Paramahansa

Verse 1

अथ योगिनं परमहंसं कोऽयं मार्गस्तेषां का स्थितिरिति नारदो भगवन्तमुपगत्योवाच । तं भगवानाह । योऽयं परमहंसमार्गो लोके दुर्लभतरो न तु बाहुल्यो; यद्येको भवति स एव नित्यपूतस्थः, स एव वेदपुरुष इति विदुषो मन्य...

అప్పుడు నారదుడు భగవంతుని సమీపించి ఇలా అడిగాడు— “పరమహంసుడని పిలువబడే యోగి ఎవరు? అతని మార్గం ఏమిటి? అతని స్థితి ఏది?” భగవానుడు పలికెను— “పరమహంసమార్గం లోకంలో అత్యంత దుర్లభం; విస్తారంగా ఉండదు. అలాంటి వాడు ఒక్కడైనా ఉంటే, అతడే నిత్యపవిత్రుడు; జ్ఞానులు అతడిని ‘వేదపురుషుడు’—వేదసాక్షాత్కార స్వరూపం—అని భావిస్తారు. ఆ మహాపురుషుని చిత్తం సదా నాలోనే నిలిచి ఉంటుంది; అందువల్ల నేనూ అతనిలోనే నిలిచి ఉంటాను. అతడు కుమారుడు, మిత్రులు, భార్య, బంధువులు మొదలైనవారిని; శిఖా, యజ్ఞోపవీతాన్ని; స్వాధ్యాయం మరియు సమస్త కర్మలను సంన్యసించి, ఈ బ్రహ్మాండరూప సంసారాన్ని కూడా విడిచిపెడతాడు. శరీరధారణకూ లోకహితానికీ మాత్రమే కౌపీనము, దండము, ఆచ్ఛాదనము స్వీకరించవచ్చు; కానీ అవే ప్రధాన లక్షణాలు కావు. ‘ప్రధానం ఏమిటి?’ అని అడిగితే— ఇదే ప్రధానం।”

Verse 2

न दण्डं न शिखां न यज्ञोपवीतं न चाच्छादनं चरति परमहंसः । न शीतं न चोष्णं न सुखं न दुःखं न मानावमानौ च; षडूर्मिवर्जं निन्दागर्वमत्सरदम्भमदर्पेच्छाद्वेषसुखदुःखकामक्रोधलोभमोहहर्षाहंकारादीन् च हित्वा स्ववप...

పరమహంసుడు దండమును, శిఖను, యజ్ఞోపవీతమును, ఆచ్ఛాదనమును ధరించి సంచరించడు. అతనికి శీతోష్ణాలు లేవు, సుఖదుఃఖాలు లేవు, మానాపమానాలు లేవు; షడూర్ములు (క్షుధ, తృష్ణ, శోక, మోహ, జరా, మృత్యు) లేని వాడై నింద, గర్వ, మత్సర, దంభ, మద, దర్ప, ఇచ్ఛ, ద్వేష, సుఖదుఃఖ, కామ, క్రోధ, లోభ, మోహ, హర్ష, అహంకారాది అన్నిటిని విడిచి, తన దేహాన్ని శవంలా చూస్తాడు. ఎందుకంటే ఈ దేహమే సందేహం, విపరీతజ్ఞానం, మిథ్యాజ్ఞానాలకు కారణం; అది (అతనికి) నిరసించబడినందున అతడు నిత్యనివృత్తుడు, నిత్యబోధస్వరూపుడు, స్వయంస్థితుడు. నేనే ఆ శాంతుడు, అచలుడు, అద్వైత ఆనంద-విజ్ఞానఘనము. అదే నా పరమధామం; అదే నా శిఖ; అదే నా యజ్ఞోపవీతం. పరమాత్మ-ఆత్మ ఏకత్వజ్ఞానంతో వారి భేదం నిశ్చయంగా ఛేదింపబడుతుంది—అదే సంధ్యా।

Verse 3

सर्वान्कामान्परित्यज्य अद्वैते परमस्थितिः । ज्ञानदण्डो धृतो येन एकदण्डी स उच्यते ॥ काष्ठदण्डो धृतो येन सर्वाशी ज्ञानवर्जितः । स याति नरकान्घोरान्महारौरवसंज्ञकान् ॥ इदमन्तरं ज्ञात्वा स परमहंसः ॥ ३॥

సర్వ కామనలను పరిత్యజించి అతని పరమ స్థితి అద్వైతంలో నిలుస్తుంది. ‘జ్ఞానదండం’ను ధరించినవాడే ఏకదండీ అని చెప్పబడతాడు. కానీ కేవలం కాష్ఠదండాన్ని ధరించి, ఏది పడితే అది తిని, జ్ఞానరహితుడైనవాడు ‘మహారౌరవ’ అనే ఘోర నరకాలకు పోతాడు. ఈ తేడాను సరిగ్గా తెలుసుకున్నవాడే పరమహంసుడు।

Verse 4

आशाम्बरो न नमस्कारो न स्वधाकारो न निन्दा न स्तुतिर् यदृच्छिको भवेद् भिक्षुर् नाऽऽवाहनं न विसर्जनं न मन्त्रं न ध्यानं नोपासनं च न लक्ष्यं नाकाङ्क्ष्यं न पृथग् नापृथग् अहं न न त्वं न सर्वं चानिकेतस्थिति...

ఆశనే వస్త్రముగా ధరించిన భిక్షువు—నమస్కారమూ లేదు, స్వధాకర్మమూ లేదు, నిందా లేదు, స్తుతీ లేదు; యదృచ్ఛగా లభించినదానితోనే జీవిస్తాడు. అతనికి ఆహ్వానమూ లేదు, విసర్జనమూ లేదు; మంత్రమూ లేదు, ధ్యానమూ లేదు, ఉపాసనమూ లేదు; లక్ష్యమూ లేదు, ఆకాంక్షా లేదు; ‘వేరే’ కాదు, ‘వేరుకాదు’ కూడా కాదు; ‘నేను’ కాదు, ‘నీవు’ కాదు, ‘సర్వం’ కూడా కాదు. గృహరహిత స్థితిలోనే స్థిరపడినవాడే భిక్షువు. స్వర్ణాది పరిగ్రహం చేయకూడదు; లోకాన్ని లాలసతో చూడకూడదు. ‘అడ్డుపడేవాడు ఎవరు?’ అని అడిగితే—అడ్డుపడేవాడు ఉన్నాడే: భిక్షువు రసాసక్తితో బంగారాన్ని చూస్తే బ్రహ్మహంతకుడు; రసాసక్తితో బంగారాన్ని గ్రహిస్తే ఆత్మహంతకుడు. కనుక భిక్షువు బంగారాన్ని రసంతో చూడకూడదు, తాకకూడదు, తీసుకోకూడదు. మనస్సులో ప్రవేశించిన అన్ని కోరికలు వెనుదిరుగుతాయి. దుఃఖంలో కలతపడడు, సుఖంలో స్పృహపడడు; రాగంపట్ల కూడా త్యాగమే; శుభాశుభాలలో అనాసక్తి; ద్వేషించడు, మోదపడడు. సమస్త ఇంద్రియాల గతి ఉపశమించినప్పుడు అతడు ఆత్మలోనే నిలిచి ఉంటాడు; ఆ పూర్ణమైన ఆనంద-ఏకబోధ స్వరూపాన్ని ‘అదే బ్రహ్మ, నేనే’ అని తెలిసి కృతకృత్యుడవుతాడు, కృతకృత్యుడవుతాడు.