Adhyaya 172: The Harm of Destroying a Grove and the Merit of Tree-Planting as Pūrta-Dharma

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ गोकर्णस्तु तथा चक्रे तस्मिन्नायतने शुभे ॥ प्रथमेऽह्नि यथा कृत्यमेवमेव त्रयोदश ॥

Śrī Varāha rzekł: "Wtedy Gokarṇa wykonał przepisane obrzędy w tej pomyślnej siedzibie; pierwszego dnia uczynił to, co było wymagane, i podobnie kontynuował przez trzynaście dni."

Verse 2

ता देव्यॊ नृत्यगीतॆषु कुशलाश्चागमेऽभवन् ॥ सुरूपाश्च स्वलङ्काराः रमयन्ति दिने दिने ॥

Te boginie stały się biegłe w tańcu i śpiewie oraz były również znawczyniami sztuk; piękne postacią i przyozdobione własnymi klejnotami, sprawiały radość dzień po dniu.

Verse 3

गोकर्णः सर्वभावेन गृहं विस्मृतवानसौ ॥ तथैकदा स गोकर्णस्ताः देव्यश्च हतौजसः ॥

Gokarṇa, całym swym jestestwem pochłonięty tam, zapomniał o swoim domu. Wtedy pewnego razu ten Gokarṇa ujrzał te boginie, teraz pozbawione swego wigoru.

Verse 4

विवर्णं वदना दीनाः भग्नालङ्कारवाससः ॥ हीनाङ्गा लुञ्चितशिरः केशपक्ष्मनखादयः ॥

Ich twarze były blade; były nędzne, z ozdobami i szatami w nieładzie; ich członki były wyniszczone, głowy jakby poszarpane, włosy, rzęsy, paznokcie i tym podobne zburzone.

Verse 5

दृश्यन्ते विकृताकाराः सव्रणा रुधिरस्रवाः ॥ ता दृष्ट्वाऽतीवदुःखार्ताश्चक्रे मनसि वेदनाम् ॥

Były widziane o zniekształconych postaciach, ranne i krwawiące. Ujrzawszy je, on, przytłoczony smutkiem, doznał boleści w swoim umyśle.

Verse 6

अपुत्रस्य गतिर् नास्ति स्वर्गो नैव च नैव च ॥ मम सङ्गादिमा देव्यॊ दशमीं च दशां गताः ॥

Dla tego bez syna nie ma właściwej drogi naprzód; nie ma nieba, zaprawdę nie ma. Przez związek ze mną te boginie osiągnęły dziesiąty stan, dalszy etap upadku.

Verse 7

एवं ज्ञात्वा स पप्रच्छ तासां रूपविपर्ययम् ॥ कथयध्वं महाभागाः किमेतद्रूपव्यत्ययम् ॥

Zrozumiawszy tak, zapytał o zmianę ich wyglądu: "Powiedzcie mi, szczęśliwe, czym jest to odwrócenie postaci?"

Verse 8

देव्य ऊचुः ॥ अप्रष्टव्यं महाभाग दैवः सर्वेषु कारणम् ॥ कालात्मकः स भगवान् भुज्यते सुकृतं यतः ॥

Boginie rzekły: "O szlachetny, to nie jest rzecz do pytania; los jest przyczyną we wszystkich sprawach. Ten Pan, którego naturą jest Czas, rozdziela owoc zasługi, dlatego to się zdarza."

Verse 9

स एव नित्यकालं च पृच्छति स्म तदुत्तरम् ॥ दुःखार्तस्य सुदीनस्य न जल्पन्त्यतिदुःखिताः ॥

On wciąż pytał powtarzająco o ich odpowiedź. Lecz ci, którzy są skrajnie udręczeni, nie przemawiają do tego, kto jest dotknięty żalem i w żałosnym stanie.

Verse 10

यदि गोप्यं ममार्तस्य वैरूप्यं कथयिष्यथ ॥ अगाधे दुस्तरे प्राणांस्त्यक्ष्याम्यद्य सुदुःखितः ॥

Jeśli nie ujawnicie mi, który jestem cierpiący, przyczyny tego zniekształcenia, to dziś, w tym niezgłębionym i trudnym do przebycia stanie, porzucę moje życie, całkowicie strapiony.

Verse 11

एवमुक्ते तदा तासां मध्ये एका अब्रवीदिदम् ॥ दुःखं तस्य समाख्येयं यो विनाशयते रुजम् ॥

Gdy to zostało powiedziane, wtedy jedna spośród tych kobiet przemówiła w ich gronie: "Jego cierpienie należy opowiedzieć, cierpienie tego, który niszczy udrękę."

Verse 12

शृणु वत्स वदिष्येऽहं विरूपकरणं यथा ॥ अस्माकं च समुत्पन्नम् एकचित्तोऽवधारय ॥

"Słuchaj, drogie dziecko; wyjaśnię, jak doszło do zniekształcenia. Skup się jednym umysłem na tym, co nas również spotkało."

Verse 13

आस्ते मधुपुरी रम्या नृणां मुक्तिप्रदायिनी ॥ अयोध्याधिपतिर्वीरश्चतुरङ्गबलान्वितः ॥

"Istnieje rozkoszne miasto Madhupurī, darujące wyzwnienie ludziom. Był tam bohaterski władca Ajodhji, obdarzony czteroraką armią."

Verse 14

चातुर्मास्यं तीर्थसेवी स गतो भक्तिपूर्वकम् ॥ विष्णोर्देवस्य चागारं पञ्चसंख्यासमन्वितम् ॥

"Przestrzegając ślubu Caturmasja i oddany pielgrzymkom, udał się z czcią. Zbliżył się do przybytku boga Wisznu, wyposażonego w pięciorakie wyliczenie."

Verse 15

आरामवाटिकाः शुभ्राः प्राकारवरवेष्टिताः ॥ कूपप्रावर्तकोपेताः पुष्पजात्यः सुवासिताः ॥

"Były tam jasne ogrody, otoczone wspaniałymi murami; zaopatrzone w studnie i urządzenia do podnoszenia wody, i pachnące różnorodnymi kwiatami."

Verse 16

फलवन्तो द्रुमास्तस्मिन् सर्वर्त्तुसुमनोहराः ॥ तस्याभ्यासे स राजर्षिश्चकारावासमुत्तमम् ॥

W tym miejscu drzewa były obarczone owocami, zachwycające w każdej porze roku. W pobliżu królewski mędrzec ustanowił wspaniałe mieszkanie.

Verse 17

सेवकैर्नाशितः सर्वम् आरामः सफलद्रुमः ॥ प्राकारपरिखा चैव स्थण्डिलप्रतिमा कृता ॥

Przez sługi wszystko zostało zniszczone, gaj z jego owocodajnymi drzewami. Mur i fosa również zostały sprowadzone do stanu nagiej ziemi.

Verse 18

बहुधा वार्यमाणैस्तु पापबुद्धिसमाश्रितैः ॥ एवं तेन कृतं तत्र सोऽपि दैववशङ्गतः ॥

Choć wielokrotnie powstrzymywani, ci którzy uciekli się do grzesznego zamiaru, tak postąpili tam; tak zostało to uczynione przez niego w tym miejscu, on również podległy woli losu.

Verse 19

रुरोदोच्चैः स्वरं दीना हा कष्टमिति जल्पती ॥ सर्वासां रुदतीनां च कुररीणामिव स्वनः ॥

Nieszczęsna, zapłakała głośno, wołając: "O biada, jakże straszne!" A dźwięk ich wszystkich płaczących był jak krzyk ptaków kurari.

Verse 20

श्रूयते बहुधाकारो गोकर्णोऽप्यतिदुःखितः ॥ एकैकस्यास्तु चक्रेऽसौ मूर्ध्ना पादाभिवन्दनम् ॥

Słyszany był wieloraki krzyk; Gokarna również był nadzwyczaj strapiony. On wtedy, dla każdej z osobna, skłonił się u ich stóp, dotykając ich głową w pełnym czci pozdrowieniu.

Verse 21

प्राञ्जलिर्दीनया वाचा सान्त्वयामास ताः शनैः ॥ प्राप्तसंज्ञास्तु ताः सर्वाः गोकर्णोऽप्याह सुस्वनः ॥

Ze złożonymi dłoniami, pokornym głosem łagodnie ich pocieszał. Gdy wszystkie odzyskały przytomność, Gokarna również przemówił miłym tonem.

Verse 22

भविता यदि तत्राहं राजानं तं निवारयम् ॥ किं करिष्यामि दैवेन समर्थोऽप्यवसादितः ॥

Gdybym tam był, powstrzymałbym tego króla. Lecz co mogę uczynić? Nawet zdolny zostaje pognębiony przez los.

Verse 23

इत्युक्तमात्रे वचने ताः सर्वा लब्धचेतसः ॥ ऐक्यभावेन ताः सर्वाः पप्रच्छुर्वणिजं प्रति ॥ कस्त्वं कथय कस्माच्च स्थानाद्यत्त्वमिहागतः ॥

Gdy tylko te słowa zostały wypowiedziane, wszystkie odzyskały spokój ducha. Wtedy, z jednolitym zamiarem, wszystkie zapytały kupca: "Kim jesteś? Powiedz nam, z jakiego miejsca przybyłeś tutaj?"

Verse 24

गोकर्ण उवाच ॥ गोकर्णोऽहं सुचार्वास्यः सुकपोलोऽब्रवीन्मया ॥ पूर्वं दृष्टा भवत्यो वै चार्वाङ्ग्यश्चारुलोचनाः ॥

Gokarna rzekł: "Jam jest Gokarna, o pięknej twarzy i przystojnych policzkach. Zaprawdę, widziałem was wcześniej, o wdzięcznych członkach i pięknych oczach."

Verse 25

इदानीं मलिना जाता मम शोकविवर्धनाः ॥ कथयध्वं ममात्मानमत्र हेतुमनन्तरम् ॥

"Teraz stałyście się splamione, pogłębiając mój smutek. Powiedzcie mi natychmiast o bezpośredniej przyczynie tego, dla mego zrozumienia."

Verse 26

ज्येष्ठा सोवाच तस्याग्रे पुष्पजात्या स्वलङ्कृताः ॥ वयमारामसंस्थाश्च स्वामिना परिपालिताः ॥

Najstarsza rzekła w jego obecności: "Z samej natury byłyśmy przyozdobione kwiatami, mieszkając w ogrodzie i chronione przez naszego pana."

Verse 27

हृद्यवेषाः सुचार्वङ्ग्यः पुष्पवृद्धिरताः तदा ॥ पूर्वं द्रष्टाः सुरूपाश्च विपर्यमथो शृणु ॥

"W tamtym czasie miałyśmy urocze szaty, wdzięczne członki i radość z rozkwitu kwiatów; kiedyś widziano nas jako piękne. Teraz posłuchaj o odwróceniu."

Verse 28

पुष्पमालाविहीनाश्च मूलस्कन्धावशेषिताः ॥ एवंविधाश्च संभूता नष्टसंज्ञाः स्थिताः वयम् ॥

"Pozbawione girland kwiatów, zredukowane do samych korzeni i pni, stałyśmy się takie; i utraciwszy świadomość, trwałyśmy w tym stanie."

Verse 29

यो देवस्तत्र पाषाणो मृत्पिण्डेष्टकयन्त्रितः ॥ सोऽत्र सत्त्वमयः साक्षी तस्य पुण्यस्य कर्मणि ॥

"Tamten bóg, obecny jako kamień, uwięziony w bryłach gliny i cegłach, tutaj stoi jako świadek, złożony z prawdziwego bytu, dla tego zasłużonego czynu."

Verse 30

पुण्यं सोदकपूर्णोऽयं तस्यारामस्य सेचकः ॥ सरश्चोत्पलपूर्णं च कलहंसैर्युतं सदा ॥

"Ten zasłużony kanał wodny, napełniony wodą, nawadniał tamten ogród; i była tam także sadzawka pełna lotosów, zawsze otoczona łabędziami."

Verse 31

ये च वृक्षाः फलोपेतास्ते सौवर्णाश्च सत्तम ॥ एता रक्षन्ति सततमारामं सुखदं नृणाम् ॥ तस्या नाशाद्यथा नोऽत्र जातेयं च विरूपता ॥

A te drzewa obładowane owocami, o najlepszy wśród cnotliwych, są jakby złote. One nieustannie chronią sad, który przynosi ukojenie ludziom, tak że nie zachodzi tu jego zniszczenie, ani nie powstaje żadna wada.

Verse 32

गोकर्ण उवाच ॥ आरामकर्तुः किं चात्र फलं भवति यादृशम् ॥ करणात्कूपदेवानां तस्य पुण्यफलं वद ॥

Gokarna rzekł: Jaki rodzaj owocu powstaje tu dla tego, kto zakłada sad? I powiedz mi o zasłużonym owocu, który pochodzi z budowania studni i pokrewnych dzieł poświęconych bóstwom związanym ze studniami.

Verse 33

ज्येष्ठ उवाच ॥ इष्टापूर्तं द्विजातीनां प्रथमं धर्मसाधनम् ॥ इष्टेन लभते स्वर्गं पूर्त्ते मोक्षं च विन्दति ॥

Dżjesztha rzekł: Iszta i purta są dla dwukrotnych urodzonych najważniejszymi środkami urzeczywistniania dharmy. Przez isztę osiąga się niebiosa, przez purtę znajduje się również wyzwolenie, moksze.

Verse 34

वापीकूपतडागानि देवतायतनानि च ॥ पतितान्युद्धरेद्यस्तु स पूर्त्तफलमश्नुते ॥

Ktokolwiek przywraca ze zniszczenia studnie schodkowe, studnie, zbiorniki wodne oraz świątynie, ta osoba uczestniczy w owocu purty, zasłudze z dzieł czynionych dla dobra publicznego.

Verse 35

भूमिदानेन ये लोका गोदानेन च कीर्त्तिताः ॥ ते लोकाः प्राप्यते पुंभिः पादपानां प्ररोहणे ॥

Światy, o których mówi się, że są osiągane przez darowanie ziemi oraz przez darowanie krów, te właśnie światy są osiągane przez człowieka dzięki sprawianiu, że drzewa kiełkują i rosną, przez sadzenie i pielęgnowanie ich.

Verse 36

अश्वत्थमेकं पिचुमन्दमेकं न्यग्रोधमेकं दश पुष्पजातिः ॥ द्वे द्वे तथा दाडिममातुलिङ्गे पञ्चाम्ररोपी नरकं न याति ॥

Kto sadzi jedno drzewo aśwattha, jedno drzewo picumanda, jedno drzewo njagrodha, dziesięć rodzajów roślin kwitnących, dwa drzewa granatu, dwa drzewa cytronu oraz pięć drzew mango, taki sadziciel nie udaje się do naraki, stanu cierpienia.

Verse 37

गोकर्ण उवाच ॥ इन्धनार्थं यदानितमग्निहोत्रं तदुच्यते ॥ छायाविश्रामपथिकैः पक्षिणां निलयेन च ॥

Gokarna rzekł: Gdy przynosi się drewno w celu podtrzymania świętego ognia, nazywa się to agnihotrą; a podobnie, przez dostarczanie cienia i odpoczynku podróżnym oraz przez służenie jako mieszkanie dla ptaków...

Verse 38

पत्रमूलत्वगाद्यैश्च औषधार्थं तु देहिनाम् ॥ उपकुर्वन्ति वृक्षस्य पञ्चयज्ञः स उच्यते ॥

A liśćmi, korzeniami, korą i tym podobnymi rzeczami, służącymi celom leczniczym dla istot cielesnych, drzewo świadczy pomoc; to nazywa się jego pięciokrotną ofiarą, pańćajadżnią.

Verse 39

गृहकृत्यानि काष्ठानि क्षुद्रजन्तुगृहास्तथा ॥ यत्र निर्वर्त्तनं प्रोक्तं भिक्षा पत्रैः समीक्षिता ॥

Drewno do prac domowych oraz mieszkania dla małych stworzeń, te są tam dostarczane; i mówi się, że utrzymanie, bhiksza, jest udzielane za pomocą liści.

Verse 40

फलन्ति वत्सरे मध्ये द्विवारं शकुनादयः ॥ सांवत्सरं पितुर्मातुरुपकारं फलैः कृतम् ॥ एवं पुत्रसमारोपाः एवं तत्त्वविदो विदुः ॥

Ptaki i inne istoty, jakby, wydają owoce dwa razy w ciągu roku. Przez cały rok służba ojcu i matce jest spełniana poprzez owoce. Tak więc sadzenie drzew jest podobne do spłodzenia syna, tak rozumieją to znający zasady.

Verse 41

श्रीवराह उवाच ॥ एवमुक्तस्तया देव्या मालत्या पुष्पजातया ॥ हा कष्टं कथमित्येव मुमोह च पपात ह ॥

Śrī Varāha rzekł: Tak przemówiona przez boginię Mālatī, zrodzoną z kwiatów, zawołał: 'O biada, jakże bolesne!' - i natychmiast osłabł i upadł.

Verse 42

ताभिराश्वासितो धीमान्ससंज्ञो वारिणोक्षितः ॥ आत्मानं कथयास्माकं यस्माच्च त्वमुपागतः ॥

Pocieszony przez nie, mędzec odzyskał przytomność, skropiony wodą. Rzekły: 'Opowiedz nam o sobie i z jakiej przyczyny tu przybyłeś.'

Verse 43

गोकर्ण उवाच ॥ वृद्धौ च मातापितरौ साधु भार्याचतुष्टयम् ॥ मथुरायां ममैवैतदुद्यानं देवतागृहम् ॥

Gokarṇa rzekł: 'Moja matka i ojciec są w podeszłym wieku, i mam cztery szanowne żony. W Mathurze ten oto ogród i ta świątynia należą do mnie.'

Verse 44

यदि तत्र गतश्चाहं पितृराज्ञोस्तु सन्निधौ ॥ इमामापदमापन्ना यूयं तद्वै निवेदये ॥

Gdybym tam udał się, do obecności Króla Pitṛów, zgłosiłbym mu, że wpadliście w to nieszczęście.

Verse 45

ज्येष्ठा प्रोवाच नेष्यामि यदि ते रोचतेऽनघ ॥ अद्यैव मथुरां देवीमवेक्ष्यामोऽधिगम्यताम् ॥

Jyeṣṭhā rzekła: 'Poprowadzę cię, jeśli ci to miłe, o nienaganny. Dziś sami udajmy się i ujrzyjmy boskie miasto Mathurę - niech będzie osiągnięte.'

Verse 46

गृह्णीष्वोपायनं राज्ञे तस्मै त्वं देह्यनर्घ्यकम् ॥ आरुह्य स तथेत्युक्त्वा नमस्कृत्य हरिं च ताः ॥

'Weź dar dla króla; daj mu tę cenną, bezcenną ofiarę.' Wsiadłszy, by wyruszyć, odpowiedział: 'Niech tak się stanie', i oddawszy pokłon Harimu oraz im, odszedł.

Verse 47

उत्पपात ततः स्थानाद्यत्र राजा व्यवस्थितः ॥ राज्ञे निवेदयामास रत्नानि सुबहूनि च ॥

Wtedy pośpieszył z tego miejsca tam, gdzie przebywał król, i ofiarował królowi wiele klejnotów.

Verse 48

राजा दर्शनमात्रेण सन्तुष्टः सोऽब्रवीदिदम् ॥ स्वागतम् ते महाभाग सम्मान्य परिपूज्य च ॥

Król, zadowolony samym jego widokiem, rzekł: 'Witaj cię, o szczęśliwy', i uczcił go i należycie złożył mu hołd.

Verse 49

अर्द्धासने कृतः प्रीत्या रत्नदो धनदो यथा ॥ अस्मात्स्थानादिदानीञ्च अपसर्प्य क्षणान्तरे ॥

Został z miłością posadzony na półhonorowym miejscu, jakby czczono dawcę klejnotów czy bogactwa. Potem, oddalając się od tego miejsca, w mgnieniu oka...

Verse 50

आश्चर्यं दर्शयिष्यामि कथयिष्यामि चापि भोः ॥ स तथेत्य प्रतिश्रुत्य सेनापतिमुवाच ह ॥

'Ukażę ci cud i wyjaśnię go także, o panie.' Przyznał rację - 'Niech tak będzie' - i wtedy zwrócił się do dowódcy wojsk.

Verse 51

मुहूर्तार्द्धाद्यथा याति सैन्यं तच्च तथा कुरु ॥ क्षिप्रं तत्प्रतिपद्यस्व न कालोऽत्यभ्यगाद्यथा

Tak jak armia wyrusza po upływie połowy muhūrty, tak dokładnie uczyń. Działaj szybko i wypełnij to, aby czas nie przeszedł poza właściwą chwilę.

Verse 52

कृतं तेन तथा सर्वं यथा राज्ञा हि भाषितम् ॥ ता देव्यः दिव्यरूपाश्च विमानकृतरूपकाः

Zgodnie z tym uczynił on wszystko dokładnie tak, jak mówił król. Wtedy pojawiły się te boginie o boskim wyglądzie, o postaciach jakby ukształtowanych na podobieństwo wiman, niebiańskich rydwanów.

Verse 53

साधु साध्विति गोकरणं प्रशशंसुः पुनः पुनः ॥ वरं दत्त्वा यथाकामं स्वस्तीत्युक्त्वा दिवं ययुः

Mówiąc: "Dobrze się stało, dobrze się stało", chwalili Gokarnę raz po raz. Udzieliwszy błogosławieństwa zgodnie z życzeniem i wypowiedziawszy "Svasti" na pożegnanie, odeszli do nieba.

Verse 54

गोकरणस्तु तदाचक्षे तत्सर्वं नृपतेः सुखी ॥ सर्वं तच्चात्मचरितं पूर्तधर्मस्य यत्फलम्

Wtedy Gokarna, będąc zadowolonym, oznajmił królowi wszystko to. I wszystko to było zgodne z jego własnym opisem: owoc, który przynależy do pūrta-dharmy, zasłużonych dzieł publicznych.

Verse 55

आश्चर्यं परमं धर्ममारामस्य महत्फलम् ॥ श्रुत्वा सर्वं चकारासौ सार्वभौमो महीपतिः

Słysząc o cudownej, najwyższej dharmie, o wielkim owocu ustanowienia ārāmy, świętego ogrodu, ten wszechwładny władca, król, wykonał wszystko zgodnie z tym.

Verse 56

निश्चयार्थं पुनः सोऽथ गोकरणस्ताः प्रणम्य च ॥ पृच्छत्याग्रहरूपेण निश्चयं विन्दते यथा

Wtedy ponownie, szukając pewności, Gokarna skłonił się przed nimi i pytał natarczywie, aby mógł otrzymać jasne wyjaśnienie.

Verse 57

पञ्जरस्थो यथा सिंहः कोऽस्मांस्त्राता भवेदिति ॥ पिधायाञ्जलिना वक्त्रमश्रुक्लिन्नस्तनान्तरा

Jako lew zamknięty w klatce, ktoż byłby naszym obrońcą? Tak mówili. Zakrywając twarz złożonymi dłońmi, ze łzami zraszającymi łono, tak stali.

Verse 58

राजलोकैः पीडिताश्च छेदनॊन्मूलनेन च ॥ पीडिता भृशमुद्विग्नास्तेनेदानीं सकल्मषाः

Uciśnieni przez ludzi króla, a także przez wycinanie i wyrywanie z korzeniami, byli oni dotkliwie dręczeni i wielce strapieni; i teraz z tego powodu noszą skalanie.

Verse 59

यथा सुपुत्रः कुलमुद्धरेद्धि यथाऽतिकृच्छ्रान्नियमप्रयत्नात् ॥ तथाऽत्र वृक्षाः फलपुष्पभूताः स्वं स्वामिनं नरकादुद्धरन्ति

Tak jak dobry syn prawdziwie podnosi swój ród, dokonując tego poprzez zdyscyplinowane wysiłki nawet wśród skrajnych trudności, tak tutaj drzewa, obdarzone owocami i kwiatami, wznoszą swego własnego pana z piekła.

Verse 60

विमानप्रतिमाकारं यानमारुह्य सत्वरः ॥ दिव्यानिमानि रत्नानि भूषणानि फलानि च

Wsiadłszy szybko na wóz ukształtowany na podobieństwo vimany, były tam również te boskie klejnoty, ozdoby i owoce.

Verse 61

राज्ञा तस्मै प्रदत्ताश्च ग्रामाश्चैव पुराणि च ॥ वस्त्राणि च गजाश्चैव वाजिनोऽन्यधनं बहु

Król przyznał mu wioski oraz starożytne posiadłości; podobnie szaty, słonie, konie i wiele innego bogactwa.