्थलीं सुगुह्यकादयः सेवन्ते बिल्वफलाशिनः । तथा च वसुधारारत्नधारयोरन्तरे त्रिंशद्योजनविस्तीर्णं शतयोजनमायतं सुगन्धिकिंशुकवनं सदाकुसुमं यस्य गन्धेन वास्यते योजनशतम् । तत्र सिद्धाध्युषितं जलोपेतं च ॥६॥

Jest miejsce zwane Bilvasthalī. Tam owoce wyglądają jak koral, a gdy spadają, nawilżają glebę ziemi. Ten teren jest odwiedzany przez istoty takie jak Suguhyakowie, którzy żywią się owocami bilva. A pomiędzy Vasudhārą a Ratnadhārą leży las pachnących drzew kiṃśuka, zawsze kwitnących, trzydzieści jojan szerokości i sto jojan długości; swoim zapachem perfumuje obszar stu jojan. Jest tam zamieszkany przez Siddhów i zaopatrzony w wodę.

Verse 7

तत्र चादित्यस्य देवस्य महदायतनम् । समासे मासे च भगवानवतारति सूर्यः प्रजापतिः । कालजनकं देवाऽऽदयो नमस्यन्ति । तथा च पञ्चकूटस्य कैलासस्य चान्तरे सहस्रयोजनायामं विस्तीर्णं शतयोजनं हंसपाण्डुरं क्षुद्रसत्त्वैरनाधृष्यं स्वर्गसोपानमिव भूमण्डलम् ॥७॥

Tam znajduje się wielka świątynia bóstwa Ādityi. Przy złączeniu pór roku i w każdym miesiącu Błogosławiony, Sūrya, Prajāpati, Pan stworzeń, objawia się. Bogowie i inne istoty oddają mu cześć jako rodzącemu czas. Ponadto, pomiędzy Pañcakūṭą a Kailāsą leży region ziemi, tysiąc jojan długości i sto jojan szerokości, biały jak łabędź w wyglądzie, niedostępny dla małych stworzeń, jak schody do nieba na sferze ziemskiej.

Verse 8

अथ पश्चिमदिग्भागे व्यवस्थिताः गिरिद्रोण्यः कीर्त्यन्ते । सुपार्श्वशिखिशैलयोर्मध्ये समन्ताद् योजनशतमेकेन भौमशिलातलं नित्यतप्तं दुःस्पर्शम् । तस्य मध्ये त्रिंशद् योजनविस्तीर्णं मण्डलं वह्निस्थानम् । स च सर्वकालमनिन्धनो भगवान् लोकक्षयकारी संवर्तको ज्वलते । अन्तरे च शैलवरयोः कुमुदाञ्जनयोः शतयोजनविस्तीर्णामातुलुङ्गस्थली सर्वसत्त्वानामगम्या । पीतवर्णैः फलैरावृताऽसती सा स्थली शोभते । तत्र च पुण्यो ह्रदः सिद्धैरुपेतः । बृहस्पतेस्तद्वनम् । तथा च शैलयोः पिञ्जरगौरयोरन्तरेण सरोद्रोणी ह्यनेकशतयोजनायता महद्भिश्च षट्पदोद्घुष्टैः कुमुदैरुपशोभिता ॥८॥

Teraz opisane zostaną doliny górskie położone w kierunku zachodnim. Pomiędzy górami Supārśvą a Śikhiną leży, ze wszystkich stron na sto jojan, skalista powierzchnia ziemi, która jest stale rozgrzana i trudna do dotknięcia. W jej centrum jest okrągły obszar trzydziestu jojan, stacja ognia. Tam Pan, bezpaliwa płonąca moc, Saṁvartaka, który przynosi rozpuszczenie światów, płonie przez cały czas. A pomiędzy dwoma wspaniałymi górami Kumudą a Añjaną leży równina Ātuluṅga, sto jojan szeroka, niedostępna dla wszystkich istot żywych; pokryta żółtymi owocami, ta równina wygląda wspaniale. Jest tam również zasłużone jezioro odwiedzane przez Siddhów, to jest gaj Bṛhaspatiego. Podobnie, pomiędzy górami Piñjarą a Gaurą znajduje się dolina jeziora rozciągająca się na wiele setek jojan, przyozdobiona lotosami kumuda i rozbrzmiewająca bzyczeniem wielkich rojów pszczół.

Verse 9

तत्र च भगवतो विष्णोः परमेश्वरस्यायतनम् । तथा च शुक्लपाण्डुरयोऽपि महागिर्योरन्तरे त्रिंशद्योजनविस्तीर्णो नवत्यायत एकः शिलोद्देशो वृक्षविवर्जितः । तत्र निष्पङ्का दीर्घिका सवृक्षा च स्थलपद्मिनी अनेकजातीयैश्च पद्मैः शोभिता । तस्याश्च मध्ये पञ्चयोजनप्रमाणो महान्यग्रोधवृक्षः । तस्मिंश्चन्द्रशेखरोमापतिर्नीलवासाश्च देवो निवसति यक्षादिभिरीड्यमानः । सहस्रशिखरस्य गिरेः कुमुदस्य चान्तरे पञ्चाशद्योजनायामं विंशद्योजनविस्तृतमिक्षुक्षेपोच्चशिखरमनेकपक्षिसेवितम् । अनेकवृक्षफलैर्मधुरस्त्रवैरुपशोभितम् । तत्र चेन्द्रस्य महानाश्रमो दिव्याभिप्रायनिर्मितः । तथा च शङ्खकूटऋषभयोर्मध्ये पुरुषस्थलीरम्या । अनेकगुणानेकयोजनायता बिल्वप्रमाणैः कङ्कोलकैः सुगन्धिभिरुपेता । तत्र पुरुषकरसोन्मत्ता नागाद्याः प्रतिवसन्ति ॥९॥

Tam również znajduje się świątynia Bhagawana Viṣṇu, najwyższego Pana. A pomiędzy wielkimi górami Śuklą a Pāṇḍurą leży skalisty teren, trzydzieści jojan szerokości i dziewięćdziesiąt długości, pozbawiony drzew. W tym miejscu jest czysty, bezbłotny długi zbiornik wodny; jest tam również staw lotosowy na twardym gruncie, przyozdobiony lotosami wielu rodzajów. W jego środku stoi wielkie drzewo nyagrodha, o wymiarze pięciu jojan. Mieszka tam bóstwo, Candraśekhara, pan Umā, ubrany na niebiesko, chwalony przez Jakṣów i innych. Pomiędzy górą Sahasraśikharą a Kumudą jest region o wysokich szczytach, pięćdziesiąt jojan długi i dwadzieścia jojan szeroki, odwiedzany przez wiele ptaków, i upiększony przez wiele drzew, owoców i słodkich płynących soków. Jest tam również wielka pustelnia Indry, stworzona przez boską intencję. A pomiędzy Śaṅkhakūṭą a Ṛṣabhą leży zachwycające miejsce zwane Puruṣasthalī, rozciągające się na wiele jojan i obdarzone wieloma zaletami, zaopatrzone w pachnące drzewa kaṅkola o wielkości bilva. Tam mieszkają Nāgowie i inni, odurzeni dotykiem Puruṣy, boskiej obecności.

Verse 10

तथा कपिञ्जलनागशैलयोरन्तरे द्विशतयोजनमायामविस्तीर्णा शतयोजनस्थली नानावनविभूषिता द्राक्षाखर्जूरखण्डैरुपेता अनेकवृक्षवल्लीभिरनेकैश्च सरोभिरुपेता सा स्थली । तथा च पुष्करमहामेघयोरन्तरे षष्टियोजनविस्तीर्णा शतायामा पाणितलप्रख्या महती स्थली वृक्षवीरुधविवर्जिता । तस्याश्च पार्श्वे चत्वारि महावनानि सरांसि चानेकयोजनानाम् । दश पञ्च सप्त तथाष्टौ त्रिंशद्विंशति योजनानां स्थल्यो द्रोण्यश्च । तत्र काश्चिन्महाघोराः पर्वतक्षयाः ॥१०॥

Pomiędzy górami Kapiñjalą a Nāgą leży teren ziemi, dwieście jojan długości i sto jojan szerokości, przyozdobiony wieloma rodzajami lasów, zaopatrzony w gaje winogron i daktyli, i zaopatrzony w liczne drzewa, pnącza i wiele jezior. Podobnie, pomiędzy Puṣkarą a Mahāmeghą znajduje się wielka równina, sześćdziesiąt jojan szerokości i sto jojan długości, mówiąca być jak dłoń ręki, pozbawiona drzew i roślinności. Obok niej są cztery wielkie lasy i jeziora rozciągające się na wiele jojan. Są tam również równiny i doliny mierzące dziesięć, pięć, siedem i osiem jojan, a także trzydzieści i dwadzieścia jojan. W tym regionie znajdują się pewne niezwykle groźne wąwozy górskie i strome zbocza.

Verse 11

W jego wnętrzu wznosił się potężny szczyt górski, o długości stu jojan i szerokości trzydziestu jojan, przyozdobiony wieloma minerałami i klejnotami. Na nim znajdowała się wielka droga, z klejnotowymi murami i łukowatymi bramami. Było tam rozległe miasto Widjadharów. Mieszkał tam król Widjadharów o imieniu Puloma, otoczony orszakiem stu tysięcy. Ponadto, między władczym szczytem Wikhakha a białą górą Śweta rozciągało się jezioro. Na jego wschodnim brzegu znajdował się wielki gaj mango, wypełniony zewsząd owocami lśniącymi jak złoto, niezwykle pachnącymi i tak dużymi jak wielkie dzbany. Dewowie, Gandharwowie i inni również tam przebywali.

Verse 12

Między władcą gór Sumula a górą Wasudhara rozciągał się obszar o szerokości trzydziestu jojan i długości pięćdziesięciu jojan.

Verse 13

Miejsce to zwano Biwasthali. Tam owoce były jak czerwony koral, a od ich spadania ziemia stawała się mokra i błotnista. Tę Biwasthali odwiedzali Suguhjaka i inni, którzy żywili się owocami biwla. Ponadto, między górami Wasudhara i Ratnadhara rozciągał się pachnący las kimśuka, szeroki na trzydzieści jojan i długi na sto jojan, wiecznie kwitnący; jego zapach nasycał sto jojan. Tam przebywali Siddhowie, a woda również była obecna.

Verse 14

Tam znajduje się wielka świątynia boga Aditji. W ciągu pór roku i miesięcy Błogosławiony - Surja, Prażapati - zstępuje i objawia się tam. Bogowie i inni oddają mu pokłon jako rodzącego Czas. A między Pańcakutą a Kailasem leży kraina o długości tysiąca jojan i szerokości stu jojan, biała jak łabędź, nie do zdobycia przez mniejsze istoty, jak niebiańskie schody na obliczu ziemi.

Verse 15

Następnie, w części zachodniej, opisywane są górskie doliny. Między górami Suparśwa i Śikhi leży skalista równina rozciągająca się na sto jojan dokoła, wiecznie rozgrzana i trudna w dotyku. W jej środku znajduje się okrągły obszar o szerokości trzydziestu jojan, siedziba ognia. Tam, przez cały czas, Błogosławiony Samwartaka - bez paliwa - płonie, dokonując zniszczenia światów przy rozpuszczeniu. A między dwoma wspaniałymi górami Kumuda i Ańdżana znajduje się dolina zwana Atulunga, szeroka na sto jojan, niedostępna dla wszystkich istot; pokryta żółtymi owocami, lśni pięknem. Tam też znajduje się święte jezioro odwiedzane przez siddhów; to jest gaj Brryhaspatiego. Również między górami Pińdżara i Gaura znajduje się wielka dolina jeziorna rozciągająca się na wiele setek jojan, przyozdobiona kwiatami kumudy i rozbrzmiewająca bzyczeniem wielkich pszczół.

Verse 16

Tam również znajduje się sanktuarium Błogosławionego Wisznu, Najwyższego Pana. A między dwoma wielkimi górami Śukla i Pandra leży skalisty obszar, szeroki na trzydzieści jojan i długi na dziewięćdziesiąt, pozbawiony drzew. Jest tam długie, bezbłotne jezioro i teren lotosowy z drzewami, przyozdobiony lotosami wielu rodzajów. W jego środku stoi wielkie drzewo njagrodha, o wymiarze pięciu jojan. Tam mieszka bóg Czandrasekhara, Pan z Umą, ubrany na niebiesko, chwalony przez jakszów i innych. Między górą Sahasraśikhara a Kumudą znajduje się wysoki szczyt przypominający trzcinę cukrową, długi na pięćdziesiąt jojan i szeroki na dwadzieścia, odwiedzany przez wiele ptaków i upiększony wieloma drzewami oraz słodkimi sokami owocowymi. Tam znajduje się wielka aśrama Indry, stworzona przez boską wolę. A między Śankhakutą i Rsabha znajduje się urocza Puruszasthali, rozciągająca się na wiele jojan i bogata w rozmaite doskonałości, obdarzona pachnącymi biwla i kańkolaka; tam naga i inni mieszkają, jakby odurzeni dotykiem dłoni Puruszy.

Verse 17

Podobnie między górami Kapińdżala i Naga znajduje się kraina o długości i szerokości dwustu jojan, a w niej równina o powierzchni stu jojan, przyozdobiona różnymi lasami; zaopatrzona w winogrona i daktyle, z wieloma drzewami i pnączami oraz wieloma jeziorami - taka jest ta równina. A między Puszkara i Mahamegha znajduje się wielka równina, szeroka na sześćdziesiąt jojan i długa na sto, gładka jak dłoń, pozbawiona drzew i roślin pnących. Obok niej znajdują się cztery wielkie lasy i jeziora rozciągające się na wiele jojan. Są tam równiny i doliny o wymiarach dziesięciu, piętnastu, siedmiu, ośmiu, trzydziestu i dwudziestu jojan. Tam zdarzają się pewne niezwykle straszne zniszczenia gór.