
Upaniszada Paramahaṃsa, tradycyjnie związana z Atharvawedą i zaliczana do Upaniszad Saṃnjāsa, przedstawia najwyższy ideał wyrzeczenia: paramahaṃsę, ascetę, który rozróżnia to, co rzeczywiste, od tego, co nierealne. Jej centralnym twierdzeniem jest to, że wyzwolenie rodzi się z bezpośredniej wiedzy o nieróżności Jaźni od brahmanu; gdy taka wiedza zaświta, zewnętrzne oznaki, wsparcia rytualne i tożsamości społeczne mogą stać się podporami dla ego i dlatego są porzucane. Paramahaṃsa żyje skromnie z jałmużny, zachowuje równowagę wśród pochwał i nagany oraz innych przeciwieństw, i trwa w wizji jednego atmana we wszystkich istotach.
Start ReadingParamahaṃsa ideal: the highest renouncer who discriminates the Real (brahman) from the unreal (nāma-rūpa)
Jñāna as the direct means to mokṣa; inner realization supersedes external ritual supports
Tyāga of identifiers: abandonment of sacred thread, tuft, staff, and fixed marks when they become ego-supports
Equanimity (samatva) toward heat/cold, honor/dishonor, gain/loss; freedom from praise and blame
Non-possessiveness and non-agency: relinquishing “I” and “mine,” resting in the witness Self
Universal vision: seeing the same ātman in all beings; compassion and non-injury as natural expressions of knowledge
Mendicant simplicity: alms, homelessness, minimal needs; wandering without attachment to place or community
“Bāla-unmatta” trope: social nonconformity as a sign of inner freedom, not moral laxity
4 verses with Sanskrit text, transliteration, and translation.
Verse 1
अथ योगिनं परमहंसं कोऽयं मार्गस्तेषां का स्थितिरिति नारदो भगवन्तमुपगत्योवाच । तं भगवानाह । योऽयं परमहंसमार्गो लोके दुर्लभतरो न तु बाहुल्यो; यद्येको भवति स एव नित्यपूतस्थः, स एव वेदपुरुष इति विदुषो मन्य...
Wtedy Nārada zbliżył się do Błogosławionego i rzekł: 'Kim jest jogin zwany Paramahaṃsą? Jaka jest jego ścieżka i jakie jest jego stan?' Błogosławiony odpowiedział: 'Ta ścieżka Paramahaṃsy jest na świecie niezwykle rzadka i nie jest rozpowszechniona. Jeśli istnieje choćby jedna taka osoba, ona sama trwa jako wiecznie oczyszczona; znawcy uważają ją za Osobę Wedy, ucieleśnienie wedyjskiej realizacji. Wielka istota, której umysł zawsze spoczywa we Mnie, dlatego i Ja spoczywam tylko w niej. Porzuciwszy syna, przyjaciół, żonę, krewnych i tym podobnych; kępkę włosów i świętą nić; wedyjską recytację i wszystkie rytuały; oraz porzuciwszy to kosmiczne jajo, może przyjąć przepaskę biodrową, laskę i okrycie, tylko dla utrzymania ciała i dla dobra świata; jednak te nie są istotną cechą. Jeśli pyta się: Co jest istotą?, oto jest istota.'
Sannyāsa and the rarity of the Paramahaṃsa; inner purity and Brahman-abidance beyond external marksVerse 2
न दण्डं न शिखां न यज्ञोपवीतं न चाच्छादनं चरति परमहंसः । न शीतं न चोष्णं न सुखं न दुःखं न मानावमानौ च; षडूर्मिवर्जं निन्दागर्वमत्सरदम्भमदर्पेच्छाद्वेषसुखदुःखकामक्रोधलोभमोहहर्षाहंकारादीन् च हित्वा स्ववप...
Paramahaṃsa nie wędruje z laską, ani z kępką włosów, ani ze świętą nicią, ani nawet z okryciem. Dla niego nie ma ani zimna, ani gorąca, ani przyjemności, ani bólu, ani czci, ani poniżenia; wolny od sześciu fal. Porzucając naganę, dumę, zawiść, obłudę, odurzenie, arogancję, pragnienie, nienawiść, przyjemność i ból, pożądanie, gniew, chciwość, ułudę, uniesienie, egoizm i resztę, postrzega własne ciało jakby było zwłokami. Ponieważ to ciało, będące przyczyną wątpliwości, wypaczonej percepcji i fałszywej wiedzy, zostało przekroczone, jest on od niego wiecznie wycofany; jest stałą świadomością; jest ugruntowany w sobie. Jestem rzeczywiście tym spokojnym, nieruchomym, niedualnym zbiorem błogości-świadomości. To jedynie jest moją najwyższą siedzibą; to jedynie jest moją kępką włosów; to jedynie jest moją świętą nicią. Przez poznanie jedności Najwyższej Jaźni i jaźni, ich różnica zostaje rozcięta, oto jest sandhyā, wieczorne nabożeństwo.'
Advaita-jñāna and de-identification from body-mind; transcendence of dvandvas and ṣaḍūrmīsVerse 3
सर्वान्कामान्परित्यज्य अद्वैते परमस्थितिः । ज्ञानदण्डो धृतो येन एकदण्डी स उच्यते ॥ काष्ठदण्डो धृतो येन सर्वाशी ज्ञानवर्जितः । स याति नरकान्घोरान्महारौरवसंज्ञकान् ॥ इदमन्तरं ज्ञात्वा स परमहंसः ॥ ३॥
Porzuciwszy wszystkie pragnienia, jego najwyższe trwanie jest w niedualności. Ten, kto dzierży laskę wiedzy, jest nazywany nosicielem jednej laski. Lecz ten, kto dzierży drewnianą laskę, kto je bez rozróżnienia i jest pozbawiony wiedzy, idzie do straszliwych piekieł zwanych Mahāraurava. Znając tę różnicę, jest się Paramahaṃsą.
Jñāna as the true renunciant’s ‘staff’; Advaita-niṣṭhā and desirelessness (vairāgya)Verse 4
आशाम्बरो न नमस्कारो न स्वधाकारो न निन्दा न स्तुतिर् यदृच्छिको भवेद् भिक्षुर् नाऽऽवाहनं न विसर्जनं न मन्त्रं न ध्यानं नोपासनं च न लक्ष्यं नाकाङ्क्ष्यं न पृथग् नापृथग् अहं न न त्वं न सर्वं चानिकेतस्थिति...
Mendykant to ten, którego szatą jest nadzieja, odziany tylko w to, co przychodzi nieproszone; nie składa ukłonów, nie odprawia rytuałów svadhā dla przodków, nie ma wyrzutów ani pochwał. Żyje z tego, co przychodzi samo z siebie. Dla niego nie ma wezwania ani pożegnania bóstw, nie ma mantry, nie ma medytacji, nie ma kultu; nie ma celu do utrwalenia, nie ma pragnienia; ani 'oddzielny', ani 'nieoddzielny'; ani 'ja', ani 'ty', ani 'wszystko'. Mendykant trwa wyłącznie w bezdomności. Nie powinien przyjmować złota i tym podobnych; nie powinien patrzeć na świat, ani spoglądać nań z pożądaniem. Jeśli pyta się: Kto jest przeszkodnikiem?, istotnie jest przeszkodnik: jeśli mendykant patrzy na złoto z rozkoszą, staje się zabójcą Brahmana; jeśli mendykant bierze złoto z rozkoszą, staje się zabójcą Jaźni. Dlatego mendykant nie powinien patrzeć na złoto z rozkoszą, ani go dotykać, ani brać. Wszystkie pragnienia, które weszły do umysłu, zawracają. W smutku nie jest wstrząśnięty; w szczęściu nie pragnie; ma wyrzeczenie nawet wobec przywiązania; wszędzie nie lgnie ani do pomyślnego, ani do niepomyślnego; ani nie nienawidzi, ani się nie raduje. Gdy ruchy wszystkich zmysłów ulegają uśmierzeniu, trwa tylko w Jaźni; to, co jest pełnią, błogością, jedyną świadomością: Jestem Tym Brahmanem. Tak staje się tym, kto dokonał tego, co miało być dokonane; staje się tym, kto dokonał tego, co miało być dokonane.
Moksha (sannyāsa/paramahaṃsa ideal) grounded in Atman–Brahman identity and vairāgya (dispassion)Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.