Upanishads - Parabrahma
Vedic (General)Atharva Veda20 Verses

Parabrahma

Vedic (General)Atharva Veda

Upaniszada Parabrahma, związana z Atharvawedą i zazwyczaj zaliczana do późniejszych, zwięzłych Upaniszad, przedstawia skondensowaną naukę o Parabrahmanie, najwyższej rzeczywistości przekraczającej wszelkie ograniczające uwarunkowania (upādhis), imiona i formy. W krótkim ciągu wersetów powtarza klasyczną soteriologię upaniszadową: niewola zakorzeniona jest w niewiedzy (avidyā), podczas gdy wyzwolenie (mokṣa) następuje natychmiast dzięki bezpośredniej wiedzy (jñāna) o Jaźni (Ātman) jako nieodróżnionej od Brahmana. Jej metoda jest charakterystycznie apofatyczna. Poprzez negację każdego dającego się przedmiotowo ująć opisu („neti neti”), tekst wskazuje, że najwyższy Brahman nie może być pojęty jako przedmiot myśli, lecz jest samoświecącą świadomością, która umożliwia wszelkie poznanie. To zbliza Upaniszadę do nacisku Advaita Vedānty na nirguṇa Brahmana i prymat samoświadomości nad zewnętrznymi osiągnięciami. W praktycznym wymiarze Upaniszada Parabrahma łączy wgląd metafizyczny z wewnętrzną dyscypliną: rozróżnianiem (viveka) między wiecznym a przemijającym, nieprzywiązaniem (vairāgya), medytacyjną stabilnością i porzuceniem egoicznej identyfikacji z ciałem i umysłem. Historycznie można ją czytać jako kompendium pedagogiczne dostosowane do środowisk renuncjacyjnych i kontemplacyjnych, gdzie „sannyāsa” oznacza przede wszystkim wewnętrzną wolność od przywiązania.

Start Reading

Key Teachings

Parabrahman as the supreme, attributeless reality (nirguṇa), beyond name and form

Ātman–Brahman identity: liberation through direct knowledge (jñāna), not through external attainment

Neti-neti (apophatic method): Brahman indicated by negating all objectifiable categories

Avidyā as the root of bondage; vidyā (self-knowledge) as immediate freedom

Viveka (discrimination) between the eternal (nitya) and non-eternal (anitya)

Vairāgya (dispassion) and sannyāsa as inner renunciation of egoic identification

Consciousness as self-luminous (svayaṃ-prakāśa), the ground of all cognition

Mokṣa as recognition of ever-present freedom rather than a produced state

Verses of the Parabrahma

20 verses with Sanskrit text, transliteration, and translation.

Verse 1

अथ हैनं महाशालः शौनकोऽङ्गिरसं भगवन्तं पिप्पलादं विधिवदुपसन्नः पप्रच्छ— दिव्ये ब्रह्मपुरे के सम्प्रतिष्ठिता भवन्ति? कथं सृज्यन्ते? नित्यात्मन एष महिमा; विभज्य एष महिमा विभुः— क एषः? तस्मै स होवाच— एतत्...

Wtedy zamożny gospodarz domowy Śaunaka, z rodu Āṅgirasa, po należytym zbliżeniu się do czcigodnego Pippalādy, zapytał: "W boskim mieście Brahmana, kto jest ustanowiony? Jak są oni stworzeni? To jest majestat wiecznego Ja; gdy ten wszechprzenikający majestat jest podzielony, czym on jest?" On rzekł do niego: "To jest prawda, którą ogłaszam, najwyższa wiedza o Brahmanie, przekazana boskim siłom witalnym. W mieście Najwyższego Brahmana lśni to, co bez skazy, bez części, pomyślne, Niezniszczalne, jaśniejące bez zmazy. Ono powściąga wszystko jak pszczoła; i jak pies porusza się w nieregularnym działaniu. Bez działania, stoi jak pan. Lecz ten bardziej związany z działaniem, jak rolnik, doświadcza owocu. Ten, kto zna najgłębszą istotę działania, wykonuje działanie; po poznaniu najgłębszej istoty działania, należy działać. Kto, będąc jednym, rzuciłby sieć? Ono jej nie odciąga, a jednak odciąga (wszystko)."

Brahman as akṣara (Imperishable), actionlessness (akartṛtva) of the Self, and the mechanism of karma-phala for embodied beings

Verse 2

प्राणदेवाश्चत्वारः। ताः सर्वा नाड्यः सुषुप्तश्येनाकाशवत्। यथा श्येनः खमाश्रित्य याति स्वमालयं कुलायम्, एवं सुषुप्तं ब्रूत। अयं च परश्च स सर्वत्र हिरण्मये परे कोशे। अमृता ह्येषा नाडी त्रयं सञ्चरति। तस्...

Istnieją cztery bóstwa jako siły witalne. Wszystkie te nāḍīs, w głębokim śnie, są jak jastrząb w przestrzeni. Jak jastrząb, znajdując schronienie w niebie, udaje się do swego własnego mieszkania, swego gniazda, tak należy mówić o głębokim śnie. To (ja) i transcendentne (ja) są wszędzie w złotym, najwyższym pokrowcu. Ta nāḍī jest rzeczywiście nieśmiertelna; porusza się przez trójcę. Z tego, Brahman jest trójstopniowy. Tu należy go szukać; stamtąd on pochodzi. Albo mów tak: to i Najwyższe są wszędzie w złotym pokrowcu. Jak Devadatta, nawet gdy jest uderzany kijem, nie odchodzi prawdziwie (od siebie), tak nie jest skażony przez pomyślne lub niepomyślne czyny, iṣṭa i pūrta. Jak chłopiec bez pragnienia zbliża się do radości, tak to bóstwo we śnie zbliża się do radości. Veda rzeczywiście jest najwyższym światłem; światło świateł raduje, tak rzeczywiście. A to najwyższe jest tym, przez co umysł raduje Najwyższe Ja. Biała jasność powstaje od Pana. Znów, tą właśnie drogą prowadzi do stanu snu. Jak, podobnie do stanu pijawki, pragnienie powstaje od Pana, tak długo ono raduje ja. "Wyższe złączenie" i "niższe złączenie", nie porzuca wyższego dla niższego. Wtedy, połączywszy ośmiorakie złączenie czaszki, to, co zwisa jak sutka, jego źródło jest z Indrą; jest źródłem wiedzy, tak. Tu się budzi. Poza dobrem i złem, nie jest skażone nawet przez czyny dobre i złe. To bóstwo, inne niż bogowie, jego spokój, wewnętrzny władca, nieprzywiązany, o naturze świadomości, Osoba: łabędź praṇavy jest Najwyższym Brahmanem, nie łabędź prāṇy. Praṇava jest jīvą. Pierwotne bóstwo ujawnia to temu, kto tak poznaje. Jak to ujawnia? Przyprowadza jīvę do stanu bycia Brahmanem.

States of consciousness (jāgrat-svapna-suṣupti), nāḍī/prāṇa doctrine, inner ruler (antaryāmin), and identity of jīva with Brahman via praṇava

Verse 3

सत्त्वमथास्य पुरुषस्यान्तः शिखोपवीतत्वं ब्राह्मणस्य। मुमुक्षोरन्तः शिखोपवीतधारणम्। बहिर्लक्ष्यमाणशिखायज्ञोपवीतधारणं कर्मिणो गृहस्थस्य। अन्तरुपवीतलक्षणं तु बहिस्तन्तुवदव्यक्तमन्तस्तत्त्वमेलनम्॥३॥

Teraz, dla tej osoby, stan noszenia wewnętrznego kucyka i wewnętrznego świętego sznura jest znakiem brāhmaṇy w prawdziwym sensie. Dla poszukującego wyzwolenia, noszenie wewnętrznego kucyka i wewnętrznego świętego sznura jest przepisane. Dla domownika wykonującego rytuały, noszenie zewnętrznie widocznego kucyka i sznura ofiarnego jest praktyką. Lecz cechą wewnętrznego świętego sznura jest to: jak zewnętrzna nić jest on niewyraźny; wewnątrz jest złączeniem, integracją z Rzeczywistością (tattwą).

Saṃnyāsa/inner renunciation; internalization of ritual symbols; sattva and brahminhood as inner qualification (adhikāra)

Verse 4

न सन्नासन्न सदसद्भिन्नाभिन्नं न चोभयम् । न सभागं न निर्भागं न चाप्युभयरूपकम् ॥ ब्रह्मात्मैकत्वविज्ञानं हेयं मिथ्यत्वकारणादिति ॥४॥

Ono nie jest istniejące ani nieistniejące; ani połączeniem istnienia i nieistnienia. Nie jest różne ani nieróżne, ani oba. Nie ma części ani jest bez części, ani nawet o podwójnej formie. Dlatego należy przyjąć wiedzę o jedności Brahmana i Ja, gdyż jest przyczyną negowania fałszu (mithyātvy).

Brahman–Ātman aikya; negation (neti-neti) and mithyā-nivṛtti

Verse 5

पञ्चपाद्ब्रह्मणो न किंचन । चतुष्पादन्तर्वर्तिनोऽन्तर्जीवब्रह्मणश्चत्वारि स्थानानि । नाभिहृदयकण्ठमूर्धसु जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तितुरीयावस्थाः । आहवनीयगार्हपत्यदक्षिणसभ्याग्निषु । जागरिते ब्रह्मा स्वप्ने व...

Dla Brahmana, zwanego "pięciostopniowym", nie ma nic do dodania. Dla wewnętrznego Brahmana przebywającego wewnątrz porządku "czterostopniowego", są cztery stacje: w pępku, sercu, gardle i głowie są stany czuwania, snu, głębokiego snu i Czwartego. Odpowiadają one ogniom āhavanīya, gārhapatya, dakṣiṇa i sabhya. W czuwaniu jest Brahmā; we śnie, Viṣṇu; w głębokim śnie, Rudra; Czwarte jest niezniszczalne, czysta świadomość. Dlatego są cztery stany. Dzieląc dziewięćdziesiąt sześć zasad jak nici, układając je trojako przez guṇy, wydobywając trzydzieści dwie zasady, rozróżniając oddzielnie naturę tri-guṇy i stan Trimūrti, poznając dziewięciokrotnego Brahmana obdarzonego dziewięcioma cechami, znów potrajając dziewięć miar i jednocząc je jako fazy słońca, księżyca i ognia; kontemplując Brahmā, Viṣṇu, Maheśvarę przez trojakie ogrodzenie pośrodku i jednocząc początek i koniec; tworząc niedualny węzeł jak węzeł świadomości; ustanawiając oddzielnie miarę "jamy Brahmana" zaczynając od pępka, połączonej z dwudziestoma siedmioma zasadami, obdarzonej trzema guṇami i oznaczonej znakami Trimūrti, a jednak doprowadzającej ją do jedności; rozważając od lewego ramienia do prawej strony gardła i znając pojedynczą zbieżność uchwycenia początku i końca, należy zrealizować pojedynczy korzeń jako prawdziwy, jak zrobiony z gliny: "modyfikacja jest tylko nazwą powstałą z mowy; sama glina jest prawdą." Przez dwie sylaby "haṃsa," określa się wewnętrzny kucyk i wewnętrzny święty sznur, osiągając stan brāhmaṇy, zdolność do medytacji nad Brahmanem i stan yatiego, z niezaznaczonym wewnętrznym kucykiem i wewnętrznym sznurem. Tak, dla domownika, zewnętrznie zaznaczony rytualny kucyk i sznur wiedzy stoją naprzeciw pozornego stanu brāhmaṇy składającego się z widocznego kucyka włosów i sznura z nici bawełnianych; przez poczwórne, tworzenie nici daje dwadzieścia cztery zasady; dziewięć zasad jest jedną. Najwyższy Brahman, ponieważ jest godny bycia podejściem, prowadzi ludzi do wyobrażania sobie aktywności wzdłuż wielu ścieżek. Dla wszystkich, Brahmā i inni, bogowie, widzący i ludzie, forma jest jedna; sam Brahman jest jeden; stan brāhmaṇy jest jeden. Szczególności postępowania w varṇie i āśramie są różne; dla tych, którzy noszą kucyk, varṇa i āśrama są każde jedno w swojej własnej sferze. Dla renuncjanta szukającego wyzwolenia, ogłaszają, że korzeń kucyka i świętego sznura jest jedną praṇavą. "Haṃsa" jest kucykiem; praṇava jest świętym sznurem; nāda jest złączeniem. To jest dharma, nie inna dharma. Jak to? Praṇava, haṃsa i nāda, potrójny sznur, mieszkają we własnym sercu jako świadomość: trojaki Brahman. Poznaj to; porzuć światowy kucyk i święty sznur.

Turīya as cinmātra; mapping of avasthās to deities/fires; internalization of yajñopavīta (praṇava) and śikhā (haṃsa); reduction of tattvas to non-dual source (mṛttikā-dṛṣṭānta)

Verse 6

सशिखं वपनं कृत्वा बहिःसूत्रं त्यजेद्बुधः । यदक्षरं परंब्रह्म तत्सूत्रमिति धारयेत् ॥६॥

Po ogoleniu (głowy) pozostawiając kucyk, mądry powinien porzucić zewnętrzny sznur; powinien mocno utrzymywać, że sam niezniszczalny Najwyższy Brahman jest prawdziwym sznurem.

Saṃnyāsa internalization; akṣara-brahman as true ‘sūtra’ (inner support)

Verse 7

पुनर्जन्मनिवृत्त्यर्थं मोक्षस्याहर्निशं स्मरेत् । सूचनात् सूत्रमित्युक्तं सूत्रं नाम परं पदम् ॥७॥

Dla ustania ponownych narodzin, należy pamiętać o mokṣa dzień i noc. Ponieważ wskazuje i pokazuje drogę, jest nazywany "sūtrą"; a "sūtra" jest rzeczywiście stanem najwyższym.

Moksha (liberation) and the sūtra as indicator of the Supreme (Brahman)

Verse 8

तत्सूत्रं विदितं येन स मुमुक्षुः स भिक्षुकः । स वेदवित्सदाचारः स विप्रः पङ्क्तिपावनः ॥८॥

Ten, przez kogo ta sūtra jest znana, on jest poszukującym wyzwolenia; on jest żebrakiem. On jest znającym Vedę i prawe postępowanie; on jest viprą, oczyszczycielem rzędu biesiadników.

Jñāna as the criterion of true renunciation (mumukṣutva, sannyāsa) and spiritual authority

Verse 9

येन सर्वमिदं प्रोतं सूत्रे मणिगणा इव । तत्सूत्रं धारयेद्योगी योगविद्ब्राह्मणो यतिः ॥९॥

To, przez co wszystko to jest nawleczone razem, jak kłęski klejnotów na nici, tę sūtrę jogin powinien nosić i utrzymywać; on jest znającym jogę, brāhmaṇą, ascetą.

Brahman as the inner ‘thread’ (sūtra) pervading and supporting the cosmos; dhāraṇā/nididhyāsana on the all-pervading principle

Verse 10

बहिःसूत्रं त्यजेद्विप्रो योगविज्ञानतत्परः । ब्रह्मभावमिदं सूत्रं धारयेद्यः स मुक्तिभाक् ॥ नाशुचित्वं न चोच्छिष्टं तस्य सूत्रस्य धारणात् ॥१०॥

Brāhmaṇa (vipra), nastawiony na wiedzę o jodze, powinien porzucić zewnętrzny święty sznur. Ten, kto nosi ten sznur jako stan (bhāvę) Brahmana, staje się uczestnikiem wyzwolenia. Z noszenia tego sznura nie ma nieczystości ani stanu bycia "pozostałością" (ucchiṣṭą).

Moksha through Brahma-bhāva (inner realization over external ritual)

Verse 11

सूत्रमन्तर्गतं येषां ज्ञानयज्ञोपवीतिनाम् ॥ ये तु सूत्रविदो लोके ते च यज्ञोपवीतिनः ॥११॥

Ci, dla których nić jest wewnętrzna, ci, których święta nić jest wiedzą, zaprawdę, ci, którzy znają "nić" na świecie, oni również są prawdziwymi nosicielami jadźnopawita.

Jñāna as the true yajña and true upavīta (inner qualification)

Verse 12

ज्ञानशिखिनो ज्ञाननिष्ठा ज्ञानयज्ञोपवीतिनः । ज्ञानमेव परं तेषां पवित्रं ज्ञानमीरितम् ॥१२॥

Mając wiedzę jako swój czub (śikha), ugruntowani w wiedzy i mając wiedzę jako swoje jadźnopawita, sama wiedza jest ogłoszona ich najwyższym oczyszczycielem.

Jñāna as the supreme purifier (jñāna-pavitratva) and marker of the jñānī

Verse 13

अग्नेरिव शिखा नान्या यस्य ज्ञानमयी शिखा । स शिखीत्युच्यते विद्वान् नेतरे केशधारिणः ॥१३॥

Jak nie ma płomienia innego niż płomień ognia, tak ten, którego śikha (kucyk) jest złożona z wiedzy, on, znawca, jest nazywany "tym, który posiada śikhę"; nie inni, którzy jedynie noszą włosy.

Jñāna (knowledge) as the true mark of Brahman-realization; critique of external ritual identity

Verse 14

कर्मण्यधिकृताः ये तु वैदिके लौकिकेऽपि वा । ब्राह्मणाभासमात्रेण जीवन्ते कुक्षिपूरकाः । व्रजन्ते निरयं ते तु पुनर्जन्मनि जन्मनि ॥१४॥

Lecz ci, którzy są upoważnieni do działania, czy to wedyjskiego, czy nawet świeckiego, którzy żyją jedynie z pozoru jako bramini, wypełniając swoje brzuchy: oni zaprawdę idą do piekła, narodziny po narodzinach.

Karma vs. jñāna; hypocrisy (dharma-ābhāsa) and bondage (saṃsāra)

Verse 15

वामांसदक्षकण्ठ्यन्तं ब्रह्मसूत्रं तु सव्यतः । अन्तर्बहिरिवात्यर्थं तत्त्वतन्तुसमन्वितम् ॥ नाभ्यादिब्रह्मरन्ध्रान्तप्रमाणं धारयेत्सुधीः ॥१५॥

Co do brahma-sutry (świętej nici), rozciągającej się od lewego ramienia do prawej strony szyi i noszonej z lewej strony, jakby wewnątrz i na zewnątrz, bogato obdarzonej nicią prawdy, mędrzec powinien nosić ją w wymiarze od pępka aż do brahma-randhry (otworu na czubku głowy).

Reinterpretation of yajñopavīta as tattva/jñāna; internalization of Vedic symbols; kuṇḍalinī axis (nābhi to brahmarandhra) as contemplative map

Verse 16

तेभिर्धार्यमिदं सूत्रं क्रियाङ्गं तन्तुनिर्मितम् ॥ शिखा ज्ञानमयी यस्योपवीतं च तन्मयम् । ब्राह्मण्यं सकलं तस्य नेतरेषां तु किंचन ॥१६॥

Ta nić (sutra), utkana z włókien i służąca jako pomoc w działaniu rytualnym, ma być noszona przez nich. Lecz dla tego, którego kucyk (śikha) jest złożony z wiedzy, a którego święta nić (upawita) jest z tejże wiedzy, cała godność bramińska należy do niego; dla innych zaś, zaprawdę, nie jest niczym.

Jñāna as the true upavīta; inner qualification for Brahminhood; Mokṣa-sādhana

Verse 17

इदं यज्ञोपवीतं तु परमं यत्परायणम् । विद्वान् यज्ञोपवीती संधारयेद्यः स मुक्तिभाक् ॥१७॥

Lecz to jadźnopawita jest najwyższe, mając Tamto (Brahmana) jako swoje ostateczne schronienie. Znawca, który nosi jadźnopawita, on staje się uczestnikiem wyzwolenia.

Mokṣa through Brahma-jñāna; Brahman as parāyaṇa (ultimate refuge)

Verse 18

बहिरन्तश्चोपवीती विप्रः संन्यस्तुमर्हति । एकयज्ञोपवीती तु नैव संन्यस्तुमर्हति ॥१८॥

Wipra, który nosi upawitę zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz, jest zdolny do wyrzeczenia. Lecz ten, kto nosi tylko jedno jadźnopawita, wcale nie jest zdolny do wyrzeczenia.

Saṃnyāsa-adhikāra; inner qualification (jñāna/vairāgya) over external marks

Verse 19

तस्मात् सर्वप्रयत्नेन मोक्षापेक्षी भवेद् यतिः । बहिःसूत्रं परित्यज्य स्वान्तःसूत्रं तु धारयेत् ॥१९॥

Dlatego z całym wysiłkiem sannjasin (jati) powinien stać się tym, kto dąży do wyzwolenia; porzuciwszy zewnętrzną świętą nić, powinien zaprawdę nosić nić wewnętrzną, wewnętrzną sutrę.

Moksha; internalization of sannyāsa symbols; Atman/Brahman as the true ‘thread’

Verse 20

बहिःप्रपञ्चशिखोपवीतित्वमनादृत्य प्रणवहंसशिखोपवीतित्वमवलम्ब्य मोक्षसाधनं कुर्यादित्याह भगवाञ्छौनक इत्युपनिषत् ॥२०॥

Nie dbając o stan noszenia kuczka i świętej nici zewnętrznego przejawienia (porządku światowego), i opierając się na stanie noszenia kuczka i świętej nici pranawy i hamsy, należy podjąć środki prowadzące do wyzwolenia, tak rzekł czcigodny Śaunaka; tak kończy się Upaniszad.

Moksha-sādhana through praṇava/haṃsa contemplation; transcendence of external varṇāśrama markers; Brahman-realization

Ask anything about the Parabrahma Upanishad

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Upanishads in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play