Prashna
Prashna Upaniszada jest główną (mukhya) Upaniszadą Atharwawedy, ujętą jako zdyscyplinowany dialog, w którym sześciu poszukiwaczy zwraca się do mędrca Pippalādy z sześcioma fundamentalnymi pytaniami. Uwydatnia ona etyczne i ascetyczne przygotowanie: tapas, brahmaćarję i samokontrolę jako warunek otrzymania wyzwalającej wiedzy, a charakterystycznie interioryzuje wedyckie symbole, przekierowując uwagę z zewnętrznego rytuału na subtelne życie ciała, umysłu i świadomości. Jej centrum filozoficzne stanowi prāṇa-vidyā: prāṇa to nie tylko oddech, lecz koordynująca zasada życia, od której zależą zmysły i umysł, punkt uwypuklony przez „spór zmysłów”. Sparowane zasady raj (materia/pokarm) i prāṇa (energia życiowa) dostarczają ramy kosmologicznej, która funkcjonuje również jako odwzorowanie mikrokosmos-makrokosmos, przy czym słońce i księżyc służą jako emblematyczne korelacje. Upaniszada ponadto naucza stopniowej medytacji nad Oṃ (A-U-M) i oferuje refleksyjną analizę stanu czuwania, snu i głębokiego snu. Kulminuje w doktrynie „szesnastu części” (ṣoḍaśa-kalā), stwierdzając, że składniki osoby powstają z i powracają do niezniszczalnego (akṣara); wiedza ta jest przedstawiona jako środek do przekroczenia lęku przed śmiercią i ukierunkowania się na wyzwolenie.
Start ReadingKey Teachings
**Sixfold inquiry (ṣaṭ-praśna)** as a pedagogical method: disciplined questioning grounded in tapas and brahmacarya.
**Prāṇa as the chief life-principle** coordinating senses and mind; microcosm–macrocosm correspondence.
**Rayi and prāṇa** (matter/food and life/energy) as complementary principles in cosmic manifestation.
**Prajāpati and creation** interpreted inwardly: cosmology serves contemplative self-knowledge.
**Oṃ (Praṇava) upāsanā**: A-U-M and the whole Oṃ as supports for graded realization and transcendence.
**States of consciousness** (waking, dream, deep sleep) and the analysis of the inner person.
**Ṣoḍaśa-kalā (sixteen parts)**: the person as a composite that arises from and returns to the imperishable (akṣara).
**Death and the path beyond death**: knowledge of the source of prāṇa and the self as the means to overcome fear and mortality.
**Integration of ritual and contemplation**: external Vedic motifs are interiorized into yogic-psychological meanings.
**Brahmavidyā as liberating knowledge**: not mere doctrine but transformative realization.
Prashnas
This Upanishad is organized into 6 prashnas.
Prashna 1
W pierwszej części Prashna Upaniszady sześciu poszukiwaczy duchowych udaje się do mędrca Pippalady, by poznać Najwyższego Brahmana. Pippalada nakazuje im żyć przez rok w ascezie, celibacie i wierze, aby udowodnić swoje oddanie. Kabandhi Katyayana zadaje pierwsze pytanie: skąd biorą się wszystkie istoty? Pippalada wyjaśnia, że Prajapati, pragnąc potomstwa, wykonał intensywne tapas i stworzył fundamentalną dualność Prany (siły życiowej, reprezentowanej przez Słońce) i Rayi (materii, reprezentowanej przez Księżyc). Wszystkie formy, śmiertelne i nieśmiertelne, powstają z tej kosmicznej pary. Mędrzec dalej rozwija temat kosmicznego cyklu czasu, opisując południową i północną drogę słońca, które determinują podróż duszy ku odrodzeniu lub nieśmiertelności.
Prashna 2
W drugiej sekcji Prashna Upaniszady Bhargava Vaidarbhi pyta, ilu bogów podtrzymuje istotę ludzką i który spośród nich jest najwyższy. Mędrzec Pippalada odpowiada, że Prana, oddech życiowy, jest najważniejszy. Gdy Prana odchodzi, wszystkie narządy podążają za nią jak pszczoły śledzące swoją królową; gdy się osiada, one wszystkie się osiadają. Prana dzieli się pięciokrotnie, aby podtrzymać ciało, i jest utożsamiana z siłami kosmicznymi: ogniem, słońcem, deszczem i wiatrem. Narządy zmysłów następnie wielbią Pranę, rozpoznając ją jako nienarodzonego Brahmana, fundament wszelkiego życia i nieśmiertelności.
Prashna 3
W trzeciej części Prashna Upaniszady Kausalya Ashvalayana pyta mędrca Pippaladę o pochodzenie Prany (siły życiowej), o to, jak wchodzi ona do ciała, jak się rozdziela i jak podtrzymuje światy zewnętrzny i wewnętrzny. Pippalada, rozpoznając głębię tego pytania, ogłasza pytającego za głęboko wtajemniczonego w Brahman i przystępuje do wyjaśnienia. Prana, jak objawia, pochodzi od samego Atmana (Jaźni), podobnie jak cień rozciąga się od osoby. Wchodzi do fizycznego ciała kierowana umysłem (manokritena), ustanawiając żywotne połączenie między świadomością a ucieleśnieniem. Pippalada następnie posługuje się potężną analogią władcy króla mianującego urzędników nad różnymi terytoriami, aby wyjaśnić, jak Prana rozdziela się w całym ciele. Każdy oddech życiowy otrzymuje swoją określoną domenę: Apana zarządza narządami wydalniczymi i rozrodczymi, Prana przebywa w oczach, uszach, ustach i nosie, podczas gdy Samana mieszka w centralnej części, wyrównując trawione jedzenie i wytwarzając siedem płomieni cielesnych. To nauczanie ukazuje głęboką współzależność zasad kosmicznych i fizjologicznych, pokazując, jak uniwersalna siła życiowa objawia się w indywidualnym ucieleśnieniu poprzez hierarchiczny, lecz zjednoczony system energii witalnych.
Prashna 4
W czwartej części Prashna Upaniszady Suryayani Gargya pyta: które zmysły śpią w tej osobie, które pozostają przebudzone, które bóstwo widzi sny, czyja jest ta błogość i w czym wszystko jest ugruntowane? Pippalada wyjaśnia, że podczas snu wszystkie organy zmysłów zlewają się z umysłem (manas), podobnie jak promienie słońca rozpływają się w tarczy słonecznej o zachodzie i pojawiają się ponownie o świcie. Pięć pran pozostaje aktywnych, przyrównanych do trzech świętych ognisk wedyjskich, Apana jako Garhapatya, Vyana jako Anvaharya i Prana jako Ahavaniya, podczas gdy Samana równoważy wdech i wydech, a Udana prowadzi duszę ku Brahmanowi. W stanie snu umysł odtwarza wszystkie przeżycia, zarówno rzeczywiste, jak i wyobrażone. W głębokim śnie bez marzeń, przepojonym wewnętrznym blaskiem (tejas), wszystkie władze spoczywają w Paramatmanie, a Jaźń doświadcza najwyższej błogości. Atman jest ostatecznym widzem, słuchaczem i znawcą, niewidzianym świadkiem, którym jest sam Brahman.
Prashna 5
Piąta część Prashna Upaniszady wyjaśnia owoce medytacji nad OM. Jedna, dwie lub trzy matry prowadzą odpowiednio do świata ludzi, Soma-loki i Brahmaloki. Pełna medytacja trzech matr daje wyzwolenie i nieśmiertelność.
Prashna 6
Szósta część Prashna Upaniszady rozpoczyna się od pytania Sukeshy Bharadvaji o szesnastoczęściowego Purushę (Najwyższą Osobę). Rishi Pippalada wyjaśnia, że ten Purusha przebywa w ciele, i z Niego wyłaniają się wszystkie szesnaście kalas, prana, wiara, eter, powietrze, światło, woda, ziemia, zmysły, umysł, pokarm, witalność, asceza, mantry, karma, światy i imiona. Tak jak rzeki tracą swoje odrębne tożsamości po połączeniu z oceanem, tak wszystkie szesnaście aspektów rozpuszczają się z powrotem w Purushy, swoim źródle. Rishi kończy stwierdzeniem, że poznanie tego Purushy jest najwyższą drogą do nieśmiertelności; nikt nie może przekroczyć śmierci bez tej wiedzy. To ostatnie pytanie dopełnia progresywne objawienie Najwyższej Prawdy w Upaniszadzie.
Verses of the Prashna
67 verses with Sanskrit text, transliteration, and translation.
Verse 1.1
सुकेशा च भारद्वाजः शैब्यश्च सत्यकामः सौर्यायणी च गार्ग्यः कौसल्यश्चाश्वलायनो भार्गवो वैदर्भिः कबन्धी कात्यायनस्ते हैते ब्रह्मपरा ब्रह्मनिष्ठाः परं ब्रह्मान्वेषमाणा एष ह वै तत्सर्वं वक्ष्यतीति ते ह समि...
Sukesza, syn Bharadwadży, oraz Satjakama, syn Sibiego, i Gargja z rodu Surji, i Kausalja, syn Aszwali, i Bhargawa z kraju Widarby, oraz Kabandhi, syn Katji, wszyscy oni, oddani Brahmanowi, ugruntowani w Brahmanie, poszukujący Najwyższego Brahmana, z drewnem ofiarnym w dłoniach podeszli do czcigodnego Pippalady, myśląc: 'On zaprawdę powie nam o tym wszystkim.'
Guru-Shishya Parampara (Teacher-Disciple tradition); Brahmajijnasa (desire to know Brahman)Verse 1.2
तन् ह स ऋषिरुवच भूय एव तपसा ब्रह्मचर्येण श्रद्धया संवत्सरं संवत्स्यथ यथाकामं प्रश्नान् पृच्छत यदि विज्ञास्यामः सर्वं ह वो वक्ष्याम इति ॥२॥
Wtedy ryszi rzekł do nich: 'Pozostańcie tu przez kolejny rok w ascezie, czystości i wierze. Zadawajcie pytania według waszej woli. Jeśli będę mógł poznać, opowiem wam wszystko.'
Adhikara (qualification for knowledge); Tapas, Brahmacarya, Shraddha as preparatory disciplinesVerse 1.3
अथ कबन्धी कात्यायन उपेत्य पप्रच्छ । भगवन् कुतो ह वा इमाः प्रजाः प्रजायन्त इति ॥३॥
Wtedy Kabandhi Katjajana, zbliżywszy się, zapytał: 'O czcigodny panie, skądże powstają te istoty?'
Srishti (Creation/Cosmogony); Praja (living beings); Karya-karana-bhava (cause and effect)Verse 1.4
तस्मै स होवाच प्रजाकामो वै प्रजापतिः स तपोऽतप्यत स तपस्तप्त्वा स मिथुनमुत्पादयते । रयिं च प्राणं चेत्येतौ मे बहुधा प्रजाः करिष्यत इति ॥४॥
Do niego rzekł: Pradżapati, pragnący potomstwa, praktykował ascezę. Po praktyce ascezy stworzył parę, Raji i Pranę, myśląc: 'Te dwoje stworzy dla mnie istoty na wiele sposobów.'
Hiranyagarbha (Cosmic Creator) and the dual principles of Rayi (matter) and Prana (energy) as the primordial pair (mithuna) from which all creation arisesVerse 1.5
आदित्यो ह वै प्राणो रयिरेव चन्द्रमा रयिर्वा एतत् सर्वं यन्मूर्तं चामूर्तं च तस्मान्मूर्तिरेव रयिः ॥५॥
Słońce jest zaprawdę Praną; księżyc jest Raji. Wszystko to, co ma formę i co jest bezformne, jest Raji. Dlatego sama forma jest zaprawdę Raji.
Prana-Rayi duality mapped onto solar-lunar cosmology; the identification of all form (murti) with Rayi (matter principle)Verse 1.6
अथादित्य उदयन्यत्प्राचीं दिशं प्रविशति तेन प्राच्यान् प्राणान् रश्मिषु सन्निधत्ते । यद्दक्षिणां यत् प्रतीचीं यदुदीचीं यदधो यदूर्ध्वं यदन्तरा दिशो यत् सर्वं प्रकाशयति तेन सर्वान् प्राणान् रश्मिषु सन्नि...
Gdy słońce wschodząc wchodzi w kierunek wschodni, przez to umieszcza wschodnie prany w swoich promieniach. Cokolwiek oświetla, czy to kierunek południowy, zachodni, północny, w dół, w górę, czy kierunki pośrednie, przez to umieszcza wszystkie prany w swoich promieniach.
Aditya (sun) as the cosmic Prana distributing vital force through solar rays (rashmi) to all directions; macrocosmic-microcosmic correspondence between solar energy and vital breathVerse 1.7
स एष वैश्वानरो विश्वरूपः प्राणोऽग्निरुदयते । तदेतदृचाऽभ्युक्तम् ॥७॥
On, ten Waiszwanara o uniwersalnej formie, oddech życiowy, wschodzi jako ogień. To zaprawdę jest głosi Rigweda.
Vaisvanara (Universal Fire) as PranaVerse 1.8
विश्वरूपं हरिणं जातवेदसं परायणं ज्योतिरेकं तपन्तम् । सहस्ररश्मिः शतधा वर्तमानः प्राणः प्रजानामुदयत्येष सूर्यः ॥८॥
Słońce o uniwersalnej formie, złociste, znające wszystkie istoty, najwyższa przystań, jedyne światło płonące, o tysiącu promieni, istniejące na sto sposobów, ten prana istot wschodzi, to słońce.
Surya as Cosmic PranaVerse 1.9
संवत्सरो वै प्रजापतिस्तस्यायने दक्षिणं चोत्तरं च । तद्ये ह वै तदिष्टापूर्ते कृतमित्युपासते ते चान्द्रमसमेव लोकमभिजयन्ते । त एव पुनरावर्तन्ते तस्मादेत ऋषयः प्रजाकामा दक्षिणं प्रतिपद्यन्ते । एष ह वै रयि...
Rok jest zaprawdę Pradżapati; jego dwie ścieżki to południowa i północna. Ci, którzy czczą go jako 'zasługę stworzoną przez iszta i purta', zdobywają jedynie świat księżycowy i powracają znowu. Dlatego ci riszi, pragnący potomstwa, podążają ścieżką południową. To zaprawdę jest Raji, mianowicie ścieżka Ojców.
Karma/upāsanā and saṃsāra; pitṛyāṇa vs devayāṇa; rayi (matter/food/wealth) as the lunar-ancestral trajectoryVerse 1.10
अथोत्तरेण तपसा ब्रह्मचर्येण श्रद्धया विद्ययाऽऽत्मानमन्विष्यादित्यमभिजयन्ते । एतद्वै प्राणानामायतनमेतदमृतमभयमेतत् परायणमेतस्मान्न पुनरावर्तन्त इत्येष निरोधस्तदेष श्लोकः ॥१०॥
Wtedy ścieżką północną, przez ascezę, czystość, wiarę i wiedzę, poszukawszy Atmana, zdobywają słońce. To zaprawdę jest schronienie pran, to jest nieśmiertelność, to jest nieustraszoność, to jest najwyższy cel. Stąd nie powracają, to jest ustanie. A to jest wiersz.
Devayana (Northern Path) and Apunaravartana (Non-return)Verse 1.11
पञ्चपादं पितरं द्वादशाकृतिं दिव आहुः परे अर्धे पुरीषिणम् । अथेमे अन्य उ परे विचक्षणं सप्तचक्रे षडर आहुरर्पितमिति ॥११॥
Mówią, że ojciec ma pięć stóp i dwanaście postaci, przebywa w wyższej połowie nieba, obfitujący w deszcz. Inni jednak mówią, że wszechwidzący znajduje się w niższej połowie, umieszczony na kole o siedmiu obręczach i sześciu szprychach.
Kala (Time) as Prajapati — the cosmic year as the creative principleVerse 1.12
मासो वै प्रजापतिस्तस्य कृष्णपक्ष एव रयिः शुक्लः प्रणस्तस्मादेत ऋषयः शुक्ल इष्टं कुर्वन्तीतर इतरस्मिन् ॥१२॥
Miesiąc zaprawdę jest Prajapati. Jego ciemna połowa to Rayi, materia; jego jasna połowa to Prana, oddech życiowy. Dlatego ci mędrcy wykonują czyn ofiarny w jasnej połowie, inni zaś w drugiej, ciemnej połowie.
Rayi (Matter) and Prana (Life-force) as dual aspects of PrajapatiVerse 1.13
अहोरात्रो वै प्रजापतिः। तस्याहरेव प्राणो रात्रिरेव रयिः। प्राणं वा एते प्रस्कन्दन्ति ये दिवा रत्या संयुज्यन्ते। ब्रह्मचर्यमेव तद्यद्रात्रौ रत्या संयुज्यन्ते॥१३॥
Dzień i noc, zaprawdę, są Prajapati. Z niego dzień sam jest Prana, a noc sama jest Rayi, materia. Ci, którzy łączą się z rozkoszą za dnia, zaprawdę marnują swą pranę. Lecz łączenie się z rozkoszą w nocy, to zaprawdę brahmaćarja, umiarkowane wstrzemięźliwość.
Brahmacarya; conservation and right-direction of prāṇa; Prajāpati as cosmic order (ṛta)Verse 1.14
अन्नं वै प्रजापतिः। ततो ह वै तद्रेतः। तस्मादिमाः प्रजाः प्रजायन्त इति॥१४॥
Pokarm, zaprawdę, jest Prajapati. Z niego zaprawdę powstaje to nasienie, istota twórcza. Dlatego te stworzenia się rodzą.
Rayi/anna (matter, food) as creative principle; Prajāpati as material cause in cosmological teachingVerse 1.15
तद्ये ह वै तत्प्रजापतिव्रतं चरन्ति ते मिथुनमुत्पादयन्ते। तेषामेवैष ब्रह्मलोको येषां तपो ब्रह्मचर्यं येषु सत्यं प्रतिष्ठितम्॥१५॥
Ci zaś, którzy praktykują ową ślubowanie Prajapati, rodzą parę, potomstwo i twórczą dualność. Dla nich jedynie jest ten świat Brahmy: dla tych, w których tapas, umartwienie i brahmaćarja przebywają, a prawda jest mocno ugruntowana.
Tapas–brahmacarya–satya as sādhana; Brahmaloka as fruit of disciplined life; dharma as support for higher attainmentVerse 1.16
तेषामसौ विरजो ब्रह्मलोको न येषु जिह्ममनृतं न माया चेति ॥१६॥
Dla nich jest osiągnięty ten bezskazitelny świat Brahmy, ci, w których nie ma krętości ani kłamstwa, ani też działania mai.
Moksha; Brahmaloka; purity (śuddhi) as fitness for Brahma-realization; Māyā as delusionVerse 2.1
अथ हैनं भार्गवो वैदर्भिः पप्रच्छ । भगवन् कत्येव देवाः प्रज्ञां दिधारयन्ते कतर एतत् प्रकाशयन्ते कः पुनरेषां वरिष्ठ इति ॥१॥
Wtedy Bhargawa Waidarbhi zapytał go: Bhagawanie, ilu bogów podtrzymuje istotę stworzoną? Którzy z nich to objawiają? A kto spośród nich jest najważniejszy?
Prajna (consciousness/creature) upheld by devatas — the hierarchy of divine powers sustaining lifeVerse 2.2
तस्मै स होवाचाकाशो ह वा एष देवो वायुरग्निरापः पृथिवी वाङ्मनश्चक्षुः श्रोत्रं च । ते प्रकाश्याभिवदन्ति वयमेतद्बाणमवष्टभ्य विधारयामः ॥२॥
Jemu on rzekł: Ten bóg, mianowicie akaśa, waju, agni, apah, prythiwi, mowa, umysł, oko i ucho, oni objawiając się, oświadczają: My, uchwyciwszy ten filar, podtrzymujemy go.
Prana as the supreme sustaining force among all deities and faculties; the interdependence of cosmic elements and sense organs in supporting the bodyVerse 2.3
तान् वरिष्ठः प्राण उवाच । मा मोहमापद्यथ अहमेवैतत् पञ्चधाऽऽत्मानं प्रविभज्यैतद्बाणमवष्टभ्य विधारयामीति तेऽश्रद्दधाना बभूवुः ॥३॥
Do nich najważniejszy Prana rzekł: Nie popadajcie w złudzenie. Ja sam, dzieląc się pięciokrotnie, podtrzymuję ten filar, trzymając go mocno. Oni jednak nie uwierzyli mu.
Supremacy of Prana over all sense organs and elements; the fivefold division of the vital force; the delusion of individual faculties regarding their independent existenceVerse 2.4
सोऽभिमानादूर्ध्वमुत्क्रामत इव तस्मिन्नुत्क्रामत्यथेतरे सर्व एवोत्क्रामन्ते तस्मिञ्च प्रतिष्ठमाने सर्व एव प्रतिष्ठन्ते । तद्यथा मक्षिका मधुकरराजानमुत्क्रामन्तं सर्व एवोत्क्रमन्ते तस्मिञ्च प्रतिष्ठमाने ...
Z pychy on zdawał się wznosić ku górze. Gdy on się wznosi, wtedy inni wszyscy się wznoszą, a gdy on się osadza, wtedy inni wszyscy się osadzają. Jak pszczoły, gdy król pszczół się wznosi, wszystkie się wznoszą, a gdy on się osadza, wszystkie się osadzają, tak mowa, umysł, oko i ucho, zadowolone, wielbią Pranę.
Dependence of all sense organs on Prana; the hierarchical supremacy of the vital force demonstrated through departure and return; the recognition and praise of Prana by the facultiesVerse 2.5
एषोऽग्निस्तपत्येष सूर्य एष पर्जन्यो मघवानेष वायुः एष पृथिवी रयिर्देवः सदसच्चामृतं च यत् ॥५॥
To [prāṇa] jest ogniem, który płonie; to jest słońce; to jest Parjanya [chmura deszczowa], szczodry [Indra]; to jest Vāyu [wiatr]; to jest Pṛthivī [ziemia], boskie bogactwo; [jest] zarówno bytem (sat), jak i niebytem (asat), oraz nieśmiertelnością (amṛtam).
Prāṇa as the all-pervading cosmic vital force (Vaiśvānara), identical with all natural elements and transcendent principlesVerse 2.6
अरा इव रथनाभौ प्राणे सर्वं प्रतिष्ठितम् । ऋचो यजूꣳषि सामानि यज्ञः क्षत्रं ब्रह्म च ॥६॥
Jak szprychy w kole rydwanu, wszystko jest ugruntowane w prāṇie. Wersy Ṛc, formuły Yajus, melodie Sāman, ofiara, władza (kṣatra) i wiedza (brahma).
Prāṇa as the central support (pratiṣṭhā) of all knowledge, ritual, and social order—the hub of cosmic existenceVerse 2.7
प्रजापतिश्चरसि गर्भे त्वमेव प्रतिजायसे । तुभ्यं प्राण प्रजास्त्विमा बलिं हरन्ति यः प्रणैः प्रतितिष्ठसि ॥७॥
Ty, o Prāṇa, poruszasz się w łonie jako Prajāpati; ty sam rodzisz się wciąż na nowo. Tobie, o Prāṇa, te oto istoty składają ofiary; ty, który jesteś ugruntowany przez prāṇy.
Prāṇa as Prajāpati—the cosmic creator, sustainer, and self-renewing vital force that enters the womb and generates all beingsVerse 2.8
देवानामसि वह्नितमः पितृणां प्रथमा स्वधा । ऋषीणां चरितं सत्यमथर्वाङ्गिरसामसि ॥८॥
Jesteś najprzedniejszym nosicielem bogów; jesteś pierwszą ofiarą (svadhā) dla przodków; jesteś prawdą postępowania wieszczów; należysz do Atharwangirasów.
Prana as the universal carrier of all offerings and sustainer of all realms (divine, ancestral, and seer)Verse 2.9
इन्द्रस्त्वं प्राण तेजसा रुद्रोऽसि परिरक्षिता । त्वमन्तरिक्षे चरसि सूर्यस्त्वं ज्योतिषां पतिः ॥९॥
Jesteś Indrą, o Prāṇa, przez swój blask; jesteś Rudrą, opiekunem; poruszasz się w przestworzach; jesteś Słońcem, panem światłości.
Prana as the cosmic vital force identified with the principal deities — Indra, Rudra, and Surya — revealing its all-pervading divine natureVerse 2.10
यदा त्वमभिवर्षस्यथेमाः प्राण ते प्रजाः । आनन्दरूपास्तिष्ठन्ति कामायान्नं भविष्यतीति ॥१०॥
Gdy zsyłasz deszcz na nie, o Prāṇa, te twoje istoty trwają w postaci radości, myśląc: 'Pokarm przyjdzie zgodnie z pragnieniem.'
Prāṇa as sustainer of life and prosperity; dependence of beings on prāṇa and anna (food)Verse 2.11
व्रात्यस्त्वं प्राणैकर्षरत्ता विश्वस्य सत्पतिः । वयमाद्यस्य दातारः पिता त्वं मातरिश्व नः ॥११॥
Jesteś Vratyą, o Prāṇa, istotą jednosylabową, prawdziwym panem całego wszechświata; my jesteśmy dawcami twoich ofiar od początku; jesteś naszym ojcem, o Matarishvan.
Prana as the primal, unconditioned life-force (Vratya), the single essence (Ekarshara), the true lord of all existence, and the cosmic father (Matarishvan)Verse 2.12
या ते तनूर्वाचि प्रतिष्ठिता या श्रोत्रे या च चक्षुषि । या च मनसि सन्तता शिवां तां कुरु मा उत्क्रमीः ॥१२॥
Ta twoja postać, która jest ugruntowana w mowie, która jest w uchu i w oku, i która jest rozpostarta w umyśle - uczyń tę postać pomyślną i trwałą; nie odchodź.
Prāṇa as the sustaining power of the senses and mind; life-force as upholder of embodied experienceVerse 2.13
प्राणस्येदं वशे सर्वं त्रिदिवे यत् प्रतिष्ठितम् । मातेव पुत्रान् रक्षस्व श्रीश्च प्रज्ञां च विधेहि न इति ॥१३॥
Wszystko to, co jest ugruntowane w trzech światach, znajduje się pod władzą Prāṇy. Chroń nas jak matka chroni swoje dzieci i obdarz nas pomyślnością oraz mądrością.
Prana as universal sustainer and protectorVerse 3.1
अथ हैनं कौशल्यश्चाश्वलायनः पप्रच्छ । भगवन् कुत एष प्राणो जायते कथमायात्यस्मिञ्शरीर आत्मानं वा प्रविभज्य कथं प्रतिष्ठते केनोत्क्रमते कथं बह्यमभिधते कथमध्यात्ममिति ॥१॥
Wtedy Kausalya Ashvalayana zapytał go: 'O Bhagavan, skąd powstaje ten Prāṇa? Jak wchodzi do tego ciała? Po podzieleniu siebie, jak się ugruntowuje? Przez co odchodzi? Jak odnosi się do zewnętrza? Jak odnosi się do wewnętrznego ja?'
Prana: origin, embodiment, and transcendenceVerse 3.2
तस्मै स होवाचातिप्रश्चान् पृच्छसि ब्रह्मिष्ठोऽसीति तस्मात्तेऽहं ब्रवीमि ॥२॥
Do niego rzekł: 'Zadajesz niezwykle głębokie pytania. Jesteś głęboko wtajemniczony w Brahmie. Dlatego powiem ci to.'
Guru-shishya parampara and depth of inquiryVerse 3.3
आत्मन एष प्राणो जायते । यथैषा पुरुषे छायैतस्मिन्नेतदाततं मनोकृतेनायात्यस्मिञ्शरीरे ॥३॥
Ten prana rodzi się z Atmana. Jak ten cień pada na człowieka, tak tenże, rozprzestrzeniony przez umysł, wchodzi w to ciało.
Prana as emanation of Atman; the ontological dependence of vital force on the SelfVerse 3.4
यथा सम्रादेवाधिकृतान् विनियुङ्क्ते । एतन् ग्रामानोतान् ग्रामानधितिष्टस्वेत्येवमेवैष प्राण इतरान् प्राणान् पृथक् पृथगेव सन्निधत्ते ॥४॥
Jak władca mianuje urzędników, mówiąc: 'Zarządzaj tymi wsiami i tamtymi wsiami,' tak też ten prana przydziela inne prany, każdą osobno, do ich właściwych miejsc.
Hierarchical organization of pranas; mukhya prana as sovereign vital forceVerse 3.5
पायूपस्थेऽपानं चक्षुःश्रोत्रे मुखनासिकाभ्यां प्राणः स्वयं प्रातिष्टते मध्ये तु समानः । एष ह्येतद्धूतमन्नं समं नयति तस्मादेताः सप्तार्चिषो भवन्ति ॥५॥
W organach wydalania i płodzenia przebywa apana; w oczach i uszach, ustach i nozdrzach przebywa sam prana; pośrodku jest samana. Ten równo rozdziela spożyty pokarm, i z niego powstaje siedem płomieni.
Pancha prana vidya; functional distribution of vital forces; samana as equalizing pranaVerse 3.6
हृदि ह्येष आत्मा । अत्रैतदेकशतं नाडीनां तासां शतं शतमेकैकस्या द्वासप्ततिर्द्वासप्ततिः प्रतिशाखानाडीसहस्राणि भवन्त्यासु व्यानश्चरति ॥ ६ ॥
Zaprawdę, ten Atman przebywa w sercu. Tu jest sto jeden nadi (kanałów). Z nich każda ma sto gałęzi, a każda gałąź ma siedemdziesiąt dwa tysiące podgałęzi. Przez te wędruje wyana.
Hridaya as seat of Atman; Nadi system and Vyana pranaVerse 3.7
अथैकयोर्ध्व उदानः पुण्येन पुण्यं लोकं नयति पापेन पापमुभाभ्यामेव मनुष्यलोकम् ॥ ७ ॥
Wtedy, przez jedną wznoszącą się nadi, udana prowadzi duszę do zasłużonego świata przez zasługę, do grzesznego świata przez grzech, a do ludzkiego świata przez oba.
Udana prana and post-mortem destiny based on karmaVerse 3.8
आदित्यो ह वै बाह्यः प्राण उदयत्येष ह्येनं चाक्षुषं प्राणमनुगृह्णानः । पृथिव्यां या देवता सैषा पुरुषस्य अपानमवष्टभ्यान्तरा यदाकाशः स समानो वायुर्व्यानः ॥ ८ ॥
Słońce jest zaprawdę zewnętrznym praną. Wschodzi, podtrzymując ten prana w oku. Bóstwo w ziemi podtrzymuje apanę człowieka. Przestrzeń pomiędzy jest samaną. Powietrze jest wyaną.
Cosmic-microcosmic correspondence of Prana; Aditya as external pranaVerse 3.9
तेजो ह वा उदानस्तस्मादुपशान्ततेजाः । पुनर्भवमिन्द्रियैर्मनसि सम्पध्यमानैः ॥९॥
Tejas jest zaprawdę udaną; dlatego, gdy tejas człowieka zostaje uśmierdzone, a zmysły stapiają się z umysłem, następuje ponowne narodzenie.
Udana and the mechanism of rebirth (punarbhava)Verse 3.10
यच्चित्तस्तेनैष प्राणमायाति । प्राणस्तेजसा युक्तः सहात्मना तथासङ्कल्पितं लोकं नयति ॥१०॥
Cokolwiek umysł zachowuje, przez to ta dusza z praną odchodzi. Prana, zjednoczona z tejasem, wraz z jaźnią, prowadzi do świata, który był tak kontemplowany.
Citta (mind) and its role in determining the soul's post-mortem destination (gati)Verse 3.11
य एवं विद्वान् प्राणं वेद न हास्य प्रजा हीयतेऽमृतो भवति । तदेषः श्लोकः ॥११॥
Kto tak wiedząc, poznaje Pranę, tego potomstwo nie maleje; staje się nieśmiertelnym. O tym jest następujący wiersz.
Prāṇa as the cosmic and individual life-principle; amṛtatva (immortality) through knowledgeVerse 3.12
उत्पत्तिमायतिं स्थानं विभुत्वं चैव पञ्चधा । अध्यात्मं चैव प्राणस्य विज्ञायामृतमश्नुते विज्ञायामृतमश्नुत इति ॥१२॥
Pochodzenie, odejście, siedziba, wszechobecność w pięciu aspektach oraz aspekt adhyatmiczny prany, po poznaniu tych rzeczy, człowiek osiąga nieśmiertelność; po poznaniu, osiąga nieśmiertelność, tak się mówi.
Pancha-vidha vibhutva of prana and attainment of immortality (amrita)Verse 4.1
अथ हैनं सौर्यायणि गार्ग्यः पप्रच्छ । भगवन्नेतस्मिन् पुरुषे कानि स्वपन्ति कान्यस्मिञ्जाग्रति कतर एष देवः स्वप्नान् पश्यति कस्यैतत् सुखं भवति कस्मिन्नु सर्वे सम्प्रतिष्टिता भवन्तीति ॥१॥
Wtedy Gargya Sauryayani zapytał go: 'O Czcigodny, w tej osobie co śpi? Co pozostaje przebudzone w niej? Który bóg widzi sny? Czyje jest to szczęście? W czym wszystko to znajduje swą podstawę?'
Svapna-avastha (dream state) and the withdrawal of senses into the mind; the distinction between waking and dream consciousnessVerse 4.2
तस्मै स होवाच । यथा गार्ग्य मरीचयोऽर्कस्यास्तं गच्छतः सर्वा एतस्मिंस्तेजोमण्डल एकीभवन्ति । ताः पुनः पुनरुदयतः प्रचरन्त्येवं ह वै तत् सर्वं परे देवे मनस्येकीभवति तेन तर्ह्येष पुरुषो न शृणोति न पश्यति न...
Do niego rzekł: 'Jak, o Gargyo, promienie słońca, gdy ono zachodzi, wszystkie zjednoczają się w tej kuli światła, a gdy wschodzi ponownie, ukazują się na nowo, tak zaprawdę wszystko to zjednocza się w najwyższym bóstwie, w umyśle. Dlatego wtedy ta osoba nie słyszy, nie widzi, nie czuje zapachu, nie smakuje, nie dotyka, nie mówi, nie bierze, nie doznaje przyjemności, nie wydala, nie porusza się, mówią, że śpi.'
Ekībhāva (unification/merging) of senses into mind during sleep; the sun-ray metaphor for sensory withdrawal and re-emergenceVerse 4.3
प्राणा वा अग्र एवैतस्मिन् पुरे जाग्रति । गार्हपत्यो ह वा एषोऽपानो व्यानोऽन्वाहार्यपचनो यद्गार्हपत्यात् प्रणीयते प्रणयनादाहवनीयः प्राणः ॥३॥
Prany zaprawdę pozostają przebudzone w tym mieście. Ten apana jest ogniem Garhapatya; wyana jest ogniem Anvaharyapachana. Ponieważ z Garhapatya rozniecany jest Ahawaniya, prana jest Ahawaniya.
Prana as the sustaining force that remains awake during sleep; the mapping of vital breaths (pranas) to the three Vedic sacrificial fires (garhapatya, anvaharyapachana, ahavaniya)Verse 4.4
यदुच्छ्वासनिःश्वासावेतावाहुती समं नयतीति स समानः । मनो ह वाव यजमानः । इष्टफलमेवोदानः । स एनं यजमानमहरहर्ब्रह्म गमयति ॥४॥
To, co równo niesie dwie ofiary wydechu i wdechu, to jest Samana. Umysł zaprawdę jest ofiarującym. Owoc ofiary jedynie jest Udana. Ona prowadzi tego ofiarującego dzień po dniu do Brahmana.
Prana as internal sacrifice (Antaryajna); Samana and Udana vayusVerse 4.5
अत्रैष देवः स्वप्ने महिमानमनुभवति । यद्दृष्टं दृष्टमनुपश्यति श्रुतं श्रुतमेवार्थमनुशृणोति देशदिगन्तरैश्च प्रत्यनुभूतं पुनः पुनः प्रत्यनुभवति दृष्टं चादृष्टं च श्रुतं चाश्रुतं चानुभूतं चाननुभूतं च सच्च...
Tu to bóstwo doświadcza wielkości we śnie. Co było widziane, to widzi ponownie jako widziane; co było słyszane, to słyszy ponownie samą rzecz; co było doświadczone w innych regionach i kierunkach, to doświadcza raz po raz. Zarówno widziane i niewidziane, słyszane i niesłyszane, doświadczone i niedoświadczone, zarówno byt i niebyt, widzi wszystko; będąc wszystkim, widzi wszystko.
Svapna avastha (dream state); the self as creator and witness of all experiencesVerse 4.6
स यदा तेजसाऽभिभूतो भवति । अत्रैष देवः स्वप्नान्न पश्यत्यथ यदैतस्मिञ्शरीर एतत्सुखं भवति ॥६॥
Lecz gdy zostaje przytłoczony przez światłość, wtedy to bóstwo nie widzi snów. Wtedy w tym właśnie ciele powstaje to szczęście.
Sushupti avastha (deep sleep state); tejas overpowering the mind; ananda (bliss) of the selfVerse 4.7
स यथा सोम्य वयांसि वसोवृक्षं सम्प्रतिष्ठन्ते । एवं ह वै तत् सर्वं पर आत्मनि सम्प्रतिष्ठते ॥७॥
Jak, drogi chłopcze, ptaki znajdują odpoczynek na drzewie, tak zaprawdę wszystko to spoczywa w Najwyższym Ja.
Sampratishtha (Foundation/Abiding in Para-Atman)Verse 4.8
पृथिवी च पृथिवीमात्रा चापश्चापोमात्रा च तेजश्च तेजोमात्रा च वायुश्च वायुमात्रा चाकाशश्चाकाशमात्रा च चक्षुश्च द्रष्टव्यं च श्रोत्रं च श्रोतव्यं च घ्राणं च घ्रातव्यं च रसश्च रसयितव्यं च त्वक्च स्पर्शयित...
Ziemia i miara ziemi; wody i miara wód; ogień i miara ognia; wiatr i miara wiatru; przestrzeń i miara przestrzeni; oko i to, co ma być widziane; ucho i to, co ma być słyszane; nos i to, co ma być powąchane; smak i to, co ma być posmakowane; skóra i to, co ma być dotknięte; mowa i to, co ma być powiedziane; ręce i to, co ma być uchwycone; narząd rozrodczy i to, co ma być doświadczane; odbyt i to, co ma być wydalone; stopy i to, do czego ma być podejście; umysł i to, co ma być pomyślane; intelekt i to, co ma być zrozumiane; ego i to, co ma być przyswojone jako ‘ja’; chitta i to, co ma być uważane; światło i to, co ma być oświetlone; i prana i to, co ma być podtrzymywane.
Adhyāsa of body–mind functions on the Self; prāṇa as cosmic/individual support; analysis of tattvas and indriyasVerse 4.9
एष हि द्रष्टा स्प्रष्टा श्रोता घ्राता रसयिता मन्ता बोद्धा कर्ता विज्ञानात्मा पुरुषः । स परेऽक्षर आत्मनि सम्प्रतिष्ठते ॥९॥
Ten zaprawdę jest widzącym, dotykającym, słyszącym, czującym zapach, smakującym, myślącym, poznającym, działającym, Purushą o naturze świadomości. On spoczywa w Niezniszczalnym, w Ja.
Purusha as the Conscious Witness (Sakshin) and Akshara-BrahmanAsk anything about the Prashna Upanishad
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Upanishads in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.
