Adhyaya 172: The Harm of Destroying a Grove and the Merit of Tree-Planting as Pūrta-Dharma

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ गोकर्णस्तु तथा चक्रे तस्मिन्नायतने शुभे ॥ प्रथमेऽह्नि यथा कृत्यमेवमेव त्रयोदश ॥

శ్రీ వరాహుడు పలికెను—గోకర్ణుడు ఆ శుభ ఆశ్రమంలో అలాగే ఆచరించాడు. మొదటి రోజున చేయవలసిన కర్తవ్యాన్ని చేశాడు; అలాగే పదమూడు రోజులు కొనసాగించాడు.

Verse 2

ता देव्यॊ नृत्यगीतॆषु कुशलाश्चागमेऽभवन् ॥ सुरूपाश्च स्वलङ्काराः रमयन्ति दिने दिने ॥

ఆ దేవీలు నృత్యగీతాలలో నిపుణులయ్యారు; కళావిద్యలలో కూడా ప్రావీణ్యం పొందారు. సురూపిణులై, తమ తమ ఆభరణాలతో అలంకృతులై, రోజురోజుకూ అతనిని ఆనందింపజేశారు।

Verse 3

गोकर्णः सर्वभावेन गृहं विस्मृतवानसौ ॥ तथैकदा स गोकर्णस्ताः देव्यश्च हतौजसः ॥

గోకర్ణుడు సంపూర్ణ భావంతో అక్కడే ఆసక్తుడై తన గృహాన్ని మరచిపోయాడు. ఆపై ఒకసారి ఆ గోకర్ణుడు ప్రాణతేజస్సు కోల్పోయిన ఆ దేవీలను చూశాడు.

Verse 4

विवर्णं वदना दीनाः भग्नालङ्कारवाससः ॥ हीनाङ्गा लुञ्चितशिरः केशपक्ष्मनखादयः ॥

వారి ముఖాలు వర్ణహీనంగా ఉన్నాయి; వారు దుఃఖితులై ఉన్నారు; ఆభరణాలు, వస్త్రాలు చిందరవందరగా ఉన్నాయి. అవయవాలు క్షీణించి, తలలు చింపబడినట్లుగా—జుట్టు, రెప్పలు, గోర్లు మొదలైనవి కూడా వికృతమయ్యాయి.

Verse 5

दृश्यन्ते विकृताकाराः सव्रणा रुधिरस्रवाः ॥ ता दृष्ट्वाऽतीवदुःखार्ताश्चक्रे मनसि वेदनाम् ॥

వారు వికృతాకారులై, గాయాలతో, రక్తస్రావంతో కనిపించారు. వారిని చూసి అతడు తీవ్రమైన దుఃఖంతో వ్యాకులుడై మనసులో వేదనను అనుభవించాడు.

Verse 6

अपुत्रस्य गतिर् नास्ति स्वर्गो नैव च नैव च ॥ मम सङ्गादिमा देव्यॊ दशमीं च दशां गताः ॥

“పుత్రుడు లేనివానికి గతి లేదు; స్వర్గమూ లేదు—లేదనే లేదు. నా సంగమం వల్ల ఈ దేవీలు పదవ దశకు (మరింత పతనస్థితికి) చేరారు” అని.

Verse 7

एवं ज्ञात्वा स पप्रच्छ तासां रूपविपर्ययम् ॥ कथयध्वं महाभागाः किमेतद्रूपव्यत्ययम् ॥

ఇట్లు తెలిసికొని అతడు వారి రూపవిపర్యయాన్ని అడిగెను—“హే మహాభాగ్యవతులారా, చెప్పుడి; ఈ రూపవ్యత్యయం ఏమిటి?”

Verse 8

देव्य ऊचुः ॥ अप्रष्टव्यं महाभाग दैवः सर्वेषु कारणम् ॥ कालात्मकः स भगवान् भुज्यते सुकृतं यतः ॥

దేవీలు పలికిరి—“హే మహాభాగ, ఇది అడగవలసినది కాదు; సమస్త విషయాలలో దైవమే కారణము. కాలస్వరూపుడైన ఆ భగవంతుడు పుణ్యఫలాన్ని అనుభవింపజేయుచున్నాడు; అందువల్ల ఇది జరుగుచున్నది.”

Verse 9

स एव नित्यकालं च पृच्छति स्म तदुत्तरम् ॥ दुःखार्तस्य सुदीनस्य न जल्पन्त्यतिदुःखिताः ॥

అతడు నిత్యమూ వారి సమాధానాన్ని అడుగుచుండెను; కాని అత్యంత దుఃఖితులు శోకార్తుడైన దీనస్థితి గలవానితో మాటలాడరు.

Verse 10

यदि गोप्यं ममार्तस्य वैरूप्यं कथयिष्यथ ॥ अगाधे दुस्तरे प्राणांस्त्यक्ष्याम्यद्य सुदुःखितः ॥

“నా—పీడితుని—ఈ వైరూప్య కారణాన్ని మీరు గోప్యంగా ఉంచితే, నేడు ఈ అగాధమూ దాటలేనిదైన స్థితిలో నేను అత్యంత దుఃఖంతో ప్రాణాలను విడిచెదను.”

Verse 11

एवमुक्ते तदा तासां मध्ये एका अब्रवीदिदम् ॥ दुःखं तस्य समाख्येयं यो विनाशयते रुजम् ॥

ఇట్లు చెప్పినపుడు, వారిలో ఒకరు ఇలా పలికెను—“రుజును (వేదనను) నశింపజేయువాని దుఃఖం వివరించవలెను.”

Verse 12

शृणु वत्स वदिष्येऽहं विरूपकरणं यथा ॥ अस्माकं च समुत्पन्नम् एकचित्तोऽवधारय ॥

విను వత్సా, ఈ వికృతిరూపం ఎలా ఏర్పడిందో నేను చెప్పుదును. మా విషయంలో జరిగినదాన్ని ఏకచిత్తంతో గ్రహించు.

Verse 13

आस्ते मधुपुरी रम्या नृणां मुक्तिप्रदायिनी ॥ अयोध्याधिपतिर्वीरश्चतुरङ्गबलान्वितः ॥

మధుపురీ అనే రమ్య నగరం ఉంది; అది మనుష్యులకు ముక్తిని ప్రసాదిస్తుంది. (అక్కడ) చతురంగ బలంతో కూడిన అయోధ్యాధిపతి అనే వీరుడు ఉన్నాడు.

Verse 14

चातुर्मास्यं तीर्थसेवी स गतो भक्तिपूर्वकम् ॥ विष्णोर्देवस्य चागारं पञ्चसंख्यासमन्वितम् ॥

చాతుర్మాస్య వ్రతాన్ని ఆచరిస్తూ, తీర్థసేవలో నిమగ్నుడై, అతడు భక్తిపూర్వకంగా వెళ్లెను. (అతడు) పంచసంఖ్యతో సమన్వితమైన విష్ణుదేవుని ఆలయాన్ని చేరెను.

Verse 15

आरामवाटिकाः शुभ्राः प्राकारवरवेष्टिताः ॥ कूपप्रावर्तकोपेताः पुष्पजात्यः सुवासिताः ॥

అక్కడ ప్రకాశవంతమైన ఉద్యానవాటికలు ఉండెను, ఉత్తమ ప్రాకారాలతో చుట్టుముట్టబడి. బావులు, జలాన్ని పైకి ఎత్తే పరికరాలతో కూడి, నానావిధ పుష్పసుగంధంతో పరిమళించెను.

Verse 16

फलवन्तो द्रुमास्तस्मिन् सर्वर्त्तुसुमनोहराः ॥ तस्याभ्यासे स राजर्षिश्चकारावासमुत्तमम् ॥

ఆ స్థలంలో వృక్షాలు ఫలభరితమై, అన్ని ఋతువులలోనూ మనోహరంగా ఉండెను. దాని సమీపంలో ఆ రాజర్షి ఉత్తమ నివాసాన్ని నిర్మించెను.

Verse 17

सेवकैर्नाशितः सर्वम् आरामः सफलद्रुमः ॥ प्राकारपरिखा चैव स्थण्डिलप्रतिमा कृता ॥

సేవకులు సమస్తమును నాశనం చేశారు—ఫలద్రుమాలతో కూడిన ఆరామము పాడైంది. ప్రాకారమూ పరీఖా కూడా బోసిన నేలవలె చేయబడినవి.

Verse 18

बहुधा वार्यमाणैस्तु पापबुद्धिसमाश्रितैः ॥ एवं तेन कृतं तत्र सोऽपि दैववशङ्गतः ॥

ఎన్ని సార్లు ఆపబడినప్పటికీ పాపబుద్ధిని ఆశ్రయించినవారు అట్లే చేశారు. ఆ స్థలంలో అతనిచేత కూడా అలా చేయబడింది; అతడూ దైవవశుడైపోయాడు.

Verse 19

रुरोदोच्चैः स्वरं दीना हा कष्टमिति जल्पती ॥ सर्वासां रुदतीनां च कुररीणामिव स्वनः ॥

ఆమె దీనగా పెద్ద స్వరంతో ఏడ్చింది—“హా, ఎంత కష్టం!” అని విలపించింది. అందరి ఏడుపు ధ్వని కురరీ పక్షుల కేకలవలె ఉండెను.

Verse 20

श्रूयते बहुधाकारो गोकर्णोऽप्यतिदुःखितः ॥ एकैकस्यास्तु चक्रेऽसौ मूर्ध्ना पादाभिवन्दनम् ॥

వివిధరూపమైన ఆర్తనాదము వినబడెను; గోకర్ణుడూ అత్యంత దుఃఖితుడయ్యెను. అతడు ఒక్కొక్కరికి తలతో పాదాభివందనం చేసెను.

Verse 21

प्राञ्जलिर्दीनया वाचा सान्त्वयामास ताः शनैः ॥ प्राप्तसंज्ञास्तु ताः सर्वाः गोकर्णोऽप्याह सुस्वनः ॥

అతడు అంజలి గట్టుకొని దీనవాణితో మెల్లగా వారిని సాంత్వనపరచెను. వారు అందరూ స్పృహ పొందిన తరువాత గోకర్ణుడూ మధుర స్వరంతో పలికెను.

Verse 22

भविता यदि तत्राहं राजानं तं निवारयम् ॥ किं करिष्यामि दैवेन समर्थोऽप्यवसादितः ॥

నేను అక్కడ ఉంటే ఆ రాజును అడ్డగించేవాడిని. కానీ నేను ఏమి చేయగలను? దైవవశాత్ సామర్థ్యమున్నవాడూ క్షీణించిపోతాడు.

Verse 23

इत्युक्तमात्रे वचने ताः सर्वा लब्धचेतसः ॥ ऐक्यभावेन ताः सर्वाः पप्रच्छुर्वणिजं प्रति ॥ कस्त्वं कथय कस्माच्च स्थानाद्यत्त्वमिहागतः ॥

ఆ మాటలు వినగానే వారు అందరూ ధైర్యం పొందారు. తరువాత ఏకమనసుతో ఆ వ్యాపారిని అడిగారు— “నీవెవరు? చెప్పు; ఏ స్థలంనుంచి ఇక్కడికి వచ్చావు?”

Verse 24

गोकर्ण उवाच ॥ गोकर्णोऽहं सुचार्वास्यः सुकपोलोऽब्रवीन्मया ॥ पूर्वं दृष्टा भवत्यो वै चार्वाङ्ग्यश्चारुलोचनाः ॥

గోకర్ణుడు అన్నాడు— “నేను గోకర్ణుడను; సుందర ముఖమూ, మనోహర కపోలములూ కలవాడను. హే సుందరాంగులారా, చారునేత్రులారా, మిమ్మల్ని నేను పూర్వమే చూశాను.”

Verse 25

इदानीं मलिना जाता मम शोकविवर्धनाः ॥ कथयध्वं ममात्मानमत्र हेतुमनन्तरम् ॥

ఇప్పుడు మీరు మలినమైపోయారు; అది నా శోకాన్ని పెంచుతోంది. దయచేసి దీని తక్షణ కారణాన్ని నాకు వెంటనే చెప్పండి.

Verse 26

ज्येष्ठा सोवाच तस्याग्रे पुष्पजात्या स्वलङ्कृताः ॥ वयमारामसंस्थाश्च स्वामिना परिपालिताः ॥

జ్యేష్ఠా అతని ఎదుట చెప్పింది— “మేము సహజంగా పుష్పాలతో అలంకరింపబడినవాళ్లం; తోటలో నివసించేవాళ్లం; మా స్వామిచే పరిరక్షింపబడినవాళ్లం.”

Verse 27

हृद्यवेषाः सुचार्वङ्ग्यः पुष्पवृद्धिरताः तदा ॥ पूर्वं द्रष्टाः सुरूपाश्च विपर्यमथो शृणु ॥

ఆ సమయంలో మా వేషధారణ హృద్యంగా ఉండేది, అవయవాలు సుందరంగా ఉండేవి, పుష్పవృద్ధిలో మేము ఆనందించేవాళ్లం; పూర్వం మేము సురూపులమని కనిపించాము—ఇప్పుడు జరిగిన విపర్యయాన్ని వినుము।

Verse 28

पुष्पमालाविहीनाश्च मूलस्कन्धावशेषिताः ॥ एवंविधाश्च संभूता नष्टसंज्ञाः स्थिताः वयम् ॥

పుష్పమాలలు లేకుండా, కేవలం మూలాలు మరియు కాండాల అవశేషాలుగా మిగిలి; మేము ఇలాంటి స్థితికి వచ్చాము, సంజ్ఞ కోల్పోయి అలాగే నిలిచిపోయాము।

Verse 29

यो देवस्तत्र पाषाणो मृत्पिण्डेष्टकयन्त्रितः ॥ सोऽत्र सत्त्वमयः साक्षी तस्य पुण्यस्य कर्मणि ॥

అక్కడ పాషాణరూపంగా, మట్టిగడ్డలు మరియు ఇటుకలలో బంధింపబడిన ఆ దేవుడు—ఇక్కడ సత్త్వమయ సాక్షిగా నిలిచి, ఆ పుణ్యకర్మకు సాక్ష్యమవుతున్నాడు।

Verse 30

पुण्यं सोदकपूर्णोऽयं तस्यारामस्य सेचकः ॥ सरश्चोत्पलपूर्णं च कलहंसैर्युतं सदा ॥

ఈ పుణ్యమయ జలవాహిని నీటితో నిండివుండి ఆ ఉద్యానానికి సేద్యం చేసేది; అలాగే ఒక సరస్సు కూడా ఉండేది, అది ఉత్పలాలతో నిండి, ఎల్లప్పుడూ కలహంసాలతో కూడి ఉండేది।

Verse 31

ये च वृक्षाः फलोपेतास्ते सौवर्णाश्च सत्तम ॥ एता रक्षन्ति सततमारामं सुखदं नृणाम् ॥ तस्या नाशाद्यथा नोऽत्र जातेयं च विरूपता ॥

ఫలాలతో నిండిన ఆ వృక్షాలు, ఓ సత్తమా, స్వర్ణమయమైనవిగా అనిపిస్తాయి. అవి మనుష్యులకు సుఖదాయకమైన ఆ ఉద్యానాన్ని ఎల్లప్పుడూ రక్షిస్తాయి; అందువల్ల ఇక్కడ దాని నాశనం జరగకూడదు, మాకూ విరూపత కలగకూడదు।

Verse 32

गोकर्ण उवाच ॥ आरामकर्तुः किं चात्र फलं भवति यादृशम् ॥ करणात्कूपदेवानां तस्य पुण्यफलं वद ॥

గోకర్ణుడు పలికెను—ఇక్కడ ఉద్యానాన్ని ఏర్పరచినవానికి ఎలాంటి ఫలం కలుగుతుంది? అలాగే కూపదేవతల నిమిత్తంగా బావులు మొదలైనవి నిర్మించుటవలన కలుగు పుణ్యఫలమును నాకు చెప్పుము।

Verse 33

ज्येष्ठ उवाच ॥ इष्टापूर्तं द्विजातीनां प्रथमं धर्मसाधनम् ॥ इष्टेन लभते स्वर्गं पूर्त्ते मोक्षं च विन्दति ॥

జ్యేష్ఠుడు పలికెను—ద్విజులకు ఇష్టము మరియు పూర్తము ధర్మసాధనలో ప్రధాన సాధనములు. ఇష్టమువలన స్వర్గం లభిస్తుంది; పూర్తమువలన మోక్షమును కూడా పొందుతారు।

Verse 34

वापीकूपतडागानि देवतायतनानि च ॥ पतितान्युद्धरेद्यस्तु स पूर्त्तफलमश्नुते ॥

బావులు, బావడులు, చెరువులు మరియు దేవాలయాలు—ఇవి పాడై పడిపోయినవాటిని ఎవడు పునరుద్ధరిస్తాడో, అతడు పూర్తఫలాన్ని అనుభవిస్తాడు।

Verse 35

भूमिदानेन ये लोका गोदानेन च कीर्त्तिताः ॥ ते लोकाः प्राप्यते पुंभिः पादपानां प्ररोहणे ॥

భూమిదానం మరియు గోదానం వలన పొందుతారని కీర్తించబడిన లోకములు—అవే లోకములు మనుష్యునికి వృక్షాలను నాటించి పెంచుట వలన లభిస్తాయి।

Verse 36

अश्वत्थमेकं पिचुमन्दमेकं न्यग्रोधमेकं दश पुष्पजातिः ॥ द्वे द्वे तथा दाडिममातुलिङ्गे पञ्चाम्ररोपी नरकं न याति ॥

ఒక అశ్వత్థము, ఒక పిచుమందము, ఒక న్యగ్రోధము, పది రకాల పుష్పవృక్షములు, రెండు రెండు దాడిమము మరియు మాతులింగము, అలాగే ఐదు మామిడి చెట్లు నాటినవాడు—నరకానికి పోడు।

Verse 37

गोकर्ण उवाच ॥ इन्धनार्थं यदानितमग्निहोत्रं तदुच्यते ॥ छायाविश्रामपथिकैः पक्षिणां निलयेन च ॥

గోకర్ణుడు పలికెను—పవిత్రాగ్ని పోషణార్థం ఇంధనం తెచ్చినప్పుడు దానినే ‘అగ్నిహోత్రం’ అంటారు; అలాగే వృక్షము ప్రయాణికులకు నీడ, విశ్రాంతి ఇస్తూ, పక్షులకు నివాసమును కల్పిస్తుంది।

Verse 38

पत्रमूलत्वगाद्यैश्च औषधार्थं तु देहिनाम् ॥ उपकुर्वन्ति वृक्षस्य पञ्चयज्ञः स उच्यते ॥

ఆకులు, వేర్లు, తొక్క మొదలైన వాటితో దేహధారులకు ఔషధ ప్రయోజనార్థం సహాయపడుతూ వృక్షము ఉపకారం చేస్తుంది; ఇదే వృక్షానికి ‘పంచయజ్ఞం’ అని చెప్పబడుతుంది।

Verse 39

गृहकृत्यानि काष्ठानि क्षुद्रजन्तुगृहास्तथा ॥ यत्र निर्वर्त्तनं प्रोक्तं भिक्षा पत्रैः समीक्षिता ॥

ఇంటి పనులకు కావలసిన కట్టెలు, అలాగే చిన్నజీవులకు నివాసస్థానాలు కూడా అక్కడ కలుగుతాయి; ఇంకా ఆకుల ద్వారా భిక్ష అంటే ఆహారమూ సమకూరుతుందని చెప్పబడింది।

Verse 40

फलन्ति वत्सरे मध्ये द्विवारं शकुनादयः ॥ सांवत्सरं पितुर्मातुरुपकारं फलैः कृतम् ॥ एवं पुत्रसमारोपाः एवं तत्त्वविदो विदुः ॥

సంవత్సర మధ్యలో పక్షులు మొదలైనవి రెండు సార్లు ఫలిస్తాయన్నట్లుగా ఉంటుంది. ఒక సంవత్సరం పాటు తండ్రి-తల్లులకు చేసిన ఉపకారం ఫలాల ద్వారా నెరవేరుతుంది. అందువల్ల వృక్షారోపణం కుమారస్థాపనతో సమానం అని తత్త్వవేత్తలు తెలుసుకొంటారు।

Verse 41

श्रीवराह उवाच ॥ एवमुक्तस्तया देव्या मालत्या पुष्पजातया ॥ हा कष्टं कथमित्येव मुमोह च पपात ह ॥

శ్రీవరాహుడు పలికెను—పుష్పజాత దేవి మాలతి ఇలా పలికినప్పుడు, అతడు ‘హా, ఎంత దుఃఖం!’ అని చెప్పి వెంటనే మూర్ఛపోయి పడిపోయెను।

Verse 42

ताभिराश्वासितो धीमान्ससंज्ञो वारिणोक्षितः ॥ आत्मानं कथयास्माकं यस्माच्च त्वमुपागतः ॥

వారు ఓదార్చగా ఆ ధీమంతుడు నీటితో చల్లబడినవాడై మళ్లీ స్పృహ పొందెను. వారు అన్నారు—“మీ గురించి చెప్పండి; ఏ కారణంతో మీరు ఇక్కడికి వచ్చారు?”

Verse 43

गोकर्ण उवाच ॥ वृद्धौ च मातापितरौ साधु भार्याचतुष्टयम् ॥ मथुरायां ममैवैतदुद्यानं देवतागृहम् ॥

గోకర్ణుడు చెప్పెను—“నా తల్లిదండ్రులు వృద్ధులు; నాకు నాలుగు సతీభార్యలు ఉన్నారు. మథురాలో ఈ ఉద్యానమూ దేవాలయమూ నావే.”

Verse 44

यदि तत्र गतश्चाहं पितृराज्ञोस्तु सन्निधौ ॥ इमामापदमापन्ना यूयं तद्वै निवेदये ॥

“నేను అక్కడ పితృరాజుని సన్నిధికి వెళితే, మీరు ఈ ఆపదలో పడినట్లు ఆయనకు నివేదిస్తాను.”

Verse 45

ज्येष्ठा प्रोवाच नेष्यामि यदि ते रोचतेऽनघ ॥ अद्यैव मथुरां देवीमवेक्ष्यामोऽधिगम्यताम् ॥

జ్యేష్ఠా చెప్పెను—“ఓ నిర్దోషుడా, నీకు ఇష్టమైతే నేను నిన్ను తీసుకెళ్తాను. ఈ రోజే దేవీమథురా నగరాన్ని దర్శిద్దాం—అక్కడికి చేరుదాం.”

Verse 46

गृह्णीष्वोपायनं राज्ञे तस्मै त्वं देह्यनर्घ्यकम् ॥ आरुह्य स तथेत्युक्त्वा नमस्कृत्य हरिं च ताः ॥

“రాజుకు కానుక తీసుకో; అతనికి ఆ అమూల్య అర్ఘ్యాన్ని సమర్పించు.” అని చెప్పగా, అతడు ప్రయాణార్థం ఎక్కి “తథాస్తు” అని పలికి, హరికి మరియు వారికి నమస్కరించి (వెళ్లెను).

Verse 47

उत्पपात ततः स्थानाद्यत्र राजा व्यवस्थितः ॥ राज्ञे निवेदयामास रत्नानि सुबहूनि च ॥

అప్పుడు అతడు ఆ స్థలమునుండి త్వరగా బయలుదేరి రాజు ఉన్న చోటికి వెళ్లి, రాజుకు అనేక రత్నాలను సమర్పించాడు।

Verse 48

राजा दर्शनमात्रेण सन्तुष्टः सोऽब्रवीदिदम् ॥ स्वागतम् ते महाभाग सम्मान्य परिपूज्य च ॥

రాజు అతనిని దర్శించిన మాత్రమునే సంతుష్టుడై ఇలా అన్నాడు— “మహాభాగుడా, నీకు స్వాగతం”; అని గౌరవించి విధివిధానంగా పూజించాడు।

Verse 49

अर्द्धासने कृतः प्रीत्या रत्नदो धनदो यथा ॥ अस्मात्स्थानादिदानीञ्च अपसर्प्य क्षणान्तरे ॥

అతడిని ప్రేమతో అర్ధాసనంపై కూర్చోబెట్టారు; రత్నదాతను లేదా ధనదాతను గౌరవించినట్లుగా. ఆపై అతడు ఆ స్థలమునుండి క్షణములోనే దూరమై…

Verse 50

आश्चर्यं दर्शयिष्यामि कथयिष्यामि चापि भोः ॥ स तथेत्य प्रतिश्रुत्य सेनापतिमुवाच ह ॥

అతడు అన్నాడు— “భో మహాశయా, నేను ఒక ఆశ్చర్యాన్ని చూపుతాను, దానిని వివరించును కూడా.” అతడు “తథాస్తు” అని అంగీకరించి, తరువాత సేనాపతిని ఉద్దేశించి పలికాడు।

Verse 51

मुहूर्तार्द्धाद्यथा याति सैन्यं तच्च तथा कुरु ॥ क्षिप्रं तत्प्रतिपद्यस्व न कालोऽत्यभ्यगाद्यथा

“అర్ధ ముహూర్తం తరువాత సైన్యం ఎలా బయలుదేరుతుందో అలాగే చేయి. త్వరగా దానిని అమలు చేయి, సమయం మించిపోకుండా.”

Verse 52

कृतं तेन तथा सर्वं यथा राज्ञा हि भाषितम् ॥ ता देव्यः दिव्यरूपाश्च विमानकृतरूपकाः

రాజు చెప్పినట్లే అతడు అన్నిటినీ అలాగే నిర్వహించాడు. అప్పుడు ఆ దేవీలు దివ్యరూపాలతో, విమానములవలె నిర్మితమైన ఆకృతులతో ప్రత్యక్షమయ్యారు.

Verse 53

साधु साध्विति गोकरणं प्रशशंसुः पुनः पुनः ॥ वरं दत्त्वा यथाकामं स्वस्तीत्युक्त्वा दिवं ययुः

“సాధు, సాధు” అని పలుకుతూ వారు గోకర్ణుని మళ్లీ మళ్లీ ప్రశంసించారు. కోరినట్లుగా వరం ఇచ్చి, “స్వస్తి” అని ఆశీర్వదించి వారు స్వర్గానికి వెళ్లారు.

Verse 54

गोकरणस्तु तदाचक्षे तत्सर्वं नृपतेः सुखी ॥ सर्वं तच्चात्मचरितं पूर्तधर्मस्य यत्फलम्

అప్పుడు సంతోషించిన గోకర్ణుడు ఆ సంగతులన్నిటిని రాజుకు తెలియజేశాడు. అది అంతా అతని స్వకథనమే—పూర్తధర్మం (లోకహిత కార్యాలు) యొక్క ఫలితం.

Verse 55

आश्चर्यं परमं धर्ममारामस्य महत्फलम् ॥ श्रुत्वा सर्वं चकारासौ सार्वभौमो महीपतिः

ఆరామం (ఉద్యానం) స్థాపన యొక్క ఆశ్చర్యకరమైన పరమధర్మం మరియు దాని మహాఫలాన్ని విని, ఆ సార్వభౌమ రాజు అన్నిటినీ నిర్వహించాడు.

Verse 56

निश्चयार्थं पुनः सोऽथ गोकरणस्ताः प्रणम्य च ॥ पृच्छत्याग्रहरूपेण निश्चयं विन्दते यथा

మళ్లీ నిశ్చయం పొందుటకై గోకర్ణుడు వారికి నమస్కరించి, స్పష్టమైన నిర్ణయం పొందేందుకు పట్టుదలతో ప్రశ్నించాడు.

Verse 57

पञ्जरस्थो यथा सिंहः कोऽस्मांस्त्राता भवेदिति ॥ पिधायाञ्जलिना वक्त्रमश्रुक्लिन्नस्तनान्तरा

“పంజరంలో బందీ అయిన సింహంలా—మాకు రక్షకుడు ఎవరు?” అని వారు అన్నారు. అంజలితో ముఖం కప్పుకొని, కన్నీళ్లతో వక్షస్థలం తడిసిపోయింది।

Verse 58

राजलोकैः पीडिताश्च छेदनॊन्मूलनेन च ॥ पीडिता भृशमुद्विग्नास्तेनेदानीं सकल्मषाः

రాజు మనుషుల చేత వారు పీడింపబడ్డారు; కోయడం, వేర్లతో పెకలించడం వలన కూడా బాధపడ్డారు. అత్యంత కలతచెంది, ఇప్పుడు ఆ కారణంగా కల్మషభారంతో ఉన్నారు।

Verse 59

यथा सुपुत्रः कुलमुद्धरेद्धि यथाऽतिकृच्छ्रान्नियमप्रयत्नात् ॥ तथाऽत्र वृक्षाः फलपुष्पभूताः स्वं स्वामिनं नरकादुद्धरन्ति

ఎలా సుపుత్రుడు తీవ్రమైన కష్టాల్లోనూ నియమబద్ధమైన ప్రయత్నంతో తన వంశాన్ని उद्धరిస్తాడో, అలాగే ఇక్కడ ఫలపుష్పసంపన్నమైన వృక్షాలు తమ స్వామిని నరకం నుండి उद्धరిస్తాయి।

Verse 60

विमानप्रतिमाकारं यानमारुह्य सत्वरः ॥ दिव्यानिमानि रत्नानि भूषणानि फलानि च

విమానసదృశ ఆకారమున్న యానాన్ని త్వరగా అధిరోహించారు; అక్కడ ఈ దివ్య రత్నాలు, ఆభరణాలు, ఫలాలు కూడా ఉన్నాయి।

Verse 61

राज्ञा तस्मै प्रदत्ताश्च ग्रामाश्चैव पुराणि च ॥ वस्त्राणि च गजाश्चैव वाजिनोऽन्यधनं बहु

రాజు అతనికి గ్రామాలు మరియు పురాతన సంపత్తులు కూడా ప్రసాదించాడు; అలాగే వస్త్రాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు మరియు మరెన్నో ధనాన్ని ఇచ్చాడు।