Adhyaya 174: The Sanctifying Power of River Confluences: Release from the Preta-State and the Rite of Śravaṇa Dvādaśī with Vāmana Worship

Verse 1

श्रीवराह उवाच॥ पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि महापातकनाशनम्॥ सङ्गमस्य प्रभावं हि पापिनामपि मुक्तिदम्॥

శ్రీవరాహుడు పలికెను: నేను మరల ఇంకొకటి ప్రవచించెదను—మహాపాతకనాశకమైనది; అనగా సంగమమున ప్రభావము, అది పాపులకైనా ముక్తిని ప్రసాదించును.

Verse 2

अत्रैव श्रूयते पूर्वं ब्राह्मणः संशितव्रतः॥ महानामेति विख्यातः स्थितोऽसौ वनमाश्रितः॥

ఇక్కడనే పూర్వకాలం నుండి వినబడుతుంది—సంయమిత వ్రతములు గల ఒక బ్రాహ్మణుడు ‘మహానామ’ అని ప్రసిద్ధుడు; అతడు అరణ్యాన్ని ఆశ్రయించి అక్కడే నివసించెను।

Verse 3

स्वाध्याययुक्तो होमे च नित्ययुक्तः स योगवित्॥ जपहोमपरो नित्यं स्वकालं क्षपते च सः॥

అతడు స్వాధ్యాయములోను హోమములోను నిత్యనియుక్తుడై, యోగవిదుడై ఉండెను; నిత్యం జపహోమపరుడై తన కాలాన్ని విధివిధానంగా గడిపెను।

Verse 4

एवं कर्माणि कुर्वन्स ब्रह्मलोकजिगीषया॥ बहून्यब्दान्यतीतानि ब्राह्मणस्य वने तदा॥

ఇలా కర్మలు చేస్తూ, బ్రహ్మలోకాన్ని పొందాలనే ఆకాంక్షతో, ఆ బ్రాహ్మణునికి అరణ్యంలో అనేక సంవత్సరాలు గడిచిపోయెను।

Verse 5

तस्य बुद्धिरियं जाता तीर्थाभिगमनं प्रति॥ पुनस्तीर्थजलैरेतत्क्षालयामि कलेवरम्॥

అప్పుడు అతనికి తీర్థయాత్రకు సంబంధించిన ఆలోచన కలిగెను—‘మళ్లీ తీర్థజలాలతో ఈ దేహాన్ని శుద్ధి చేసుకొందును।’

Verse 6

प्रयातो विधिवत्साक्षात् सूर्यस्योदयणं प्रति ॥ असिकुण्डादितः कृत्वा दक्षिणां कोटिकां ततः

అతడు విధివిధానంగా ప్రయాణమై, నేరుగా సూర్యోదయస్థానమునకు వెళ్లెను; అసికుణ్డమునుండి ప్రారంభించి, తదుపరి దక్షిణ కోటికా (పరిభ్రమణ మార్గం)ను చేసెను।

Verse 7

तथा चोत्तरकोट्यां तु तथा मन्माथुरं च यत् ॥ क्रमेण सर्वतीर्थानि स्नात्वा मामपि पुष्करम्

అలాగే ఉత్తర-కోటిలోను, అలాగే నా మథురా-సంబంధమైన స్థలములోను—క్రమంగా సమస్త తీర్థాలలో స్నానం చేసి, నాలోని పుష్కరములో కూడా స్నానం చేయాలని అతడు నిశ్చయించెను।

Verse 8

गत्वा सर्वाणि तीर्थानि स्नात्वा पूतो भवाम्यहम् ॥ इति कृत्वा मथुराया निर्जगामाथ स द्विजः

“సమస్త తీర్థాలకు వెళ్లి స్నానం చేస్తే నేను పవిత్రుడనగుదును.” అని సంకల్పించి, ఆ ద్విజుడు మథుర నుండి బయలుదేరెను।

Verse 9

कृतपूजानमस्कारः अध्वानं प्रत्यपद्यत ॥ अध्वप्रपन्नो ह्यदृशत्पञ्चप्रेतान्सुभीषणान्

పూజా నమస్కారములు చేసి అతడు మార్గమున బయలుదేరెను; మార్గమున సాగుచుండగా అతడు అత్యంత భయంకరమైన ఐదు ప్రేతలను చూచెను।

Verse 10

ईषदुत्त्रस्तहृदयस्तिष्ठदुन्मील्य चक्षुषी ॥ आलम्ब्य स ततो धैर्यं त्रासमुत्सृज्य दूरतः

హృదయము కొంత భయంతో కంపించగా అతడు నిలిచి కన్నులు విప్పి చూచెను; ఆపై ధైర్యమును ఆశ్రయించి, భయమును విడిచి, దూరముగా నిలిచెను।

Verse 11

पप्रच्छ मधुरालापः के यूयं रौद्रमूर्त्तयः ॥ भवन्तः कर्मणा केन दुष्कृतेन भयावहाः

మధుర వాక్యములతో అతడు ప్రశ్నించెను—“రౌద్రరూపులారా, మీరు ఎవరు? ఏ కర్మవలన, ఏ దుష్కృతమువలన మీరు ఇంత భయంకరులయ్యారు?”

Verse 12

एकस्थानात्सदा यूयं प्रस्थिताः कुत्र वा सदा ॥ प्रेता ऊचुः ॥ क्षुत्पिपासातुरा नित्यं बहुदुःखसमन्विताः

“ఒకే స్థలంనుండి మీరు ఎల్లప్పుడూ బయలుదేరుతున్నారు—నిత్యం ఎక్కడికి వెళ్తున్నారు?” ప్రేతులు అన్నారు—“మేము సదా ఆకలి దాహాలతో బాధపడుతూ, అనేక దుఃఖాలతో నిండివున్నాము।”

Verse 13

दुर्बुद्ध्या च वृताः सर्वे हीनज्ञानाः विचेतसः ॥ न जानीमो दिशं काचिद्विदिशं चापि चाध्वनि

మేమందరం దుర్బుద్ధితో కప్పబడి, జ్ఞానహీనులమై, మనస్సు గందరగోళంగా ఉన్నాము. మార్గంలో ఏ దిశనూ, ఉపదిశలనూ మేము తెలియదు।

Verse 14

नान्तरिक्षं महीम् चापि जानीमो दिवसं तथा ॥ यदेतद्दुःखमापन्नं सुखोदर्कफलं भवेत्

మేము ఆకాశాన్నీ, భూమినీ తెలియము; అలాగే దినమును (కాలప్రవాహమును) కూడా తెలియము. మాపై వచ్చిన ఈ దుఃఖం, చివరికి సుఖఫలాన్ని ఇవ్వుగాక।

Verse 15

अप्रकाममिदं भाति भास्करोदयणं प्रति ॥ अहं पर्युषितो नाम परः सूचिमुखस्ततः

సూర్యోదయాన్ని ఎదుర్కొనగా ఇది మాకు ఉపశమనం లేకుండా, నిరంతరంగా కనిపిస్తుంది. నా పేరు పర్యుషిత; ఆ మరొకడు సూచీముఖుడు.

Verse 16

शीघ्रगो रोधकश्चैव पञ्चमो लेखकस्तथा ॥ ब्राह्मण उवाच ॥ प्रेतानां कर्मजातानां नाम्नां वै सम्भवः कुतः

అలాగే శీఘ్రగ, రోధక, మరియు ఐదవవాడు లేఖకుడు కూడా (ఉన్నారు). బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు—“కర్మజాతమైన ప్రేతుల పేర్లకు ఈ ఉద్భవం ఎక్కడి నుండి?”

Verse 17

किं तत्कारणमेतद्धि यूयं सर्वे सनामकाः ॥ प्रेत उवाच ॥ अहं स्वादु सदाश्नामि दद्मि पर्युषितं द्विजे

“మీ అందరికీ ఇలాంటి పేర్లు రావడానికి కారణం ఏమిటి?” ప్రేతుడు అన్నాడు—“నేను ఎల్లప్పుడూ రుచికరమైనదే తింటాను; కానీ బ్రాహ్మణునికి బాసిపోయిన (పర్యుషిత) అన్నమే ఇస్తాను.”

Verse 18

एतत्कारणमुद्दिश्य नाम पर्युषितं द्विज ॥ सूचिता बहवोऽनेन विप्राश्चान्नादिकाङ्क्षिणः

హే ద్విజా, ఈ కారణాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొని నాకు ‘పర్యుషిత’ అనే పేరు వచ్చింది. దీని వల్ల అన్నం మొదలైనవి కోరిన అనేక బ్రాహ్మణులు మోసపోయారు/భ్రమించబడ్డారు.

Verse 19

एतत्कारणमुद्दिश्य शीघ्रगस्तेन शोच्यते ॥ एको गृहस्य मध्ये तु भुङ्क्ते द्विजभयेन हि

ఈ కారణాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకొని అతడు ‘శీఘ్రగ’ అని పిలువబడతాడు; బ్రాహ్మణ భయంతో ఇంటి లోపల ఒంటరిగా భుజిస్తాడు.

Verse 20

समारुह्योद्विग्नमना रोधकस्तेन शोच्यते ॥ मौनेनापि स्थितो नित्यं याचितोऽपि लिखेन्महीम्

ఎక్కి, కలతచెందిన మనస్సుతో ఉండటంవల్ల అతడు ‘రోధక’ అని పిలువబడతాడు. అతడు నిత్యం మౌనంగా నిలిచినా, అడిగినా నేలపై మాత్రమే వ్రాస్తాడు/గీతలు వేస్తాడు.

Verse 21

अस्माकमपि पापिष्ठो लेखकस्तेन नाम वै ॥ मदेन लेखकॊ याति रोधकस्तु ह्यवाक्छिराः

మాలో కూడా అత్యంత పాపిష్ఠుడు ‘లేఖక’నే; అందుకే అతడికి ఆ పేరు. ‘లేఖక’ మదం/అహంకారంతో తిరుగుతాడు; ‘రోధక’ మాత్రం తల వంచి (కిందకు ముఖం చేసి) ఉంటాడు.

Verse 22

शीघ्रगः पङ्गुतां प्राप्तः परं सूचिमुखस्ततः ॥ उषितः केवलग्रीवो लम्बौष्ठो वै महोदरः

శీఘ్రగుడు కుంటివాడవుతాడు; తరువాత మరొకడు ‘సూచిముఖుడు’ (సూది వంటి ముఖం) అవుతాడు. ఇంకొకడు ‘ఉషిత’—కేవలం గ్రీవ మాత్రమే కలవాడు; మరొకడు మందపెదవులు గలవాడు; మరొకడు మహోదరుడు (పెద్ద పొట్ట) అవుతాడు.

Verse 23

बृहद्वृषणशुष्काङ्गः पापादेव प्रजायते ॥ एतत्ते सर्वमाख्यातमात्मवृत्तान्त सम्भवम्

పెద్ద వృషణాలు, ఎండిపోయిన అవయవాలు గలవాడు పాపం వల్లనే జన్మిస్తాడు. ఇది అంతా నీకు చెప్పబడింది—మా స్వయంకృత ఆచరణవృత్తాంతం నుండి ఉద్భవించినది.

Verse 24

यदि ते श्रवणे श्रद्धा पृच्छ चान्यद्यदिच्छसि ॥ ब्राह्मण उवाच ॥ ये जीवा भुवि तिष्ठन्ति सर्व आहारजीविनः

వినడంలో నీకు శ్రద్ధ ఉంటే, నీవు కోరిన మరేదైనా అడుగు. బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు—భూమిపై నివసించే జీవులందరూ ఆహారంతోనే జీవిస్తారు.

Verse 25

युष्माकमपि चाहारं श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ प्रेता ऊचुः ॥ शृणु चाहारमस्माकं सर्वभूतदयापर

మీ ఆహారం గురించి కూడా తత్త్వంగా వినాలని నేను కోరుతున్నాను. ప్రేతలు అన్నారు—హే సర్వభూతదయాపరా, మా ఆహారాన్ని విను.

Verse 26

यच्छ्रुत्वा निन्दसे नित्यं भूयो भूयश्च नित्यशः ॥ श्लेष्ममूत्रपुरीषेण योषितां च समन्ततः

ఇవి విని నీవు ఎల్లప్పుడూ నిందిస్తావు—మళ్లీ మళ్లీ, నిరంతరం—మరియు స్త్రీలను చుట్టూ కఫం, మూత్రం, మలంతోనే పేర్కొంటావు.

Verse 27

गृहाणि त्यक्तशौचानि प्रेता भुञ्जन्ति तत्र वै ॥ बलिमन्त्रविहीनानि दानहीनानि यानि च

శౌచశుద్ధి విడిచిపెట్టిన ఇళ్లలో ప్రేతులు నిశ్చయంగా భుజిస్తారు—ప్రత్యేకంగా బలి, మంత్రాలు లేని చోట, దానం లేని చోట।

Verse 28

नित्यं च कलहो यत्र प्रेता भुञ्जन्ति तत्र वै ॥ अपात्रे प्रतिदत्तानि विधिहीनानि यानि च ॥ निन्दितानां द्विजातीनां जुगुप्सितकुलोद्भवे

ఎక్కడ నిత్యం కలహం ఉంటుందో అక్కడ ప్రేతులు నిశ్చయంగా భుజిస్తారు; అలాగే అపాత్రునికి ఇచ్చిన దానం, విధి లేకుండా ఇచ్చిన దానం, నిందిత ద్విజులకు—హేయకులంలో పుట్టినవారికి—ఇచ్చినదాన్నీ వారు భుజిస్తారు।

Verse 29

जातानां विहितानां च दुष्कृतं कर्म कुर्वताम् ॥ तेभ्यो दत्तं तदस्माकमुपतिष्ठति भोजने

జన్మముచేత, శాస్త్రవిధిచేత అర్హులై ఉండి కూడా దుష్కర్మాలు చేసే వారికి ఇచ్చిన దానం మా—అంటే ప్రేతుల—భోజనంగా మారి సమీపిస్తుంది।

Verse 30

एतत्पापतरं चान्यद्भोजनं दुष्टकर्मिणाम् ॥ निर्विण्णाः प्रेतभावेन पृच्छामः सुदृढव्रत

ఇది మరో విషయం—దుష్టకర్ముల ‘భోజనం’—ఇంకా ఎక్కువ పాపకరం. ప్రేతస్థితితో విసిగి మేము నిన్ను అడుగుతున్నాము, ఓ దృఢవ్రతుడా।

Verse 31

प्रेतो यथा न भवति तथा ब्रूहि तपोधन ॥ ब्राह्मण उवाच ॥ एकरात्रत्रिरात्रेण कृच्छ्रचान्द्रायणादिभिः

ఓ తపోధన, ప్రేతుడిగా మారకుండా ఎలా ఉండాలో చెప్పండి. బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు—ఏకరాత్రి, త్రిరాత్రి, కృచ్ఛ్ర, చాంద్రాయణ మొదలైన ప్రాయశ్చిత్తాల ద్వారా।

Verse 32

व्रतैरभ्युद्यतः पूतो न प्रेतो जायते नरः ॥ मिष्टान्नपानदाता च सततं श्रद्धयान्वितः

వ్రతాలలో శ్రద్ధతో నిమగ్నమై శుద్ధుడైన మనిషి ప్రేతగా జన్మించడు. అలాగే విశ్వాసంతో నిత్యం మధురాన్నం మరియు పానీయాన్ని దానం చేసే వాడూ ప్రేతడు కాడు.

Verse 33

यतीनां पूजको नित्यं न प्रेतो जायते नरः ॥ त्रीणद्भिः पञ्च चैकेन वा प्रतिनित्यं तु पोषयेत्

యతుల్ని (సన్యాసులను) నిత్యం పూజించే వాడు ప్రేతగా జన్మించడు. అలాగే ప్రతిరోజు మూడు, లేదా ఐదు, లేదా ఒక్క భాగంతోనైనా ఇతరులను పోషించాలి.

Verse 34

सर्वभूतदयालुश्च न प्रेतो जायते नरः ॥ देवातिथिषु पूजासु गुरुपूजासु नित्यशः

సర్వభూతాల పట్ల దయగల మనిషి ప్రేతగా జన్మించడు. దేవతలకూ అతిథులకూ పూజా-సత్కారాలు చేయడంలో, గురుపూజలో నిత్యం నిమగ్నుడైనవాడూ ప్రేతడు కాడు.

Verse 35

रतो वै पितृपूजायां न प्रेतो जायते नरः ॥ जितक्रोधो ह्यमात्सर्यस्तृष्णासङ्गविवर्जितः

పితృపూజలో నిమగ్నుడైన మనిషి ప్రేతగా జన్మించడు. అలాగే క్రోధాన్ని జయించినవాడు, అసూయలేని వాడు, తృష్ణా మరియు ఆసక్తి నుండి విముక్తుడైనవాడూ ప్రేతడు కాడు.

Verse 36

क्षमा-युक्तो दान-शीलो न प्रेतो जायते नरः ॥ एकादशीं सितां कृष्णां सप्तमीं वा चतुर्दशीम् ॥

క్షమాగుణంతో కూడి దానశీలుడైన మనిషి ప్రేతగా జన్మించడు. శుక్లపక్షములో గానీ కృష్ణపక్షములో గానీ ఏకాదశి, లేదా సప్తమి, లేదా చతుర్దశి (వ్రతం) ఆచరించుట వలన (ఈ ఫలం కలుగుతుంది).

Verse 37

देवांश्च वन्दते नित्यं न प्रेतो जायते हि सः ॥ प्रेता ऊचुः ॥ त्वत्तस्तच्छ्रुतमस्माभिर्यो न प्रेतोऽभिजायते ॥

యెవడు నిత్యం దేవతలను వందిస్తాడో, అతడు నిశ్చయంగా ప్రేతయోనిలో జన్మించడు. ప్రేతులు అన్నారు—మీ నుండి మేము విన్నాము: (అటువంటి వాడు) ప్రేతుడుగా పుట్టడు అని.

Verse 38

प्रेतस्तु जायते केन तद्वद त्वं महामुने ॥ विप्र उवाच ॥ शूद्रान्नेन तु भुक्तेन ब्राह्मणो म्रियते यदि ॥

‘అయితే ఏ కారణంతో ప్రేతుడు అవుతాడు? మహామునీ, అది చెప్పండి.’ విప్రుడు అన్నాడు—‘శూద్రుని అన్నం తిని ఒక బ్రాహ్మణుడు మరణిస్తే—’

Verse 39

तेनैव चोदरस्थेन स प्रेतो जायते ध्रुवम् ॥ नग्नकापालिपाषण्डसङ्गतासनभोजनैः ॥

అదే (శూద్రాన్నం) కడుపులో ఉండటం వల్ల అతడు నిశ్చయంగా ప్రేతుడవుతాడు; అలాగే నగ్న తపస్వులు, కపాలధారులు, పాషండులతో సంగమించి వారి సమక్షంలో కూర్చొని భోజనం చేయడం వల్ల కూడా.

Verse 40

मनुष्यः प्रेततां याति स्पर्शेन सुतरां तथा ॥ पूर्वपुण्यं विनश्येत् तु प्रेतो भवति नित्यशः ॥

అటువంటి స్పర్శ/సంసర్గం వల్ల మనిషి మరింతగా ప్రేతస్థితికి చేరుతాడు. అతని పూర్వపుణ్యం నశిస్తుంది; అతడు ఎల్లప్పుడూ ప్రేతుడిగానే ఉంటాడు.

Verse 41

पाषण्डाश्रमसंस्थश्च मद्यपः पारदारिकः ॥ वृथा-मांसरतो नित्यं स च प्रेतोऽभिजायते ॥

పాషండాశ్రమంలో స్థిరపడినవాడు, మద్యపుడు, పరస్త్రీగామి, మరియు కారణం లేకుండా నిత్యం మాంసభక్షణంలో ఆసక్తుడైనవాడు—అతడూ ప్రేతయోనిలో జన్మిస్తాడు.

Verse 42

देवस्वं ब्राह्मणस्वं च गुरोर्द्रव्यं हरेत्तु यः ॥ कन्यां ददाति शुल्केन स च प्रेतोऽभिजायते ॥

దేవుని స్వత్తు, బ్రాహ్మణుని స్వత్తు లేదా గురువు ద్రవ్యాన్ని హరించువాడు, అలాగే ధర తీసుకొని కన్యాదానం చేయువాడు—అతడును ప్రేతయోనిలో జన్మించును।

Verse 43

मातरं पितरं भ्रातृभगिन्यौ च स्त्रियं सुतम् ॥ अदुष्टान्यस्त्यजेत्सोऽपि प्रेतो भवति च ध्रुवम् ॥

మాత, పిత, సోదరుడు, సోదరి, భార్య లేదా కుమారుని—వారు నిర్దోషులైనప్పటికీ—త్యజించువాడు, అతడును నిశ్చయంగా ప్రేతుడగును।

Verse 44

अयाज्ययाजनाच्चैव याज्यानां परिवर्जनात् ॥ रतो वा शूद्रसेवायां स प्रेतो जायते नरः ॥

అయాజ్యునికి యాజనం చేయుటవలన, యాజ్యులను విస్మరించుటవలన; లేదా శూద్రసేవలో ఆసక్తుడై ఉండుటవలన—మనిషి ప్రేతత్వాన్ని పొందును।

Verse 45

ब्रह्महा च कृतघ्नश्च गोग्घ्नो वै पञ्चपातकी ॥ भूमिकन्यापहर्ता च स प्रेतो जायते नरः ॥

బ్రాహ్మణహంతకుడు, కృతఘ్నుడు, గోహంతకుడు, పంచమహాపాతకీ, అలాగే భూమి లేదా కన్యను అపహరించువాడు—అటువంటి మనిషి ప్రేతుడై జన్మించును।

Verse 46

असद्भ्यः प्रतिगृह्णाति नास्तिकेभ्यो विशेषतः ॥ स पापो जायते प्रेत आहारादिविवर्जितः ॥

దుష్టుల నుండి—ప్రత్యేకంగా నాస్తికుల నుండి—ప్రతిగ్రహం స్వీకరించువాడు పాపియగును; అతడు ఆహారాది వంచితుడై ప్రేతుడుగా జన్మించును।

Verse 47

प्रेताः ऊचुः ॥ ये एतत्कर्म कुर्वन्ति मूढा अधर्मपरायणाः ॥ विरुद्धकारिणः पापास्तेषां काञ्चिद्गतिं वद ॥

ప్రేతలు పలికిరి—ఇలాంటి కర్మలు చేసే మూర్ఖులు, అధర్మపరాయణులు, ధర్మాచారానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తించే పాపులు; వారికి ఏ గతి కలుగునో చెప్పుము।

Verse 48

ब्राह्मण उवाच ॥ ये धर्मविमुखा मूढा दयादानविवर्जिताः ॥ तेषां गतिर्भवेदेका मथुरायान्तु सङ्गमे ॥

బ్రాహ్మణుడు పలికెను—ధర్మం నుండి విముఖులైన మూర్ఖులు, దయా-దానాలు లేనివారు; వారికి ఒకటే గతి—మథురా సంగమానికి వెళ్లవలెను।

Verse 49

श्रवणद्वादशीयोगे मासि भाद्रपदे तथा ॥ वामनं तत्र देवं तु पूजयेज्जुहुयात्तथा ॥

భాద్రపద మాసంలో శ్రవణ నక్షత్రం–ద్వాదశి యోగమున, అక్కడ వామనదేవుని పూజించి, అలాగే హోమంలో ఆహుతులు సమర్పించవలెను।

Verse 50

सुवर्णमन्नं वस्त्रं च छत्रोपानत्सुसंयुतम् ॥ तत्र स्नातो पितॄंस्तर्प्य दत्त्वा करकमेव च ॥

సువర్ణం, అన్నం, వస్త్రం—ఛత్రం మరియు పాదరక్షలతో కూడి—దానం చేయవలెను. అక్కడ స్నానం చేసి పితృదేవతలకు తర్పణం చేసి, కరకం (జలపాత్రం) కూడా ఇవ్వవలెను।

Verse 51

न ते प्रेता भविष्यन्ति मार्गस्थो यो नमस्यते ॥ विमानवरमारुह्य विष्णुलोकं स गच्छति ॥

మార్గమున ఉన్నవాడు నమస్కరించువాడు ప్రేతుడుగా కాడు; అతడు శ్రేష్ఠ విమానమును అధిరోహించి విష్ణులోకమునకు వెళ్తాడు।

Verse 52

तत्र तीर्थे नरः स्नातो हृष्टपुष्टो यथाश्रुतः ॥ ध्यातश्च कीर्त्तितो वापि तेन गङ्गावगाहिताः ॥

ఆ తీర్థంలో స్నానం చేసిన మనిషి శ్రుతిప్రసిద్ధంగా హర్షితుడై పుష్టుడవుతాడు; అతనిని ధ్యానించినా లేదా కీర్తించినా, ఆ పుణ్యంతో గంగాస్నానఫలం పొందినట్లే అవుతుంది।

Verse 53

तीर्थस्यैव तु माहात्म्यं प्रेतो भूत्वा शृणोति यः ॥ तस्याक्षयपदं विष्णोर्भवतीति मया श्रुतम् ॥

ప్రేతుడై ఉన్నప్పటికీ ఆ తీర్థ మహాత్మ్యాన్ని ఎవడు వింటాడో, అతనికి—నేను విన్న ప్రకారం—విష్ణుసంబంధమైన అక్షయపదం లభిస్తుంది।

Verse 54

प्रेताः ऊचुः ॥ अस्माकं वद कल्याण व्रतस्यास्य विधिं परम् ॥ येन वै क्रियमाणेन प्रेतत्वात्तु विमुच्यते ॥

ప్రేతులు అన్నారు—హే కల్యాణకరా, ఈ వ్రతానికి సంబంధించిన పరమ విధానాన్ని మాకు చెప్పుము; దాన్ని ఆచరించితే ప్రేతత్వం నుండి విముక్తి కలుగుతుంది।

Verse 55

वसिष्ठेन महाभागाः शृणुध्वं कथयाम्यहम् ॥ प्रेतानां मोक्षणं पुण्यं गतिप्रवरदायकम् ॥

హే మహాభాగులారా, వినండి; వసిష్ఠుడు ఉపదేశించినదాన్ని నేను వివరిస్తాను—ఇది ప్రేతుల మోక్షానికి పుణ్యకరమైన ఉపాయం, ఉత్తమ గతిని ప్రసాదించేది।

Verse 56

मासि भाद्रपदे शुद्धा द्वादशी श्रवणान्विता ॥ तस्यां दत्तं हुतं स्नानं सर्वं लक्षगुणं भवेत् ॥

భాద్రపద మాసంలో శుద్ధ ద్వాదశి శ్రవణ నక్షత్రంతో యుక్తమైనప్పుడు, ఆ రోజున చేసిన దానం, హోమం, స్నానం—అన్నీ లక్షగుణ ఫలప్రదమవుతాయి।

Verse 57

सङ्गमे च पुनः स्नात्वा पूजयित्वा तु वामनम् ॥ कलशं विधिना दत्त्वा तस्य पुण्यफलṃ शृणु ॥

సంగమంలో మళ్లీ స్నానం చేసి, వామన భగవానుని పూజించి, విధి ప్రకారం కలశదానం చేసిన దాని పుణ్యఫలాన్ని వినుము।

Verse 58

कपिलानां शतं दत्त्वा हिरण्योपस्कराञ्चितम् ॥ तेन यत्फलमाप्नोति तद्द्वादश्यामखण्डितम् ॥

బంగారంతో అలంకరించిన ఉపకరణాలతో కూడిన వంద కపిల గోవులను దానం చేస్తే ఏ ఫలం లభిస్తుందో, అదే ఫలం ఆ ద్వాదశీనాడు అఖండంగా లభిస్తుంది।

Verse 59

ततः स्वर्गात्परिभ्रष्टो ब्राह्मणो वेदपारगः ॥ जातिस्मरो महायोगी मोक्षमार्गपरायणः ॥

ఆ తరువాత స్వర్గం నుండి చ్యుతుడై, వేదపారంగతుడైన ఆ బ్రాహ్మణుడు గతజన్మస్మరణ కలవాడై, మహాయోగిగా, మోక్షమార్గానికి పరాయణుడయ్యాడు।

Verse 60

ध्यानयुक्तेन भावेन मुक्तो यात्यपुनर्भवम् ॥ कनकं च सुसंपीतं सान्नं रत्नसमन्वितम् ॥

ధ్యానంతో యుక్తమైన భావం ద్వారా విముక్తుడై అతడు అపునర్భవ స్థితిని పొందుతాడు. అలాగే సుసంపీడితమైన కనకం, సాన్నము (ఉత్తమ ఆహారం), రత్నసమన్విత ద్రవ్యములు (లభిస్తాయి).

Verse 61

यथालाभोपपन्नेन सौवर्णो वामनः कृतः ॥ उपानच्छत्रसंयुक्तो विधिमन्त्रपुरःसरः ॥

తన సామర్థ్యానికి తగినట్లుగా బంగారంతో వామనుని (ప్రతిమను) తయారు చేయాలి; పాదుకలు, ఛత్రంతో కూడినదిగా, విధి మరియు మంత్రాలను ముందుగా ఉంచి (క్రమంగా) నిర్వహించాలి।

Verse 62

राक्षसत्वं न गच्छेत्तु श्रवणद्वादशीव्रतात् ॥ स्वर्गे च वसते तावद्यावदिन्द्राश्चतुर्दश ॥

శ్రవణ-ద్వాదశీ వ్రతఫలంగా మనిషి రాక్షసత్వానికి పడిపోడు; అలాగే పద్నాలుగు ఇంద్రులు ఉన్నంతకాలం స్వర్గంలో నివసిస్తాడు।

Verse 63

कृत्वा च विधिवत्तस्य स्नानपूजादिकं नरः ॥ मन्त्रैस्तथाविधैर्होमैर्ब्राह्मणं चोपपादयेत् ॥

ఆ వ్రతానికి విధివిధానంగా స్నానం, పూజ మొదలైనవి చేసి, తగిన మంత్రాలతో హోమాలు నిర్వహించి బ్రాహ్మణునికి యథోచిత సత్కారం/దానం చేయాలి।

Verse 64

(आवाहनम्) यत्त्वं नक्षत्ररूपेण द्वादश्यां नभसि स्थितः ॥ तन्नक्षत्रमहं वन्दे मनोवाञ्छितसिद्धये ॥

హే దేవా! ద్వాదశీ నాడు నీవు ఆకాశంలో నక్షత్రరూపంగా స్థితుడవై ఉంటావు; మనసులో కోరిన సిద్ధి కోసం ఆ నక్షత్రాన్ని నేను వందిస్తున్నాను।

Verse 65

( नक्षत्रम् ) नमः कमलनाभाय कमलालय केशव ॥ ( स्नानम् ) अमूर्त्ते सर्वतोव्यापिन् नारायण नमोऽस्तु ते ॥

(నక్షత్రం) కమలనాభుడైన, లక్ష్మీనివాసుడైన కేశవునికి నమస్కారం. (స్నానం) హే అమూర్త, సర్వవ్యాపి నారాయణా! నీకు నమస్కారం.

Verse 66

सर्वव्यापिञ्जगद्योनॆ नमः सर्वमयाच्युत ॥ (पूजा) श्रवणद्वादशीयोगे पूजां गृहीष्व केशव

సర్వవ్యాపి, జగద్‌యోని, సర్వమయుడైన అచ్యుతునికి నమస్కారం. శ్రవణ-ద్వాదశీ యోగంలో, హే కేశవా! ఈ పూజను స్వీకరించుము।

Verse 67

धूपोऽयं देवदेवेश शङ्खचक्रगदाधर ॥ (धूपम्) अच्युतानन्त गोविन्द वासुदेव नमोऽस्तु ते

ఇది ధూపము, ఓ దేవదేవేశా, శంఖచక్రగదాధరా. ఓ అచ్యుత, అనంత, గోవింద, వాసుదేవ—నీకు నమస్కారము కలుగుగాక.

Verse 68

तेजसा सर्वलोकाश्च विवृताः सन्तु तेऽव्ययाः ॥ (दीपम्) त्वं हि सर्वगतं तेजो जनार्दन नमोऽस्तु ते

హే అవ్యయా! నీ తేజస్సుతో సమస్త లోకాలు ప్రకాశించుగాక. నీవే సర్వవ్యాపి జ్యోతి, ఓ జనార్దన—నీకు నమస్కారము.

Verse 69

अदितेर्गर्भमाधाय वैरोचनिशमाय च ॥ त्रिभिः क्रमैर् जिताः लोकाः वामनाय नमोऽस्तु ते

అదితి గర్భంలో అవతరించి, వైరోచన వంశ శమనార్థం, మూడు అడుగులతో లోకాలను జయించావు—వామనాయ నమస్కారము.

Verse 70

(नैवेद्यम्) देवानां सम्मतश्चापि योगिनां परमां गतिः ॥ जलशायी जगद्योनॆ अर्घ्यं मे प्रति गृह्यताम्

(నైవేద్యం) నీవు దేవులకు సమ్మతుడవు, యోగులకు పరమగతివి. ఓ జలశాయీ, జగద్యోనీ—నా అర్ఘ్యాన్ని స్వీకరించుము.

Verse 71

(अर्घ्यम्) हव्यभुग्घव्यकर्त्ता त्वं होता हव्यं त्वमेव च ॥ सर्वमूर्त्ते जगद्योनॆ नमस्ते केशवाय च

(అర్ఘ్యం) నీవు హవ్యభోక్తవు, హవ్యకర్తవు; నీవే హోత, హవ్యమూ నీవే. ఓ సర్వమూర్తీ, జగద్యోనీ—నీకు, కేశవునకు నమస్కారము.

Verse 72

(इति स्वाहा होमः) हिरण्यं अन्नं त्वं देव जलवस्त्रमयो भवान् ॥ (दक्षिणाम्) उपानच्छत्रदानेन प्रीतो भव जनार्दन

(ఇతి స్వాహా-హోమః:) ఓ దేవా, నీవే స్వర్ణము, నీవే అన్నము; నీవు జలముగా, వస్త్రముగా స్వరూపించియున్నావు. (దక్షిణా:) పాదుకలు మరియు ఛత్ర దానముచేత, ఓ జనార్దన, ప్రసన్నుడవు.

Verse 73

(वामनस्तुतिम्) अन्नं प्रजापतिर् विष्णुरुद्रचन्द्रेन्द्रभास्कराः ॥ अन्नं त्वष्टा यमोऽग्निश्च पापं हरतु मेऽव्ययः

(వామన-స్తుతి:) అన్నమే ప్రజాపతి, అన్నమే విష్ణువు; అన్నమే రుద్రుడు, చంద్రుడు, ఇంద్రుడు, భాస్కరుడు. అన్నమే త్వష్ట, యముడు, అగ్నియు—అవ్యయుడైన ప్రభువు నా పాపాన్ని హరించుగాక.

Verse 74

(करकदानम्) वामनो बुद्धिदाता च द्रवस्थो वामनः स्वयम् ॥ वामनस्तारकोभाभ्यां वामनाय नमोऽस्तु ये

(కరక-దానము:) వామనుడు బుద్ధిదాత, మరియు ద్రవములో స్వయంగా వామనుడే నివసించుచున్నాడు. వామనుని తారక-ప్రభతో—వామనునకు నమస్కారము.

Verse 75

(यजमानः) वामनं प्रतिगृह्णामि वामनो मे प्रयच्छति ॥ वामनस्तारकोभाभ्यां वामनाय नमो नमः

(యజమాని అంటాడు:) నేను వామనుని స్వీకరిస్తున్నాను; వామనుడే నాకు ప్రసాదించుచున్నాడు. వామనుని తారక-ప్రభతో—వామనునకు నమో నమః.

Verse 76

द्विजः प्रतिग्रहीता कपिलाङ्गेषु तिष्ठन्ति भुवनानि चतुर्दश ॥ दत्त्वा कामदुघां लोकाः भवन्ति सफलाः नृणाम् ॥

ద్విజుడు (బ్రాహ్మణుడు) గ్రహీత; కపిల గోవు అవయవాలలో పద్నాలుగు భువనాలు స్థితమై ఉన్నాయని చెప్పబడింది. కామదుఘా ధేనువును దానమిచ్చినచో మనుష్యుల లోక-గతి ఫలప్రదమగును.

Verse 77

गोदानं मम पापच्छिदे तुभ्यं देवगर्भ सुपूजित ॥ मया विसर्जितो देव स्थानमन्यदलङ्कुरु ॥

నా పాపాలను ఛేదించువాడా, దేవగర్భుడా, సుపూజితుడా—నీకు ఈ గోదానాన్ని సమర్పిస్తున్నాను. దేవా, నా చేత విసర్జితుడవై ఇతర నివాసాన్ని అలంకరించుము।

Verse 78

विसर्जनम् एवं विद्वांस्तु द्वादश्यां यो नरः श्रद्धयान्वितः ॥ यत्र तत्र नभस्ये तु कृत्वा फलमवाप्नुयात् ॥

ఈ విధంగా శ్రద్ధతో ద్వాదశి నాడు విసర్జనక్రియను చేయు విద్వాంసుడు, नभస్య మాసంలో ఎక్కడ చేసినా దాని ఫలాన్ని పొందును।

Verse 79

ब्राह्मण उवाच ॥ यस्तु सारस्वते तीर्थे यमुनायाश्च सङ्गमे ॥ करोति विधिनानेन तस्य पुण्यं शतोत्तरम् ॥

బ్రాహ్మణుడు పలికెను—సారస్వత తీర్థంలోను, యమునా సంగమంలోను ఈ విధి ప్రకారం చేయువాని పుణ్యం నూరింతలకన్నా అధికమగును।

Verse 80

मयापि श्रद्धया चैतत्कालं तीर्थस्य सेवनम् ॥ क्षेत्रसंन्यासरूपेण कृतभक्तिसमन्वितम् ॥

నేనూ శ్రద్ధతో ఈ కాలమంతా తీర్థసేవను చేసితిని—‘క్షేత్రసన్న్యాస’ రూపంగా, భక్తితో కూడి ఆచరించితిని।

Verse 81

येन यूयं न शक्ता मां बाधितुं पापकर्मिणः ॥ श्रवणद्वादशीयोगे व्रतं तिथिसमन्वितम् ॥

దీనివల్ల మీరు—పాపకర్ములు—నన్ను బాధించలేరు: అది శ్రవణ-ద్వాదశీ యోగంతో కూడిన, తిథిసహిత వ్రతము।

Verse 82

श्रवणाद्वो गतिः साक्षात्साधु लक्ष्यामि चाधुना ॥ श्रीवराह उवाच ॥ एवं ब्रुवति विप्रे तु आकाशे दुन्दुभिस्वनः ॥ पुष्पवृष्टिर्भुव्यपतद्देवैर्मुक्ता सहस्रशः ॥

“ఇది వినగానే మీ గతి సాక్షాత్తుగా తక్షణమే కలుగుతుంది; సరే—ఇప్పుడు నేను దానిని చూచెదను.” శ్రీవరాహుడు పలికెను—విప్రుడు ఇలా పలుకుతుండగా ఆకాశంలో దుందుభి ధ్వని వినిపించింది; దేవులు సహస్రాలుగా విడిచిన పుష్పవృష్టి భూమిపై పడింది.

Verse 83

प्रेतानां तु विमानानि आगतानि समन्ततः ॥ देवदूत उवाचेदं प्रेतानां शृण्वतां तदा ॥

అప్పుడు ప్రేతుల కోసం విమానాలు అన్ని దిక్కుల నుంచీ వచ్చాయి. ఆ సమయంలో ప్రేతులు వినుచుండగా ఒక దేవదూత ఈ మాటలు పలికెను.

Verse 84

अस्य विप्रस्य सम्भाषात्पुण्यसत्कीर्तितेन च ॥ प्रेतभावविमुक्ताः स्थ तीर्थस्य श्रवणादपि ॥

ఈ విప్రునితో సంభాషణ వల్ల, పుణ్యవిషయాలను సమ్యక్గా కీర్తించడం వల్ల, అలాగే తీర్థకథను వినడం వల్ల కూడా, మీరు ప్రేతభావం నుండి విముక్తులయ్యారు.

Verse 85

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सतां सम्भाषणं वरम् ॥ कर्तव्यस्तीर्थभावश्च व्रतभावश्च मानसे ॥

కాబట్టి సమస్త ప్రయత్నంతో సజ్జనులతో సంభాషణ చేయడం శ్రేష్ఠం; అలాగే మనస్సులో తీర్థభావం మరియు వ్రతభావం రెండింటినీ పెంపొందించుకోవాలి.

Verse 86

तीर्थाभिषेकिपुरुषाद्यथा तेषां दुरात्मनाम् ॥ प्रेतानामक्षयः स्वर्गः सरस्वत्याश्च सङ्गमात्

తీర్థస్నానంతో శుద్ధుడైన పురుషునికి ఫలం లభించినట్లే, సరస్వతీ సంగమం వల్ల ప్రేతులైన దురాత్ములకు కూడా అక్షయ స్వర్గం లభిస్తుంది.

Verse 87

प्राप्तं तीर्थप्रभावस्य श्रवणान्मुक्तिदं फलम् ॥ तिलकं सर्वधर्माणां पञ्चप्रेतत्वमुक्तिदम्

తీర్థప్రభావాన్ని వినుటవలన ముక్తిని ప్రసాదించే ఫలం లభిస్తుంది. ఇది సమస్త ధర్మాలకు తిలకమై, పంచ-ప్రేతత్వ స్థితి నుండి విముక్తి ఇస్తుంది॥

Verse 88

यः पठेत्परया भक्त्या शृणुयाद्भक्तितत्परः ॥ करोति श्रद्धया युक्तो न प्रेतो जायते नरः

ఎవడు పరమ భక్తితో పఠిస్తాడో, లేదా భక్తిపరాయణుడై వినుతాడో, మరియు శ్రద్ధతో యుక్తుడై ఆచరిస్తాడో—అటువంటి మనిషి ప్రేతగా జన్మించడు॥

Verse 89

पिशाचसंज्ञकं नाम तीर्थं त्रैलोक्यविश्रुतम् ॥ यस्य श्रवणमात्रेण न प्रेतो जायते नरः

‘పిశాచ-సంజ్ఞక’ అనే పేరుగల తీర్థం త్రిలోకమంతటా ప్రసిద్ధం. దాని గురించి వినడమే చాలు—మనిషి ప్రేతగా జన్మించడు॥

Verse 90

अरण्ये कण्टकवृते निर्जने शब्दवर्जिते ॥ तान्दृष्ट्वा विकृताकारानतितीव्रभयङ्करान्

ముళ్లతో కప్పబడిన, నిర్జనమై శబ్దరహితమైన అరణ్యంలో, వికృతాకారములైన అత్యంత భయంకరమైన వారిని చూసి…॥

Verse 91

एतत्कारणमुद्दिश्य परः सूचীমुखस्ततः ॥ समर्थितो द्विजेनैव शीघ्रं याति यतो हि सः

దీనికి కారణాన్ని సూచించుటకై, అప్పుడు ఆ మరొకడు—సూచీముఖుడు—ద్విజుని ప్రేరణతో త్వరగా ముందుకు సాగుతాడు; అందుకే అతడు వెళ్తాడు॥

Verse 92

गुरवो नैव पूज्यन्ते स्त्रीजितानि गृहाणि च ॥ यानि प्रकीर्णभाण्डानि प्रकीर्णोच्छेषणानि च

గురువులను పూజించని, స్త్రీల ఆధీనంగా నడిచే గృహాలు; అక్కడ పాత్రలు చెల్లాచెదురుగా ఉండి, మిగిలిన ఉచ్చిష్టావశేషాలు చిందరవందరగా పడి ఉంటే…

Verse 93

उपवासपरो नित्यं न स प्रेतोऽभिजायते ॥ गां ब्राह्मणं च तीर्थानि पर्वतांश्च नदीस्तथा

నిత్యం ఉపవాసానికి పరాయణుడైనవాడు ప్రేతుడిగా జన్మించడు. గోవును, బ్రాహ్మణుని, తీర్థాలను, పర్వతాలను మరియు నదులను కూడా గౌరవించాలి…

Verse 94

गुरोर्धर्मोपदेष्टुश्च नित्यं हितमभीप्सतः ॥ न करोति वचस्तस्य स प्रेतो जायते नरः

ధర్మాన్ని ఉపదేశించే, నిత్యం హితం కోరే గురువు వాక్యాన్ని ఎవడు ఆచరించడో, ఆ మనిషి ప్రేతుడిగా జన్మిస్తాడు.

Verse 95

ब्राह्मण उवाच ॥ एवमेव व्रतस्यास्य विधानं कर्मसंहितम् ॥ पुराणं कथितं राज्ञे मान्धात्रे पृच्छते पुरा

బ్రాహ్మణుడు అన్నాడు—‘ఈ వ్రతానికి సంబంధించిన విధానం, నియతకర్మల సమేతంగా ఇలానే ఉంది. పూర్వం రాజు మాంధాత ప్రశ్నించినప్పుడు ఈ పురాణం చెప్పబడింది.’

Verse 96

आगच्छ वरदानन्त श्रीपते मदनुग्रहात् ॥ सर्वगोपी निजांशेन स्थानमेतदलङ्कुरु ॥

రా, ఓ వరదాత అనంతా, ఓ శ్రీపతీ—నా అనుగ్రహం వలన. ఓ సర్వవ్యాపి రక్షకా, నీ స్వాంశంతో ఈ స్థలాన్ని అలంకరించు.

Verse 97

(छत्रादिदानम्) पर्जन्यो वरुणः सूर्यः सलिलं केशवः शिवः ॥ अग्निर्वैश्रवणो देवः पापं हरतु मेऽव्ययः ॥

(ఛత్రాది దాన విషయములో) పర్జన్యుడు, వరుణుడు, సూర్యుడు, జలము, కేశవుడు, శివుడు, అగ్ని మరియు దేవుడు వైశ్రవణుడు—అవ్యయ దైవశక్తి నా పాపాన్ని హరించుగాక।

Verse 98

तावद्व्रतं तु कर्तव्यं यावदेकं क्षयं व्रजेत् ॥ तीर्थस्यैव प्रभावो हि प्रत्यक्षमिह दृश्यते ॥

వ్రతాన్ని ఒకసారి పూర్తిగా క్షయానికి (ముగింపుకు) చేరువరకు చేయవలెను. ఎందుకంటే తీర్థపు ప్రభావం ఇక్కడ ప్రత్యక్షంగా కనిపిస్తుంది.