Adhyaya 172: The Harm of Destroying a Grove and the Merit of Tree-Planting as Pūrta-Dharma

Verse 1

श्रीवराह उवाच ॥ गोकर्णस्तु तथा चक्रे तस्मिन्नायतने शुभे ॥ प्रथमेऽह्नि यथा कृत्यमेवमेव त्रयोदश ॥

ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു—ഗോകർണൻ ആ ശുഭമായ ആലയത്തിൽ അതുപോലെ അനുഷ്ഠിച്ചു. ആദ്യദിവസം ചെയ്യേണ്ടതെല്ലാം ചെയ്തു; അങ്ങനെ പതിമൂന്ന് ദിവസവും തുടർന്നു.

Verse 2

ता देव्यॊ नृत्यगीतॆषु कुशलाश्चागमेऽभवन् ॥ सुरूपाश्च स्वलङ्काराः रमयन्ति दिने दिने ॥

ആ ദേവിമാർ നൃത്തഗീതങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യം നേടി; കലാവിദ്യകളിലും നിപുണരായി. സുന്ദരരൂപിണികളായി, തങ്ങളുടെ ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതരായി, ദിനംപ്രതി അവനെ ആനന്ദിപ്പിച്ചു.

Verse 3

गोकर्णः सर्वभावेन गृहं विस्मृतवानसौ ॥ तथैकदा स गोकर्णस्ताः देव्यश्च हतौजसः ॥

ഗോകർണൻ മുഴുവൻ ഭാവത്തോടും അവിടെയേയ്ക്ക് ആസക്തനായി തന്റെ ഗൃഹം മറന്നു. പിന്നെ ഒരിക്കൽ ആ ഗോകർണൻ ജീവതേജസ് ക്ഷീണിച്ച ആ ദേവിമാരെ കണ്ടു.

Verse 4

विवर्णं वदना दीनाः भग्नालङ्कारवाससः ॥ हीनाङ्गा लुञ्चितशिरः केशपक्ष्मनखादयः ॥

അവരുടെ മുഖങ്ങൾ വർണ്ണഹീനമായിരുന്നു; അവർ ദീനാവസ്ഥയിൽ; ആഭരണങ്ങളും വസ്ത്രങ്ങളും തകർന്നും അശ്രദ്ധമായും ആയിരുന്നു. അവയവങ്ങൾ ക്ഷീണിച്ചു, തലകൾ പിഴുതെടുത്തതുപോലെ—മുടി, കൺമുടികൾ, നഖങ്ങൾ മുതലായവയും അശാന്തമായി മാറിയിരുന്നു.

Verse 5

दृश्यन्ते विकृताकाराः सव्रणा रुधिरस्रवाः ॥ ता दृष्ट्वाऽतीवदुःखार्ताश्चक्रे मनसि वेदनाम् ॥

അവർ വികൃതരൂപങ്ങളായി, മുറിവുകളോടെ രക്തം ഒഴുകുന്നതായി കാണപ്പെട്ടു. അവരെ കണ്ടപ്പോൾ അവൻ അത്യന്തം ദുഃഖാകുലനായി മനസ്സിൽ വേദന അനുഭവിച്ചു.

Verse 6

अपुत्रस्य गतिर् नास्ति स्वर्गो नैव च नैव च ॥ मम सङ्गादिमा देव्यॊ दशमीं च दशां गताः ॥

“പുത്രനില്ലാത്തവന് ഗതി ഇല്ല; സ്വർഗ്ഗവും ഇല്ല—ഇല്ല തന്നെ. എന്റെ സംഗം മൂലം ഈ ദേവിമാർ ദശമ ദശയിലേക്കു (കൂടുതൽ അധഃപതനത്തിലേക്കു) എത്തിയിരിക്കുന്നു” എന്നു.

Verse 7

एवं ज्ञात्वा स पप्रच्छ तासां रूपविपर्ययम् ॥ कथयध्वं महाभागाः किमेतद्रूपव्यत्ययम् ॥

ഇങ്ങനെ അറിഞ്ഞ് അവൻ അവരുടെ രൂപവിപര്യയം ചോദിച്ചു—“ഹേ മഹാഭാഗ്യവതികളേ, പറയുവിൻ; ഈ രൂപവ്യത്യയം എന്താണ്?”

Verse 8

देव्य ऊचुः ॥ अप्रष्टव्यं महाभाग दैवः सर्वेषु कारणम् ॥ कालात्मकः स भगवान् भुज्यते सुकृतं यतः ॥

ദേവിമാർ പറഞ്ഞു—“ഹേ മഹാഭാഗ, ഇത് ചോദിക്കേണ്ടതല്ല; എല്ലാറ്റിലും ദൈവം തന്നെയാണ് കാരണം. കാലസ്വരൂപനായ ആ ഭഗവാൻ പുണ്യഫലം അനുഭവിപ്പിക്കുന്നു; അതിനാലാണ് ഇത് സംഭവിക്കുന്നത്.”

Verse 9

स एव नित्यकालं च पृच्छति स्म तदुत्तरम् ॥ दुःखार्तस्य सुदीनस्य न जल्पन्त्यतिदुःखिताः ॥

അവൻ ഇടവിടാതെ അവരുടെ മറുപടി ചോദിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു; എന്നാൽ അത്യന്തം ദുഃഖിതർ ശോകാർത്തനായ ദീനാവസ്ഥയിലുള്ളവനോടുപോലും സംസാരിക്കുകയില്ല.

Verse 10

यदि गोप्यं ममार्तस्य वैरूप्यं कथयिष्यथ ॥ अगाधे दुस्तरे प्राणांस्त्यक्ष्याम्यद्य सुदुःखितः ॥

“എന്റെ—പീഡിതന്റെ—ഈ വൈരൂപ്യത്തിന്റെ കാരണം നിങ്ങൾ മറച്ചുവെച്ചാൽ, ഇന്ന് ഈ അഗാധവും കടക്കാൻ ദുഷ്കരവുമായ നിലയിൽ ഞാൻ അത്യന്തം ദുഃഖത്തോടെ പ്രാണൻ ഉപേക്ഷിക്കും.”

Verse 11

एवमुक्ते तदा तासां मध्ये एका अब्रवीदिदम् ॥ दुःखं तस्य समाख्येयं यो विनाशयते रुजम् ॥

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവരുടെ ഇടയിൽ ഒരുത്തി ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു—“രോഗവേദന നശിപ്പിക്കുന്നവന്റെ ദുഃഖം വിവരിക്കപ്പെടേണ്ടതാണ്.”

Verse 12

शृणु वत्स वदिष्येऽहं विरूपकरणं यथा ॥ अस्माकं च समुत्पन्नम् एकचित्तोऽवधारय ॥

കേൾ വത്സാ, ഈ വിരൂപത എങ്ങനെ സംഭവിച്ചു എന്നു ഞാൻ പറയും. ഞങ്ങളിലുണ്ടായതു ഏകചിത്തത്തോടെ ശ്രദ്ധിച്ചു ഗ്രഹിക്കൂ.

Verse 13

आस्ते मधुपुरी रम्या नृणां मुक्तिप्रदायिनी ॥ अयोध्याधिपतिर्वीरश्चतुरङ्गबलान्वितः ॥

മധുപുരി എന്ന രമ്യനഗരം ഉണ്ട്; അത് മനുഷ്യർക്കു മോക്ഷം നൽകുന്നു. (അവിടെ) ചതുരംഗസേനയോടുകൂടിയ അയോധ്യാധിപനായ ഒരു വീരൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 14

चातुर्मास्यं तीर्थसेवी स गतो भक्तिपूर्वकम् ॥ विष्णोर्देवस्य चागारं पञ्चसंख्यासमन्वितम् ॥

ചാതുർമാസ്യവ്രതം അനുഷ്ഠിച്ച് തീർത്ഥസേവയിൽ നിരതനായി അവൻ ഭക്തിപൂർവ്വം പോയി. (അവൻ) പഞ്ചസംഖ്യയാൽ സമന്വിതമായ വിഷ്ണുദേവന്റെ ആലയത്തെ സമീപിച്ചു.

Verse 15

आरामवाटिकाः शुभ्राः प्राकारवरवेष्टिताः ॥ कूपप्रावर्तकोपेताः पुष्पजात्यः सुवासिताः ॥

അവിടെ തെളിഞ്ഞ ഉദ്യാനവാടികകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; ഉത്തമ പ്രാകാരങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവ. കിണറുകളും ജലം ഉയർത്തുന്ന ഉപകരണങ്ങളും ഉള്ളവ; വിവിധ പുഷ്പജാതികളുടെ സുഗന്ധത്തിൽ പരിമളിച്ചവ.

Verse 16

फलवन्तो द्रुमास्तस्मिन् सर्वर्त्तुसुमनोहराः ॥ तस्याभ्यासे स राजर्षिश्चकारावासमुत्तमम् ॥

ആ സ്ഥലത്ത് വൃക്ഷങ്ങൾ ഫലഭരിതമായിരുന്നു; എല്ലാ ഋതുക്കളിലും മനോഹരമായിരുന്നു. അതിന്റെ സമീപത്ത് ആ രാജർഷി ഉത്തമമായ ഒരു വാസസ്ഥലം ഒരുക്കി.

Verse 17

सेवकैर्नाशितः सर्वम् आरामः सफलद्रुमः ॥ प्राकारपरिखा चैव स्थण्डिलप्रतिमा कृता ॥

സേവകർ എല്ലാം നശിപ്പിച്ചു—ഫലവൃക്ഷങ്ങളുള്ള ഉദ്യാനവും പാഴായി. പ്രാകാരവും പരിഖയും പോലും വെറും സമതലഭൂമിപോലെ ആക്കപ്പെട്ടു.

Verse 18

बहुधा वार्यमाणैस्तु पापबुद्धिसमाश्रितैः ॥ एवं तेन कृतं तत्र सोऽपि दैववशङ्गतः ॥

പലവട്ടം തടഞ്ഞിട്ടും പാപബുദ്ധിയെ ആശ്രയിച്ചവർ അങ്ങനെ തന്നെയാക്കി. അവിടെയത് അവനാലും ചെയ്യപ്പെട്ടു; അവനും ദൈവവശത്തിലായിപ്പോയിരുന്നു.

Verse 19

रुरोदोच्चैः स्वरं दीना हा कष्टमिति जल्पती ॥ सर्वासां रुदतीनां च कुररीणामिव स्वनः ॥

അവൾ ദീനയായി ഉച്ചത്തിൽ കരഞ്ഞു—“ഹാ, എത്ര കഷ്ടം!” എന്നു വിലപിച്ചു. എല്ലാവരുടെയും കരച്ചിലിന്റെ ശബ്ദം കുരരീ പക്ഷികളുടെ ആർ‍ത്തനാദംപോലെ ആയിരുന്നു.

Verse 20

श्रूयते बहुधाकारो गोकर्णोऽप्यतिदुःखितः ॥ एकैकस्यास्तु चक्रेऽसौ मूर्ध्ना पादाभिवन्दनम् ॥

വിവിധരൂപത്തിലുള്ള നിലവിളി കേൾക്കപ്പെട്ടു; ഗോകർണനും അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി. അവൻ ഓരോരുത്തരുടെയും പാദങ്ങളിൽ തലവെച്ച് പ്രത്യേകം വന്ദനം ചെയ്തു.

Verse 21

प्राञ्जलिर्दीनया वाचा सान्त्वयामास ताः शनैः ॥ प्राप्तसंज्ञास्तु ताः सर्वाः गोकर्णोऽप्याह सुस्वनः ॥

കൈകൂപ്പി അവൻ ദീനമായ വാക്കുകളോടെ മന്ദമായി അവരെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു. അവർ എല്ലാവരും ബോധം വീണ്ടെടുത്തപ്പോൾ ഗോകർണനും മധുരസ്വരത്തിൽ സംസാരിച്ചു.

Verse 22

भविता यदि तत्राहं राजानं तं निवारयम् ॥ किं करिष्यामि दैवेन समर्थोऽप्यवसादितः ॥

ഞാൻ അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ ആ രാജാവിനെ തടഞ്ഞേനേ. എന്നാൽ ഞാൻ എന്തു ചെയ്യും? ദൈവവിധിയാൽ ശേഷിയുള്ളവനും തളരുന്നു.

Verse 23

इत्युक्तमात्रे वचने ताः सर्वा लब्धचेतसः ॥ ऐक्यभावेन ताः सर्वाः पप्रच्छुर्वणिजं प्रति ॥ कस्त्वं कथय कस्माच्च स्थानाद्यत्त्वमिहागतः ॥

ആ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞതുമാത്രത്തിൽ അവർ എല്ലാവരും മനസ്സുറപ്പിച്ചു. പിന്നെ ഏകഭാവത്തോടെ അവർ ആ വ്യാപാരിയോട് ചോദിച്ചു— “നീ ആരാണ്? പറയുക; ഏത് സ്ഥലത്തിൽ നിന്നാണ് ഇവിടെ വന്നത്?”

Verse 24

गोकर्ण उवाच ॥ गोकर्णोऽहं सुचार्वास्यः सुकपोलोऽब्रवीन्मया ॥ पूर्वं दृष्टा भवत्यो वै चार्वाङ्ग्यश्चारुलोचनाः ॥

ഗോകർണ്ണൻ പറഞ്ഞു— “ഞാൻ ഗോകർണ്ണൻ; സുന്ദരമുഖവും മനോഹരകപോളങ്ങളും ഉള്ളവൻ. ഹേ സുന്ദരാംഗികളേ, ചാരുനയനികളേ, നിങ്ങളെ ഞാൻ മുമ്പും കണ്ടിട്ടുണ്ട്.”

Verse 25

इदानीं मलिना जाता मम शोकविवर्धनाः ॥ कथयध्वं ममात्मानमत्र हेतुमनन्तरम् ॥

ഇപ്പോൾ നിങ്ങൾ മലിനരായിരിക്കുന്നു; അതു എന്റെ ദുഃഖം വർധിപ്പിക്കുന്നു. ഇതിന്റെ ഉടൻ കാരണമെന്തെന്ന് എനിക്കു ഉടൻ പറയുക.

Verse 26

ज्येष्ठा सोवाच तस्याग्रे पुष्पजात्या स्वलङ्कृताः ॥ वयमारामसंस्थाश्च स्वामिना परिपालिताः ॥

മൂത്തവൾ അവന്റെ മുമ്പിൽ പറഞ്ഞു— “ഞങ്ങൾ സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ പുഷ്പങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവർ; ഉദ്യാനത്തിൽ വസിച്ചവർ; ഞങ്ങളുടെ സ്വാമി ഞങ്ങളെ പരിപാലിച്ചിരുന്നു.”

Verse 27

हृद्यवेषाः सुचार्वङ्ग्यः पुष्पवृद्धिरताः तदा ॥ पूर्वं द्रष्टाः सुरूपाश्च विपर्यमथो शृणु ॥

അന്ന് ഞങ്ങളുടെ വേഷം ഹൃദയഹാരിയായിരുന്നു, അവയവങ്ങൾ സുന്ദരമായിരുന്നു, പുഷ്പവൃദ്ധിയിൽ ഞങ്ങൾ ആനന്ദിച്ചിരുന്നു; മുമ്പ് ഞങ്ങളെ സുന്ദരികളായി കണ്ടിരുന്നു—ഇപ്പോൾ സംഭവിച്ച വിപരീതം കേൾക്കുക.

Verse 28

पुष्पमालाविहीनाश्च मूलस्कन्धावशेषिताः ॥ एवंविधाश्च संभूता नष्टसंज्ञाः स्थिताः वयम् ॥

പുഷ്പമാലകളില്ലാതെ, വെറും മൂലവും തണ്ടും മാത്രമായി ശേഷിച്ചു; ഞങ്ങൾ ഇങ്ങനെ ആയിത്തീർന്നു, ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ടു അതേ നിലയിൽ തന്നെ നിന്നു.

Verse 29

यो देवस्तत्र पाषाणो मृत्पिण्डेष्टकयन्त्रितः ॥ सोऽत्र सत्त्वमयः साक्षी तस्य पुण्यस्य कर्मणि ॥

അവിടെ പാഷാണരൂപത്തിൽ മണ്ണുകട്ടകളിലും ഇഷ്ടികകളിലും ബന്ധിതനായിരുന്ന ആ ദേവൻ—ഇവിടെ സത്ത്വമയ സാക്ഷിയായി നിന്നു ആ പുണ്യകർമ്മത്തിന് സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു.

Verse 30

पुण्यं सोदकपूर्णोऽयं तस्यारामस्य सेचकः ॥ सरश्चोत्पलपूर्णं च कलहंसैर्युतं सदा ॥

ഈ പുണ്യമയ ജലചാലം വെള്ളം നിറഞ്ഞ് ആ ഉദ്യാനത്തെ നനച്ചിരുന്നു; കൂടാതെ ഒരു സരോവരവും ഉണ്ടായിരുന്നു, അത് ഉത്പലങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞതും എപ്പോഴും കലഹംസങ്ങളോടുകൂടിയതുമായിരുന്നു.

Verse 31

ये च वृक्षाः फलोपेतास्ते सौवर्णाश्च सत्तम ॥ एता रक्षन्ति सततमारामं सुखदं नृणाम् ॥ तस्या नाशाद्यथा नोऽत्र जातेयं च विरूपता ॥

ഫലസമൃദ്ധമായ ആ വൃക്ഷങ്ങൾ, ഹേ സത്തമ, സ്വർണ്ണമയങ്ങളെന്നപോലെ തന്നെയാണ്. മനുഷ്യർക്കു സുഖം നൽകുന്ന ആ ഉദ്യാനത്തെ അവ നിരന്തരം കാക്കുന്നു; അതിനാൽ ഇവിടെ അതിന്റെ നാശം സംഭവിക്കാതിരിക്കട്ടെ, ഞങ്ങൾക്കു വിരൂപതയും ജനിക്കാതിരിക്കട്ടെ.

Verse 32

गोकर्ण उवाच ॥ आरामकर्तुः किं चात्र फलं भवति यादृशम् ॥ करणात्कूपदेवानां तस्य पुण्यफलं वद ॥

ഗോകർണ്ണൻ പറഞ്ഞു—ഇവിടെ ഉദ്യാനം സ്ഥാപിക്കുന്നവന് എങ്ങനെയുള്ള ഫലം ലഭിക്കുന്നു? കൂടാതെ കൂപദേവതകളുടെ നിമിത്തമായി കിണറുകൾ മുതലായവ നിർമ്മിക്കുന്നതിൽ നിന്നുള്ള പുണ്യഫലം എനിക്കു പറയുക।

Verse 33

ज्येष्ठ उवाच ॥ इष्टापूर्तं द्विजातीनां प्रथमं धर्मसाधनम् ॥ इष्टेन लभते स्वर्गं पूर्त्ते मोक्षं च विन्दति ॥

ജ്യേഷ്ഠൻ പറഞ്ഞു—ദ്വിജന്മാർക്കു ഇഷ്ടവും പൂർതവും ധർമ്മസാധനത്തിന്റെ പ്രഥമ മാർഗമാണ്. ഇഷ്ടംകൊണ്ട് സ്വർഗം ലഭിക്കുന്നു; പൂർതംകൊണ്ട് മോക്ഷവും ലഭിക്കുന്നു।

Verse 34

वापीकूपतडागानि देवतायतनानि च ॥ पतितान्युद्धरेद्यस्तु स पूर्त्तफलमश्नुते ॥

വാപി, കിണർ, തടാകം, ദേവാലയം എന്നിവ ജീർണ്ണമായി പതിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ അവയെ പുനരുദ്ധരിക്കുന്നവൻ പൂർതഫലം അനുഭവിക്കുന്നു।

Verse 35

भूमिदानेन ये लोका गोदानेन च कीर्त्तिताः ॥ ते लोकाः प्राप्यते पुंभिः पादपानां प्ररोहणे ॥

ഭൂമിദാനവും ഗോദാനവുംകൊണ്ട് ലഭിക്കുന്നു എന്നു പ്രസിദ്ധമായ ലോകങ്ങൾ—അതേ ലോകങ്ങൾ മനുഷ്യൻ വൃക്ഷങ്ങളെ നട്ടുവളർത്തുന്നതിലൂടെ പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 36

अश्वत्थमेकं पिचुमन्दमेकं न्यग्रोधमेकं दश पुष्पजातिः ॥ द्वे द्वे तथा दाडिममातुलिङ्गे पञ्चाम्ररोपी नरकं न याति ॥

ഒരു അശ്വത്ഥം, ഒരു പിച്ചുമന്ദം, ഒരു ന്യഗ്രോധം, പത്ത് തരത്തിലുള്ള പുഷ്പവൃക്ഷങ്ങൾ, രണ്ട് രണ്ട് ദാടിമവും മാതുലിംഗവും, കൂടാതെ അഞ്ച് മാവുകൾ നട്ടവൻ—നരകത്തിലേക്കു പോകുകയില്ല।

Verse 37

गोकर्ण उवाच ॥ इन्धनार्थं यदानितमग्निहोत्रं तदुच्यते ॥ छायाविश्रामपथिकैः पक्षिणां निलयेन च ॥

ഗോകർണൻ പറഞ്ഞു—പവിത്രാഗ്നിയെ പോഷിപ്പിക്കുന്നതിനായി ഇന്ധനം കൊണ്ടുവരുന്നതിനെ ‘അഗ്നിഹോത്രം’ എന്നു പറയുന്നു; അതുപോലെ വൃക്ഷം യാത്രക്കാരന് നിഴലും വിശ്രമവും നൽകുകയും പക്ഷികൾക്ക് വാസസ്ഥലം ഒരുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു।

Verse 38

पत्रमूलत्वगाद्यैश्च औषधार्थं तु देहिनाम् ॥ उपकुर्वन्ति वृक्षस्य पञ्चयज्ञः स उच्यते ॥

ഇല, വേര്, തൊലി മുതലായവകൊണ്ട് ദേഹികള്ക്ക് ഔഷധപ്രയോജനമായി സഹായം ചെയ്ത് വൃക്ഷം ഉപകരിക്കുന്നു; ഇതിനെ വൃക്ഷത്തിന്റെ ‘പഞ്ചയജ്ഞം’ എന്നു പറയുന്നു।

Verse 39

गृहकृत्यानि काष्ठानि क्षुद्रजन्तुगृहास्तथा ॥ यत्र निर्वर्त्तनं प्रोक्तं भिक्षा पत्रैः समीक्षिता ॥

വീട്ടുപണികൾക്കുള്ള മരം, അതുപോലെ ചെറുജീവികൾക്കുള്ള വാസസ്ഥലങ്ങളും അവിടെ ലഭിക്കുന്നു; കൂടാതെ ഇലകളിലൂടെ ഭിക്ഷ അഥവാ ആഹാരവും ലഭ്യമാകുന്നു എന്നു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു।

Verse 40

फलन्ति वत्सरे मध्ये द्विवारं शकुनादयः ॥ सांवत्सरं पितुर्मातुरुपकारं फलैः कृतम् ॥ एवं पुत्रसमारोपाः एवं तत्त्वविदो विदुः ॥

വർഷത്തിന്റെ മദ്ധ്യേ പക്ഷികൾ മുതലായവർ രണ്ടുതവണ ഫലിക്കുന്നതുപോലെ കാണപ്പെടുന്നു. ഒരു പൂർണ്ണ വർഷം പിതാവിനും മാതാവിനും ചെയ്യുന്ന ഉപകാരം ഫലങ്ങളാൽ സിദ്ധമാകുന്നു. അതിനാൽ വൃക്ഷാരോപണം പുത്രസ്ഥാപനത്തോടു തുല്യമെന്ന് തത്ത്വവിദർ അറിയുന്നു।

Verse 41

श्रीवराह उवाच ॥ एवमुक्तस्तया देव्या मालत्या पुष्पजातया ॥ हा कष्टं कथमित्येव मुमोह च पपात ह ॥

ശ്രീവരാഹൻ പറഞ്ഞു—പുഷ്പജനിതയായ ദേവി മാലതി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവൻ ‘ഹാ, എത്ര കഷ്ടം!’ എന്നു പറഞ്ഞതുമാത്രത്തിൽ തന്നെ മൂർച്ചിച്ച് വീണുപോയി।

Verse 42

ताभिराश्वासितो धीमान्ससंज्ञो वारिणोक्षितः ॥ आत्मानं कथयास्माकं यस्माच्च त्वमुपागतः ॥

അവർ ആശ്വസിപ്പിച്ചതോടെ ആ ധീമാൻ ജലസിഞ്ചനത്തോടെ ബോധം വീണ്ടെടുത്തു. അവർ പറഞ്ഞു—“നിങ്ങളുടെ വിവരം പറയുക; ഏതു കാരണത്താൽ നിങ്ങൾ ഇവിടെ വന്നത്?”

Verse 43

गोकर्ण उवाच ॥ वृद्धौ च मातापितरौ साधु भार्याचतुष्टयम् ॥ मथुरायां ममैवैतदुद्यानं देवतागृहम् ॥

ഗോകർണൻ പറഞ്ഞു—“എന്റെ മാതാപിതാക്കൾ വൃദ്ധരാണ്; എനിക്ക് സദാചാരമുള്ള നാല് ഭാര്യമാർ ഉണ്ട്. മഥുരയിൽ ഈ ഉദ്യാനവും ദേവഗൃഹവും (ക്ഷേത്രവും) എന്റേതാണ്.”

Verse 44

यदि तत्र गतश्चाहं पितृराज्ञोस्तु सन्निधौ ॥ इमामापदमापन्ना यूयं तद्वै निवेदये ॥

“ഞാൻ അവിടെ പിതൃരാജന്റെ സന്നിധിയിൽ ചെന്നാൽ, നിങ്ങൾ ഈ ആപത്തിൽപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു എന്നു ഞാൻ അവനോട് നിവേദിക്കും.”

Verse 45

ज्येष्ठा प्रोवाच नेष्यामि यदि ते रोचतेऽनघ ॥ अद्यैव मथुरां देवीमवेक्ष्यामोऽधिगम्यताम् ॥

ജ്യേഷ്ഠാ പറഞ്ഞു—“ഹേ നിർമലനേ, നിനക്കിഷ്ടമെങ്കിൽ ഞാൻ നിന്നെ നയിക്കും. ഇന്നുതന്നെ ദിവ്യമായ മഥുരാനഗരം ദർശിക്കാം—അവിടെത്തന്നെ പോകാം.”

Verse 46

गृह्णीष्वोपायनं राज्ञे तस्मै त्वं देह्यनर्घ्यकम् ॥ आरुह्य स तथेत्युक्त्वा नमस्कृत्य हरिं च ताः ॥

“രാജാവിനായി ഉപഹാരം സ്വീകരിക്ക; അവനു ആ അമൂല്യ അർഘ്യം സമർപ്പിക്ക.” പിന്നെ അവൻ യാത്രയ്ക്കായി കയറുകയും “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞ്, ഹരിയെയും അവരെയും നമസ്കരിച്ചു (പുറപ്പെട്ടു).

Verse 47

उत्पपात ततः स्थानाद्यत्र राजा व्यवस्थितः ॥ राज्ञे निवेदयामास रत्नानि सुबहूनि च ॥

അപ്പോൾ അവൻ ആ സ്ഥലത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു രാജാവ് നിലകൊണ്ടിരുന്നിടത്തേക്ക് ചെന്നു, രാജാവിന് അനവധി രത്നങ്ങൾ സമർപ്പിച്ചു।

Verse 48

राजा दर्शनमात्रेण सन्तुष्टः सोऽब्रवीदिदम् ॥ स्वागतम् ते महाभाग सम्मान्य परिपूज्य च ॥

രാജാവ് അവനെ കണ്ടതുമാത്രത്തിൽ സന്തുഷ്ടനായി പറഞ്ഞു— “മഹാഭാഗനേ, നിനക്കു സ്വാഗതം”; എന്നും ആദരിച്ച് വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ചു।

Verse 49

अर्द्धासने कृतः प्रीत्या रत्नदो धनदो यथा ॥ अस्मात्स्थानादिदानीञ्च अपसर्प्य क्षणान्तरे ॥

അവനെ സ്നേഹത്തോടെ അർദ്ധാസനത്തിൽ ഇരുത്തി; രത്നദാതാവിനെയോ ധനദാതാവിനെയോ ആദരിക്കുന്നതുപോലെ. പിന്നെ അവൻ ആ സ്ഥലത്തിൽ നിന്ന് ക്ഷണത്തിൽ മാറി…

Verse 50

आश्चर्यं दर्शयिष्यामि कथयिष्यामि चापि भोः ॥ स तथेत्य प्रतिश्रुत्य सेनापतिमुवाच ह ॥

അവൻ പറഞ്ഞു— “ഭോ മഹാശയാ, ഞാൻ ഒരു അത്ഭുതം കാണിക്കും; അതും വിശദീകരിക്കും.” അദ്ദേഹം “തഥാസ്തു” എന്നു സമ്മതിച്ച് പിന്നെ സേനാപതിയോട് പറഞ്ഞു।

Verse 51

मुहूर्तार्द्धाद्यथा याति सैन्यं तच्च तथा कुरु ॥ क्षिप्रं तत्प्रतिपद्यस्व न कालोऽत्यभ्यगाद्यथा

“അർദ്ധ മുഹൂർത്തത്തിനു ശേഷം സൈന്യം പുറപ്പെടുന്നതുപോലെ തന്നേ ചെയ്യുക. വേഗത്തിൽ അതു നടപ്പാക്കുക, സമയം യുക്തമായ പരിധി കടക്കാതിരിക്കട്ടെ.”

Verse 52

कृतं तेन तथा सर्वं यथा राज्ञा हि भाषितम् ॥ ता देव्यः दिव्यरूपाश्च विमानकृतरूपकाः

രാജാവ് പറഞ്ഞതുപോലെ അവൻ എല്ലാം അതേവിധം ചെയ്തു. അപ്പോൾ ആ ദേവിമാർ ദിവ്യരൂപധാരികളായി, വിമാനംപോലെ രൂപകല്പിതമായ ആകൃതികളോടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.

Verse 53

साधु साध्विति गोकरणं प्रशशंसुः पुनः पुनः ॥ वरं दत्त्वा यथाकामं स्वस्तीत्युक्त्वा दिवं ययुः

“സാധു, സാധു” എന്നു പറഞ്ഞ് അവർ ഗോകർണനെ വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രശംസിച്ചു. ഇഷ്ടാനുസരണം വരം നൽകി, “സ്വസ്തി” എന്നു ആശീർവദിച്ച് അവർ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 54

गोकरणस्तु तदाचक्षे तत्सर्वं नृपतेः सुखी ॥ सर्वं तच्चात्मचरितं पूर्तधर्मस्य यत्फलम्

അപ്പോൾ സന്തുഷ്ടനായ ഗോകർണൻ ആ എല്ലാം രാജാവിനോട് അറിയിച്ചു. അതെല്ലാം അവന്റെ സ്വന്തം ചരിതവിവരണമായിരുന്നു—പൂർത്തധർമ്മം (ജനഹിത പുണ്യകർമ്മങ്ങൾ) നൽകുന്ന ഫലം.

Verse 55

आश्चर्यं परमं धर्ममारामस्य महत्फलम् ॥ श्रुत्वा सर्वं चकारासौ सार्वभौमो महीपतिः

ആരാമം (ഉദ്യാനം) സ്ഥാപിക്കുന്നതിന്റെ അത്ഭുതകരമായ പരമധർമ്മവും അതിന്റെ മഹത്തായ ഫലവും കേട്ട് ആ സർവ്വഭൗമ രാജാവ് എല്ലാം നിർവഹിച്ചു.

Verse 56

निश्चयार्थं पुनः सोऽथ गोकरणस्ताः प्रणम्य च ॥ पृच्छत्याग्रहरूपेण निश्चयं विन्दते यथा

വീണ്ടും ഉറച്ച നിശ്ചയം നേടുന്നതിനായി ഗോകർണൻ അവരെ നമസ്കരിച്ചു, വ്യക്തമായ നിർണ്ണയം ലഭിക്കേണ്ടതിന്ന് ആവർത്തിച്ച് അപേക്ഷാഭാവത്തോടെ ചോദിച്ചു.

Verse 57

पञ्जरस्थो यथा सिंहः कोऽस्मांस्त्राता भवेदिति ॥ पिधायाञ्जलिना वक्त्रमश्रुक्लिन्नस्तनान्तरा

“കൂട്ടിലടച്ച സിംഹംപോലെ—ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കാൻ ആരുണ്ട്?” എന്നു പറഞ്ഞു അവർ അഞ്ജലിയാൽ മുഖം മറച്ചു; കണ്ണുനീർ കൊണ്ട് വക്ഷസ്ഥലം നനഞ്ഞു।

Verse 58

राजलोकैः पीडिताश्च छेदनॊन्मूलनेन च ॥ पीडिता भृशमुद्विग्नास्तेनेदानीं सकल्मषाः

രാജാവിന്റെ ആളുകളാൽ അവർ പീഡിതരായി; വെട്ടലും വേരോടെ പിഴുതെറിയലും മൂലവും ദുഃഖിതരായി. അത്യന്തം വ്യാകുലരായി, ഇപ്പോൾ അതുകൊണ്ട് കല്മഷഭാരിതരായിരിക്കുന്നു।

Verse 59

यथा सुपुत्रः कुलमुद्धरेद्धि यथाऽतिकृच्छ्रान्नियमप्रयत्नात् ॥ तथाऽत्र वृक्षाः फलपुष्पभूताः स्वं स्वामिनं नरकादुद्धरन्ति

സുപുത്രൻ അത്യന്തം കഷ്ടതയിലും നിയമബദ്ധമായ പരിശ്രമംകൊണ്ട് തന്റെ കുലത്തെ ഉയർത്തുന്നതുപോലെ, ഇവിടെ ഫലപുഷ്പസമ്പന്നമായ വൃക്ഷങ്ങൾ തങ്ങളുടെ സ്വാമിയെ നരകത്തിൽ നിന്ന് ഉയർത്തുന്നു।

Verse 60

विमानप्रतिमाकारं यानमारुह्य सत्वरः ॥ दिव्यानिमानि रत्नानि भूषणानि फलानि च

വിമാനസദൃശമായ ആകൃതിയുള്ള വാഹനത്തിൽ അവർ വേഗത്തിൽ കയറി; അവിടെ ഈ ദിവ്യ രത്നങ്ങളും ആഭരണങ്ങളും ഫലങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 61

राज्ञा तस्मै प्रदत्ताश्च ग्रामाश्चैव पुराणि च ॥ वस्त्राणि च गजाश्चैव वाजिनोऽन्यधनं बहु

രാജാവ് അവന് ഗ്രാമങ്ങളും പുരാതന സമ്പത്തുകളും നൽകി; കൂടാതെ വസ്ത്രങ്ങൾ, ആനകൾ, കുതിരകൾ, മറ്റും ധാരാളം ധനവും പ്രദാനം ചെയ്തു।