Adhyaya 213: The Glory of Gokarṇeśvara: Nandin’s Austerities and Śiva’s Boons

Verse 1

अथ गोकरणेश्वरमाहात्म्यम् ॥ सूत उवाच ॥ पुरा देवैर्विनिहते संग्रामे तारकामये ॥ अत्युच्छ्रिते प्रतिबले दानवानां बले तथा

ଏବେ ଗୋକର୍ଣେଶ୍ୱର-ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ସୂତ କହିଲେ—ପୂର୍ବେ ତାରକା-ସମ୍ବନ୍ଧୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବମାନେ ପରାଜିତ ହେଲେ, ଦାନବମାନଙ୍କ ବଳ ଅତ୍ୟଧିକ ବଢ଼ି ଭୟଙ୍କର ହୋଇଉଠିଲା।

Verse 2

सहस्राक्षे लब्धपदे क्षीणशत्रौ गतास्पदे ॥ सम्यक्प्रसूति मापन्ने त्रैलोक्ये सचराचरे

ଯେତେବେଳେ ସହସ୍ରାକ୍ଷ (ଇନ୍ଦ୍ର) ନିଜ ପଦ ପୁନଃ ପାଇଲେ, ଶତ୍ରୁମାନେ କ୍ଷୀଣ ହେଲେ ଓ ଆଧାର ଦୃଢ଼ ହେଲା; ତେବେ ଚରାଚର ସହିତ ତ୍ରିଲୋକରେ ସୃଷ୍ଟିକ୍ରମ ଠିକ୍ ଭାବେ ଚାଲି ସ୍ଥିରତା ଫେରିଲା।

Verse 3

शृङ्गे चैवाचलेन्द्रस्य मेरोः सर्वहिरण्यये ॥ मणिविद्रुमविद्धे च विपुले पङ्कजासने

ସର୍ବହିରଣ୍ୟମୟ ପର୍ବତେନ୍ଦ୍ର ମେରୁର ଶିଖରେ, ମଣି ଓ ବିଦ୍ରୁମ ଖଚିତ ବିଶାଳ ପଦ୍ମାସନରେ।

Verse 4

सुखोपविष्टमेकाग्रं स्थिरचित्तं कृतिक्शणम् ॥ निवृत्तकार्यं मुदितं सूर्यवैश्वानरद्युतिम्

ସେ ସୁଖରେ ଉପବିଷ୍ଟ, ଏକାଗ୍ର ଓ ସ୍ଥିରଚିତ୍ତ, କୃତାର୍ଥ ଦୃଷ୍ଟିସହ; କାର୍ଯ୍ୟନିବୃତ୍ତ, ମୁଦିତ ଓ ପ୍ରସନ୍ନ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ବୈଶ୍ୱାନର ଅଗ୍ନି ସମ ଦ୍ୟୁତିମାନ।

Verse 5

प्रणम्य मूर्ध्ना चरणावुपगृह्य समाहितः ॥ ब्रह्माणं परिपप्रच्छ कुमारो नतिपूर्वकः

ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ପ୍ରଣାମ କରି, ଚରଣଦ୍ୱୟକୁ ଆଦରେ ଧରି, ସମାହିତଚିତ୍ତ ହୋଇ, କୁମାର ଋଷି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନତିପୂର୍ବକ ବିସ୍ତାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ।

Verse 6

सनत्कुमार उवाच ॥ भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि पुराणमृषिसंस्तुतम् ॥ पुराणं तु महाभाग त्वत्तस्तत्त्वविदां वर

ସନତ୍କୁମାର କହିଲେ: ଭଗବନ୍, ଋଷିମାନେ ସ୍ତୁତ କରିଥିବା ପୁରାଣ ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି; ହେ ମହାଭାଗ, ତତ୍ତ୍ୱବିଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ପୁରାଣ ଆପଣଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।

Verse 7

कथमुत्तर गोकर्णं दक्षिणं च कथं विभो ॥ शृङ्गेश्वरस्य परमं कथं सम्यक्प्रतिष्ठितम्

ହେ ବିଭୋ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ କିପରି ଉତ୍ତର (ତୀର୍ଥ) ଏବଂ କିପରି ଦକ୍ଷିଣ (ତୀର୍ଥ) ଭାବେ ବୁଝାଯାଏ? ଏବଂ ଶୃଙ୍ଗେଶ୍ୱରଙ୍କ ପରମ ପୀଠ କିପରି ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା?

Verse 8

क्षेत्रस्य कि प्रमाणं स्यात्कि‍ञ्च तीर्थफलं स्मृतम् ॥ कथं पशुपतिस्तत्र भगवान्मृगरूपधृक्

ସେହି କ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରମାଣ (ବିସ୍ତାର) କେତେ, ଏବଂ ସେ ତୀର୍ଥର ଫଳ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କ’ଣ ସ୍ମୃତ? ତଥା ସେଠାରେ ଭଗବାନ୍ ପଶୁପତି ମୃଗରୂପ ଧାରଣ କରି କିପରି ଅବସ୍ଥିତ?

Verse 9

सर्वैस्त्वत्प्रमुखैर्देवैः कथमासादितं पुनः ॥ मृगरूपं कथं चास्य शरीरं क्व प्रतिष्ठितम्

ଆପଣଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତାହାକୁ ପୁନଃ କିପରି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ? ଏବଂ ତାଙ୍କର ମୃଗରୂପ କିପରି ହେଲା, ସେ ଶରୀର କେଉଁଠି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ?

Verse 10

एवमुक्तः स भगवान्ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः ॥ उवाच तस्मै पुत्राय गुह्यमेतत्पुरातनम्

ଏପରି କୁହାଯାଇଲେ, ବ୍ରହ୍ମବିଦ୍ୟାଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ୍ ବ୍ରହ୍ମା ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଏହି ପୁରାତନ ଗୁହ୍ୟ ଉପଦେଶ କହିଲେ।

Verse 11

ब्रह्मोवाच ॥ शृणु वत्स महाभाग यथातत्त्वं ब्रवीमि ते ॥ पुराणमेतद्बह्मर्षे सरहस्यं यथाश्रुतम्

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—ହେ ବତ୍ସ, ମହାଭାଗ, ଶୁଣ; ମୁଁ ତୁମକୁ ଯଥାତତ୍ତ୍ୱ କହୁଛି। ହେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି, ଏହି ପୁରାଣକୁ ମୁଁ ରହସ୍ୟ ସହିତ, ପରମ୍ପରାରେ ଯେପରି ଶୁଣିଛି ସେପରି କହୁଛି।

Verse 12

अस्ति भूधरराजस्य मन्दरस्योत्तरे शुचौ ॥ मुञ्जवान्नाम शिखरो नन्दनोपवनद्युतिः ॥

ପର୍ବତରାଜ ମନ୍ଦରର ଉତ୍ତରେ ଏକ ପବିତ୍ର ପ୍ରଦେଶରେ ‘ମୁଞ୍ଜବାନ୍’ ନାମକ ଏକ ଶିଖର ଅଛି; ତାହା ନନ୍ଦନ ଉପବନ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ।

Verse 13

वज्रस्फटिकपाषाणः प्रवालाङ्कुरशर्क्करः ॥ नीलामलशिलावर्णो गुहानिर्झरकन्दरः ॥

ସେଠାର ପାଷାଣ ବଜ୍ର ଓ ସ୍ଫଟିକ ସଦୃଶ, ଏବଂ କଙ୍କର ପ୍ରବାଳ ଅଙ୍କୁର ସମାନ। ନୀଳ, ନିର୍ମଳ ଶିଳାବର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣ କରି ସେ ଦେଶ ଗୁହା, ଝରଣା ଓ କନ୍ଦରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ।

Verse 14

विचित्रकुसुमोपेतैर्लतामञ्जीरधारिभिः ॥ रेजे यः प्रांशुभिः शृङ्गैरुल्लिखद्भिरिवाम्बरम् ॥

ବିଚିତ୍ର ପୁଷ୍ପଯୁକ୍ତ ଲତାମାନେ ମାନୋ ମଞ୍ଜୀର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି; ଏବଂ ତାହାର ଉଚ୍ଚ ଶୃଙ୍ଗମାନେ ମାନୋ ଆକାଶକୁ ଖୋଚୁଛନ୍ତି—ଏଭଳି ଦୀପ୍ତିରେ ସେ ଶୋଭିଲା।

Verse 15

दार्यस्तत्राधिकं रेजुर्नानाधातुपरिस्रवैः ॥ शिलीन्ध्रकुसुमोपेताश्चित्रिता इव सर्वतः ॥

ସେଠାର ଫାଟ ଓ କନ୍ଦରମାନେ ନାନାବର୍ଣ୍ଣ ଧାତୁ-ସ୍ରବଣରେ ଅଧିକ ଦୀପ୍ତ ହେଲେ; ଶିଳୀନ୍ଧ୍ର ପୁଷ୍ପଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସର୍ବତ୍ର ମାନୋ ଚିତ୍ରିତ ଲାଗିଲେ।

Verse 16

तेऽत्र केतकि खण्डाश्च कुन्दखण्डाश्च पुष्पिताः ॥ उन्मीलिता इवाभान्ति धातकीवनराजिभिः ॥

ଏଠାରେ କେତକୀ ଝାଡ଼ ଓ କୁନ୍ଦ ଝାଡ଼ ପୁଷ୍ପିତ; ଧାତକୀ-ବନର ପଟ୍ଟିମାନଙ୍କ ସହ ସେମାନେ ମାନୋ ନବୋନ୍ମୀଳିତ ଭାବେ ଶୋଭିତ।

Verse 17

भिन्नेन्द्रनीलविमलैर्धौतैः प्रस्रवणाम्बुभिः ॥ चित्रैः कुसुमसंच्छन्नैः शिलाप्रस्तरविस्तरैः ॥

ଭିନ୍ନ ଇନ୍ଦ୍ରନୀଳମଣି ପରି ନିର୍ମଳ ପ୍ରସ୍ରବଣଜଳରେ ଧୋଇଥିବା ସେଠାରେ, ଶିଳା-ପ୍ରସ୍ତରର ବିସ୍ତୃତ ପ୍ରାନ୍ତର ଥିଲା; ତାହା ବିଚିତ୍ର ଓ ପୁଷ୍ପାଚ୍ଛାଦିତ।

Verse 18

शक्रचापनिभै रम्यैः कुबेरभवनद्युतौ ॥ तस्मिन्नगवरे रम्ये महोरगनिषेविते ॥

ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁଷ ସଦୃଶ ରମ୍ୟ ଏବଂ କୁବେରଭବନ ପରି ଦ୍ୟୁତିମାନ—ସେଇ ରମଣୀୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତରେ ମହାନାଗମାନେ ନିଷେବିତ କରୁଥିଲେ।

Verse 19

कल्हारकुसुमोपेते हंससारससेविते ॥ प्रसन्नसलिलाकीर्णे सरोभिः फुल्लपङ्कजैः ॥

କଲ୍ହାର ପୁଷ୍ପରେ ଶୋଭିତ ସରୋବରଗୁଡ଼ିକ, ହଂସ ଓ ସାରସମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଷେବିତ, ପ୍ରସନ୍ନ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଫୁଲିଥିବା ପଦ୍ମରେ ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା।

Verse 20

गजयूथानुकीर्णाभिर्जुष्टाभिर्मृगपक्षिभिः ॥ सेविताभिर्मुनिगणैः सरिद्भिरुपशोभिते ॥

ସରିତମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଗଜୟୂଥରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ବସୁଥିବା, ଏବଂ ମୁନିଗଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଷେବିତ ଥିଲା।

Verse 21

किन्नरोद्गीतकुहरे परपुष्टनिनादिते ॥ विद्याधरशताकीर्णे देवगन्धर्वसेविते ॥

ଯାହାର ଗୁହାମାନେ କିନ୍ନରଙ୍କ ଗୀତରେ ଗୁଞ୍ଜିତ, ପରପୁଷ୍ଟ (କୋଇଲି)ର ନିନାଦରେ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ; ଶତଶଃ ବିଦ୍ୟାଧରରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଦେବ-ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଷେବିତ ଥିଲା।

Verse 22

धारापातैश्च तोयानां विस्फुलिङ्गैः सहस्रशः ।। प्रज्वालितेऽतुले शृङ्गे रम्ये हरितशाद्वले

ଜଳଧାରାର ପ୍ରପାତ ଓ ସହସ୍ର ସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସେଇ ଅତୁଲ୍ୟ ଶୃଙ୍ଗ—ପ୍ରଜ୍ୱଲିତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ରମ୍ୟ—ହରିତ ଶାଦ୍ୱଲ, ନବ ଘାସର ଚାଦରେ ଆବୃତ ଥିଲା।

Verse 23

सर्वर्तुकवनोद्यानें पुष्पाकरसुशोभिते ।। यज्ञकिम्पुरुषावासे गुह्यकानामथाश्रये

ସର୍ବ ଋତୁର ବନୋଦ୍ୟାନରେ, ପୁଷ୍ପସମୂହରେ ସୁଶୋଭିତ—ଯଜ୍ଞ ଓ କିମ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ନିବାସ ଏବଂ ଗୁହ୍ୟକମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଭାବେ ପରିଗଣିତ ସ୍ଥାନ।

Verse 24

तस्मिङ्गिरिवरे रम्ये सेवितव्ये सुशोभने ।। धर्मारण्ये तपःक्षेत्रे मुनिसिद्धनिषेविते

ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତରେ—ରମ୍ୟ, ସୁଶୋଭିତ ଓ ସେବନୀୟ—‘ଧର୍ମାରଣ୍ୟ’ ନାମକ ତପଃକ୍ଷେତ୍ରରେ, ଯେଉଁଠାରେ ମୁନି ଓ ସିଦ୍ଧମାନେ ନିଷେବିତ କରନ୍ତି।

Verse 25

वरदस्तत्र भगवान्स्थाणुर्नाम महेश्वरः ।। सर्वामरगुरुर्देवो नित्यं सन्निहितः प्रभुः

ସେଠାରେ ବରଦାତା ଭଗବାନ—ସ୍ଥାଣୁ ନାମକ ମହେଶ୍ୱର—ସମସ୍ତ ଅମରମାନଙ୍କର ଗୁରୁଦେବ, ପ୍ରଭୁ, ନିତ୍ୟ ସନ୍ନିହିତ ଅଛନ୍ତି।

Verse 26

भक्तानुकम्पी स श्रीमान्गिरीन्द्रसुतया सह ।। स ह्यध्यास्ते गिरिवरं पार्षदैश्च गुहेन च

ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପ୍ରତି କରୁଣାଶୀଳ ସେଇ ଶ୍ରୀମାନ, ଗିରୀନ୍ଦ୍ରଙ୍କ କନ୍ୟା ସହ, ନିଜ ପାର୍ଷଦମାନେ ଓ ଗୁହ ସହିତ ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତରେ ଅଧ୍ୟାସ୍ତ ଅଛନ୍ତି।

Verse 27

विमानयायिनः सर्वे तं देवमजमव्ययम् ।। आजग्मुः सेवितुं देवा वरेण्यमजमव्ययम्

ବିମାନରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ, ସେଇ ଦେବଙ୍କୁ—ଅଜ, ଅବ୍ୟୟ, ବରେଣ୍ୟ, ଅଜ ଓ ଅବ୍ୟୟ—ସେବା କରିବାକୁ ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।

Verse 28

आरिराधयिषुः शर्वं तपस्तेपे सुदारुणम् ।। ग्रीष्मे पञ्चतपास्तिष्ठेच्छिशिरे सलिलाश्रयः

ଶର୍ବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରୁଣ ତପ କଲେ। ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ପଞ୍ଚାଗ୍ନି ତପ ଧାରଣ କଲେ, ଶୀତରେ ଜଳାଶ୍ରୟ ନେଲେ।

Verse 29

ऊर्ध्वबाहुर्निरालम्बस्तोया-अनिलहुताशनैः ।। व्रतैश्च विविधैरुग्रैस्तपोभिर्नियमैस्तथा

ସେ ଊର୍ଧ୍ୱବାହୁ ହୋଇ, ଅବଲମ୍ବନ ବିନା, ଜଳ–ବାୟୁ–ଅଗ୍ନିର କଷ୍ଟ ସହିଲେ; ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଉଗ୍ର ବ୍ରତ, ତପ ଓ ନିୟମ ମଧ୍ୟ ପାଳନ କଲେ।

Verse 30

जपपुष्पोपहारैश्च कालेकाले मुनिः सदा ।। शङ्करं विधिवद्भक्त्या सोऽर्च्चयद्द्विजपुङ्गवः

ମୁନି ସମୟ ସମୟରେ ସଦା ଜପ ଓ ପୁଷ୍ପୋପହାର ଦ୍ୱାରା, ବିଧିମତ୍ ଭକ୍ତି ସହିତ, ସେ ଦ୍ୱିଜପୁଙ୍ଗବ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଅର୍ଚ୍ଚନା କଲେ।

Verse 31

उग्रेण तपसात्मानं योजयामास सुव्रतः ।। काष्ठभूतो यदा विप्रः कृशो धर्मसुसन्ततः

ସେ ସୁବ୍ରତୀ ଉଗ୍ର ତପରେ ନିଜକୁ ନିୟୋଜିତ କଲେ। ଯେତେବେଳେ ସେ ବିପ୍ର କାଠ ପରି ହୋଇଗଲେ—କୃଶ ଓ ଧର୍ମରେ ଅଖଣ୍ଡ ନିରତ—(ତେବେ କଥା ଆଗକୁ ବଢ଼େ)।

Verse 32

क्षामोऽभूत्कृष्णवर्णश्च ततः प्रीतश्च शङ्करः ॥ सम्यगाराधितो भक्त्या नियमेन च तोषितः ॥

ସେ କ୍ଷୀଣ ଓ କୃଷ୍ଣବର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ; ତାପରେ ଶଙ୍କର ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ। ଭକ୍ତିରେ ସମ୍ୟକ୍ ଆରାଧିତ ଓ ନିୟମାଚରଣରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସେ ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ।

Verse 33

तदात्मदर्शनं प्रादात्स मुनेर्वृषभध्वजः ॥ उक्तवांश्च मुनिं शर्वश्चक्षुर्दिव्यं ददामि ते ॥

ତେବେ ବୃଷଭଧ୍ୱଜ (ଶିବ) ମୁନିଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ୱରୂପଦର୍ଶନ ଦାନ କଲେ। ଏବଂ ଶର୍ବ ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ—“ମୁଁ ତୁମକୁ ଦିବ୍ୟଚକ୍ଷୁ ଦେଉଛି।”

Verse 34

अदृश्यं पश्य मे रूपं वत्स प्रीतोऽस्मि ते मुने ॥ यत्पश्यन्तीह विद्वांसो रूपमप्रतिमौजसम् ॥

“ବତ୍ସ, ସାଧାରଣତଃ ଅଦୃଶ୍ୟ ଥିବା ମୋ ରୂପକୁ ଦେଖ; ହେ ମୁନି, ମୁଁ ତୁମପ୍ରତି ପ୍ରସନ୍ନ—ଏଠାରେ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଯେ ଅପ୍ରତିମ ତେଜସ୍ୱୀ ରୂପ ଦେଖନ୍ତି, ସେଇ ଏହା।”

Verse 35

सहस्रसूर्यकिरणं ज्वालामालिनमूर्जितम् ॥ बालार्कमण्डलाकारं प्रभामण्डलमण्डितम् ॥

ସେ ହଜାର ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପରି ଦୀପ୍ତ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଜ୍ୱାଲାମାଳାରେ ଘେରା ଥିଲା—ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ସଦୃଶ ଆକାର, ପ୍ରଭାବଳୟରେ ମଣ୍ଡିତ।

Verse 36

जटाजूटतटाश्लिष्टं चन्द्रालङ्कृतशेखरम् ॥ जगदालोचनं श्रीमत्प्रदीप्तस्वत्रिलोचनम् ॥

ତାଙ୍କ ଶିଖର ଜଟାଜୂଟରେ ଆଶ୍ଲିଷ୍ଟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ ଥିଲା; ସେ ଜଗତର ଶ୍ରୀମତ ‘ନୟନ’—ତାଙ୍କର ନିଜ ତ୍ରିନୟନ ଦୀପ୍ତିମାନ ଥିଲା।

Verse 37

अणीयसामणीयांसं बृहतां तु बृहत्तरम् ॥ अक्षामालापवित्राङ्गं कमण्डलुकरोद्यम् ॥

ସେ ଅଣୁଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଣୁ, ଏବଂ ମହାନମାନଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ମହାନ; ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଅକ୍ଷମାଳା ଓ ପବିତ୍ର ଯଜ୍ଞୋପବୀତ ଥିଲା, ହାତରେ କମଣ୍ଡଲୁ ଉଠାଇଥିଲେ।

Verse 38

सिंहचर्माम्बरधरं व्यालयज्ञोपवीतिनम् ॥ दृष्ट्वा देवं महादेवं हृष्टरोमा महातपाः ॥

ସିଂହଚର୍ମକୁ ବସ୍ତ୍ରରୂପେ ଧାରଣ କରି ଏବଂ ସର୍ପକୁ ଯଜ୍ଞୋପବୀତରୂପେ ପିନ୍ଧିଥିବା ସେଇ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି ମହାତପସ୍ବୀଙ୍କ ରୋମ ହର୍ଷରେ ଉଭା ହେଲା।

Verse 39

प्राञ्जलिः प्रणतो भूत्वाऽगृणाद्ब्रह्म सनातनम् ॥ नमो धात्रे विधात्रे च संभवे वरदाय च ॥

ହାତ ଯୋଡ଼ି ପ୍ରଣାମ କରି ମହାତପସ୍ବୀ ସନାତନ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—“ଧାତା ଓ ବିଧାତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସମ୍ଭବ ଓ ବରଦାତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।”

Verse 40

जगद्भोक्त्रे त्रिनेत्राय शङ्कराय शिवाय च ॥ भवाय भवगोप्त्रे च मुनये कृतिवाससे ॥

“ଜଗତର ଭୋକ୍ତା/ଅଧିପତି, ତ୍ରିନେତ୍ରଧାରୀ, ଶଙ୍କର ଓ ଶିବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଭବ ଓ ଭବଗୋପ୍ତା (ଜୀବର ରକ୍ଷକ)ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ମୁନି କୃତିବାସସ (ଚର୍ମଧାରୀ)ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।”

Verse 41

नीलकण्ठाय भीमाय भूतभव्यभवाय च ॥ लम्बभ्रुवे करालाय हरिनेत्राय मीढुषे ॥

“ନୀଳକଣ୍ଠ ଓ ଭୀମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଭୂତ-ଭବ୍ୟ-ଭବ (ଅତୀତ-ଭବିଷ୍ୟତ-ବର୍ତ୍ତମାନ) ସ୍ୱରୂପଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଲମ୍ବଭ୍ରୁ ଓ କରାଳଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ହରିନେତ୍ର ଓ ମୀଢୁଷେ (ଉପକାରଦାତା)ଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।”

Verse 42

कपर्दिने विशालाय मुञ्जकेशाय धीमते ॥ शूलिने पशुपतये विभवे स्थाणवे तथा

“କପର୍ଦୀ (ଜଟାଧାରୀ), ବିଶାଳ, ମୁଞ୍ଜକେଶ, ଧୀମତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଶୂଳୀ, ପଶୁପତି, ବିଭବ ଏବଂ ତଥା ସ୍ଥାଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।”

Verse 43

गणानां पतये स्रष्ट्रे संक्षेप्त्रे भीषणाय च ॥ सौम्याय सौम्यतपसे भीमाय त्र्यम्बकाय च

ଗଣମାନଙ୍କ ପତି, ସ୍ରଷ୍ଟା, ସଂକ୍ଷେପକ ଓ ଭୀଷଣ ରୂପକୁ ନମସ୍କାର; ସୌମ୍ୟ, ସୌମ୍ୟ ତପୋବଳ, ଭୀମ ଏବଂ ତ୍ର୍ୟମ୍ବକ (ତ୍ରିନେତ୍ର)କୁ ମଧ୍ୟ ନମଃ।

Verse 44

प्रेतावासनिवासाय रुद्राय वरदाय च ॥ कपालमालिने तस्मै हरिश्मश्रुधराय च

ପ୍ରେତାବାସଭୂମି (ଶ୍ମଶାନ)ରେ ନିବାସ କରୁଥିବା ରୁଦ୍ର ଓ ବରଦାତାକୁ ନମସ୍କାର; କପାଳମାଳାଧାରୀ ଏବଂ ହରି-ବର୍ଣ୍ଣ ଗୋଫ-ଦାଢ଼ିଧାରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମଃ।

Verse 45

भक्तप्रियाय सततं नमोऽस्तु परमात्मने ॥ एवं नन्दी भवं स्तुत्वा नमस्कृत्य च सर्वशः

ଭକ୍ତପ୍ରିୟ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ସଦା ନମସ୍କାର। ଏଭଳି ନନ୍ଦୀ ଭବ (ଶିବ)ଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରେ ନମସ୍କାର କରି (ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ)।

Verse 46

उवाच च वचः साक्षात्तमृषिं वरदः प्रभुः ॥ वरान्वृणीष्व विप्रेन्द्र यानिच्छसि महामुने

ତେବେ ବରଦାତା ପ୍ରଭୁ ସେଇ ଋଷିଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍ କହିଲେ—“ହେ ବିପ୍ରେନ୍ଦ୍ର, ହେ ମହାମୁନି, ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ସେହି ବର ଚୟନ କର।”

Verse 47

तांस्ते सर्वान्प्रयच्छामि दुर्ल्लभानपि मारिष ॥ प्रभुत्वममरत्वं वा शक्रत्वमपि वा प्रभो

“ହେ ମାରିଷ, ଦୁର୍ଲଭ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସମସ୍ତ ବର ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଉଛି; ପ୍ରଭୁତ୍ୱ, କିମ୍ବା ଅମରତ୍ୱ, ଅଥବା ଶକ୍ରତ୍ୱ (ଇନ୍ଦ୍ରପଦ) ମଧ୍ୟ, ହେ ପ୍ରଭୋ।”

Verse 48

ब्रह्मत्वं लोकपालत्वमपवर्गमथापि वा ॥ अथाष्टगुणमैश्वर्यं गाणपत्यामथापि वा

କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ, କିମ୍ବା ଲୋକପାଳ ପଦ; କିମ୍ବା ଅପବର୍ଗ (ମୋକ୍ଷ) ମଧ୍ୟ। କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟଗୁଣ-ଯୁକ୍ତ ଐଶ୍ୱର୍ୟ, କିମ୍ବା ଗଣପତିତ୍ୱ (ଗଣମାନଙ୍କ ଅଧିପତ୍ୟ) ମଧ୍ୟ।

Verse 49

यदिच्छसि मुने शीघ्रं तद्ब्रूहि द्विजपुङ्गव ॥ इत्युक्तोऽसौ भगवता शर्वेण मुनिपुङ्गवः

ହେ ମୁନି, ତୁମେ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କର, ଶୀଘ୍ର କହ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏଭଳି ଭଗବାନ ଶର୍ବ (ଶିବ) କହିଲେ, ସେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ (ଉତ୍ତର ଦେଲେ)।

Verse 50

प्रोवाच वरदं देवं प्रहृष्टेनान्तरात्मना ॥ न प्रभुत्वं न देवत्वं नेन्द्रत्वमपि वा प्रभो

ଅନ୍ତରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ ସେ ବରଦ ଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ— ହେ ପ୍ରଭୋ, ମୋତେ ନ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଚାହିଁ, ନ ଦେବତ୍ୱ, ନ ଇନ୍ଦ୍ରତ୍ୱ ମଧ୍ୟ।

Verse 51

ब्रह्मत्वं लोकपालत्वं नापवर्गं वरप्रद ॥ नैवाष्टगुणमैश्वर्यं गाणपत्यं न च प्रभो

ହେ ବରପ୍ରଦ, ମୋତେ ନ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ ଚାହିଁ, ନ ଲୋକପାଳ ପଦ, ନ ଅପବର୍ଗ (ମୋକ୍ଷ) ମଧ୍ୟ; ନ ଅଷ୍ଟଗୁଣ ଐଶ୍ୱର୍ୟ, ନ ଗଣପତିତ୍ୱ, ହେ ପ୍ରଭୋ।

Verse 52

स्पृहये देवदेवेश प्रसन्ने त्वयि शङ्कर ॥ यदि प्रीतोऽसि भगवन्ननुक्रोशतया मम

ହେ ଦେବଦେବେଶ ଶଙ୍କର, ଆପଣ ପ୍ରସନ୍ନ— ଏହାହିଁ ମୋର ଆକାଙ୍କ୍ଷା। ହେ ଭଗବାନ, ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରୀତ, ତେବେ ମୋ ପ୍ରତି କରୁଣାବଶେ…

Verse 53

अनुग्राह्यो ह्ययं देव त्वयावश्यं सुराधिप ॥ यथान्ये न भवेद्भक्तिस्त्वत्तो नित्यं महेश्वर

ହେ ଦେବ, ସୁରାଧିପ! ଏହିଜନ ନିଶ୍ଚୟ ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହର ପାତ୍ର; ଯେପରି ଭକ୍ତି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉତ୍ସରୁ ନ ହେଉ, କିନ୍ତୁ ନିତ୍ୟ ତୁମଠାରୁ ହିଁ ହେଉ, ହେ ମହେଶ୍ୱର।

Verse 54

तथाहं भक्तिमिच्छामि सर्वभूताशये त्वयि ॥ यथा च न भवेद्विघ्नं तपस्यानिरतस्य मे

ସେହିପରି, ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବସୁଥିବା ତୁମଠାରେ ମୁଁ ଭକ୍ତି ଇଚ୍ଛା କରେ; ଏବଂ ତପସ୍ୟାରେ ନିରତ ମୋ ପାଇଁ କୌଣସି ବିଘ୍ନ ନ ହେଉ।

Verse 55

प्रहस्योवाच तं प्रीत्या ततो मधुरया गिरा ॥ प्रीतोऽस्म्युत्तिष्ठ विप्रर्षे तप्यमानेन सुव्रत

ତାପରେ ସେ ହସି ପ୍ରୀତିସହିତ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, ଏବଂ ମଧୁର ବାଣୀରେ ଉଚ୍ଚାରିଲେ—“ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ଉଠ, ହେ ବିପ୍ରର୍ଷି; ହେ ସୁବ୍ରତ, ତୁମେ ତପ କରିଛ।”

Verse 56

आराधितश्च भक्त्याहं त्वया शुद्धेन चेतसा ॥ पर्याप्तं ते महाभाग तपः कर्तुं तपोधन

ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତରେ ଭକ୍ତିସହିତ ତୁମେ ମୋତେ ଯଥାବିଧି ଆରାଧନା କରିଛ। ହେ ମହାଭାଗ, ହେ ତପୋଧନ! ଏବେ ତୁମର ତପ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ହେଲା।

Verse 57

निवर्त्तयति मां वत्स मत्पादाराधने रतः ॥ जप्ता ते त्रिगुणा कोटि रुद्राणां पुरतो मम

ହେ ବତ୍ସ, ମୋ ପାଦାରାଧନରେ ରତ ହୋଇ ତୁମେ ମୋତେ ଯେନେ ଅନୁଗ୍ରହକୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ କରିଛ। ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ତୁମେ ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କର ତ୍ରିଗୁଣ କୋଟି ଜପ କରିଛ।

Verse 58

पूर्णं वर्षसहस्रं च तपस्तीव्रं महामुने ॥ न कृतं यत्पुरा देवैर्नासुरैरृषिभिर्न च

ହେ ମହାମୁନେ! ତୁମେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ତୀବ୍ର ତପ କରିଛ; ଏପରି ତପ ପୂର୍ବେ ନ ଦେବମାନେ, ନ ଅସୁରମାନେ, ନ ଋଷିମାନେ କରିଥିଲେ।

Verse 59

कृतं सुमहदाश्चर्यं त्वया कर्म सुदुष्करम् ॥ सङ्क्षोभितमिदं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम्

ତୁମେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକର, ଅତି ଦୁଷ୍କର କର୍ମ ସାଧନ କରିଛ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଚରାଚର ସହିତ ସମଗ୍ର ତ୍ରିଲୋକ୍ୟ ଉତ୍କମ୍ପିତ ହୋଇଛି।

Verse 60

आगमिष्यन्ति ते द्रष्टुं देवाः सर्वे सवासवाः ॥ अक्षयश्चाव्ययश्च त्वमतर्क्यः ससुरासुरैः

ବାସବ (ଇନ୍ଦ୍ର) ସହିତ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିବେ। ତୁମେ ଅକ୍ଷୟ ଓ ଅବ୍ୟୟ; ଦେବାସୁରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ତର୍କାତୀତ।

Verse 61

दिव्यतेजोवपुः श्रीमान्दिव्याभरणभूषितः ॥ मत्तुल्यो मत्प्रभावश्च त्वमेकः ससुरासुरैः

ତୁମର ଦେହ ଦିବ୍ୟ ତେଜରେ ଭାସ୍ୱର, ତୁମେ ଶ୍ରୀମାନ୍ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଆଭରଣରେ ଭୂଷିତ। ଦେବାସୁରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ମୋ ସମାନ ଓ ମୋ ପ୍ରଭାବର ସହଭାଗୀ।

Verse 62

मद्रूपधारी मत्तेजास्त्र्यक्षः सर्वगुणोत्तमः ॥ भविष्यसि न सन्देहो देवदानवपूजितः ॥

ମୋ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ମୋ ତେଜରେ ଯୁକ୍ତ, ତ୍ରିନେତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ—ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ଦେବ ଓ ଦାନବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେବ।

Verse 63

अनेनैव शरीरेण जरामरणवर्जितः ॥ दुष्प्राप्येयमवाप्ता ते देवैर्गाणेश्वरी गतिः ॥

ଏହି ଦେହରେଇ ଜରା–ମୃତ୍ୟୁବର୍ଜିତ ହୋଇ ତୁମେ ‘ଗାଣେଶ୍ୱରୀ’ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ; ଯାହା ଦେବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

Verse 64

प्राप्तमष्टगुणं सत्यमैश्वर्यं ते तपोधन ॥ द्वितीयां मे तनुं त्वां तु नमस्यन्ति च देवताः ॥

ହେ ତପୋଧନ, ସତ୍ୟକୁହିଲେ ତୁମେ ଐଶ୍ୱର୍ୟର ଅଷ୍ଟଗୁଣ ସିଦ୍ଧି ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛ; ମୋର ଦ୍ୱିତୀୟ ତନୁ ସ୍ୱରୂପ ତୁମକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି।

Verse 65

अद्यप्रभृति देवाग्र्य देवकार्येषु सर्वतः ॥ प्रभुस्त्वं भविता लोके मत्प्रसादान्मुनीश्वर ॥

ଆଜିଠାରୁ, ହେ ଦେବାଗ୍ର୍ୟ, ସମସ୍ତ ଦେବକାର୍ଯ୍ୟରେ ସର୍ବତ୍ର ଲୋକେ ତୁମେ ପ୍ରଭୁ ହେବ—ମୋ ପ୍ରସାଦରୁ, ହେ ମୁନୀଶ୍ୱର।

Verse 66

त्वामेवाभ्यर्च्छयिष्यन्ति सर्वभूतानि सर्वतः ॥ मत्तः समभिवाञ्छन्ति प्रसादं पार्षदाधिप ॥

ସମସ୍ତ ଭୂତ ସର୍ବତ୍ର ତୁମକୁ ହିଁ ପୂଜିବେ; ହେ ପାର୍ଷଦାଧିପ, ତୁମ ପାଇଁ ମୋଠାରୁ ପ୍ରସାଦ ମାଗିବେ।

Verse 67

वरान्वरार्थिनां दाता विधाता जगतः सदा ॥ भविष्यसि च धर्मज्ञ भीतानामभयप्रदः ॥

ବର ଚାହୁଁଥିବାମାନଙ୍କୁ ବରଦାତା ଭାବେ, ସଦା ଜଗତର ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବିଧାତା ଭାବେ ତୁମେ ହେବ; ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ଭୀତମାନଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦେବାଳୁ ମଧ୍ୟ ହେବ।

Verse 68

यस्त्वां द्वेष्टि स मां द्वेष्टि यस्त्वामनु स मामनु ॥ नावयोरन्तरं किञ्चिदम्बरानिलयोरिव ॥

ଯେ ତୁମକୁ ଦ୍ୱେଷ କରେ ସେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱେଷ କରେ; ଯେ ତୁମକୁ ଅନୁସରଣ କରେ ସେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଅନୁସରଣ କରେ। ଆମ ମଧ୍ୟରେ କିଛିମାତ୍ର ଭେଦ ନାହିଁ—ଆକାଶ ଓ ପବନ ପରି।

Verse 69

द्वारे तु दक्षिणे नित्यं त्वया स्थेयं गणाधिप ॥ वामे तु विभुना चापि महाकालेन सर्वदा ॥

ହେ ଗଣାଧିପ! ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାରରେ ତୁମେ ନିତ୍ୟ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିବ; ଏବଂ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସର୍ବଦା ବିଭୁ ମହାକାଳ ମଧ୍ୟ ରହିବେ।

Verse 70

प्रतीहारो भवानद्य सर्वदा त्रिदशोत्तमः ॥ शिरो मे रक्षतु भवान्महाकालेऽपि मे गणः ॥

ହେ ତ୍ରିଦଶୋତ୍ତମ! ଆଜିଠାରୁ ତୁମେ ସର୍ବଦା ମୋର ପ୍ରତୀହାର (ଦ୍ୱାରପାଳ) ହେଲ। ତୁମେ ମୋ ଶିରକୁ ରକ୍ଷା କର; ଏବଂ ମହାକାଳ—ମହା ବିପଦ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ—ମୋର ଗଣ ମୋତେ ରକ୍ଷା କରୁ।

Verse 71

न वज्रेण न दण्डेन न चक्रेण न चाग्निना ॥ काञ्चिच्छक्नोति वै बाधां कर्तुं वै भुवनत्रये ॥

ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ—ତ୍ରିଭୁବନରେ କେହି ତାହାକୁ କୌଣସି ବାଧା କିମ୍ବା ହାନି କରିପାରେ ନାହିଁ।

Verse 72

देवदानवगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः ॥ त्वामेव संश्रयिष्यन्ति मद्भक्ताः पुरुषाश्च ये ॥

ଦେବ, ଦାନବ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ ଓ ପନ୍ନଗ (ନାଗ)—ଏ ସମସ୍ତେ ତୁମକୁ ହିଁ ଆଶ୍ରୟ କରିବେ; ଏବଂ ଯେ ପୁରୁଷମାନେ ମୋର ଭକ୍ତ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମଠାରେ ଶରଣ ନେବେ।

Verse 73

एवं तस्मै वरान् दत्त्वा प्रीतः स्वयमुमापतिः ॥ उवाच भूयः स्पष्टेन स्वरेणाम्बरचारिणा ॥

ଏଭଳି ତାହାକୁ ବର ଦେଇ ପ୍ରୀତ ଉମାପତି ସ୍ୱୟଂ ପୁନର୍ବାର ଆକାଶେ ଗୁଞ୍ଜୁଥିବା ସ୍ପଷ୍ଟ ସ୍ୱରେ କହିଲେ।

Verse 74

आगतान् विद्धि सर्वान्वै त्रिदशान् समरुद्गणान् ॥ दिदृक्षया च भद्रं ते कृतकृत्यश्च साम्प्रतम् ॥

ମରୁଦ୍ଗଣ ସହିତ ସମସ୍ତ ତ୍ରିଦଶ ଦେବ ଆସି ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି ବୋଲି ଜାଣ; ସେମାନେ ତୁମକୁ ଦେଖିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଆସିଛନ୍ତି। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ଏବେ ତୁମେ କୃତକୃତ୍ୟ।

Verse 75

यदीरितं मया वत्स वरं प्रतिवचस्त्वयि ॥ प्रविष्टं न श्रुतिपथं दिवि सर्वदिवौकसाम् ॥

ବତ୍ସ, ତୁମ ପ୍ରତି ପ୍ରତିଉତ୍ତର ରୂପେ ମୁଁ ଯେ ବର କହିଥିଲି, ସେହି ବର ସ୍ୱର୍ଗର ସମସ୍ତ ଦିବୌକସଙ୍କ ଶ୍ରବଣପଥରେ ପ୍ରବେଶ କରିନାହିଁ।

Verse 76

नारायणं पुरस्कृत्य सेन्द्रास्ते समरुद्गणाः ॥ प्रेमार्थे चागमिष्यन्ति वरार्थं तपसा अमराः ॥

ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଅଗ୍ରେ ରଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ ସେଇ ଦେବମାନେ ମରୁଦ୍ଗଣ ସହ ପ୍ରେମାର୍ଥେ ମଧ୍ୟ ଆସିବେ, ଏବଂ ଅମର ହୋଇ ତପସ୍ୟାଦ୍ୱାରା ବର ପାଇବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆସିବେ।

Verse 77

यक्षविद्याधरगणाः सिद्धगन्धर्वपन्नगाः ॥ मुनयश्च महात्मानस्तपोलब्धाः सहस्रशः ॥

ଯକ୍ଷ ଓ ବିଦ୍ୟାଧରଙ୍କ ଗଣ, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ପନ୍ନଗ (ନାଗ), ଏବଂ ତପସ୍ୟାରେ ଲବ୍ଧି ପାଇଥିବା ସହସ୍ର ସହସ୍ର ମହାତ୍ମା ମୁନିମାନେ (ଉପସ୍ଥିତ/ଆସୁଛନ୍ତି)।

Verse 78

ते बुद्ध्वा त्वद्गतामृद्धिं प्रतप्ताः परमर्ष्यया ॥ तपांसि विविधान्यत्र विविधान्नियमांस्तथा ॥

ତୁମ ପ୍ରାପ୍ତ ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଜାଣି ସେମାନେ ତୀବ୍ର ଇର୍ଷ୍ୟାରେ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ; ଏଠାରେ ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ତପସ୍ୟା ଓ ବିଭିନ୍ନ ନିୟମ-ନିଗ୍ରହ ପାଳନ କରୁଛନ୍ତି।

Verse 79

चर्तुं समभिवाञ्छन्ति सदाभ्यासे वरार्थिनः ॥ वरदं यामभिज्ञाय गिरौ मौञ्जवति स्थितम् ॥

ବର ପ୍ରାର୍ଥୀ ହୋଇ ସେମାନେ ସଦା ଅଭ୍ୟାସ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି; ମୌଞ୍ଜବତ ନାମକ ପର୍ବତରେ ସ୍ଥିତ ବରଦାତାଙ୍କୁ ଜାଣି ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି।

Verse 80

अत्रैते यावदागम्य न मां पश्यन्ति मानवाः ॥ तावदेव त्वितः शीघ्रं गमिष्यामि महामुने ॥

ହେ ମହାମୁନେ, ଏମାନେ ଏଠାକୁ ଆସି ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋତେ ଦେଖୁନାହାନ୍ତି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ ରହିବି; ତାପରେ ଏଠାରୁ ଶୀଘ୍ର ଗମନ କରିବି।

Verse 81

अद्य ते तु मया सर्वे देवा ब्रह्मपुरोगमाः ॥ द्रष्टव्याश्चानुमन्तव्या मत्तोऽनुग्रहकाङ्क्षिणः ॥

କିନ୍ତୁ ଆଜି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ତୁମେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦର୍ଶନ କରିବ; ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେବ, କାରଣ ସେମାନେ ମୋର ଅନୁଗ୍ରହ ଆକାଙ୍କ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।

Verse 82

यथा यत्र च यस्तत्र विधिः सम्यगनुष्ठितः ॥ तत्सर्वं निखिलेनाशु ब्रूहि मे वाग्विदां वर ॥

ସେଠାରେ ବିଧି କିପରି, କେଉଁଠି, ଏବଂ କାହା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ୟକ୍ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଛି—ସେ ସବୁକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ମୋତେ କୁହ, ହେ ବାକ୍ବିଦାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

Verse 83

क्रीडद्भिर्देवमिथुनैर्नृत्यद्भिश्चाप्सरोगणैः ॥ कूजद्भिः शिखिभिर्मत्तैः सेविते च नगोत्तमे ॥

ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପର୍ବତରେ କ୍ରୀଡାରତ ଦିବ୍ୟ ଯୁଗଳ, ନୃତ୍ୟରତ ଅପ୍ସରାଗଣ ଏବଂ କୂଜନ କରୁଥିବା ମତ୍ତ ମୟୂରମାନେ ସେବା କରୁଥିଲେ।

Verse 84

अन्ये देवनिकायाश्च सेवितुं प्रपतन्ति तम् ॥ ततस्त्रेतायुगे काले नन्दी नाम महामुनिः ॥

ଅନ୍ୟ ଦେବନିକାୟମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ଧାଇଯାନ୍ତି। ପରେ ତ୍ରେତାୟୁଗ କାଳରେ ନନ୍ଦୀ ନାମକ ଏକ ମହାମୁନି ଥିଲେ।

Verse 85

प्रादेशमात्रं रुचिरं शतशीर्षं शतोदरम् ॥ सहस्रबाहुचरणं सहस्राक्षिशिरोमुखम् ॥

ସେ ପ୍ରାଦେଶମାତ୍ର ରୁଚିର ରୂପ ଦେଖିଲେ—ଶତ ଶିର, ଶତ ଉଦର; ସହସ୍ର ବାହୁ ଓ ଚରଣ; ଏବଂ ସହସ୍ର ନେତ୍ର, ଶିର ଓ ମୁଖ।

Verse 86

प्रणम्य शिरसा देवं पुनः पुनरवन्दत ॥ ततस्तु भगवान्प्रीतस्तस्मै विप्राय शंकरः ॥

ସେ ଶିର ନମାଇ ଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ପୁନଃ ପୁନଃ ବନ୍ଦନା କଲେ। ତେବେ ପ୍ରୀତ ଭଗବାନ ଶଙ୍କର ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କଲେ।

Verse 87

कोटिजप्येन रुद्राणामाराधनपरस्य च ॥ एतत्तु वचनं श्रुत्वा नन्दिनः स महेश्वरः ॥

ରୁଦ୍ରମନ୍ତ୍ରର କୋଟି ଜପ ଦ୍ୱାରା ଆରାଧନାରେ ନିରତ ଥିବାରୁ। ନନ୍ଦୀ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏହି ବଚନ ଶୁଣି ସେଇ ମହେଶ୍ୱର ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଲେ।

Verse 88

पार्षदानां वरिष्ठस्त्वं मामकानां द्विजोत्तम ॥ नन्दीश्वर इति ख्यातो भविष्यसि न संशयः ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ! ମୋ ପାର୍ଷଦମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ; ନିଶ୍ଚୟ ତୁମେ ‘ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର’ ନାମେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେବ।

Verse 89

त्वयि तुष्टे ह्यहं तुष्टः कुपिते कुपितस्त्वहम् ॥ त्वत्तः प्रियतरो नास्ति ममान्यो द्विजपुंगव ॥

ତୁମେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ମୁଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ; ତୁମେ କୁପିତ ହେଲେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ କୁପିତ। ହେ ଦ୍ୱିଜପୁଙ୍ଗବ! ତୁମଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରିୟ ମୋ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କେହି ନାହିଁ।

Verse 90

अभिप्रायं च सर्वेषां जानामि द्विजसत्तम ॥ अनुगुह्य वरैस्तैश्च तत्रैवान्तरधीयत ॥

ହେ ଦ୍ୱିଜସତ୍ତମ! ମୁଁ ସମସ୍ତଙ୍କର ଅଭିପ୍ରାୟ ଜାଣେ। ସେହି ବରମାନେ ଦେଇ ଅନୁଗ୍ରହ କରି ସେ ତଥାଏବ ଅନ୍ତର୍ଧାନ ହେଲେ।