Paramahansa

Verse 1

अथ योगिनं परमहंसं कोऽयं मार्गस्तेषां का स्थितिरिति नारदो भगवन्तमुपगत्योवाच । तं भगवानाह । योऽयं परमहंसमार्गो लोके दुर्लभतरो न तु बाहुल्यो; यद्येको भवति स एव नित्यपूतस्थः, स एव वेदपुरुष इति विदुषो मन्य...

അപ്പോൾ നാരദൻ ഭഗവാനെ സമീപിച്ച് പറഞ്ഞു: “പരമഹംസൻ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന യോഗി ആരാണ്? അവന്റെ മാർഗം എന്ത്? അവന്റെ സ്ഥിതി എന്ത്?” ഭഗവാൻ പറഞ്ഞു: “പരമഹംസമാർഗം ലോകത്തിൽ അത്യന്തം ദുർലഭം; വ്യാപകമല്ല. അത്തരം ഒരാൾ പോലും ഉണ്ടായാൽ അവൻ തന്നെയാണ് നിത്യശുദ്ധസ്ഥൻ; ജ്ഞാനികൾ അവനെ ‘വേദപുരുഷൻ’—വേദാനുഭവത്തിന്റെ മൂർത്തരൂപം—എന്ന് കരുതുന്നു. മഹാപുരുഷന്റെ ചിത്തം എപ്പോഴും എന്നിൽ തന്നെ നിലകൊള്ളുന്നു; അതുകൊണ്ട് ഞാനും അവനിൽ തന്നെ അധിഷ്ഠിതനാകുന്നു. പുത്രൻ, മിത്രം, ഭാര്യ, ബന്ധുക്കൾ മുതലായവ; ശിഖയും യജ്ഞോപവീതവും; സ്വാധ്യായവും സർവകർമ്മങ്ങളും സംന്യാസം ചെയ്ത്, ഈ ബ്രഹ്മാണ്ഡമെന്ന അണ്ഡത്തെയും ഉപേക്ഷിച്ച്, ശരീരധാരണത്തിനും ലോകഹിതത്തിനും മാത്രം കൗപീനം, ദണ്ഡം, ആച്ഛാദനം എന്നിവ സ്വീകരിക്കാം; എങ്കിലും അവയാണ് മുഖ്യലക്ഷണം അല്ല. ‘മുഖ്യം എന്ത്?’ എന്നാൽ—ഇതാണ് മുഖ്യം.

Verse 2

न दण्डं न शिखां न यज्ञोपवीतं न चाच्छादनं चरति परमहंसः । न शीतं न चोष्णं न सुखं न दुःखं न मानावमानौ च; षडूर्मिवर्जं निन्दागर्वमत्सरदम्भमदर्पेच्छाद्वेषसुखदुःखकामक्रोधलोभमोहहर्षाहंकारादीन् च हित्वा स्ववप...

പരമഹംസൻ ദണ്ഡവും ശിഖയും യജ്ഞോപവീതവും ആച്ഛാദനവും ധരിച്ചു സഞ്ചരിക്കുന്നില്ല. അവനു ശീതമില്ല, ഉഷ്ണമില്ല; സുഖമില്ല, ദുഃഖമില്ല; മാനമില്ല, അപമാനമില്ല. ഷഡൂർമികളെ അതിക്രമിച്ച്, നിന്ദ, ഗർവ്വം, അസൂയ, ദംഭം, മദം, അഹങ്കാരം, ഇച്ഛ, ദ്വേഷം, സുഖദുഃഖം, കാമം, ക്രോധം, ലോഭം, മോഹം, ഹർഷം മുതലായവ ഉപേക്ഷിച്ച്, തന്റെ ദേഹം കുണപംപോലെ കാണപ്പെടുന്നു. കാരണം സംശയം, വിപരീതജ്ഞാനം, മിഥ്യാജ്ഞാനം എന്നിവയുടെ ഹേതുവായ ആ ദേഹം നിരസ്തമായതിനാൽ അവൻ നിത്യനിവൃത്തൻ; അവൻ നിത്യബോധം; സ്വയംസ്ഥിതൻ. ഞാൻ തന്നെയാണ് ആ ശാന്തൻ, അചലൻ, അദ്വൈത ആനന്ദ-വിജ്ഞാനഘനം. അതേ എന്റെ പരമധാമം; അതേ എന്റെ ശിഖ; അതേ എന്റെ ഉപവീതം. പരമാത്മാവും ആത്മാവും ഏകമാണെന്ന ജ്ഞാനത്തിൽ ഭേദം മുറിഞ്ഞുപോകുന്നു—അതേ സന്ധ്യാ.

Verse 3

सर्वान्कामान्परित्यज्य अद्वैते परमस्थितिः । ज्ञानदण्डो धृतो येन एकदण्डी स उच्यते ॥ काष्ठदण्डो धृतो येन सर्वाशी ज्ञानवर्जितः । स याति नरकान्घोरान्महारौरवसंज्ञकान् ॥ इदमन्तरं ज्ञात्वा स परमहंसः ॥ ३॥

സകല കാമനകളും പരിത്യജിച്ച്, അവന്റെ പരമസ്ഥിതി അദ്വൈതത്തിൽ തന്നെ നിൽക്കുന്നു. ‘ജ്ഞാനദണ്ഡം’ ധരിക്കുന്നവൻ ഏകദണ്ഡി എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ കാഷ്ഠദണ്ഡം മാത്രം ധരിച്ചു, വിവേചനമില്ലാതെ എല്ലാം ഭക്ഷിക്കുകയും ജ്ഞാനരഹിതനുമായവൻ—മഹാരൗരവം എന്നു പേരുള്ള ഭയങ്കര നരകങ്ങളിലേക്കു പോകുന്നു. ഈ വ്യത്യാസം അറിഞ്ഞവൻ തന്നെയാണ് പരമഹംസൻ.

Verse 4

आशाम्बरो न नमस्कारो न स्वधाकारो न निन्दा न स्तुतिर् यदृच्छिको भवेद् भिक्षुर् नाऽऽवाहनं न विसर्जनं न मन्त्रं न ध्यानं नोपासनं च न लक्ष्यं नाकाङ्क्ष्यं न पृथग् नापृथग् अहं न न त्वं न सर्वं चानिकेतस्थिति...

ഭിക്ഷു ആശാ-അംബരധാരി—അർത്ഥം, യദൃച്ഛയായി ലഭിക്കുന്നതുകൊണ്ടു മാത്രം ആവൃതനായവൻ; അവനു നമസ്കാരമില്ല, സ്വധാകാരമില്ല, നിന്ദയുമില്ല, സ്തുതിയുമില്ല. അവൻ യദൃച്ഛാജീവി. അവനു ആവാഹനമില്ല, വിസർജനമില്ല; മന്ത്രമില്ല, ധ്യാനമില്ല, ഉപാസനയുമില്ല; ലക്ഷ്യമില്ല, ആകാംക്ഷയുമില്ല; ‘പൃഥക്’ എന്നും അല്ല, ‘അപൃഥക്’ എന്നും അല്ല; ‘ഞാൻ’ എന്നും അല്ല, ‘നീ’ എന്നും അല്ല, ‘സർവ്വം’ എന്നും അല്ല. ഭിക്ഷു അനികേത-സ്ഥിതിയിൽ മാത്രം സ്ഥാപിതനാണ്. സ്വർണ്ണാദികളെ പരിഗ്രഹിക്കരുത്; ലോകത്തെ നോക്കരുത്, ലാലസയോടെ നോക്കുകയും അരുത്. ‘ആബാധകൻ ആരാണ്?’ എന്നു ചോദിച്ചാൽ—ആബാധകൻ ഉണ്ട് തന്നെ: ഭിക്ഷു രസത്തോടെ സ്വർണ്ണത്തെ നോക്കിയാൽ ബ്രഹ്മഹാ ആകുന്നു; രസത്തോടെ സ്വർണ്ണത്തെ ഗ്രഹിച്ചാൽ ആത്മഹാ ആകുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഭിക്ഷു സ്വർണ്ണത്തെ രസത്തോടെ നോക്കരുത്, സ്പർശിക്കരുത്, ഗ്രഹിക്കരുത്. മനസ്സിൽ പ്രവേശിച്ച എല്ലാ കാമങ്ങളും പിന്മാറുന്നു. ദുഃഖത്തിൽ അവൻ ഉദ്വിഗ്നനാകുന്നില്ല; സുഖത്തിൽ സ്പൃഹയില്ല; രാഗത്തോടും ത്യാഗം; എല്ലായിടത്തും ശുഭ-അശുഭങ്ങളിൽ അനാസക്തി; ദ്വേഷിക്കുന്നില്ല, ആഹ്ലാദിക്കുന്നില്ല. എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളുടെയും ഗതി ഉപശമിക്കുമ്പോൾ അവൻ ആത്മനിൽ മാത്രം അവസ്ഥിതനാകുന്നു; പൂർണ്ണത—ആനന്ദം—ഏകബോധമായ അതേ ‘തത് ബ്രഹ്മാഹമസ്മി’ എന്നു അറിഞ്ഞ് കൃതകൃത്യനാകുന്നു, കൃതകൃത്യനാകുന്നു.