Adhyaya 79: Description of the Inner Basins (Droṇīs): Śrīsaras, Śrīvana, Bilva Forest, and Tāla Grove

Verse 1

रुद्र उवाच । सीतान्तस्याचलेन्द्रस्य कुमुदस्यान्तरेण च । द्रोण्यां विहङ्गपुष्टायां नानासत्त्वनिषेवितम् ॥ ७९.१ ॥

రుద్రుడు పలికెను—అచలేంద్రుడైన సీతాంత పర్వతమునకు మరియు కుముద పర్వతమునకు మధ్య, పక్షులచే పోషింపబడిన ఒక ద్రోణి (లోయ) ఉంది; అక్కడ నానావిధ జీవులు నివసించి సంచరిస్తుంటారు।

Verse 2

त्रियोजनशतायामं शतयोजनविस्तृतम् । सुरसामलपानीयं रम्यं तत्र सुरोचनम् ॥ ७९.२ ॥

అది (ప్రదేశం) పొడవున వంద యోజనాలు, వెడల్పున వంద యోజనాలు విస్తరించి ఉంది; అక్కడ సురసా, ఆమలా వంటి మధుర-నిర్మల పానీయం లభిస్తుంది; ఆ స్థలం రమణీయమై, ప్రకాశవంతమై, మనోహరంగా ఉంది।

Verse 3

द्रोणमात्रप्रमाणैश्च पुण्डरीकैः सुगन्धिभिः । सहस्रशतपत्रैश्च महापद्मैरलङ्कृतम् ॥ ७९.३ ॥

అది ద్రోణమాత్ర పరిమాణమున్న సుగంధిత పుండరీక (తెల్ల కమల) పుష్పాలతోను, సహస్ర లేదా శత పత్రాల మహాపద్మాలతోను అలంకృతమై యుండెను।

Verse 4

देवदानवगन्धर्वैर्महासर्पैरधिष्ठितम् । पुण्यं तच्छ्रीसरो नाम सप्रकाशमिहेह च ॥ ७९.४ ॥

దేవులు, దానవులు, గంధర్వులు మరియు మహాసర్పులు అధిష్ఠించిన ఆ పుణ్య సరస్సు ‘శ్రీసర’ అనే నామంతో ప్రసిద్ధి; ఇది ఇహలోకమందును పరలోకమందును ప్రకాశముగా ప్రసిద్ధమై యున్నది।

Verse 5

प्रसन्नसलिलैः पूर्णं शरण्यं सर्वदेहिनाम् । तत्र त्वेकं महापद्मं मध्ये पद्मवनस्य च ॥ ७९.५ ॥

ప్రసన్నమైన స్వచ్ఛ జలములతో నిండిన ఆ సరస్సు సమస్త దేహధారులకు శరణ్యము. అక్కడ పద్మవనమధ్యంలో ఒక్క మహాపద్మము నిలిచి యున్నది।

Verse 6

कोटिपत्रप्रकलितं तरुणादित्यवर्चसम् । नित्यं व्याकोशमधुरं चलत्वादतिमण्डलम् ॥ ७९.६ ॥

అది కోటి పత్రాలతో నిర్మితమై, ఉదయసూర్యుని వంటి కాంతి కలిగి—నిత్యం మధురముగా పూర్తిగా వికసించి యుండెను; కదలికవలన అత్యంత మండలాకారముగా కనిపించెను।

Verse 7

चारुकेसरजालाढ्यं मत्तभ्रमरनादितम् । तस्मिन्मध्ये भगवती साक्षात् श्रीर्नित्यमेव हि । लक्ष्मीस्तु तं तदावासं मूर्त्तिमन्तं न संशयः ॥ ७९.७ ॥

మనోహరమైన కేసరజాలంతో సమృద్ధమై, మత్తభ్రమరాల గుంజనతో నినదించే ఆ పద్మమధ్యంలో భగవతి—సాక్షాత్ శ్రీ—నిత్యము నివసించుచున్నది. లక్ష్మీ కూడా సందేహములేక ఆ స్థలమును తన మూర్తిమంతమైన నివాసముగా భావించుచున్నది।

Verse 8

सरसस्तस्य तीरे तु तस्मिन् सिद्धनिषेवितम् । सदा पुष्पफलṃ रम्यं तत्र बिल्ववनं महत् ॥ ७९.८ ॥

ఆ సరస్సు తీరాన, సిద్ధులు సేవించే ఆ స్థలంలో నిత్యం పుష్పఫలసమృద్ధిగా, రమ్యంగా ఉన్న మహా బిల్వవనం ఉంది।

Verse 9

शतयोजनविस्तीर्णं द्वियोजनशतायतम् । अर्द्धक्रोशोच्छशिखरैर्महावृक्षैः समन्ततः । शाखासहस्रकलितैर्महास्कन्धैः समाकुलम् ॥ ७९.९ ॥

ఆ వనం శతయోజనాల విస్తీర్ణంతో, ద్విశతయోజనాల పొడవుతో విస్తరించి ఉండెను; చుట్టూ అర్ధక్రోశ ఎత్తైన శిఖరాల మహావృక్షాలతో ఆవరించబడి, వేల శాఖలతో కూడిన మహాకాండాలతో ఘనంగా నిండిఉంది।

Verse 10

फलैः सहस्रसङ्काशैः हरितैः पाण्डुरैस्तथा । अमृतस्वादुसदृशैर्भेरीमात्रैः सुगन्धिभिः ॥ ७९.१० ॥

అక్కడ సహస్రసమానమైన వైభవ/ప్రాచుర్యమున్న ఫలాలు—కొన్ని పచ్చగా, కొన్ని పాండురంగా; అమృతసమాన మధురంగా, భేరి (నగారా) పరిమాణంలో పెద్దగా, సువాసనతో ఉండెను।

Verse 11

शीऱ्यद्भिश्च पतद्भिश्च कीर्णभूमिवनान्तरम् । नाम्ना तच्छ्रीवनं नाम सर्वलोकेषु विश्रुतम् ॥ ७९.११ ॥

చెదిరిపోయి కూలిపోతున్న వృక్షాలతో ఆ వనాంతరం చిందరవందరగా ఉండెను; దాని పేరు ‘శ్రీవనం’, అది సమస్త లోకాలలో ప్రసిద్ధం।

Verse 12

देवादिभिः समाकीर्णमष्टाभिः ककुभिः शुभम् । बिल्वाशिभिश्च मुनिभिः सेवितं पुण्यकारिभिः । तत्र श्रीः संस्थिता नित्यं सिद्धसङ्घनिषेविता ॥ ७९.१२ ॥

అష్టదిక్కులలో శుభప్రదమైన ఆ స్థలం దేవతలు మొదలైనవారితో నిండివుంది; బిల్వఫలాహారులైన పుణ్యకారక మునులు దానిని సేవిస్తారు। అక్కడ శ్రీ నిత్యం స్థితమై, సిద్ధసంఘములచే పరిచర్యింపబడుతుంది।

Verse 13

एकैकस्याचलेन्द्रस्य मणिशैलस्य चान्तरम् । शतयोजनविस्तीर्णं द्वियोजनशतायतम् ॥ ७९.१३ ॥

ప్రతి పర్వతరాజు మరియు మణిశైల పర్వతం మధ్య అంతరం వెడల్పు వంద యోజనాలు, పొడవు రెండువందల యోజనాలు.

Verse 14

विमलं पङ्कजवनं सिद्धचारणसेवितम् । पुष्पं लक्ष्म्या धृतं भाति नित्यं प्रज्वलतीव ह ॥ ७९.१४ ॥

నిర్మలమైన పద్మవనం సిద్ధచారణుల సేవతో పావనమై ఉంది; అక్కడ లక్ష్మీ ధరించిన పుష్పం నిత్యం అగ్నివలె ప్రకాశిస్తుంది.

Verse 15

अर्द्धक्रोशं च शिखरैर्महास्कन्धैः समावृतम् । प्रफुल्लशाखाशिखरं पिञ्जरं भाति तद्वनम् ॥ ७९.१५ ॥

అర్ధ క్రోశం విస్తరించిన ఆ వనం శిఖరాలు మరియు మహావృక్షకాండాలతో ఆవరించబడి ఉంది; పుష్పించిన శాఖాగ్రాలతో అది పింగళ-సువర్ణవర్ణంగా ప్రకాశిస్తుంది.

Verse 16

द्विबाहुपरिणाहैस्तैस्त्रिहस्तायामविस्तृतैः । मनःशिलाचूर्णनिभैः पाण्डुकेसरशालिभिः ॥ ७९.१६ ॥

వాటి పరిణాహం రెండు బాహువులంత, పొడవు మూడు హస్తాలంత విస్తరించింది; అవి మనఃశిలా చూర్ణంలాంటి వర్ణంతో, పాండుర కేశరాలతో యుక్తంగా ఉన్నాయి.

Verse 17

पुष्पैर्मनोहरैर्व्याप्तं व्याकोशैर्गन्धशोभिभिः । विराजति वनं सर्वं मत्तभ्रमरनादितम् ॥ ७९.१७ ॥

మనోహర పుష్పాలతో నిండిన, పూర్తిగా వికసించి సువాసన-శోభతో ప్రకాశించే ఆ పుష్పాల వల్ల సమస్త వనం విరాజిల్లుతుంది; మత్త భ్రమరాల నాదంతో అది మార్మోగుతుంది.

Verse 18

तद्वनं दानवैर्दैत्यैर्गन्धर्वैर्यक्षराक्षसैः । किन्नरैरप्सरोभिश्च महाभोगैश्च सेवितम् ॥ ७९.१८ ॥

ఆ అరణ్యం దానవులు, దైత్యులు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు, అలాగే కిన్నరులు మరియు అప్సరసలచే—మహాభోగసంపన్నులైన తేజోవంతులచే—సేవింపబడెను।

Verse 19

तत्राश्रमो भगवतः कश्यपस्य प्रजापतेः । सिद्धसाधुगणाकीर्णं नानाश्रमसमाकुलम् ॥ ७९.१९ ॥

అక్కడ భగవంతుడైన ప్రజాపతి కశ్యపుని ఆశ్రమము ఉండెను; అది సిద్ధులు, సాధువుల సమూహాలతో నిండినదై, నానావిధ ఆశ్రమవాసాలు మరియు తపోనియమాలతో కళకళలాడుచుండెను।

Verse 20

महानीलस्य मध्ये तु कुम्भस्य च गिरेस्तथा । मध्ये सुखा नदी नाम तस्यास्तीरे महद्वनम् ॥ ७९.२० ॥

మహానీలము మరియు కుంభమనే పర్వతముల మధ్య ప్రాంతములో ‘సుఖా’ అనే నది ఉంది; ఆ నది తీరమున ఒక మహావనం విస్తరించి ఉంది।

Verse 21

पञ्चाशद्योजनायामं त्रिंशद्योजनमण्डलम् । रम्यं तालवनं श्रीमत् क्रोशार्द्धोच्छ्रितपादपम् ॥ ७९.२१ ॥

ఆ శ్రీమంతమైన, రమ్యమైన తాలవనం యాభై యోజనముల పొడవు, ముప్పై యోజనముల పరిధి కలది; అందులోని వృక్షములు అర్ధ క్రోశమంత ఎత్తుగా నిలిచియున్నవి।

Verse 22

महाबलैर्महासारैः स्थिरैरविचलैः शुभैः । महदञ्जनसंस्थानैः परिवृत्तैर्महाफलैः ॥ ७९.२२ ॥

అవి మహాబలముగలవి, మహాసారముగలవి—స్థిరములు, అవిచలములు, శుభములు; అంజన-శ్యామమైన మహాకాయ సమూహాలవలె ఆకారముగలవి, సుగోళములు, మహాఫలములు ధరించినవి।

Verse 23

मृष्टगन्धगुणोपेतैरुपेतं सिद्धसेवितम् । ऐरावतस्य करिणस्तत्रैव समुदाहृतम् ॥ ७९.२३ ॥

శ్రేష్ఠ సువాసనగుణసంపన్నమై, సిద్ధులచే సేవింపబడినదిగా—అక్కడే ఐరావత గజేంద్రుని గురించియు పేర్కొనబడింది।

Verse 24

ऐरावतस्य रुद्रस्य देवशैलस्य चान्तरे । सहस्रयोजनायामा शतयोजनविस्तृता ॥ ७९.२४ ॥

ఐరావత, రుద్ర మరియు దేవశైలముల మధ్యనున్నది—దైర్ఘ్యంలో సహస్ర యోజనాలు, విస్తారంలో శత యోజనాలు.

Verse 25

सर्वा ह्येकशिला भूमिर्वृक्षवीरुधवर्जिता । आप्लुता पादमात्रेण सलिलेन समन्ततः ॥ ७९.२५ ॥

సమస్త భూమి ఒక్క శిలామయ విస్తారమై, వృక్షలతాదులు లేనిదిగా; చుట్టూరా పాదమాత్ర జలంతో మునిగిపోయి ఉండెను।

Verse 26

इत्येताभ्यन्तरद्रोण्यो नानाकाराः प्रकीर्त्तिताः । मेरोह् पार्श्वेन विप्रेन्द्रा यथावदनुपूर्वशः ॥ ७९.२६ ॥

ఇట్లు, ఓ విప్రేంద్రులారా, మేరుపర్వత పార్శ్వమున నానారూపములైన ఈ అంతర్ద్రోణులు యథావిధిగా క్రమక్రమంగా వర్ణింపబడినవి।