Adhyaya 172: The Harm of Destroying a Grove and the Merit of Tree-Planting as Pūrta-Dharma

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ गोकर्णस्तु तथा चक्रे तस्मिन्नायतने शुभे ॥ प्रथमेऽह्नि यथा कृत्यमेवमेव त्रयोदश ॥

ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದರು—ಗೋಕರಣನು ಆ ಶುಭ ಆಲಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೆಯೇ ಆಚರಿಸಿದನು. ಮೊದಲ ದಿನ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ಹದಿಮೂರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದನು.

Verse 2

ता देव्यॊ नृत्यगीतॆषु कुशलाश्चागमेऽभवन् ॥ सुरूपाश्च स्वलङ्काराः रमयन्ति दिने दिने ॥

ಆ ದೇವಿಯರು ನೃತ್ಯ-ಗೀತಗಳಲ್ಲಿ ಕುಶಲರಾದರು; ಕಲಾವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಿಪುಣರಾದರು. ಸುಂದರರೂಪಿಣಿಯರಾಗಿ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತರಾಗಿ, ದಿನೇ ದಿನೇ ಅವನನ್ನು ರಮಿಸಿದರು.

Verse 3

गोकर्णः सर्वभावेन गृहं विस्मृतवानसौ ॥ तथैकदा स गोकर्णस्ताः देव्यश्च हतौजसः ॥

ಗೋಕರ್ಣನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾವದಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿ ತನ್ನ ಮನೆತನವನ್ನು ಮರೆತನು. ನಂತರ ಒಮ್ಮೆ ಆ ಗೋಕರ್ಣನು ಓಜಸ್ಸು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಆ ದೇವಿಯರನ್ನು ಕಂಡನು.

Verse 4

विवर्णं वदना दीनाः भग्नालङ्कारवाससः ॥ हीनाङ्गा लुञ्चितशिरः केशपक्ष्मनखादयः ॥

ಅವರ ಮುಖಗಳು ವರ್ಣಹೀನವಾಗಿದ್ದವು; ಅವರು ದೀನಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು; ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತ್ರಗಳು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿದ್ದವು. ಅಂಗಗಳು ಕ್ಷೀಣ, ತಲೆಗಳು ಎಳೆದಂತೆಯೇ—ಕೇಶ, ಕಣ್ಮೆಚ್ಚು, ನಖಾದಿಗಳು ಕೂಡ ಅಶಾಂತವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿದ್ದವು.

Verse 5

दृश्यन्ते विकृताकाराः सव्रणा रुधिरस्रवाः ॥ ता दृष्ट्वाऽतीवदुःखार्ताश्चक्रे मनसि वेदनाम् ॥

ಅವರು ವಿಕೃತಾಕಾರರಾಗಿ, ಗಾಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ರಕ್ತಸ್ರಾವವಾಗುತ್ತ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖದಿಂದ ವ್ಯಾಕುಲನಾಗಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವೇದನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದನು.

Verse 6

अपुत्रस्य गतिर् नास्ति स्वर्गो नैव च नैव च ॥ मम सङ्गादिमा देव्यॊ दशमीं च दशां गताः ॥

“ಪುತ್ರನಿಲ್ಲದವನಿಗೆ ಗತಿ ಇಲ್ಲ; ಸ್ವರ್ಗವೂ ಇಲ್ಲ—ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ. ನನ್ನ ಸಂಗದಿಂದ ಈ ದೇವಿಯರು ದಶಮ ದಶೆಗೆ (ಇನ್ನಷ್ಟು ಪತನಸ್ಥಿತಿಗೆ) ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು.

Verse 7

एवं ज्ञात्वा स पप्रच्छ तासां रूपविपर्ययम् ॥ कथयध्वं महाभागाः किमेतद्रूपव्यत्ययम् ॥

ಇಂತೆ ತಿಳಿದು ಅವನು ಅವರ ರೂಪವಿಪರ್ಯಯವನ್ನು ಕೇಳಿದನು—“ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿಯರೇ, ಹೇಳಿರಿ; ಈ ರೂಪವ್ಯತ್ಯಯವೇನು?”

Verse 8

देव्य ऊचुः ॥ अप्रष्टव्यं महाभाग दैवः सर्वेषु कारणम् ॥ कालात्मकः स भगवान् भुज्यते सुकृतं यतः ॥

ದೇವಿಯರು ಹೇಳಿದರು—“ಹೇ ಮಹಾಭಾಗ, ಇದು ಕೇಳಬೇಕಾದದ್ದು ಅಲ್ಲ; ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ದೈವವೇ ಕಾರಣ. ಕಾಲಸ್ವರೂಪನಾದ ಆ ಭಗವಾನ್ ಪುಣ್ಯದ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿಸುತ್ತಾನೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ.”

Verse 9

स एव नित्यकालं च पृच्छति स्म तदुत्तरम् ॥ दुःखार्तस्य सुदीनस्य न जल्पन्त्यतिदुःखिताः ॥

ಅವನು ಸದಾ ಅವರ ಉತ್ತರವನ್ನು ಮರುಮರು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದನು; ಆದರೆ ಅತಿದುಃಖಿತರು ಶೋಕದಿಂದ ಪೀಡಿತನಾದ ದೀನಸ್ಥಿತಿಯವನೊಡನೆ ಕೂಡ ಮಾತನಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

Verse 10

यदि गोप्यं ममार्तस्य वैरूप्यं कथयिष्यथ ॥ अगाधे दुस्तरे प्राणांस्त्यक्ष्याम्यद्य सुदुःखितः ॥

“ನನ್ನ—ಪೀಡಿತನ—ಈ ವೈರೂಪ್ಯದ ಕಾರಣವನ್ನು ನೀವು ಗುಪ್ತವಾಗಿಯೇ ಇಟ್ಟರೆ, ಇಂದು ಈ ಅಗಾಧವೂ ದಾಟಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಅತಿದುಃಖದಿಂದ ಪ್ರಾಣ ತ್ಯಜಿಸುವೆನು.”

Verse 11

एवमुक्ते तदा तासां मध्ये एका अब्रवीदिदम् ॥ दुःखं तस्य समाख्येयं यो विनाशयते रुजम् ॥

ಇಂತೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವರ ಮಧ್ಯೆ ಒಬ್ಬಳು ಹೀಗೆಂದಳು—“ವೇದನೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವವನ ದುಃಖವನ್ನು ವಿವರಿಸಬೇಕು.”

Verse 12

शृणु वत्स वदिष्येऽहं विरूपकरणं यथा ॥ अस्माकं च समुत्पन्नम् एकचित्तोऽवधारय ॥

ಕೇಳು ವತ್ಸ, ಈ ವಿಕೃತರೂಪ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುವೆನು. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದುದನ್ನು ಏಕಚಿತ್ತದಿಂದ ಗ್ರಹಿಸು.

Verse 13

आस्ते मधुपुरी रम्या नृणां मुक्तिप्रदायिनी ॥ अयोध्याधिपतिर्वीरश्चतुरङ्गबलान्वितः ॥

ಮಧುಪುರಿ ಎಂಬ रम್ಯ ನಗರವಿದೆ; ಅದು ಜನರಿಗೆ ಮುಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. (ಅಲ್ಲಿ) ಚತುರಂಗ ಸೇನೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತನಾದ ಅಯೋಧ್ಯಾಧಿಪತಿ ಎಂಬ ವೀರನು ಇದ್ದನು.

Verse 14

चातुर्मास्यं तीर्थसेवी स गतो भक्तिपूर्वकम् ॥ विष्णोर्देवस्य चागारं पञ्चसंख्यासमन्वितम् ॥

ಚಾತುರ್ಮಾಸ್ಯ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಿ, ತೀರ್ಥಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿ, ಅವನು ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹೋದನು. (ಅವನು) ಪಂಚಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಯುಕ್ತವಾದ ವಿಷ್ಣುದೇವರ ಮಂದಿರವನ್ನು ಸೇರಿದನು.

Verse 15

आरामवाटिकाः शुभ्राः प्राकारवरवेष्टिताः ॥ कूपप्रावर्तकोपेताः पुष्पजात्यः सुवासिताः ॥

ಅಲ್ಲಿ ಶುಭ್ರವಾದ ಉದ್ಯಾನವಾಟಿಕೆಗಳು ಇದ್ದವು, ಉತ್ತಮ ಪ್ರಾಕಾರಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದವು. ಬಾವಿಗಳು ಮತ್ತು ನೀರು ಎತ್ತುವ ಉಪಕರಣಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ಪುಷ್ಪಜಾತಿಗಳ ಸುಗಂಧದಿಂದ ಪರಿಮಳಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

Verse 16

फलवन्तो द्रुमास्तस्मिन् सर्वर्त्तुसुमनोहराः ॥ तस्याभ्यासे स राजर्षिश्चकारावासमुत्तमम् ॥

ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮರಗಳು ಫಲಭರಿತವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ಋತುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮನೋಹರವಾಗಿದ್ದವು. ಅದರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಆ ರಾಜರ್ಷಿಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

Verse 17

सेवकैर्नाशितः सर्वम् आरामः सफलद्रुमः ॥ प्राकारपरिखा चैव स्थण्डिलप्रतिमा कृता ॥

ಸೇವಕರು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾಶಮಾಡಿದರು—ಫಲಧ್ರುಮಗಳಿರುವ ಆರಾಮವೂ ಧ್ವಂಸವಾಯಿತು. ಪ್ರಾಕಾರವೂ ಪರಿಖೆಯೂ ಸಹ ಬಯಲು ನೆಲದಂತೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು.

Verse 18

बहुधा वार्यमाणैस्तु पापबुद्धिसमाश्रितैः ॥ एवं तेन कृतं तत्र सोऽपि दैववशङ्गतः ॥

ಬಹುಮಾರಿ ತಡೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಪಾಪಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿದವರು ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವನಿಂದಲೂ ಹಾಗೆಯೇ ನಡೆಯಿತು; ಅವನೂ ದೈವವಶನಾಗಿದ್ದನು.

Verse 19

रुरोदोच्चैः स्वरं दीना हा कष्टमिति जल्पती ॥ सर्वासां रुदतीनां च कुररीणामिव स्वनः ॥

ಆಕೆ ದೀನಳಾಗಿ ಉಚ್ಚಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಅತ್ತಳು—“ಹಾ, ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟ!” ಎಂದು ವಿಲಪಿಸಿದಳು. ಎಲ್ಲರ ಅಳುವಿನ ಧ್ವನಿ ಕುರರೀ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಕಿರುಚಾಟದಂತಿತ್ತು.

Verse 20

श्रूयते बहुधाकारो गोकर्णोऽप्यतिदुःखितः ॥ एकैकस्यास्तु चक्रेऽसौ मूर्ध्ना पादाभिवन्दनम् ॥

ಬಹುರೂಪದ ಆಕ್ರಂದನ ಕೇಳಿಬಂತು; ಗೋಕರ್ಣನೂ ಅತಿದುಃಖಿತನಾದನು. ಅವನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತಲೆಯಿಂದ ಪಾದಾಭಿವಂದನೆ ಮಾಡಿದನು.

Verse 21

प्राञ्जलिर्दीनया वाचा सान्त्वयामास ताः शनैः ॥ प्राप्तसंज्ञास्तु ताः सर्वाः गोकर्णोऽप्याह सुस्वनः ॥

ಅವನು ಕೈಜೋಡಿಸಿ ದೀನವಾದ ವಾಣಿಯಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಸಾಂತ್ವನಗೊಳಿಸಿದನು. ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಚೇತನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಬಳಿಕ ಗೋಕರ್ಣನೂ ಮಧುರಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದನು.

Verse 22

भविता यदि तत्राहं राजानं तं निवारयम् ॥ किं करिष्यामि दैवेन समर्थोऽप्यवसादितः ॥

ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಆ ರಾಜನನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ? ದೈವವಶದಿಂದ ಸಮರ್ಥನೂ ಕುಗ್ಗಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ.

Verse 23

इत्युक्तमात्रे वचने ताः सर्वा लब्धचेतसः ॥ ऐक्यभावेन ताः सर्वाः पप्रच्छुर्वणिजं प्रति ॥ कस्त्वं कथय कस्माच्च स्थानाद्यत्त्वमिहागतः ॥

ಆ ಮಾತು ಹೇಳಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವರು ಎಲ್ಲರೂ ಮನಸ್ಸು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಏಕಭಾವದಿಂದ ಆ ವ್ಯಾಪಾರಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದರು— “ನೀನು ಯಾರು? ಹೇಳು; ಯಾವ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆ?”

Verse 24

गोकर्ण उवाच ॥ गोकर्णोऽहं सुचार्वास्यः सुकपोलोऽब्रवीन्मया ॥ पूर्वं दृष्टा भवत्यो वै चार्वाङ्ग्यश्चारुलोचनाः ॥

ಗೋಕರ್ಣನು ಹೇಳಿದನು— “ನಾನು ಗೋಕರ್ಣನು; ಸುಂದರ ಮುಖವೂ ಮನೋಹರ ಕಪೋಲಗಳೂಳ್ಳವನು. ಹೇ ಸುಂದರಾಂಗಿಯರೇ, ಚಾರುಲೋಚನೆಯರೇ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಾನು ಹಿಂದೆ ನೋಡಿದ್ದೇನೆ.”

Verse 25

इदानीं मलिना जाता मम शोकविवर्धनाः ॥ कथयध्वं ममात्मानमत्र हेतुमनन्तरम् ॥

ಈಗ ನೀವು ಮಲಿನರಾಗಿದ್ದೀರಿ; ಅದರಿಂದ ನನ್ನ ಶೋಕ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ತಕ್ಷಣದ ಕಾರಣವನ್ನು ನನಗೆ ಕೂಡಲೇ ಹೇಳಿರಿ.

Verse 26

ज्येष्ठा सोवाच तस्याग्रे पुष्पजात्या स्वलङ्कृताः ॥ वयमारामसंस्थाश्च स्वामिना परिपालिताः ॥

ಜ್ಯೇಷ್ಠೆ ಅವನ ಮುಂದೆ ಹೇಳಿದಳು— “ನಾವು ಸ್ವಭಾವತಃ ಪುಷ್ಪಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿತರು; ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು; ನಮ್ಮ ಸ್ವಾಮಿಯಿಂದ ಪರಿಪಾಲಿತರಾಗಿದ್ದೆವು.”

Verse 27

हृद्यवेषाः सुचार्वङ्ग्यः पुष्पवृद्धिरताः तदा ॥ पूर्वं द्रष्टाः सुरूपाश्च विपर्यमथो शृणु ॥

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ವೇಷಭೂಷಣ ಹೃದಯಂಗಮವಾಗಿತ್ತು, ಅಂಗಾಂಗಗಳು ಸುಂದರವಾಗಿದ್ದವು, ಪುಷ್ಪವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು; ಹಿಂದೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಸೂರೂಪಿಗಳೆಂದು ಕಂಡರು—ಈಗ ಉಂಟಾದ ವಿಪರ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೇಳು.

Verse 28

पुष्पमालाविहीनाश्च मूलस्कन्धावशेषिताः ॥ एवंविधाश्च संभूता नष्टसंज्ञाः स्थिताः वयम् ॥

ಪುಷ್ಪಮಾಲೆಗಳಿಲ್ಲದೆ, ಕೇವಲ ಬೇರು ಮತ್ತು ಕಾಂಡಗಳ ಅವಶೇಷವಾಗಿ ಉಳಿದು; ನಾವು ಇಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದೆವು, ಸಂಜ್ಞೆ ಕಳೆದು ಹಾಗೆಯೇ ನಿಂತಿದ್ದೆವು.

Verse 29

यो देवस्तत्र पाषाणो मृत्पिण्डेष्टकयन्त्रितः ॥ सोऽत्र सत्त्वमयः साक्षी तस्य पुण्यस्य कर्मणि ॥

ಅಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲುರೂಪವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ಗುಡ್ಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತನಾಗಿದ್ದ ಆ ದೇವನು—ಇಲ್ಲಿ ಸತ್ತ್ವಮಯ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತು ಆ ಪುಣ್ಯಕರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.

Verse 30

पुण्यं सोदकपूर्णोऽयं तस्यारामस्य सेचकः ॥ सरश्चोत्पलपूर्णं च कलहंसैर्युतं सदा ॥

ಈ ಪುಣ್ಯಮಯ ಜಲವಾಹಿನಿ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿ ಆ ಆರಾಮವನ್ನು ನೀರಾವರಿ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು; ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಸರೋವರವೂ ಇತ್ತು, ಅದು ಉತ್ಪಲಗಳಿಂದ ತುಂಬಿ ಸದಾ ಕಲಹಂಸಗಳಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು.

Verse 31

ये च वृक्षाः फलोपेतास्ते सौवर्णाश्च सत्तम ॥ एता रक्षन्ति सततमारामं सुखदं नृणाम् ॥ तस्या नाशाद्यथा नोऽत्र जातेयं च विरूपता ॥

ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಆ ವೃಕ್ಷಗಳು, ಹೇ ಸತ್ತಮ, ಬಂಗಾರದಂತೆಯೇ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು ಮಾನವರಿಗೆ ಸುಖ ನೀಡುವ ಆ ಆರಾಮವನ್ನು ಸದಾ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಅದರ ನಾಶವಾಗಬಾರದು, ನಮಗೂ ವಿರೂಪತೆ ಉಂಟಾಗಬಾರದು.

Verse 32

गोकर्ण उवाच ॥ आरामकर्तुः किं चात्र फलं भवति यादृशम् ॥ करणात्कूपदेवानां तस्य पुण्यफलं वद ॥

ಗೋಕರ್ಣನು ಹೇಳಿದನು—ಇಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವವನಿಗೆ ಯಾವ ವಿಧದ ಫಲವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ? ಹಾಗೆಯೇ ಕೂಪದೇವತೆಗಳ ನಿಮಿತ್ತವಾಗಿ ಬಾವಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರೆ ದೊರಕುವ ಪುಣ್ಯಫಲವನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು।

Verse 33

ज्येष्ठ उवाच ॥ इष्टापूर्तं द्विजातीनां प्रथमं धर्मसाधनम् ॥ इष्टेन लभते स्वर्गं पूर्त्ते मोक्षं च विन्दति ॥

ಜ್ಯೇಷ್ಠನು ಹೇಳಿದನು—ದ್ವಿಜರಿಗೆ ಇಷ್ಟ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಥವು ಧರ್ಮಸಾಧನೆಯ ಮೊದಲನೆಯ ಸಾಧನ. ಇಷ್ಟದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ; ಪೂರ್ಥದಿಂದ ಮೋಕ್ಷವೂ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 34

वापीकूपतडागानि देवतायतनानि च ॥ पतितान्युद्धरेद्यस्तु स पूर्त्तफलमश्नुते ॥

ಹಂತಕುಳಿಗಳು (ವಾಪಿ), ಬಾವಿಗಳು, ಕೆರೆಗಳು ಹಾಗೂ ದೇವಾಲಯಗಳು—ಇವು ಜೀರ್ಣವಾಗಿ ಕುಸಿದಿದ್ದರೆ ಅವನ್ನು ಯಾರು ಪುನರುದ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅವನು ಪೂರ್ಥಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ।

Verse 35

भूमिदानेन ये लोका गोदानेन च कीर्त्तिताः ॥ ते लोकाः प्राप्यते पुंभिः पादपानां प्ररोहणे ॥

ಭೂಮಿದಾನ ಮತ್ತು ಗೋদানದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೀರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲೋಕಗಳು—ಅದೇ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಮನುಷ್ಯನು ಮರಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸುವುದರಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ।

Verse 36

अश्वत्थमेकं पिचुमन्दमेकं न्यग्रोधमेकं दश पुष्पजातिः ॥ द्वे द्वे तथा दाडिममातुलिङ्गे पञ्चाम्ररोपी नरकं न याति ॥

ಒಂದು ಅಶ್ವತ್ಥ, ಒಂದು ಪಿಚುಮಂದ, ಒಂದು ನ್ಯಗ್ರೋಧ, ಹತ್ತು ವಿಧದ ಪುಷ್ಪವೃಕ್ಷಗಳು, ಎರಡು ಎರಡು ದಾಡಿಮ ಮತ್ತು ಮಾತುಲಿಂಗ, ಹಾಗೆಯೇ ಐದು ಮಾವಿನ ಮರಗಳನ್ನು ನೆಡುವವನು—ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ।

Verse 37

गोकर्ण उवाच ॥ इन्धनार्थं यदानितमग्निहोत्रं तदुच्यते ॥ छायाविश्रामपथिकैः पक्षिणां निलयेन च ॥

ಗೋಕರ್ಣನು ಹೇಳಿದನು—ಪವಿತ್ರ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇಂಧನವನ್ನು ತಂದಾಗ ಅದನ್ನೇ ‘ಅಗ್ನಿಹೋತ್ರ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ; ಹಾಗೆಯೇ ವೃಕ್ಷವು ಪಥಿಕರಿಗೆ ನೆರಳು-ವಿಶ್ರಾಂತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ನಿವಾಸವನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ।

Verse 38

पत्रमूलत्वगाद्यैश्च औषधार्थं तु देहिनाम् ॥ उपकुर्वन्ति वृक्षस्य पञ्चयज्ञः स उच्यते ॥

ಎಲೆ, ಬೇರು, ತೊಗಟೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ದೇಹಧಾರಿಗಳಿಗೆ ಔಷಧಾರ್ಥವಾಗಿ ಸಹಾಯಮಾಡಿ ವೃಕ್ಷವು ಉಪಕಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನೇ ವೃಕ್ಷದ ‘ಪಂಚಯಜ್ಞ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 39

गृहकृत्यानि काष्ठानि क्षुद्रजन्तुगृहास्तथा ॥ यत्र निर्वर्त्तनं प्रोक्तं भिक्षा पत्रैः समीक्षिता ॥

ಮನೆಯ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳು, ಹಾಗೆಯೇ ಸಣ್ಣ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ; ಇನ್ನೂ ಎಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಭಿಕ್ಷೆ ಅಂದರೆ ಆಹಾರವೂ ಒದಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ।

Verse 40

फलन्ति वत्सरे मध्ये द्विवारं शकुनादयः ॥ सांवत्सरं पितुर्मातुरुपकारं फलैः कृतम् ॥ एवं पुत्रसमारोपाः एवं तत्त्वविदो विदुः ॥

ವರ್ಷದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಎರಡು ಬಾರಿ ಫಲಿಸುವಂತಿದೆ. ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ವರ್ಷ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಉಪಕಾರವು ಫಲಗಳ ಮೂಲಕ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವೃಕ್ಷಾರೋಪಣವು ಪುತ್ರಸ್ಥಾಪನೆಯ ಸಮಾನವೆಂದು ತತ್ತ್ವವಿದ್ವಾಂಸರು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ।

Verse 41

श्रीवराह उवाच ॥ एवमुक्तस्तया देव्या मालत्या पुष्पजातया ॥ हा कष्टं कथमित्येव मुमोह च पपात ह ॥

ಶ್ರೀವರಾಹನು ಹೇಳಿದನು—ಪುಷ್ಪಜನಿತ ದೇವಿ ಮಾಲತೀ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ, ಅವನು ‘ಹಾ, ಎಷ್ಟು ಕಷ್ಟ!’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಲೇ ತಕ್ಷಣ ಮೂರ್ಚ್ಛೆಗೊಂಡು ಬಿದ್ದನು।

Verse 42

ताभिराश्वासितो धीमान्ससंज्ञो वारिणोक्षितः ॥ आत्मानं कथयास्माकं यस्माच्च त्वमुपागतः ॥

ಅವರು ಆಶ್ವಾಸನೆ ನೀಡಿದಾಗ ಆ ಧೀಮಂತನು ನೀರಿನಿಂದ ಛಿಟಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಮತ್ತೆ ಚೇತನಗೊಂಡನು. ಅವರು ಹೇಳಿದರು—“ನಿನ್ನ ಪರಿಚಯ ಹೇಳು; ಯಾವ ಕಾರಣದಿಂದ ನೀನು ಇಲ್ಲಿ ಬಂದೆ?”

Verse 43

गोकर्ण उवाच ॥ वृद्धौ च मातापितरौ साधु भार्याचतुष्टयम् ॥ मथुरायां ममैवैतदुद्यानं देवतागृहम् ॥

ಗೋಕರ್ಣನು ಹೇಳಿದನು—“ನನ್ನ ತಾಯಿ-ತಂದೆ ವೃದ್ಧರು; ನನಗೆ ನಾಲ್ಕು ಸತೀಭಾರ್ಯೆಯರು ಇದ್ದಾರೆ. ಮಥುರೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಉದ್ಯಾನವೂ ದೇವಾಲಯವೂ ನನ್ನದೇ.”

Verse 44

यदि तत्र गतश्चाहं पितृराज्ञोस्तु सन्निधौ ॥ इमामापदमापन्ना यूयं तद्वै निवेदये ॥

“ನಾನು ಅಲ್ಲಿ ಪಿತೃರಾಜನ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ ಹೋದರೆ, ನೀವು ಈ ಆಪತ್ತಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ನಿವೇದಿಸುತ್ತೇನೆ.”

Verse 45

ज्येष्ठा प्रोवाच नेष्यामि यदि ते रोचतेऽनघ ॥ अद्यैव मथुरां देवीमवेक्ष्यामोऽधिगम्यताम् ॥

ಜ್ಯೇಷ್ಠಾ ಹೇಳಿದಳು—“ಓ ನಿರ್ದೋಷನೇ, ನಿನಗೆ ಇಷ್ಟವಿದ್ದರೆ ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ಇಂದೇ ದಿವ್ಯ ಮಥುರಾ ನಗರಿಯನ್ನು ನೋಡೋಣ—ಅದಕ್ಕೆ ತೆರಳೋಣ.”

Verse 46

गृह्णीष्वोपायनं राज्ञे तस्मै त्वं देह्यनर्घ्यकम् ॥ आरुह्य स तथेत्युक्त्वा नमस्कृत्य हरिं च ताः ॥

“ರಾಜನಿಗಾಗಿ ಕಾಣಿಕೆ ತೆಗೆದುಕೊ; ಅವನಿಗೆ ಆ ಅಮೂಲ್ಯ ಅರ್ಘ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸು.” ನಂತರ ಅವನು ಹೊರಡಲು ಏರಿ, “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಹರಿಗೂ ಅವರಿಗೂ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ (ಹೋದನು).

Verse 47

उत्पपात ततः स्थानाद्यत्र राजा व्यवस्थितः ॥ राज्ञे निवेदयामास रत्नानि सुबहूनि च ॥

ಆಮೇಲೆ ಅವನು ಆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹೊರಟು ರಾಜನು ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಕಡೆಗೆ ಹೋಗಿ, ರಾಜನಿಗೆ ಅನೇಕ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು।

Verse 48

राजा दर्शनमात्रेण सन्तुष्टः सोऽब्रवीदिदम् ॥ स्वागतम् ते महाभाग सम्मान्य परिपूज्य च ॥

ರಾಜನು ಅವನ ದರ್ಶನಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಸಂತುಷ್ಟನಾಗಿ ಹೀಗೆಂದನು— “ಮಹಾಭಾಗನೇ, ನಿನಗೆ ಸ್ವಾಗತ”; ಎಂದು ಗೌರವಿಸಿ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಿದನು।

Verse 49

अर्द्धासने कृतः प्रीत्या रत्नदो धनदो यथा ॥ अस्मात्स्थानादिदानीञ्च अपसर्प्य क्षणान्तरे ॥

ಅವನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಅರ್ಧಾಸನದಲ್ಲಿ ಕುಳ್ಳಿರಿಸಲಾಯಿತು; ರತ್ನದಾತನನ್ನೋ ಧನದಾತನನ್ನೋ ಗೌರವಿಸುವಂತೆ. ನಂತರ ಅವನು ಆ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೂರ ಸರಿದು…

Verse 50

आश्चर्यं दर्शयिष्यामि कथयिष्यामि चापि भोः ॥ स तथेत्य प्रतिश्रुत्य सेनापतिमुवाच ह ॥

ಅವನು ಹೇಳಿದನು— “ಭೋ ಮಹಾಶಯ, ನಾನು ಒಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ ಕೂಡ.” ಅವನು “ತಥಾಸ್ತು” ಎಂದು ಒಪ್ಪಿ ನಂತರ ಸೇನಾಪತಿಗೆ ಹೇಳಿದನು।

Verse 51

मुहूर्तार्द्धाद्यथा याति सैन्यं तच्च तथा कुरु ॥ क्षिप्रं तत्प्रतिपद्यस्व न कालोऽत्यभ्यगाद्यथा

“ಅರ್ಧ ಮುಹೂರ್ತದ ನಂತರ ಸೇನೆ ಹೇಗೆ ಹೊರಡುತ್ತದೋ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡು. ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸು, ಸಮಯವು ಮೀರಿಹೋಗದಂತೆ.”

Verse 52

कृतं तेन तथा सर्वं यथा राज्ञा हि भाषितम् ॥ ता देव्यः दिव्यरूपाश्च विमानकृतरूपकाः

ರಾಜನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಅವನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ನೆರವೇರಿಸಿದನು. ಆಗ ಆ ದೇವಿಯರು ದಿವ್ಯರೂಪಧಾರಿಣಿಯರಾಗಿ, ವಿಮಾನಸಮಾನವಾಗಿ ರೂಪಿತವಾದ ಆಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷರಾದರು.

Verse 53

साधु साध्विति गोकरणं प्रशशंसुः पुनः पुनः ॥ वरं दत्त्वा यथाकामं स्वस्तीत्युक्त्वा दिवं ययुः

“ಸಾಧು, ಸಾಧು” ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಅವರು ಗೋಕರಣನನ್ನು ಮರುಮರು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ವರವನ್ನು ನೀಡಿ, “ಸ್ವಸ್ತಿ” ಎಂದು ಆಶೀರ್ವದಿಸಿ ಅವರು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು.

Verse 54

गोकरणस्तु तदाचक्षे तत्सर्वं नृपतेः सुखी ॥ सर्वं तच्चात्मचरितं पूर्तधर्मस्य यत्फलम्

ಆಗ ಸಂತುಷ್ಟನಾದ ಗೋಕರಣನು ಆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ರಾಜನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು. ಅದು ಅವನ ಸ್ವಂತ ಚರಿತ್ರೆಯೇ—ಪೂರ್ತಧರ್ಮ (ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪುಣ್ಯಕಾರ್ಯ)ದ ಫಲ.

Verse 55

आश्चर्यं परमं धर्ममारामस्य महत्फलम् ॥ श्रुत्वा सर्वं चकारासौ सार्वभौमो महीपतिः

ಆರಾಮ (ಉದ್ಯಾನ) ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಪರಮಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಹಾಫಲವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಆ ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಜನು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನೆರವೇರಿಸಿದನು.

Verse 56

निश्चयार्थं पुनः सोऽथ गोकरणस्ताः प्रणम्य च ॥ पृच्छत्याग्रहरूपेण निश्चयं विन्दते यथा

ಮತ್ತೆ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಗೋಕರಣನು ಅವರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿರ್ಣಯ ದೊರಕುವಂತೆ ಹಠಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದನು.

Verse 57

पञ्जरस्थो यथा सिंहः कोऽस्मांस्त्राता भवेदिति ॥ पिधायाञ्जलिना वक्त्रमश्रुक्लिन्नस्तनान्तरा

“ಪಂಜರದಲ್ಲಿರುವ ಸಿಂಹದಂತೆ—ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವನು ಯಾರು?” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಅಂಜಲಿಯಿಂದ ಮುಖ ಮುಚ್ಚಿ, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ವಕ್ಷಸ್ಥಳ ತೋಯಿತು।

Verse 58

राजलोकैः पीडिताश्च छेदनॊन्मूलनेन च ॥ पीडिता भृशमुद्विग्नास्तेनेदानीं सकल्मषाः

ರಾಜನ ಜನರಿಂದ ಅವರು ಪೀಡಿತರಾದರು; ಕತ್ತರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಬೇರುಸಹಿತ ಉರುಳಿಸುವುದರಿಂದಲೂ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟರು. ಬಹಳ ಉದ್ವಿಗ್ನರಾಗಿ, ಈಗ ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಲ್ಮಷಭಾರಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ।

Verse 59

यथा सुपुत्रः कुलमुद्धरेद्धि यथाऽतिकृच्छ्रान्नियमप्रयत्नात् ॥ तथाऽत्र वृक्षाः फलपुष्पभूताः स्वं स्वामिनं नरकादुद्धरन्ति

ಯಥಾ ಸತ್ಪುತ್ರನು ಅತಿಕಷ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ನಿಯಮಬದ್ಧ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ತನ್ನ ಕುಲವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೋ, ತಥಾ ಇಲ್ಲಿ ಫಲಪುಷ್ಪಸಂಪನ್ನವಾದ ವೃಕ್ಷಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಮಿಯನ್ನು ನರಕದಿಂದ ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ।

Verse 60

विमानप्रतिमाकारं यानमारुह्य सत्वरः ॥ दिव्यानिमानि रत्नानि भूषणानि फलानि च

ವಿಮಾನಸಮಾನ ಆಕಾರದ ಯಾನವನ್ನು ಅವರು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಏರಿದರು; ಅಲ್ಲಿ ಈ ದಿವ್ಯ ರತ್ನಗಳು, ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಫಲಗಳೂ ಇದ್ದವು।

Verse 61

राज्ञा तस्मै प्रदत्ताश्च ग्रामाश्चैव पुराणि च ॥ वस्त्राणि च गजाश्चैव वाजिनोऽन्यधनं बहु

ರಾಜನು ಅವನಿಗೆ ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನೂ ಪುರಾತನ ಸಂಪತ್ತನ್ನೂ ನೀಡಿದನು; ಹಾಗೆಯೇ ವಸ್ತ್ರಗಳು, ಆನೆಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಹಳಷ್ಟು ಇತರೆ ಧನವನ್ನೂ ಕೊಟ್ಟನು।