
Droṇī-varṇanaṃ: Śrīsaraḥ-Śrīvana-Bilvavana-Tālavana-prasaṅgaḥ
Ancient-Geography (Sacred Ecology and Cosmographic Topography)
Osadzony w dialogu instruktażowym Purany Waraha (Waraha pouczający Prythiwi), ten adhjaja przedstawia topograficzny i kosmograficzny katalog "droni" (zamkniętych basenów wewnętrznych) w pobliżu góry Meru. W przekazanym fragmencie przemawia Rudra, wyliczając promieniste tereny podmokłe, lasy i przełęcze górskie, podając wymiary w dżodżanach i kroszach, wskaźniki botaniczne takie jak bilwa i tala, oraz notując obecność siddhów i innych istot. Centralny motyw ekologiczno-teologiczny ukazuje Śri (Lakszmi) przebywającą w lotosie wewnątrz Śrisaras oraz w Śriwanie, łącząc ziemską żyzność z troską o święte krajobrazy. Rozdział pośrednio modeluje opiekę nad środowiskiem, przedstawiając czystość wody, ochronę gajów i obfite siedliska jako znaki kosmicznej równowagi i pomyślnego porządku.
Within the Varāha-Pṛthivī pedagogical frame, the text shifts into a cosmographic survey of Meru’s flank, introducing “droṇīs” (enclosed inner basins) as ordered ecological units whose purity and abundance signal auspicious cosmic balance. The received speaking voice is Rudra, who takes up the role of authoritative describer.
No separate embedded tale; the chapter functions as a descriptive cosmographic catalogue with theological motifs (Śrī’s residence in lotus-lakes/forests).
Rudra enumerates a sequence of inner basins and adjacent mountain intervals around Meru, Śrīsaras with its lotus ecology, Śrīvana/Padmavana and Bilvavana, the Sukhā river corridor, and Tālavana, giving measurements (yojanas/krośas), botanical identifiers (bilva, tāla, lotus), and the presence of siddhas and other cosmological communities.
The catalogue culminates in the theological-ecological linkage of Śrī (Lakṣmī) abiding in lotus-lakes and sacred forests: prosperity is portrayed as literally resident in well-kept waters and protected groves. The landscape’s “prasanna” (clear, full) waters and siddha-sevita sanctity function as the resolution, cosmic order is readable as environmental integrity.
Meru (Mount Meru) and its flank (meroḥ pārśva); Sītānta (Sītānta region); Achalendra/Maniśaila intervals (mountain ranges described as ‘achalendra’ and ‘maṇiśaila’); Kumuda (mountain); Droṇī (inner basin); Śrīsaras (sacred lake); Padmavana (lotus-grove); Bilvavana (bilva forest) also called Śrīvana; Nīla (Mahānīla mountain); Kumbha (mountain); Sukhā nadī (river Sukhā); Tālavana (palm grove); Airāvata (region/mountain interval associated with Airāvata); Devaśaila (a divine mountain).
Verse 1
रुद्र उवाच । सीतान्तस्याचलेन्द्रस्य कुमुदस्यान्तरेण च । द्रोण्यां विहङ्गपुष्टायां नानासत्त्वनिषेवितम् ॥ ७९.१ ॥
Rudra rzekł: Pomiędzy władcą gór Sītāntą a górą Kumudą znajduje się dolina-kotlina, żywiona przez ptaki, często odwiedzana i zamieszkana przez wiele rodzajów istot żywych.
Verse 2
त्रियोजनशतायामं शतयोजनविस्तृतम् । सुरसामलपानीयं रम्यं तत्र सुरोचनम् ॥ ७९.२ ॥
Jest tam kraina rozciągająca się na sto jojan w długość i sto jojan w szerokość; jej woda pitna jest czysta i przyjemna jak surasā i āmalā. To miejsce jest zachwycające, promienne i piękne.
Verse 3
द्रोणमात्रप्रमाणैश्च पुण्डरीकैः सुगन्धिभिः । सहस्रशतपत्रैश्च महापद्मैरलङ्कृतम् ॥ ७९.३ ॥
Była przyozdobiona pachnącymi białymi lotosami (puṇḍarīka) o wielkości jednego droṇa oraz wielkimi lotosami (mahāpadma) mającymi tysiąc lub sto płatków.
Verse 4
देवदानवगन्धर्वैर्महासर्पैरधिष्ठितम् । पुण्यं तच्छ्रीसरो नाम सप्रकाशमिहेह च ॥ ७९.४ ॥
To święte miejsce, nad którym czuwają bogowie, dānavas, gandharvowie i wielkie węże, nazywa się Śrīsara; jest sławne i jawne tutaj również.
Verse 5
प्रसन्नसलिलैः पूर्णं शरण्यं सर्वदेहिनाम् । तत्र त्वेकं महापद्मं मध्ये पद्मवनस्य च ॥ ७९.५ ॥
Wypełnione jasnymi i spokojnymi wodami, jest schronieniem dla wszystkich istot ucieleśnionych. Tam, zaprawdę, pojedynczy wielki lotos stoi w samym środku gaju lotosów.
Verse 6
कोटिपत्रप्रकलितं तरुणादित्यवर्चसम् । नित्यं व्याकोशमधुरं चलत्वादतिमण्डलम् ॥ ७९.६ ॥
Ukształtowany z kroń płatków, posiadał blask młodego słońca, zawsze słodki i w pełni rozwarty; a przez swój ruch, był nadzwyczaj okrągły w kształcie.
Verse 7
चारुकेसरजालाढ्यं मत्तभ्रमरनादितम् । तस्मिन्मध्ये भगवती साक्षात् श्रीर्नित्यमेव हि । लक्ष्मीस्तु तं तदावासं मूर्त्तिमन्तं न संशयः ॥ ७९.७ ॥
Przyozdobiona wdzięczną siecią pręcików i rozbrzmiewająca bzyczeniem pijanych pszczół, w swoim samym środku Błogosławiona Pani, Śrī sama, przebywa wiecznie. A Lakṣmī, bez wątpienia, uważa to miejsce za swoje mieszkanie, objawiając się w ucieleśnionej formie.
Verse 8
सरसस्तस्य तीरे तु तस्मिन् सिद्धनिषेवितम् । सदा पुष्पफलṃ रम्यं तत्र बिल्ववनं महत् ॥ ७९.८ ॥
Na brzegu owego jeziora, w miejscu odwiedzanym przez siddhów, stał wielki gaj bilvy, zawsze rozkoszny, nieustannie rodzący kwiaty i owoce.
Verse 9
शतयोजनविस्तीर्णं द्वियोजनशतायतम् । अर्द्धक्रोशोच्छशिखरैर्महावृक्षैः समन्ततः । शाखासहस्रकलितैर्महास्कन्धैः समाकुलम् ॥ ७९.९ ॥
Rozciągał się na sto jojan w szerokości i dwieście jojan w długości; z każdej strony był otoczony wielkimi drzewami, których korony wznosiły się na wysokość pół krośi, i był gęsto wypełniony masywnymi pniami dźwigającymi tysiące gałęzi.
Verse 10
फलैः सहस्रसङ्काशैः हरितैः पाण्डुरैस्तथा । अमृतस्वादुसदृशैर्भेरीमात्रैः सुगन्धिभिः ॥ ७९.१० ॥
Rodził owoce jakby w tysiącach, zielone i również blade, słodkie jak amṛta, wielkości bębna i pachnące.
Verse 11
शीऱ्यद्भिश्च पतद्भिश्च कीर्णभूमिवनान्तरम् । नाम्ना तच्छ्रीवनं नाम सर्वलोकेषु विश्रुतम् ॥ ७९.११ ॥
Usłany drzewami, które więdły i takimi, które padały, wnętrze owego leśnego terenu leżało rozrzucone; z nazwy było zwane „Śrīvana”, słynne we wszystkich światach.
Verse 12
देवादिभिः समाकीर्णमष्टाभिः ककुभिः शुभम् । बिल्वाशिभिश्च मुनिभिः सेवितं पुण्यकारिभिः । तत्र श्रीः संस्थिता नित्यं सिद्धसङ्घनिषेविता ॥ ७९.१२ ॥
Pomyślne we wszystkich ośmiu kierunkach, jest tłumnie odwiedzane przez bogów i inne istoty. Jest uczęszczane przez mędrców, którzy żywią się owocami bilvy, twórców zasługi. Tam Śrī (Fortuna/Pomyślność) przebywa wiecznie, otaczana przez zgrona Siddhów.
Verse 13
एकैकस्याचलेन्द्रस्य मणिशैलस्य चान्तरम् । शतयोजनविस्तीर्णं द्वियोजनशतायतम् ॥ ७९.१३ ॥
Odstęp między każdą władczą górą a górą Maṇiśaila wynosi sto jojan w szerokości i dwieście jojan w długości.
Verse 14
विमलं पङ्कजवनं सिद्धचारणसेवितम् । पुष्पं लक्ष्म्या धृतं भाति नित्यं प्रज्वलतीव ह ॥ ७९.१४ ॥
Bezskazitelny gaj lotosów, odwiedzany przez Siddhów i Cāraṇas, tam kwiat, trzymany przez Lakṣmī, świeci nieustannie, jakby zawsze płonął.
Verse 15
अर्द्धक्रोशं च शिखरैर्महास्कन्धैः समावृतम् । प्रफुल्लशाखाशिखरं पिञ्जरं भाति तद्वनम् ॥ ७९.१५ ॥
Ow las, rozciągający się na pół krośi, jest zamknięty przez szczyty i wielkie pnie drzew; ze swymi wierzchołkami gałęzi w pełnym kwitnieniu, ukazuje się w barwie złocisto-żółtej.
Verse 16
द्विबाहुपरिणाहैस्तैस्त्रिहस्तायामविस्तृतैः । मनःशिलाचूर्णनिभैः पाण्डुकेसरशालिभिः ॥ ७९.१६ ॥
Miały obwód dwóch rozpiętości ramion i były rozłożone na długość trzech łokci, blade, dźwigające białawe pręciki i przypominające sproszkowaną manaḥśilę (realgar).
Verse 17
पुष्पैर्मनोहरैर्व्याप्तं व्याकोशैर्गन्धशोभिभिः । विराजति वनं सर्वं मत्तभ्रमरनादितम् ॥ ७९.१७ ॥
Cały las lśni, przepojony zachwycającymi kwiatami, w pełni rozkwitłymi i promiennymi wonią, podczas gdy rozbrzmiewa brzęczeniem upojonych pszczół.
Verse 18
तद्वनं दानवैर्दैत्यैर्गन्धर्वैर्यक्षराक्षसैः । किन्नरैरप्सरोभिश्च महाभोगैश्च सेवितम् ॥ ७९.१८ ॥
Ten las był odwiedzany przez Dānavów i Daityów, przez Gandharvów, Yakṣów i Rākṣasów, a także przez Kinnarów i Apsary, istoty wielkich rozkoszy i blasku.
Verse 19
तत्राश्रमो भगवतः कश्यपस्य प्रजापतेः । सिद्धसाधुगणाकीर्णं नानाश्रमसमाकुलम् ॥ ७९.१९ ॥
Tam znajdował się pustelnia czcigodnego Prajāpati Kaśyapy, wypełniona zgromadzeniami siddhów i sādhu, tętniąca wieloma rodzajami siedzib ascetów i dyscyplin.
Verse 20
महानीलस्य मध्ये तु कुम्भस्य च गिरेस्तथा । मध्ये सुखा नदी नाम तस्यास्तीरे महद्वनम् ॥ ७९.२० ॥
W regionie pomiędzy Mahānilą a górą o nazwie Kumbha płynie rzeka zwana Sukhā; na jej brzegu leży wielki las.
Verse 21
पञ्चाशद्योजनायामं त्रिंशद्योजनमण्डलम् । रम्यं तालवनं श्रीमत् क्रोशार्द्धोच्छ्रितपादपम् ॥ ७९.२१ ॥
Wspaniały i uroczy Tālavana rozciąga się na długość pięćdziesięciu jojan i obejmuje obwód trzydziestu jojan; jego drzewa wznoszą się na wysokość połowy krośi.
Verse 22
महाबलैर्महासारैः स्थिरैरविचलैः शुभैः । महदञ्जनसंस्थानैः परिवृत्तैर्महाफलैः ॥ ७९.२२ ॥
Są one o wielkiej sile i wielkiej trwałości, stałe, niewzruszone i pomyślne, o masywnej formie jak ciemne od kolirium masywy górskie, dobrze zaokrąglone i rodzące wielkie owoce.
Verse 23
मृष्टगन्धगुणोपेतैरुपेतं सिद्धसेवितम् । ऐरावतस्य करिणस्तत्रैव समुदाहृतम् ॥ ७९.२३ ॥
Obdarzone wyrafinowaną wonią i szlachetnymi cechami, czczone przez czcigodnych siddhów, tam właśnie wspomina się słonia Airāvaty.
Verse 24
ऐरावतस्य रुद्रस्य देवशैलस्य चान्तरे । सहस्रयोजनायामा शतयोजनविस्तृता ॥ ७९.२४ ॥
Pomiędzy Airāvatą, Rudrą i boską górą Dewaśaila rozciąga się na tysiąc jojan długości i sto jojan szerokości.
Verse 25
सर्वा ह्येकशिला भूमिर्वृक्षवीरुधवर्जिता । आप्लुता पादमात्रेण सलिलेन समन्ततः ॥ ७९.२५ ॥
Cała Ziemia była wówczas jedną skałą, pozbawioną drzew i roślin pnących, zalaną zewsząd wodą głębokości zaledwie stopy.
Verse 26
इत्येताभ्यन्तरद्रोण्यो नानाकाराः प्रकीर्त्तिताः । मेरोह् पार्श्वेन विप्रेन्द्रा यथावदनुपूर्वशः ॥ ७९.२६ ॥
Tak oto te wewnętrzne niecki o różnych kształtach zostały opisane, o najlepszy z braminów, wzdłuż zbocza góry Meru, właściwie i w należytym porządku.
Rather than issuing a direct moral injunction, the chapter teaches through description: balanced waters (prasanna-salila), protected groves, and abundant flora/fauna are presented as markers of auspicious cosmic order. The narrative associates Śrī (Lakṣmī) with lotus-lakes and forests, implying that prosperity depends on maintaining terrestrial habitats and water purity—an indirect ecological ethic consistent with Pṛthivī-centered stewardship themes.
No explicit calendrical markers (tithi, nakṣatra, māsa, or ṛtu) are stated in the provided adhyāya passage. The text focuses on spatial measurements and landscape qualities rather than ritual timing.
Environmental balance is conveyed through an idealized geography: clear, full waters; lotus proliferation; fruiting forests; and stable mountains. The repeated emphasis on flourishing groves (bilvavana, tālavana), non-degraded water bodies, and ‘siddha-sevita’ sanctity frames the landscape as something maintained and safeguarded—suggesting that Pṛthivī’s well-being is tied to conserving water systems and forest ecologies.
The chapter references Rudra as the describing authority and mentions the āśrama of Kaśyapa Prajāpati, situating the landscape within a sage-centered cultural geography. It also names Airāvata (associated with Indra’s elephant in broader tradition) and refers to communities such as siddhas, cāraṇas, gandharvas, yakṣas, rākṣasas, kinnaras, apsarases, daityas, and dānavas as inhabitants/visitors, indicating a multi-tiered cosmological population rather than a royal genealogy.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.