Opening the text

Gokarṇeśvara-māhātmya (Nandīśvara-varapradāna)
Tīrtha-māhātmya / Sacred Geography and Devotional-Austerity Narrative
Osadzony w instrukcji puranicznej Varāha Purāny (Varāha uczący Pṛthivī), ten adhyāya zawiera osadzony dialog, w którym Sanatkumāra pyta Brahmā o północne i południowe Gokarṇa, zasięg kṣetry, owoc jej tīrth oraz dlaczego Paśupati objawia się tam w mṛga-rūpa (formie jelenia). Brahmā opisuje święty teren: szczyt Muñjavān na północ od Mandary, obfitujący w źródła, lasy, ptaki i niebiańskie obecności, las dharmy i tapo-kṣetrę, gdzie Śiva (Sthāṇu), z Pārvatī i orszakiem, jest zawsze obecny. Następnie uwaga skupia się na surowej tapas Nandina i rytualnym kulcie, culminujących w epifanii Śivy, hymnie uwielbienia i udzieleniu łask, szczególnie niezachwianej bhakti i ascetycznej praktyce wolnej od przeszkód, dzięki którym Nandin zostaje wyniesiony jako Nandīśvara, naczelny gaṇa Śivy i strażnik przy południowej bramie.
Verse 1
अथ गोकरणेश्वरमाहात्म्यम् ॥ सूत उवाच ॥ पुरा देवैर्विनिहते संग्रामे तारकामये ॥ अत्युच्छ्रिते प्रतिबले दानवानां बले तथा
Teraz (rozpoczyna się) Māhātmya Gokarṇeśvary. Sūta rzekł: Dawniej, gdy w wojnie dotyczącej Tāraki bogowie zostali pokonani, a moc Dānavów niezwykle wzrosła, stając się groźną -
Verse 2
सहस्राक्षे लब्धपदे क्षीणशत्रौ गतास्पदे ॥ सम्यक्प्रसूति मापन्ने त्रैलोक्ये सचराचरे
Gdy Sahasrākṣa (Indra) odzyskał swoją pozycję, jego wrogowie zostali pokonani, a jego oparcie umocnione, i gdy trzy światy, ze wszystkim co się porusza i nie porusza, powróciły należycie do uporządkowanego tworzenia i stabilności
Verse 3
शृङ्गे चैवाचलेन्द्रस्य मेरोः सर्वहिरण्यये ॥ मणिविद्रुमविद्धे च विपुले पङ्कजासने
na szczycie Meru, pana gór, całkowicie złotego, na rozległym tronie lotosu, inkrustowanym klejnotami i koralami
Verse 4
सुखोपविष्टमेकाग्रं स्थिरचित्तं कृतिक्शणम् ॥ निवृत्तकार्यं मुदितं सूर्यवैश्वानरद्युतिम्
wygodnie siedzący, skupiony umysłem, stały w zamyśleniu, o spełnionym spojrzeniu; jego zadania dokonane, spokojny i radosny, promienny jak słońce i ogień wewnętrzny, Vaiśvānara.
Verse 5
प्रणम्य मूर्ध्ना चरणावुपगृह्य समाहितः ॥ ब्रह्माणं परिपप्रच्छ कुमारो नतिपूर्वकः
Skłoniwszy się głową i z szacunkiem ująwszy stopy, opanowany umysłem, młody mędrzec wypytał Brahmę dokładnie, z należytą czcią.
Verse 6
सनत्कुमार उवाच ॥ भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि पुराणमृषिसंस्तुतम् ॥ पुराणं तु महाभाग त्वत्तस्तत्त्वविदां वर
Sanatkumāra rzekł: Czcigodny, pragnę usłyszeć Purāṇę wychwalaną przez mędrców, zaprawdę, tę Purāṇę od ciebie, o szczęśliwy, najlepszy wśród znawców prawdy.
Verse 7
कथमुत्तर गोकर्णं दक्षिणं च कथं विभो ॥ शृङ्गेश्वरस्य परमं कथं सम्यक्प्रतिष्ठितम्
Jak Gokarṇa jest rozumiana jako miejsce północne, a jak jako południowe, o potężny? I jak najwyższe siedzenie Śṛṅgeśvary zostało właściwie ustanowione?
Verse 8
क्षेत्रस्य कि प्रमाणं स्यात्किञ्च तीर्थफलं स्मृतम् ॥ कथं पशुपतिस्तत्र भगवान्मृगरूपधृक्
Jakie jest mierzenie, czyli rozciągłość świętego pola, i jaki owoc tīrthy jest zapisany? I jak jest tam Pan Paśupati, Bhagavān, przybierający postać jelenia?
Verse 9
सर्वैस्त्वत्प्रमुखैर्देवैः कथमासादितं पुनः ॥ मृगरूपं कथं चास्य शरीरं क्व प्रतिष्ठितम्
Jak ponownie zostało to osiągnięte przez wszystkich bogów z tobą na czele? I jak powstała ta postać jelenia, oraz gdzie to ciało jest ustanowione?
Verse 10
एवमुक्तः स भगवान्ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः ॥ उवाच तस्मै पुत्राय गुह्यमेतत्पुरातनम्
Tak zapytany, ten czcigodny Brahmā, najlepszy wśród znawców świętej wiedzy, przemówił do swego syna tę starożytną, poufną naukę.
Verse 11
ब्रह्मोवाच ॥ शृणु वत्स महाभाग यथातत्त्वं ब्रवीमि ते ॥ पुराणमेतद्बह्मर्षे सरहस्यं यथाश्रुतम्
Brahmā rzekł: Słuchaj, drogie dziecko, szlachetny; powiem ci to zgodnie z rzeczywistością. Tę Purāṇę, o brahmarṣi, wraz z jej poufnym znaczeniem, przekazuję tak, jak została usłyszana w tradycji.
Verse 12
अस्ति भूधरराजस्य मन्दरस्योत्तरे शुचौ ॥ मुञ्जवान्नाम शिखरो नन्दनोपवनद्युतिः ॥
Na północ od Mandary, króla gór, w czystym regionie, znajduje się szczyt o imieniu Muńdżawan, promienny jak gaj Nandana.
Verse 13
वज्रस्फटिकपाषाणः प्रवालाङ्कुरशर्क्करः ॥ नीलामलशिलावर्णो गुहानिर्झरकन्दरः ॥
Jego skały są jak diament i kryształ; jego żwir jest jak pędy koralowca. Ma barwę niebieskiego, nieskazitelnego kamienia i jest wypełniony jaskiniami, wodospadami i wąwozami.
Verse 14
विचित्रकुसुमोपेतैर्लतामञ्जीरधारिभिः ॥ रेजे यः प्रांशुभिः शृङ्गैरुल्लिखद्भिरिवाम्बरम् ॥
Przyozdobiony pnączami niosącymi bransolety rozmaitych kwiatów, lśnił on, jego wzniosłe szczyty zdawały się drapać niebo.
Verse 15
दार्यस्तत्राधिकं रेजुर्नानाधातुपरिस्रवैः ॥ शिलीन्ध्रकुसुमोपेताश्चित्रिता इव सर्वतः ॥
Tam szczeliny i wąwozy lśniały tym bardziej strumykami wielobarwnych minerałów, wszędzie jawiąc się jakby namalowane, przyozdobione kwiatami śilindhra.
Verse 16
तेऽत्र केतकि खण्डाश्च कुन्दखण्डाश्च पुष्पिताः ॥ उन्मीलिता इवाभान्ति धातकीवनराजिभिः ॥
Tu gęstwiny ketaki i gęstwiny kundy stoją w kwiatach; z pasmami lasów dhataki wyglądają jakby świeżo otwarte.
Verse 17
भिन्नेन्द्रनीलविमलैर्धौतैः प्रस्रवणाम्बुभिः ॥ चित्रैः कुसुमसंच्छन्नैः शिलाप्रस्तरविस्तरैः ॥
Obmyte przez czyste wody źródeł, niewinne jak rozłupany szafir, były tam rozległe terasy kamienne, barwne i pokryte kwiatami.
Verse 18
शक्रचापनिभै रम्यैः कुबेरभवनद्युतौ ॥ तस्मिन्नगवरे रम्ये महोरगनिषेविते ॥
Uroczy jak łuk Indry, lśniący jak siedziba Kubery, na tej rozkosznej, wspaniałej górze, nawiedzanej przez wielkie węże.
Verse 19
कल्हारकुसुमोपेते हंससारससेविते ॥ प्रसन्नसलिलाकीर्णे सरोभिः फुल्लपङ्कजैः ॥
Z jeziorami przyozdobionymi kwiatami kalhara, nawiedzanymi przez łabędzie i żurawie, wypełnionymi czystymi wodami i kwitnącymi lotosami.
Verse 20
गजयूथानुकीर्णाभिर्जुष्टाभिर्मृगपक्षिभिः ॥ सेविताभिर्मुनिगणैः सरिद्भिरुपशोभिते ॥
Przyozdobiona rzekami, zapełniona stadami słoni, zamieszkana przez jelenie i ptaki oraz odwiedzana przez grupy mędrców.
Verse 21
किन्नरोद्गीतकुहरे परपुष्टनिनादिते ॥ विद्याधरशताकीर्णे देवगन्धर्वसेविते ॥
Jego jaskinie rozbrzmiewały pieśniami Kinnarów; dźwięczała od wołań ptaków parapusztta. Była zapełniona setkami Widjadharów i odwiedzana przez Dewów i Gandharwów.
Verse 22
धारापातैश्च तोयानां विस्फुलिङ्गैः सहस्रशः ।। प्रज्वालितेऽतुले शृङ्गे रम्ये हरितशाद्वले
Wśród strumieni wody i tysięcy iskier, na tym niezrównanym szczycie, płonącym, lecz zachwycającym, zielonym i pokrytym świeżą trawą.
Verse 23
सर्वर्तुकवनोद्यानें पुष्पाकरसुशोभिते ।। यज्ञकिम्पुरुषावासे गुह्यकानामथाश्रये
W ogrodzie leśnym wszystkich pór roku, wspaniałym dzięki mnóstwu kwiatów, miejscu uważanemu za mieszkanie ofiar i Kimpuruszów, oraz za schronienie Guhjaków.
Verse 24
तस्मिङ्गिरिवरे रम्ये सेवितव्ये सुशोभने ।। धर्मारण्ये तपःक्षेत्रे मुनिसिद्धनिषेविते
Na tej wspaniałej górze, uroczej, świetlistej i godnej odwiedzin, w Lesie Dharmy, miejscu praktyki ascetycznej, uczęszczanym przez mędrców i istoty doskonałe.
Verse 25
वरदस्तत्र भगवान्स्थाणुर्नाम महेश्वरः ।। सर्वामरगुरुर्देवो नित्यं सन्निहितः प्रभुः
Tam przebywa Pan obdarzający błogosławieństwami, Maheszwara zwany Sthanu, bóg będący nauczycielem wszystkich nieśmiertelnych, wiecznie obecny jako władca.
Verse 26
भक्तानुकम्पी स श्रीमान्गिरीन्द्रसुतया सह ।। स ह्यध्यास्ते गिरिवरं पार्षदैश्च गुहेन च
Współczujący swym czcicielom, ten wsławiony mieszka na wspaniałej górze wraz z córką Pana Gór, ze swymi oraczami, a także z Guhą.
Verse 27
विमानयायिनः सर्वे तं देवमजमव्ययम् ।। आजग्मुः सेवितुं देवा वरेण्यमजमव्ययम्
Wszyscy podróżujący w niebiańskich pojazdach, bogowie przybyli, by oddawać cześć temu bóstwu, Nienarodzonemu i Niezniszczalnemu, czcigodnemu, Nienarodzonemu i Niezniszczalnemu.
Verse 28
आरिराधयिषुः शर्वं तपस्तेपे सुदारुणम् ।। ग्रीष्मे पञ्चतपास्तिष्ठेच्छिशिरे सलिलाश्रयः
Pragnąc przebłagać Śarwę, podjął niezwykle surową ascezę: latem praktykował dyscyplinę pięciu ognii, zimą szukał schronienia w wodzie.
Verse 29
ऊर्ध्वबाहुर्निरालम्बस्तोया-अनिलहुताशनैः ।। व्रतैश्च विविधैरुग्रैस्तपोभिर्नियमैस्तथा
Z rękami wzniesionymi w górę, bez podparcia, znosząc wodę, wiatr i ogień, a także poprzez różne groźne śluby, umartwienia i zdyscyplinowane praktyki.
Verse 30
जपपुष्पोपहारैश्च कालेकाले मुनिः सदा ।। शङ्करं विधिवद्भक्त्या सोऽर्च्चयद्द्विजपुङ्गवः
Oraz poprzez recytacje i ofiary z kwiatów, we właściwym czasie, nieustannie, mędrzec, wybitny bramin, czcił Śankarę z nabożeństwem, zgodnie z przepisami.
Verse 31
उग्रेण तपसात्मानं योजयामास सुव्रतः ।। काष्ठभूतो यदा विप्रः कृशो धर्मसुसन्ततः
Ten niezłomny strażnik ślubów oddał się intensywnej ascezie, a gdy bramin stał się jak drewno, wychudzony i całkowicie pogrążony w dharmie, opowieść biegła dalej.
Verse 32
क्षामोऽभूत्कृष्णवर्णश्च ततः प्रीतश्च शङ्करः ॥ सम्यगाराधितो भक्त्या नियमेन च तोषितः ॥
Stał się wychudły i o ciemnej karnacji; wtedy Śaṅkara był zadowolony. Należycie czczony z nabożeństwem i zadowolony przez zdyscyplinowane praktyki, był usatysfakcjonowany.
Verse 33
तदात्मदर्शनं प्रादात्स मुनेर्वृषभध्वजः ॥ उक्तवांश्च मुनिं शर्वश्चक्षुर्दिव्यं ददामि ते ॥
Wtedy Vṛṣabhadhvaja (Śiwa, 'którego sztandarem jest byk') udzielił mędrcowi wizji jego własnego Ja; a Śarva rzekł do muniego: 'Daję ci boski wzrok.'
Verse 34
अदृश्यं पश्य मे रूपं वत्स प्रीतोऽस्मि ते मुने ॥ यत्पश्यन्तीह विद्वांसो रूपमप्रतिमौजसम् ॥
'Ujrzyj moją postać, choć zazwyczaj jest niewidoczna, drogi; o mędrcu, jestem z tobą zadowolony - tę postać o niezrównanej mocy, którą tutaj postrzegają uczeni.'
Verse 35
सहस्रसूर्यकिरणं ज्वालामालिनमूर्जितम् ॥ बालार्कमण्डलाकारं प्रभामण्डलमण्डितम् ॥
Świeciła promieniami tysiąca słońc, potężna i uwieńczona płomieniami - ukształtowana jak dysk wschodzącego słońca, przyozdobiona aureolą blasku.
Verse 36
जटाजूटतटाश्लिष्टं चन्द्रालङ्कृतशेखरम् ॥ जगदालोचनं श्रीमत्प्रदीप्तस्वत्रिलोचनम् ॥
Jego czubek głowy był przyozdobiony księżycem, objęty przez masę jego splecionych kosmyków; był pomyślnym 'okiem świata', jego własne trzy oczy płonęły.
Verse 37
अणीयसामणीयांसं बृहतां तु बृहत्तरम् ॥ अक्षामालापवित्राङ्गं कमण्डलुकरोद्यम् ॥
Mniejszy od najmniejszego i większy od wielkich, jego ciało nosiło różaniec i świętą nić, a jego uniesiona ręka trzymała dzban z wodą (kamaṇḍalu).
Verse 38
सिंहचर्माम्बरधरं व्यालयज्ञोपवीतिनम् ॥ दृष्ट्वा देवं महादेवं हृष्टरोमा महातपाः ॥
Nosząc lwią skórę jako swoje odzienie i mając węża jako swoją świętą nić, na widok boga - Wielkiego Boga (Mahādeva) - włosy wielkiego ascety stanęły dęba z zachwytu.
Verse 39
प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वाऽगृणाद्ब्रह्म सनातनम् ॥ नमो धात्रे विधात्रे च संभवे वरदाय च ॥
Ze złożonymi dłońmi i po wykonaniu pokłonu, wielki asceta śpiewał chwałę wiecznemu Brahmanowi, mówiąc: 'Cześć Podtrzymującemu i Porządkującemu; cześć Saṃbhavie i Dawcy łask.'
Verse 40
जगद्भोक्त्रे त्रिनेत्राय शङ्कराय शिवाय च ॥ भवाय भवगोप्त्रे च मुनये कृतिवाससे ॥
'Cześć Panu świata, Trzyokiemu, Śaṅkarze i Śiwie; Bhavie i Opiekunowi istot; mędrcowi, noszącemu skóry (Kṛttivāsas).'
Verse 41
नीलकण्ठाय भीमाय भूतभव्यभवाय च ॥ लम्बभ्रुवे करालाय हरिनेत्राय मीढुषे ॥
'Cześć Niebieskogardlemu, Strasznemu; temu, który jest przeszłością, przyszłością i teraźniejszością; długobrewemu, groźnemu; bursztynnookiemu, dobroczynnemu dawcy (Mīḍhuṣ).'
Verse 42
कपर्दिने विशालाय मुञ्जकेशाय धीमते ॥ शूलिने पशुपतये विभवे स्थाणवे तथा
Pokłon temu, który ma splecione włosy, temu Nieskończonemu, temu Mądremu, którego włosy są jak trawa muñja; temu, który dzierży trójząb, Panu istot, Potężnemu, a także Sthāṇu, Niewzruszonemu.
Verse 43
गणानां पतये स्रष्ट्रे संक्षेप्त्रे भीषणाय च ॥ सौम्याय सौम्यतपसे भीमाय त्र्यम्बकाय च
Pokłon Panu gaṇów, Stwórcy, Temu, który gromadzi i scala, oraz Groźnemu; Łagodnemu, łagodnej mocy ascetycznej (tapas), Przerażającemu oraz Tryambace, Trzyokiemu.
Verse 44
प्रेतावासनिवासाय रुद्राय वरदाय च ॥ कपालमालिने तस्मै हरिश्मश्रुधराय च
Pokłon Temu, którego mieszkaniem jest siedlisko duchów, Rudrze oraz Dawcy błogosławieństw; Temu, który nosi girlandę z czaszek, oraz Temu, który ma rdzawe wąsy i brodę.
Verse 45
भक्तप्रियाय सततं नमोऽस्तु परमात्मने ॥ एवं नन्दी भवं स्तुत्वा नमस्कृत्य च सर्वशः
Nieustanny pokłon Najwyższej Duszy, umiłowanej przez wielbicieli. Tak Nandī, wychwalając Bhavę (Śiwę) i oddając pokłon na wszelkie sposoby, ruszył dalej.
Verse 46
उवाच च वचः साक्षात्तमृषिं वरदः प्रभुः ॥ वरान्वृणीष्व विप्रेन्द्र यानिच्छसि महामुने
Wtedy Pan dający błogosławieństwa przemówił bezpośrednio do tego widzącego: "Wybierz swoje błogosławieństwa, o najlepszy z braminów - cokolwiek pragniesz, o wielki mędrcze."
Verse 47
तांस्ते सर्वान्प्रयच्छामि दुर्ल्लभानपि मारिष ॥ प्रभुत्वममरत्वं वा शक्रत्वमपि वा प्रभो
Nadaję ci wszystkie te błogosławieństwa, nawet te trudne do uzyskania, o czcigodny - władzę, nieśmiertelność lub nawet status Śakry (Indry), o szlachetny panie.
Verse 48
ब्रह्मत्वं लोकपालत्वमपवर्गमथापि वा ॥ अथाष्टगुणमैश्वर्यं गाणपत्यामथापि वा
Albo godność Brahmy, albo urząd strażnika świata; a nawet apavargę, ostateczne wyzwolenie. Albo ośmioraką suwerenność, albo nawet godność gaṇapati, panowanie nad gaṇami.
Verse 49
यदिच्छसि मुने शीघ्रं तद्ब्रूहि द्विजपुङ्गव ॥ इत्युक्तोऽसौ भगवता शर्वेण मुनिपुङ्गवः
Czegokolwiek pragniesz, o mędrcze - powiedz to szybko, o najwybitniejszy z dwukrotnie narodzonych." Tak zwrócony ku niemu przez Błogosławionego Śarvę (Śiwę), ten najwybitniejszy z mędrców odpowiedział.
Verse 50
प्रोवाच वरदं देवं प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ न प्रभुत्वं न देवत्वं नेन्द्रत्वमपि वा प्रभो
Z sercem pełnym wewnętrznej radości przemówił do boga dającego błogosławieństwa: "Nie władzy, nie boskości, a nawet nie godności Indry, o szlachetny panie."
Verse 51
ब्रह्मत्वं लोकपालत्वं नापवर्गं वरप्रद ॥ नैवाष्टगुणमैश्वर्यं गाणपत्यं न च प्रभो
Nie godności Brahmy, nie urzędu strażnika świata, a nawet nie apavargi, ostatecznego wyzwolenia, o dawco błogosławieństw; ani ośmiorakiej suwerenności, ani godności gaṇapati, o szlachetny panie."
Verse 52
स्पृहये देवदेवेश प्रसन्ने त्वयि शङ्कर ॥ यदि प्रीतोऽसि भगवन्ननुक्रोशतया मम
O Panie bogów, o Śankaro, skież łaskawie jesteś zadowolony, jeśli jesteś usatysfakcjonowany, o Błogosławiony, wtedy, z litości wobec mnie…
Verse 53
अनुग्राह्यो ह्ययं देव त्वयावश्यं सुराधिप ॥ यथान्ये न भवेद्भक्तिस्त्वत्तो नित्यं महेश्वर
Ten oto, o Boże, musi zostać obdarzony łaską przez ciebie, o Władco bogów, aby oddanie nie powstało z żadnego innego źródła, lecz zawsze od ciebie, o Mahośwara.
Verse 54
तथाहं भक्तिमिच्छामि सर्वभूताशये त्वयि ॥ यथा च न भवेद्विघ्नं तपस्यानिरतस्य मे
Także i ja pragnę oddania ku tobie, który przebywasz w sercach wszystkich istot; i proszę, aby żadna przeszkoda nie powstała dla mnie, który jestem oddany praktyce ascetycznej.
Verse 55
प्रहस्योवाच तं प्रीत्या ततो मधुरया गिरा ॥ प्रीतोऽस्म्युत्तिष्ठ विप्रर्षे तप्यमानेन सुव्रत
Uśmiechając się, zwrócił się do niego z miłością, potem łagodnym głosem: "Jestem zadowolony. Powstań, o mędrcze-braminie; o ty o dobrych ślubowaniach, wykonałeś ascezę."
Verse 56
आराधितश्च भक्त्याहं त्वया शुद्धेन चेतसा ॥ पर्याप्तं ते महाभाग तपः कर्तुं तपोधन
I zostałem należycie czczony z oddaniem przez ciebie, z oczyszczonym umysłem. Wystarczy, o szczęśliwy, o skarbie ascezy, wykonywać dalsze tapas.
Verse 57
निवर्त्तयति मां वत्स मत्पादाराधने रतः ॥ जप्ता ते त्रिगुणा कोटि रुद्राणां पुरतो मम
"O drogi, ty, zatopiony w czczeniu moich stóp, sprawiłeś, że jakby ulitowałem się. Przede mną odmówiłeś trzykrotny krore Rudr, czyli mantry w imieniu Rudry."
Verse 58
पूर्णं वर्षसहस्रं च तपस्तीव्रं महामुने ॥ न कृतं यत्पुरा देवैर्नासुरैरृषिभिर्न च
"Przez pełne tysiąc lat, o wielki mędrcze, wykonywałeś intensywną ascezę, takiej jak nie dokonywano w dawnych czasach ani przez bogów, ani przez asury, ani nawet przez widzących."
Verse 59
कृतं सुमहदाश्चर्यं त्वया कर्म सुदुष्करम् ॥ सङ्क्षोभितमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्
"Dokonałeś bardzo wielkiego cudu, czyn niezwykle trudny. Cały ten potrójny świat, ze wszystkim co się porusza i co nieruchome, został poruszony przez twoją ascezę."
Verse 60
आगमिष्यन्ति ते द्रष्टुं देवाः सर्वे सवासवाः ॥ अक्षयश्चाव्ययश्च त्वमतर्क्यः ससुरासुरैः
"Wszyscy bogowie wraz z Wasawą przybędą, aby cię zobaczyć. Jesteś niezniszczalny i niezmienny; jesteś niepojęty nawet dla bogów i asurów."
Verse 61
दिव्यतेजोवपुः श्रीमान्दिव्याभरणभूषितः ॥ मत्तुल्यो मत्प्रभावश्च त्वमेकः ससुरासुरैः
"Posiadając ciało boskiej jasności, wspaniały i przyozdobiony boskimi ozdobami, ty jedyny wśród bogów i asurów jesteś równy mnie i dzielisz moją moc."
Verse 62
मद्रूपधारी मत्तेजास्त्र्यक्षः सर्वगुणोत्तमः ॥ भविष्यसि न सन्देहो देवदानवपूजितः ॥
Przyjmując moją własną formę, obdarzony moim blaskiem, trójoki i najwyższy w każdej cnocie, zaprawdę takim się staniesz, bez wątpliwości, czczonym przez bogów i dānavów alike.
Verse 63
अनेनैव शरीरेण जरामरणवर्जितः ॥ दुष्प्राप्येयमवाप्ता ते देवैर्गाणेश्वरी गतिः ॥
Z tym właśnie ciałem, wolnym od starości i śmierci, osiągnąłeś stan ‘gāṇeśvarī’, osiągnięcie trudne do uzyskania nawet dla bogów.
Verse 64
प्राप्तमष्टगुणं सत्यमैश्वर्यं ते तपोधन ॥ द्वितीयां मे तनुं त्वां तु नमस्यन्ति च देवताः ॥
O tapodhana, zaprawdę otrzymałeś ośmioraką doskonałość władzy; i jako moje drugie ciało, nawet bóstwa składają ci pokłon.
Verse 65
अद्यप्रभृति देवाग्र्य देवकार्येषु सर्वतः ॥ प्रभुस्त्वं भविता लोके मत्प्रसादान्मुनीश्वर ॥
Od dzisiaj onwards, o najprzedniejszy wśród bogów, we wszystkich boskich zadaniach wszędzie, będziesz autorytetem na świecie, przez moją łaskę, o panie mędrców.
Verse 66
त्वामेवाभ्यर्च्छयिष्यन्ति सर्वभूतानि सर्वतः ॥ मत्तः समभिवाञ्छन्ति प्रसादं पार्षदाधिप ॥
Wszystkie istoty, wszędzie, będą czcić tylko ciebie; i będą prosić mnie o udzielenie łaski tobie, o panie orszaku.
Verse 67
वरान्वरार्थिनां दाता विधाता जगतः सदा ॥ भविष्यसि च धर्मज्ञ भीतानामभयप्रदः ॥
Będziesz dawcą błogosławieństw dla tych, którzy ich szukają, ciągłym podtrzymującym porządek świata; i, o znawco dharmy, dawcą nieustraszoności przerażonym.
Verse 68
यस्त्वां द्वेष्टि स मां द्वेष्टि यस्त्वामनु स मामनु ॥ नावयोरन्तरं किञ्चिदम्बरानिलयोरिव ॥
Ktokolwiek nienawidzi ciebie, nienawidzi mnie; ktokolwiek podąża za tobą, podąża za mną. Nie ma żadnej różnicy między nami, jak niebo i wiatr.
Verse 69
द्वारे तु दक्षिणे नित्यं त्वया स्थेयं गणाधिप ॥ वामे तु विभुना चापि महाकालेन सर्वदा ॥
Przy południowej bramie masz zawsze stać, o przywódco gaṇów; a po lewej stronie stoi potężny Mahākāla, przez cały czas.
Verse 70
प्रतीहारो भवानद्य सर्वदा त्रिदशोत्तमः ॥ शिरो मे रक्षतु भवान्महाकालेऽपि मे गणः ॥
Od dzisiaj jesteś moim odźwiernym, zawsze, o najlepszy wśród trzydziestu (bogów). Niech chronisz moją głowę; a niech mój gaṇa chroni mnie nawet w czasie wielkiego niebezpieczeństwa (mahākāla).
Verse 71
न वज्रेण न दण्डेन न चक्रेण न चाग्निना ॥ काञ्चिच्छक्नोति वै बाधां कर्तुं वै भुवनत्रये ॥
Ani piorunem (vajrą), ani laską, ani dyskiem, ani ogniem nikt nie może wyrządzić żadnej krzywdy w trzech światach.
Verse 72
देवदानवगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः ॥ त्वामेव संश्रयिष्यन्ति मद्भक्ताः पुरुषाश्च ये ॥
Dewowie, Danawowie, Gandharwowie, Jakszowie, Rakszasowie i Nagowie, zaprawdę wszystkie takie istoty, znajdą w tobie ucieczkę; a także te osoby, które są mi oddane.
Verse 73
एवं तस्मै वरान् दत्त्वा प्रीतः स्वयमुमापतिः ॥ उवाच भूयः स्पष्टेन स्वरेणाम्बरचारिणा ॥
Tak więc, udzieliwszy mu łask, Umaśwari osobiście, w pełni zadowolony, przemówił ponownie, wyraźnym głosem, który niósł się przez niebo.
Verse 74
आगतान् विद्धि सर्वान्वै त्रिदशान् समरुद्गणान् ॥ दिदृक्षया च भद्रं ते कृतकृत्यश्च साम्प्रतम् ॥
Wiedz, że wszyscy bogowie, Trzydziestu wraz z zastępami Marutów, przybyli, i przyszli z pragnieniem ujrzenia cię. Błogosławieństwo dla ciebie; obecnie jesteś tym, którego cel został spełniony.
Verse 75
यदीरितं मया वत्स वरं प्रतिवचस्त्वयि ॥ प्रविष्टं न श्रुतिपथं दिवि सर्वदिवौकसाम् ॥
Łaska, która została wypowiedziana przeze mnie, drogie dziecko, jako odpowiedź dla ciebie, nie weszła jeszcze w zakres słuchu w niebie pośród wszystkich mieszkańców niebios.
Verse 76
नारायणं पुरस्कृत्य सेन्द्रास्ते समरुद्गणाः ॥ प्रेमार्थे चागमिष्यन्ति वरार्थं तपसा अमराः ॥
Z Narajaną umieszczonym na czele, ci bogowie wraz z Indrą i zastępami Marutów przybędą zarówno z miłości, jak też jako nieśmiertelni, dla otrzymania łaski poprzez ascezę.
Verse 77
यक्षविद्याधरगणाः सिद्धगन्धर्वपन्नगाः ॥ मुनयश्च महात्मानस्तपोलब्धाः सहस्रशः ॥
Obecne są zastępy Jakszów i Widjadharów, Siddhowie, Gandharwowie i Nagowie, oraz tysiące wielkodusznych mędrców, wzbogaconych przez osiągnięcia zrodzone z ascezy.
Verse 78
ते बुद्ध्वा त्वद्गतामृद्धिं प्रतप्ताः परमर्ष्यया ॥ तपांसि विविधान्यत्र विविधान्नियमांस्तथा ॥
Zrozumiawszy dobrobyt, który do ciebie przyszedł, płonęli intensywną zazdrością; i tutaj podejmują różnorodne ascezy, a także różnorodne wstrzemięźliwości i praktyki.
Verse 79
चर्तुं समभिवाञ्छन्ति सदाभ्यासे वरार्थिनः ॥ वरदं यामभिज्ञाय गिरौ मौञ्जवति स्थितम् ॥
Szukając łask, pragną nieustannie praktykować; i poznawszy dawcę łask przebywającego na górze zwanej Maundźawat, wyruszyli ku niemu.
Verse 80
अत्रैते यावदागम्य न मां पश्यन्ति मानवाः ॥ तावदेव त्वितः शीघ्रं गमिष्यामि महामुने ॥
Jak długo ci ludzie, przybywszy tutaj, nie ujrzą mnie, tak długo pozostanę; następnie stąd odejdę szybko, o wielki mędrcu.
Verse 81
अद्य ते तु मया सर्वे देवा ब्रह्मपुरोगमाः ॥ द्रष्टव्याश्चानुमन्तव्या मत्तोऽनुग्रहकाङ्क्षिणः ॥
Lecz dzisiaj wszyscy bogowie prowadzeni przez Brahmę mają być przez ciebie ujrzani i otrzymać pozwolenie, gdyż szukają łaski i przychylności ode mnie.
Verse 82
यथा यत्र च यस्तत्र विधिः सम्यगनुष्ठितः ॥ तत्सर्वं निखिलेनाशु ब्रूहि मे वाग्विदां वर ॥
Jak, gdzie i przez kogo obrzęd przepisany został tam należycie wykonany, powiedz mi to wszystko w całości i szybko, o najlepszy wśród znawców mowy.
Verse 83
क्रीडद्भिर्देवमिथुनैर्नृत्यद्भिश्चाप्सरोगणैः ॥ कूजद्भिः शिखिभिर्मत्तैः सेविते च नगोत्तमे ॥
Na tej wzniosłej górze był obsługiwany przez boskie pary bawiące się, przez zastępy Apsarasów tańczące i przez pijane pawie wydające okrzyki.
Verse 84
अन्ये देवनिकायाश्च सेवितुं प्रपतन्ति तम् ॥ ततस्त्रेतायुगे काले नन्दी नाम महामुनिः ॥
Inne zastępy bogów również spieszą, aby mu służyć. Wtedy, w czasach Treta Jugi, był wielki mędrzec o imieniu Nandi.
Verse 85
प्रादेशमात्रं रुचिरं शतशीर्षं शतोदरम् ॥ सहस्रबाहुचरणं सहस्राक्षिशिरोमुखम् ॥
Ujrzał promienną postać wielkości dłoni, o stu głowach i stu brzuchach; o tysiącu ramion i stóp oraz o tysiącu oczu, głów i twarzy.
Verse 86
प्रणम्य शिरसा देवं पुनः पुनरवन्दत ॥ ततस्तु भगवान्प्रीतस्तस्मै विप्राय शंकरः ॥
Skłoniwszy się głową, wielokrotnie oddawał cześć bóstwu. Wtedy Śankara, Błogosławiony, zadowolony z niego, okazał łaskę temu braminowi.
Verse 87
कोटिजप्येन रुद्राणामाराधनपरस्य च ॥ एतत्तु वचनं श्रुत्वा नन्दिनः स महेश्वरः ॥
Ponieważ był oddany przebłagiwaniu Rudrów poprzez powtarzane dżapa, liczące dziesięć milionów recytacji. Usłyszawszy to oświadczenie dotyczące Nandiego, Maheswara odpowiedział.
Verse 88
पार्षदानां वरिष्ठस्त्वं मामकानां द्विजोत्तम ॥ नन्दीश्वर इति ख्यातो भविष्यसि न संशयः ॥
Jesteś najwybitniejszym wśród moich sług, o najlepszy z dwukrotnie urodzonych. Będziesz znany jako Nandiswara, o tym nie ma wątpliwości.
Verse 89
त्वयि तुष्टे ह्यहं तुष्टः कुपिते कुपितस्त्वहम् ॥ त्वत्तः प्रियतरो नास्ति ममान्यो द्विजपुंगव ॥
Gdy jesteś zadowolony, ja jestem zadowolony; gdy jesteś zagniewany, ja jestem zagniewany. Nikt inny nie jest mi droższy od ciebie, o byku wśród dwukrotnie urodzonych.
Verse 90
अभिप्रायं च सर्वेषां जानामि द्विजसत्तम ॥ अनुगुह्य वरैस्तैश्च तत्रैवान्तरधीयत ॥
Znam intencje wszystkich, o najlepszy z braminów. Okazawszy również łaskę poprzez udzielenie tych błogosławieństw, zniknął tam sam.
Varāha teaches Pṛthivī in the Purāṇic instructional mode, while an embedded inquiry is introduced: Sanatkumāra asks Brahmā about the two Gokarṇas (uttara and dakṣiṇa), the kṣetra’s measure (kṣetra-pramāṇa), the tīrtha’s fruit (tīrtha-phala), and the reason Paśupati manifests there in mṛga-rūpa (deer-form).
Brahmā describes the sacred topography—Muñjavān peak north of Mandara—depicting it as a dharmāraṇya and tapo-kṣetra filled with springs, lakes, forests, birds, caves, and celestial beings, where Śiva (Sthāṇu) abides perpetually with Pārvatī and attendants; within this sanctified ecology, Nandin undertakes extreme tapas and sustained Rudra-japa as ritual worship.
Śiva appears (epiphany) in response to Nandin’s austerities; Nandin offers a hymn and refuses worldly or extraordinary boons (rulership, godhood, powers, liberation-claims), requesting instead unwavering bhakti and obstacle-free ascetic practice; Śiva grants these boons and elevates him as Nandīśvara—chief gaṇa and guardian stationed at Śiva’s southern gate—thereby resolving the narrative with investiture and service rather than domination.
Gokarṇa (uttara and dakṣiṇa, queried); Gokarṇeśvara; Mandara (mountain); Muñjavān (peak/shikhara) north of Mandara; Meru (as a comparative cosmic mountain reference); dharmāraṇya (dharma-forest); tapo-kṣetra (ascetic landscape); lakes with lotuses (saras with paṅkaja), springs (prasravaṇa), caves and ravines (guhā, nirjhara, kandara).
The chapter prioritizes devotion (bhakti) and disciplined practice (tapas/niyama) over sovereignty or supernatural attainment. Nandin explicitly refuses rulership, godhood, liberation claims, or powers, requesting instead unwavering devotion to Śiva and freedom from obstacles in ascetic life; Śiva affirms this orientation by granting status and responsibility rather than mere domination.
Seasonal markers (ṛtu) structure Nandin’s austerities: in summer (grīṣma) he performs the pañcatapa discipline; in winter (śiśira) he remains in water (salilāśraya). The text also notes sustained duration—an intense tapas extending to a thousand years (varṣa-sahasra)—and repeated japa quantified as three crores (triguṇā koṭi) of Rudra recitations.
Through sacred-geography description, the narrative frames the mountain-forest ecosystem—springs, rivers, lakes, flowering groves, birds, and animals—as a dharmic landscape (dharmāraṇya, tapo-kṣetra) that supports disciplined human conduct. This portrayal implicitly links ethical restraint and worship with the flourishing of waterscapes and biodiversity, presenting the site as an ordered, life-sustaining ecology rather than a purely abstract holy location.
The principal figures are Brahmā (teacher), Sanatkumāra (inquirer), Śiva as Sthāṇu/Paśupati (grantor of boons), Pārvatī (present with Śiva), and Nandin (ascetic who becomes Nandīśvara). The narrative also references collective groups—devas led by Indra (Śakra), gandharvas, apsarases, yakṣas, vidyādharas, siddhas, nāgas/pannagas, and munis—indicating a pan-cosmic audience rather than a single dynastic or royal lineage.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.