Opening the text

Saṅgama-māhātmya, Preta-vimocana, Śravaṇa-dvādaśī-vrata-vidhi (Vāmana-pūjā)
Ritual-Manual (Vrata) + Ethical-Discourse (Social Conduct) + Sacred Geography (Tīrtha-māhātmya)
Varāha przedstawia ten rozdział jako naukę, że saṅgama (wyzwisko rzeczne) oczyszcza nawet ciężkie grzechy. W ramach tej nauki zdyscyplinowany brāhmaṇa Mahān, wędrując do Mathury w podróży tīrtha, spotyka pięciu przerażających pretas w ciernistym pustkowiu. Przez dialog poznaje ich imiona i karmiczne przyczyny ich postaci, i pyta, co ich podtrzymuje; oni odpowiadają, że żywią się nieczystością i trzymają się domów zaniedbujących rytuał, zwłaszcza tam, gdzie nie czci się guru i składa ofiary bez właściwej reguły. Mahān następnie wykładą postępowanie i praktyki, które zapobiegają narodzinom jako preta, i wymienia czyny, które je powodują. W końcu przepisuje lekarstwo: kąpiel w saṅgamie Sarasvatī, Yamunā i odprawienie vraty Śravaṇa-dvādaśī z czcią Vāmany, darami (dāna) i homą. Opowieść kończy się boskimi znakami i wyzwoleniem pretas, ukazując praktykę tīrtha jako naprawę moralno-społeczną i domyślną etykę utrzymywania uporządkowanych relacji między ludźmi a ziemią.
Verse 1
श्रीवराह उवाच॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि महापातकनाशनम्॥ सङ्गमस्य प्रभावं हि पापिनामपि मुक्तिदम्॥
Śri Waraha rzekł: Ponownie wyłożę coś innego, zniszczenie wielkich występków: mianowicie potęgę sangamy (złączenia), która daje wyzwolenie nawet grzesznikom.
Verse 2
अत्रैव श्रूयते पूर्वं ब्राह्मणः संशितव्रतः॥ महानामेति विख्यातः स्थितोऽसौ वनमाश्रितः॥
Tu właśnie słyszy się od dawnych czasów: był pewien bramin o zdyscyplinowanych ślubach, słynny pod imieniem Mahanama, który tam przebywał, mając schronienie w lesie.
Verse 3
स्वाध्याययुक्तो होमे च नित्ययुक्तः स योगवित्॥ जपहोमपरो नित्यं स्वकालं क्षपते च सः॥
Zajęty swadhjają (studiem recytacji) i homą (ofiarami ogniowymi), zawsze zdyscyplinowany i biegły w jodze, był nieustannie oddany dżapie i homie, i spędzał swój czas zgodnie z właściwymi godzinami.
Verse 4
एवं कर्माणि कुर्वन्स ब्रह्मलोकजिगीषया॥ बहून्यब्दान्यतीतानि ब्राह्मणस्य वने तदा॥
Tak więc, wykonując swoje obrzędy w ten sposób z aspiracją do osiągnięcia Brahmaloki, minęło wiele lat dla tego bramina wtedy, w lesie.
Verse 5
तस्य बुद्धिरियं जाता तीर्थाभिगमनं प्रति॥ पुनस्तीर्थजलैरेतत्क्षालयामि कलेवरम्॥
Pojawiła się w nim ta myśl, skierowana ku udaniu się do tirth: "Ponownie, wodami tirth, obmyję to ciało."
Verse 6
प्रयातो विधिवत्साक्षात् सूर्यस्योदयणं प्रति ॥ असिकुण्डादितः कृत्वा दक्षिणां कोटिकां ततः
Wyruszywszy zgodnie z przepisanym porządkiem rytualnym, udał się prosto w stronę miejsca wschodu Słońca; począwszy od Asikuṇḍy, odbył następnie południowy obchód świętej ścieżki.
Verse 7
तथा चोत्तरकोट्यां तु तथा मन्माथुरं च यत् ॥ क्रमेण सर्वतीर्थानि स्नात्वा मामपि पुष्करम्
Podobnie na północnym punkcie zwrotnym, i podobnie w tym, co dotyczy mojej Mathury - po dokonaniu kąpieli, w kolejności, we wszystkich świętych tīrthach, postanowił wykąpać się również we mnie, Puṣkarze.
Verse 8
गत्वा सर्वाणि तीर्थानि स्नात्वा पूतो भवाम्यहम् ॥ इति कृत्वा मथुराया निर्जगामाथ स द्विजः
Udawszy się do wszystkich świętych tīrthów i wykąpawszy się tam, stanę się oczyszczony. Tak postanowiwszy, ten dwukrotny człowiek wyruszył następnie z Mathury.
Verse 9
कृतपूजानमस्कारः अध्वानं प्रत्यपद्यत ॥ अध्वप्रपन्नो ह्यदृशत्पञ्चप्रेतान्सुभीषणान्
Po odprawieniu kultu i złożeniu pokłonów, ruszył w drogę; idąc ścieżką, ujrzał pięć niezwykle przerażających pretów.
Verse 10
ईषदुत्त्रस्तहृदयस्तिष्ठदुन्मील्य चक्षुषी ॥ आलम्ब्य स ततो धैर्यं त्रासमुत्सृज्य दूरतः
Z sercem nieco wzburzonym, stanął w miejscu i otworzył oczy; następnie, odzyskawszy odwagę, odrzucił lęk i zachował dystans.
Verse 11
पप्रच्छ मधुरालापः के यूयं रौद्रमूर्त्तयः ॥ भवन्तः कर्मणा केन दुष्कृतेन भयावहाः
Przemawiając łagodnie, zapytał: Kim jesteście, o straszliwych postaciach? Jakim czynem, jakim złym uczynkiem staliście się tak budzący trwogę?
Verse 12
एकस्थानात्सदा यूयं प्रस्थिताः कुत्र वा सदा ॥ प्रेता ऊचुः ॥ क्षुत्पिपासातुरा नित्यं बहुदुःखसमन्विताः
Z jednego miejsca zawsze wyruszacie, dokąd właściwie ciągle zdążacie? Prety rzekły: Jesteśmy nieustannie dręczeni głodem i pragnieniem, obarczeni wieloma cierpieniami.
Verse 13
दुर्बुद्ध्या च वृताः सर्वे हीनज्ञानाः विचेतसः ॥ न जानीमो दिशं काचिद्विदिशं चापि चाध्वनि
Wszyscy jesteśmy ogarnięci błędnym osądem, ubodzy w zrozumienie, o zamąconym umyśle. Nie znamy żadnego kierunku, ani nawet bocznych ścieżek, wędrując po drodze.
Verse 14
नान्तरिक्षं महीम् चापि जानीमो दिवसं तथा ॥ यदेतद्दुःखमापन्नं सुखोदर्कफलं भवेत्
Nie znamy nawet nieba ani ziemi; nie znamy również dnia. Niech to cierpienie, które nas spotkało, przyniesie owoc, którego późniejszym skutkiem będzie szczęście.
Verse 15
अप्रकाममिदं भाति भास्करोदयणं प्रति ॥ अहं पर्युषितो नाम परः सूचिमुखस्ततः
To ukazuje się nam bez ulgi, gdy zwracamy się ku wschodowi Słońca. Nazywam się Paryuṣita; drugi zaś to Sūcīmukha.
Verse 16
शीघ्रगो रोधकश्चैव पञ्चमो लेखकस्तथा ॥ ब्राह्मण उवाच ॥ प्रेतानां कर्मजातानां नाम्नां वै सम्भवः कुतः
Brahmana rzekł: 'Są Śīghraga, Rodhaka i podobnie piąty zwany Lekhaka. Skąd pochodzi źródło imion pretów, imion zrodzonych z ich czynów?'
Verse 17
किं तत्कारणमेतद्धि यूयं सर्वे सनामकाः ॥ प्रेत उवाच ॥ अहं स्वादु सदाश्नामि दद्मि पर्युषितं द्विजे
'Jaka jest przyczyna tego, że wy wszyscy nosicie takie imiona?' Pret rzekł: 'Ja zawsze spożywam to, co smaczne, lecz daję braminowi pożywienie, które stało się czerstwym.'
Verse 18
एतत्कारणमुद्दिश्य नाम पर्युषितं द्विज ॥ सूचिता बहवोऽनेन विप्राश्चान्नादिकाङ्क्षिणः
Z tej przyczyny, o braminie, otrzymałem imię Paryuṣita. Przez to wielu braminów, pragnących pożywienia i tym podobnych rzeczy, zostało wprowadzonych w błąd.
Verse 19
एतत्कारणमुद्दिश्य शीघ्रगस्तेन शोच्यते ॥ एको गृहस्य मध्ये तु भुङ्क्ते द्विजभयेन हि
Z tej przyczyny jest on zatem nazywany Śīghraga. Albowiem z bojaźni przed braminem spożywa on posiłek samotnie, wewnątrz domu.
Verse 20
समारुह्योद्विग्नमना रोधकस्तेन शोच्यते ॥ मौनेनापि स्थितो नित्यं याचितोऽपि लिखेन्महीम्
Wspiąwszy się, z niespokojnym umysłem, jest zatem nazywany Rodhaka. Nawet stojąc ciągle w milczeniu, nawet gdy go proszono, jedynie kreśliłby na ziemi.
Verse 21
अस्माकमपि पापिष्ठो लेखकस्तेन नाम वै ॥ मदेन लेखकॊ याति रोधकस्तु ह्यवाक्छिराः
Nawet pośród nas najbardziej grzeszny jest ten zwany Lekhaka; istotnie, z tego właśnie powodu nosi to imię. Pisarz kroczy jakby pijany pychą, podczas gdy Rodhaka porusza się z głową pochyloną w dół.
Verse 22
शीघ्रगः पङ्गुतां प्राप्तः परं सूचिमुखस्ततः ॥ उषितः केवलग्रीवो लम्बौष्ठो वै महोदरः
Śīghraga popadł w kalectwo; wtedy inny staje się o twarzy igły. Inny jest Uṣita, jakby posiadał tylko szyję; inny ma grube wargi; i istotnie, inny ma wielki brzuch.
Verse 23
बृहद्वृषणशुष्काङ्गः पापादेव प्रजायते ॥ एतत्ते सर्वमाख्यातमात्मवृत्तान्त सम्भवम्
Ten o powiększonych jądrach i uschniętych członkach rodzi się jedynie z grzechu. Wszystko to zostało ci opowiedziane, powstałe z opowieści o naszym własnym postępowaniu.
Verse 24
यदि ते श्रवणे श्रद्धा पृच्छ चान्यद्यदिच्छसि ॥ ब्राह्मण उवाच ॥ ये जीवा भुवि तिष्ठन्ति सर्व आहारजीविनः
Jeśli masz wiarę w słuchanie tego, pytaj również o cokolwiek innego, czego pragniesz. Brahmana rzekł: 'Istoty, które przebywają na ziemi, wszystkie żywią się pożywieniem.'
Verse 25
युष्माकमपि चाहारं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ प्रेता ऊचुः ॥ शृणु चाहारमस्माकं सर्वभूतदयापर
Pragnę usłyszeć, w prawdzie, również o waszym pożywieniu. Pretowie rzekli: 'Słuchaj o naszym utrzymaniu, o ty, który jesteś oddany współczuciu dla wszystkich istot.'
Verse 26
यच्छ्रुत्वा निन्दसे नित्यं भूयो भूयश्च नित्यशः ॥ श्लेष्ममूत्रपुरीषेण योषितां च समन्ततः
Usłyszawszy takie rzeczy, nieustannie ganisz, powtórnie i powtórnie, ciągle, mówiąc wszędzie o kobietach w kategoriach flegmy, moczu i kału.
Verse 27
गृहाणि त्यक्तशौचानि प्रेता भुञ्जन्ति तत्र वै ॥ बलिमन्त्रविहीनानि दानहीनानि यानि च
W domach, gdzie czystość została porzucona, pretas rzeczywiście tam spożywają, szczególnie tam, gdzie brakuje ofiar i mantr, oraz gdzie brakuje czynów dawania.
Verse 28
नित्यं च कलहो यत्र प्रेता भुञ्जन्ति तत्र वै ॥ अपात्रे प्रतिदत्तानि विधिहीनानि यानि च ॥ निन्दितानां द्विजातीनां जुगुप्सितकुलोद्भवे
Gdzie panuje ciągła kłótnia, pretas rzeczywiście tam spożywają; podobnie spożywają to, co dane niegodnemu odbiorcy, i to, co dane bez właściwej procedury, oraz to, co dane napiętnowanym dwukrotnie urodzonym, pochodzącym z pogardzanego rodu.
Verse 29
जातानां विहितानां च दुष्कृतं कर्म कुर्वताम् ॥ तेभ्यो दत्तं तदस्माकमुपतिष्ठति भोजने
Dla tych, którzy choć należycie urodzeni i zgodnie z nakazami, popełniają złe czyny, to, co im dane, staje się dla nas (pretas) obecne jako pokarm.
Verse 30
एतत्पापतरं चान्यद्भोजनं दुष्टकर्मिणाम् ॥ निर्विण्णाः प्रेतभावेन पृच्छामः सुदृढव्रत
I jest jeszcze inna sprawa: 'pokarm' złoczyńców jest jeszcze bardziej grzeszny. Znużeni stanem bycia pretą, pytamy cię, o niezachwiany w ślubach.
Verse 31
प्रेतो यथा न भवति तथा ब्रूहि तपोधन ॥ ब्राह्मण उवाच ॥ एकरात्रत्रिरात्रेण कृच्छ्रचान्द्रायणादिभिः
Powiedz, jak się nie staje pretą, o skarbie ascezy. Bramin rzekł: Przez praktyki takie jak jednonocne i trójnocne pokuty, przez kṛcchrę, przez cāndrāyaṇę i tym podobne
Verse 32
व्रतैरभ्युद्यतः पूतो न प्रेतो जायते नरः ॥ मिष्टान्नपानदाता च सततं श्रद्धयान्वितः
Osoba oczyszczona i gorliwie oddana ślubom nie staje się pretą; podobnie ten, kto nieustannie, z wiarą, daje słodkie jedzenie i napoje, nie staje się pretą.
Verse 33
यतीनां पूजको नित्यं न प्रेतो जायते नरः ॥ त्रीणद्भिः पञ्च चैकेन वा प्रतिनित्यं तु पोषयेत्
Kto regularnie czci yatis (ascetów), nie staje się pretą. I powinno się codziennie żywić innych trzema, lub pięcioma, lub nawet jedną porcją.
Verse 34
सर्वभूतदयालुश्च न प्रेतो जायते नरः ॥ देवातिथिषु पूजासु गुरुपूजासु नित्यशः
A osoba współczująca wszystkim istotom nie staje się pretą, ta, która nieustannie oddaje się czczeniu bóstw i gości oraz czczeniu nauczycieli.
Verse 35
रतो वै पितृपूजायां न प्रेतो जायते नरः ॥ जितक्रोधो ह्यमात्सर्यस्तृष्णासङ्गविवर्जितः
Osoba oddana czczeniu przodków nie staje się pretą; podobnie ten, kto zwyciężył gniew, jest wolny od zawiści i pozbawiony pragnienia oraz przywiązania.
Verse 36
क्षमा-युक्तो दान-शीलो न प्रेतो जायते नरः ॥ एकादशीं सितां कृष्णां सप्तमीं वा चतुर्दशीम् ॥
Człowiek obdarzony wyrozumiałością i oddany dawaniu nie odradza się jako preta. Przez przestrzeganie jedenastego tithi, czy to w jasnej, czy ciemnej połowie miesiąca, albo siódmego, albo czternastego
Verse 37
देवांश्च वन्दते नित्यं न प्रेतो जायते हि सः ॥ प्रेता ऊचुः ॥ त्वत्तस्तच्छ्रुतमस्माभिर्यो न प्रेतोऽभिजायते ॥
A ten, kto regularnie czci bogów, zaprawdę nie odradza się jako preta. Pretowie rzekli: "Od ciebie usłyszeliśmy, że nie odradza się jako preta, "
Verse 38
प्रेतस्तु जायते केन तद्वद त्वं महामुने ॥ विप्र उवाच ॥ शूद्रान्नेन तु भुक्तेन ब्राह्मणो म्रियते यदि ॥
"Lecz z jakiego powodu staje się preta? Powiedz nam to, o wielki mędrcze." Bramin rzekł: "Jeśli bramin umiera po spożyciu pożywienia należącego do Śudry, "
Verse 39
तेनैव चोदरस्थेन स प्रेतो जायते ध्रुवम् ॥ नग्नकापालिपाषण्डसङ्गतासनभोजनैः ॥
Przez to samo pożywienie pozostające w jego brzuchu, z pewnością staje się preta; podobnie przez stowarzyszenie z nagimi ascetami, noszącymi czaszki praktykującymi i grupami heterodoksyjnymi, przez zasiadanie i spożywanie posiłków w ich towarzystwie.
Verse 40
मनुष्यः प्रेततां याति स्पर्शेन सुतरां तथा ॥ पूर्वपुण्यं विनश्येत् तु प्रेतो भवति नित्यशः ॥
Człowiek popada w stan prety, tym bardziej przez taki kontakt; a jego dawne zasługi ulegają zniszczeniu, staje się preta nieustannie.
Verse 41
पाषण्डाश्रमसंस्थश्च मद्यपः पारदारिकः ॥ वृथा-मांसरतो नित्यं स च प्रेतोऽभिजायते ॥
Kto przebywa w aśramie pāṣaṇḍy, pije trunki odurzające, cudzołoży i kto bez celu stale oddaje się jedzeniu mięsa, ten również odradza się jako preta.
Verse 42
देवस्वं ब्राह्मणस्वं च गुरोर्द्रव्यं हरेत्तु यः ॥ कन्यां ददाति शुल्केन स च प्रेतोऽभिजायते ॥
Kto kradnie własność należącą do bóstwa, należącą do bramina lub mienie nauczyciela; oraz kto wydaje pannę za mąż za opłatą, ten również odradza się jako preta.
Verse 43
मातरं पितरं भ्रातृभगिन्यौ च स्त्रियं सुतम् ॥ अदुष्टान्यस्त्यजेत्सोऽपि प्रेतो भवति च ध्रुवम् ॥
Kto porzuca matkę, ojca, brata, siostrę, żonę lub dziecko, choć nie zawinili, ten również z pewnością staje się pretą.
Verse 44
अयाज्ययाजनाच्चैव याज्यानां परिवर्जनात् ॥ रतो वा शूद्रसेवायां स प्रेतो जायते नरः ॥
Również przez odprawianie rytuałów dla tego, dla kogo nie należy ich odprawiać, oraz przez zaniedbywanie tych, dla których należy odprawiać; albo przez oddawanie się służbie na rzecz Śudrów, tak człowiek staje się pretą.
Verse 45
ब्रह्महा च कृतघ्नश्च गोग्घ्नो वै पञ्चपातकी ॥ भूमिकन्यापहर्ता च स प्रेतो जायते नरः ॥
Zabójca bramina, człowiek niewdzięczny, zabójca krowy, zaprawdę winny pięciu wielkich grzechów, oraz kto porywa ziemię lub pannę: taka osoba staje się pretą.
Verse 46
असद्भ्यः प्रतिगृह्णाति नास्तिकेभ्यो विशेषतः ॥ स पापो जायते प्रेत आहारादिविवर्जितः ॥
Kto przyjmuje dary lub wsparcie od niegodziwych, zwłaszcza od niewiernych, ten staje się grzeszny; taka osoba rodzi się jako preta, pozbawiona pożywienia i innych niezbędnych rzeczy.
Verse 47
प्रेताः ऊचुः ॥ ये एतत्कर्म कुर्वन्ति मूढा अधर्मपरायणाः ॥ विरुद्धकारिणः पापास्तेषां काञ्चिद्गतिं वद ॥
Preta rzekli: "Ci omamieni ludzie, którzy dokonują takich czynów, oddani adharmie, działający wbrew prawemu postępowaniu i grzeszni, powiedz nam, jaki los ich czeka."
Verse 48
ब्राह्मण उवाच ॥ ये धर्मविमुखा मूढा दयादानविवर्जिताः ॥ तेषां गतिर्भवेदेका मथुरायान्तु सङ्गमे ॥
Brahmana rzekł: "Dla tych omamionych ludzi, którzy odwracają się od dharmy i są pozbawieni współczucia oraz jałmużny, istnieje jedna wskazana droga: powinni udać się do złączenia rzek w Mathurze."
Verse 49
श्रवणद्वादशीयोगे मासि भाद्रपदे तथा ॥ वामनं तत्र देवं तु पूजयेज्जुहुयात्तथा ॥
W miesiącu Bhadrapada, gdy nakszatra Śrawana zbiega się z Dwadaśi, należy czcić tam bóstwo Wamanę i podobnie składać ofiary do świętego ognia.
Verse 50
सुवर्णमन्नं वस्त्रं च छत्रोपानत्सुसंयुतम् ॥ तत्र स्नातो पितॄंस्तर्प्य दत्त्वा करकमेव च ॥
Złoto, pożywienie i odzież wraz z parasolem i obuwiem mają być ofiarowane. Po dokonaniu tam kąpieli należy zadowolić przodków ofiarami z wylewów i dać także dzban wodny.
Verse 51
न ते प्रेता भविष्यन्ति मार्गस्थो यो नमस्यते ॥ विमानवरमारुह्य विष्णुलोकं स गच्छति ॥
Ci, którzy będąc na drodze, oddają pokłon, nie staną się pretami; wstępując na najwspanialszy niebiański pojazd, udają się do świata Wisznu.
Verse 52
तत्र तीर्थे नरः स्नातो हृष्टपुष्टो यथाश्रुतः ॥ ध्यातश्च कीर्त्तितो वापि तेन गङ्गावगाहिताः ॥
Człowiek, który kąpie się w tym tirtha, staje się radosny i wzmocniony, jak głosi tradycja; nawet przez medytację nad nim lub wysławianie go, dzięki tej zasłudze jest tak, jakby się kąpał w Gangesie.
Verse 53
तीर्थस्यैव तु माहात्म्यं प्रेतो भूत्वा शृणोति यः ॥ तस्याक्षयपदं विष्णोर्भवतीति मया श्रुतम् ॥
Ktokolwiek, nawet będąc pretą, usłyszy o wielkości tego tirtha, dla tej osoby, jak słyszałem, powstaje niezniszczalny stan związany z Wisznu.
Verse 54
प्रेताः ऊचुः ॥ अस्माकं वद कल्याण व्रतस्यास्य विधिं परम् ॥ येन वै क्रियमाणेन प्रेतत्वात्तु विमुच्यते ॥
Preta rzekli: "O dobroczyńco, powiedz nam najwyższą procedurę tej ślubnej praktyki, przez której wypełnienie uwalnia się od stanu bycia pretą."
Verse 55
वसिष्ठेन महाभागाः शृणुध्वं कथयाम्यहम् ॥ प्रेतानां मोक्षणं पुण्यं गतिप्रवरदायकम् ॥
"O szczęśliwi, słuchajcie; opowiem to, czego nauczył Wasisztha: zasłużony sposób uwolnienia pretów, dający najwspanialszy los."
Verse 56
मासि भाद्रपदे शुद्धा द्वादशी श्रवणान्विता ॥ तस्यां दत्तं हुतं स्नानं सर्वं लक्षगुणं भवेत् ॥
W miesiącu Bhādrapada, gdy czysta Dvādaśī łączy się z konstelacją Śravaṇa, cokolwiek zostanie dane jako jałmużna, ofiarowane w świętym ogniu lub wykonane jako rytualna kąpiel w tym dniu, staje się stokroć tysiąckrotnie skuteczniejszym.
Verse 57
सङ्गमे च पुनः स्नात्वा पूजयित्वा तु वामनम् ॥ कलशं विधिना दत्त्वा तस्य पुण्यफलṃ शृणु ॥
A po ponownym obmyciu się w świętym zbiegu rzek i oddaniu czci Vāmanie, po ofiarowaniu naczynia z wodą zgodnie z zasadami, posłuchaj o zasłużonym owocu tego czynu.
Verse 58
कपिलानां शतं दत्त्वा हिरण्योपस्कराञ्चितम् ॥ तेन यत्फलमाप्नोति तद्द्वादश्यामखण्डितम् ॥
Po ofiarowaniu stu kapilā, płowożółtych krów, przyozdobionych złotem i wyposażonych we właściwe rynsztunki, jaki owoc się przez to osiąga, taki otrzymuje się w pełni, niezmniejszony na tej Dvādaśī.
Verse 59
ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो ब्राह्मणो वेदपारगः ॥ जातिस्मरो महायोगी मोक्षमार्गपरायणः ॥
Następnie, po upadku z niebios, brāhmaṇa znający Wedy stał się tym, który pamiętał poprzednie narodziny, wielkim joginem, oddanym ścieżce wyzwolenia.
Verse 60
ध्यानयुक्तेन भावेन मुक्तो यात्यपुनर्भवम् ॥ कनकं च सुसंपीतं सान्नं रत्नसमन्वितम् ॥
Wyzwolony przez usposobienie połączone z medytacją, udaje się do stanu braku ponownych narodzin. I jest tam złoto, dobrze przygotowany pokarm oraz to, co jest połączone z klejnotami.
Verse 61
यथालाभोपपन्नेन सौवर्णो वामनः कृतः ॥ उपानच्छत्रसंयुक्तो विधिमन्त्रपुरःसरः ॥
Złoty wizerunek Vāmany ma być wykonany stosownie do swoich możliwości; powinien być zaopatrzony w sandały i parasol, a przepisany obrządek ma być wykonany z mantrami na pierwszym miejscu, w należytym porządku.
Verse 62
राक्षसत्वं न गच्छेत्तु श्रवणद्वादशीव्रतात् ॥ स्वर्गे च वसते तावद्यावदिन्द्राश्चतुर्दश ॥
Dzięki obserwancji Śravaṇa-Dvādaśī nie popada się w stan rākṣasy; i przebywa się w niebiosach tak długo, jak trwają czternastu Indrowie.
Verse 63
कृत्वा च विधिवत्तस्य स्नानपूजादिकं नरः ॥ मन्त्रैस्तथाविधैर्होमैर्ब्राह्मणं चोपपादयेत् ॥
A człowiek, po należytym wykonaniu obmycia, czci i pokrewnych czynności, powinien również odpowiednio uczcić brāhmaṇę poprzez takie odpowiednie mantry i ofiary ogniowe.
Verse 64
(आवाहनम्) यत्त्वं नक्षत्ररूपेण द्वादश्यां नभसि स्थितः ॥ तन्नक्षत्रमहं वन्दे मनोवाञ्छितसिद्धये ॥
(Wezwanie) Ponieważ przebywasz na niebie w Dvādaśī w postaci nakṣatry, oddaję cześć tej nakṣatrze dla osiągnięcia tego, co jest pożądane w sercu.
Verse 65
( नक्षत्रम् ) नमः कमलनाभाय कमलालय केशव ॥ ( स्नानम् ) अमूर्त्ते सर्वतोव्यापिन् नारायण नमोऽस्तु ते ॥
(Pozdrowienie nakṣatry) Cześć Keśavie, temu o lotosowym pępku, siedzibie Lakṣmī. (Pozdrowienie kąpieli) O Nārāyaṇa, bezkształtny i wszechprzenikający, cześć niech będzie Tobie.
Verse 66
सर्वव्यापिञ्जगद्योनॆ नमः सर्वमयाच्युत ॥ (पूजा) श्रवणद्वादशीयोगे पूजां गृहीष्व केशव
Pokłon wszechprzenikającemu źródłu świata, Acyucie, który jest wszystkim. O Keśawo, przyjmij ten akt czci w czasie połączenia Śravaṇy i Dwādaśī.
Verse 67
धूपोऽयं देवदेवेश शङ्खचक्रगदाधर ॥ (धूपम्) अच्युतानन्त गोविन्द वासुदेव नमोऽस्तु ते
To jest kadzidło, o Panie bogów, niosący konchę, dysk i maczugę. O Acyuto, Ananto, Gowindo, Wāsudewo - niech będzie ci pokłon.
Verse 68
तेजसा सर्वलोकाश्च विवृताः सन्तु तेऽव्ययाः ॥ (दीपम्) त्वं हि सर्वगतं तेजो जनार्दन नमोऽस्तु ते
Niech twoim blaskiem, o Niezniszczalny, wszystkie światy zostaną objawione. Tyś jest bowiem wszechprzenikającym światłem, o Dżanārdano; niech będzie ci pokłon.
Verse 69
अदितेर्गर्भमाधाय वैरोचनिशमाय च ॥ त्रिभिः क्रमैर् जिताः लोकाः वामनाय नमोऽस्तु ते
Wszedłszy w łono Aditi i dla ukojenia rodu Wirocany, światy zostały zdobyte trzema krokami. Niech będzie pokłon Wāmanie.
Verse 70
(नैवेद्यम्) देवानां सम्मतश्चापि योगिनां परमां गतिः ॥ जलशायी जगद्योनॆ अर्घ्यं मे प्रति गृह्यताम्
Jesteś uznany wśród bogów i najwyższym celem joginów. O Dżalaśāyī, źródło świata - niech moja ofiara arghya zostanie przyjęta.
Verse 71
(अर्घ्यम्) हव्यभुग्घव्यकर्त्ता त्वं होता हव्यं त्वमेव च ॥ सर्वमूर्त्ते जगद्योनॆ नमस्ते केशवाय च
Tyś jest spożywającym ofiarę i twórcą ofiary; tyś jest kapłanem Hotṛ, i ty sam jesteś ofiarą. O ucieleśnienie wszystkich form, źródło świata - pokłon tobie i Keśawie.
Verse 72
(इति स्वाहा होमः) हिरण्यं अन्नं त्वं देव जलवस्त्रमयो भवान् ॥ (दक्षिणाम्) उपानच्छत्रदानेन प्रीतो भव जनार्दन
Tyś jest złotem; tyś jest pokarmem, o Boże; tyś jest wodą i szatą. O Dżanārdano, bądź zadowolony z daru obuwia i parasola.
Verse 73
(वामनस्तुतिम्) अन्नं प्रजापतिर् विष्णुरुद्रचन्द्रेन्द्रभास्कराः ॥ अन्नं त्वष्टा यमोऽग्निश्च पापं हरतु मेऽव्ययः
Pokarm jest Prajāpatim; pokarm jest Wiśnu; pokarm jest Rudrą, Księżycem, Indrą i Słońcem. Pokarm jest Twaṣṭṛ, Jamą i Agnim - niech Niezniszczalny usunie moje występki.
Verse 74
(करकदानम्) वामनो बुद्धिदाता च द्रवस्थो वामनः स्वयम् ॥ वामनस्तारकोभाभ्यां वामनाय नमोऽस्तु ये
Wāmana jest dawcą zrozumienia, i Wāmana sam przebywa w cieczy. Z prowadzącym blaskiem Wāmany - niech będzie pokłon Wāmanie.
Verse 75
(यजमानः) वामनं प्रतिगृह्णामि वामनो मे प्रयच्छति ॥ वामनस्तारकोभाभ्यां वामनाय नमो नमः
Przyjmuję Wāmanę; Wāmana mi daje. Z prowadzącym blaskiem Wāmany - pokłon, pokłon Wāmanie.
Verse 76
द्विजः प्रतिग्रहीता कपिलाङ्गेषु तिष्ठन्ति भुवनानि चतुर्दश ॥ दत्त्वा कामदुघां लोकाः भवन्ति सफलाः नृणाम् ॥
Czternaście światów mówi się, że przebywa w członkach płowej krowy; a gdy ktoś ofiarowuje krowę spełniającą życzenia, światy, a mianowicie cele życiowe i przeznaczenia, stają się owocne dla ludzi.
Verse 77
गोदानं मम पापच्छिदे तुभ्यं देवगर्भ सुपूजित ॥ मया विसर्जितो देव स्थानमन्यदलङ्कुरु ॥
Ten dar krowy ofiarowuję tobie, o usuwający moje grzechy, o z boskiego łona, należycie czczony. Wypuszczony przeze mnie, o Panie, przyozdób inne mieszkanie.
Verse 78
विसर्जनम् एवं विद्वांस्तु द्वादश्यां यो नरः श्रद्धयान्वितः ॥ यत्र तत्र नभस्ये तु कृत्वा फलमवाप्नुयात् ॥
Tak uczony człowiek, który wykonuje obrzęd wypuszczenia dwunastego dnia księżycowego z wiarą, gdziekolwiek by to było, w miesiącu Nabhasja, osiąga jego owoc.
Verse 79
ब्राह्मण उवाच ॥ यस्तु सारस्वते तीर्थे यमुनायाश्च सङ्गमे ॥ करोति विधिनानेन तस्य पुण्यं शतोत्तरम् ॥
Brahmana rzekł: Ktokolwiek przy świętym brodzie Saraswati i przy złączeniu Jamuny wykonuje obrzęd według tej procedury, jego zasługa staje się powiększona stokrotnie i więcej.
Verse 80
मयापि श्रद्धया चैतत्कालं तीर्थस्य सेवनम् ॥ क्षेत्रसंन्यासरूपेण कृतभक्तिसमन्वितम् ॥
Ja również z wiarą służyłem świętemu brodowi przez ten okres czasu, podejmując to w formie wyrzeczenia w świętym miejscu, połączonego z nabożeństwem.
Verse 81
येन यूयं न शक्ता मां बाधितुं पापकर्मिणः ॥ श्रवणद्वादशीयोगे व्रतं तिथिसमन्वितम् ॥
Przez to wy, sprawcy grzesznych czynów, nie jesteście w stanie mnie dręczyć: to ślub połączony ze złączeniem Śrawana-dwadasi, któremu towarzyszy właściwy tithi, dzień księżycowy.
Verse 82
श्रवणाद्वो गतिः साक्षात्साधु लक्ष्यामि चाधुना ॥ श्रीवराह उवाच ॥ एवं ब्रुवति विप्रे तु आकाशे दुन्दुभिस्वनः ॥ पुष्पवृष्टिर्भुव्यपतद्देवैर्मुक्ता सहस्रशः ॥
Przez słuchanie tego wasze przejście do wyższego stanu jest natychmiastowe; dobrze, teraz będę to obserwował. Śri Waraha rzekł: Gdy brahmana tak mówił, w niebie powstał dźwięk bębna, i deszcz kwiatów spadł na ziemię, wypuszczony przez bogów tysiącami.
Verse 83
प्रेतानां तु विमानानि आगतानि समन्ततः ॥ देवदूत उवाचेदं प्रेतानां शृण्वतां तदा ॥
Wtedy dla pretów przybyły z wszystkich kierunków niebiańskie pojazdy, wimany. Boski posłaniec wyrzekł te słowa, gdy prety słuchały.
Verse 84
अस्य विप्रस्य सम्भाषात्पुण्यसत्कीर्तितेन च ॥ प्रेतभावविमुक्ताः स्थ तीर्थस्य श्रवणादपि ॥
Przez rozmowę z tym brahmaną i przez właściwe opowiadanie zasłużonych tematów jesteście uwolnieni od stanu bycia pretami, nawet przez słuchanie opowieści o tirtha.
Verse 85
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सतां सम्भाषणं वरम् ॥ कर्तव्यस्तीर्थभावश्च व्रतभावश्च मानसे ॥
Dlatego z każdym wysiłkiem rozmowa z cnotliwymi jest najlepsza; i w umyśle należy pielęgnować nastawienie ku tirtha, świętemu miejscu, i nastawienie ku wracie, etycznemu ślubowi.
Verse 86
तीर्थाभिषेकिपुरुषाद्यथा तेषां दुरात्मनाम् ॥ प्रेतानामक्षयः स्वर्गः सरस्वत्याश्च सङ्गमात्
Dla tych przewrotnych dusz, które stają się 'pretami', złączenie rzeki Saraswati daje niezniszczalne niebo, tak jak dla człowieka oczyszczonego przez rytualną kąpiel w świętym brodzie.
Verse 87
प्राप्तं तीर्थप्रभावस्य श्रवणान्मुक्तिदं फलम् ॥ तिलकं सर्वधर्माणां पञ्चप्रेतत्वमुक्तिदम्
Przez słuchanie o mocy świętego brodu zyskuje się owoc dający wyzwolenie; jest on 'tilaką' - znakiem koronnym - wszystkich dharm i daje uwolnienie od pięciokrotnego stanu 'prety'.
Verse 88
यः पठेत्परया भक्त्या शृणुयाद्भक्तितत्परः ॥ करोति श्रद्धया युक्तो न प्रेतो जायते नरः
Ktokolwiek recytuje z najwyższą pobożnością lub słucha z nabożeństwem jako swoim ślubem i działa obdarzony wiarą - taka osoba nie rodzi się jako 'preta'.
Verse 89
पिशाचसंज्ञकं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ॥ यस्य श्रवणमात्रेण न प्रेतो जायते नरः
Istnieje święty bród nazwany 'Piśaća-saṃdźńaka', słynny w trzech światach; przez samo słyszenie o nim człowiek nie rodzi się jako 'preta'.
Verse 90
अरण्ये कण्टकवृते निर्जने शब्दवर्जिते ॥ तान्दृष्ट्वा विकृताकारानतितीव्रभयङ्करान्
W lesie pokrytym cierniami - samotnym i pozbawionym dźwięku - ujrzawszy te istoty o zniekształconych formach, niezwykle przerażające,...
Verse 91
एतत्कारणमुद्दिश्य परः सूचীমुखस्ततः ॥ समर्थितो द्विजेनैव शीघ्रं याति यतो हि सः
Aby wskazać przyczynę tego, ten drugi - Sūcīmukha - ponaglany przez bramina, podąża szybko; dlatego właśnie wędruje.
Verse 92
गुरवो नैव पूज्यन्ते स्त्रीजितानि गृहाणि च ॥ यानि प्रकीर्णभाण्डानि प्रकीर्णोच्छेषणानि च
Nauczyciele nie są czczeni, a domostwa są 'rządzone przez kobiety'; te domy, w których naczynia leżą rozrzucone i resztki jedzenia są porozrzucane,...
Verse 93
उपवासपरो नित्यं न स प्रेतोऽभिजायते ॥ गां ब्राह्मणं च तीर्थानि पर्वतांश्च नदीस्तथा
Ten, kto jest stale oddany postowi, nie rodzi się jako 'preta'. Należy okazywać szacunek krowie i braminowi, oraz świętym brodom, górom i rzekom.
Verse 94
गुरोर्धर्मोपदेष्टुश्च नित्यं हितमभीप्सतः ॥ न करोति वचस्तस्य स प्रेतो जायते नरः
Jeśli osoba nie wypełnia słów nauczyciela - który poucza o dharmie i nieustannie pragnie jej dobra - wtedy ta osoba rodzi się jako 'preta'.
Verse 95
ब्राह्मण उवाच ॥ एवमेव व्रतस्यास्य विधानं कर्मसंहितम् ॥ पुराणं कथितं राज्ञे मान्धात्रे पृच्छते पुरा
Bramin rzekł: 'Tak właśnie wygląda reguła tego ślubu wraz z przepisanymi czynami. Ta Purana została dawniej opowiedziana królowi Māndhātṛi, gdy pytał.'
Verse 96
आगच्छ वरदानन्त श्रीपते मदनुग्रहात् ॥ सर्वगोपी निजांशेन स्थानमेतदलङ्कुरु ॥
Przybądź, o najlepszy z darczyńców, o Ananto, o Panie Śri, z mojej łaski. Przyozdób to miejsce swoją własną cząstką, o wszechprzenikający opiekunie.
Verse 97
(छत्रादिदानम्) पर्जन्यो वरुणः सूर्यः सलिलं केशवः शिवः ॥ अग्निर्वैश्रवणो देवः पापं हरतु मेऽव्ययः ॥
(O darze parasoli i pokrewnych ofiarach:) Niech Parđżanja, Waruna, Słońce, wody, Keszawa, Śiwa, Agni i bóg Wajśrawana, niech ta niezniszczalna boska moc usunie moje przewinienia.
Verse 98
तावद्व्रतं तु कर्तव्यं यावदेकं क्षयं व्रजेत् ॥ तीर्थस्यैव प्रभावो हि प्रत्यक्षमिह दृश्यते ॥
Obserwancję (wrata) należy praktykować aż do osiągnięcia jednego zakończenia. Skuteczność świętej przeprawy (tirtha) jest tu bowiem widoczna w sposób bezpośredni.
Varāha instructs Pṛthivī on saṅgama-māhātmya: river confluences function as extraordinary purifiers capable of neutralizing even heavy demerit, and he frames tīrtha-practice as a corrective to moral-ritual disorder.
The disciplined brāhmaṇa Mahān, traveling on tīrtha-yātrā toward Mathurā (with named waypoints such as Puṣkara and Asikuṇḍa), enters a thorn-filled, silent araṇya and encounters five terrifying pretas; through questioning he learns their names, karmic causes, and what sustains them—impurity, neglected rites, and households where gurus are dishonored and gifts are made without rule.
Mahān enumerates conduct that prevents preta-birth and actions that produce it, then prescribes the decisive remedy: bathing at the Sarasvatī–Yamunā saṅgama and performing the Bhādrapada Śravaṇa-dvādaśī vrata with Vāmana worship, dāna, and homa; divine signs appear and the pretas are released from preta-bhāva.
The chapter closes by affirming the liberative efficacy of saṅgama-snāna and the Śravaṇa-dvādaśī–Vāmana observance—presenting it as a reliable means for preta-vimocana and for restoring household/social order through regulated purity, honoring gurus, and properly governed giving.
Mathurā; Puṣkara; Asikuṇḍa (as named in the itinerary); Dakṣiṇa-koṭī and Uttara-koṭī (regional ‘ends’/boundaries named as tīrtha points); Sarasvatī-tīrtha; Yamunā; Sarasvatī–Yamunā saṅgama; forest/wilderness zone described as araṇya with thorns (kaṇṭaka-vṛta), silent and uninhabited.
The chapter links post-mortem affliction (preta-bhāva) to failures of social-ritual order—neglect of gurus, improper giving, impurity, and harmful associations—and presents disciplined observance (vrata), hospitality norms, compassion (dayā), and regulated worship as mechanisms that restore moral continuity. The tīrtha (saṅgama) is described as a landscape where ethical repair becomes ritually actionable, translating conduct into an ecology of merit and release.
The central rite is set in Bhādrapada: the bright, pure Dvādaśī (dvādaśī śuddhā) conjoined with the Śravaṇa nakṣatra (śravaṇa-dvādaśī-yoga). The text also mentions fasting/upavāsa on recurring lunar dates such as Ekādaśī (both śukla and kṛṣṇa), Saptamī, and Caturdaśī as general preventative disciplines.
Although framed as ritual instruction, the narrative treats rivers and confluences as ethically charged environments: households that disregard ritual duties are depicted as producing ‘polluting’ conditions that feed pretas, while tīrtha-bathing, regulated offerings, and respectful human conduct are portrayed as stabilizing relations between people and place. In Varāha’s Earth-centered purāṇic horizon, this functions as an early social-ecological model where maintaining orderly practices supports the sanctity and balance of terrestrial waterscapes.
The vrata’s pedigree is traced to an earlier royal inquiry: King Māndhātṛ is named as the recipient of a purāṇic explanation, delivered by Vasiṣṭha. The deity Vāmana is central to the ritual address. The chapter also uses the figure of a disciplined brāhmaṇa (Mahān) as the narrative vehicle for transmitting the teaching.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Varaha Purana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.