Rig Veda Sukta 101
Mandala 8Sukta 10116 Mantras

Sukta 101

Sukta 8.101

Rishi

Kāṇva tradition (probable for RV 8.101)

Chandas

Triṣṭubh (probable; verification needed)

Ten hymn przywołuje przede wszystkim Mitrę i Varunę jako bliźniaczych strażników rty (porządku kosmicznego), prosząc ich, aby zostali ustawieni "na przedzie" jako obrońcy, aby ofiara i składający ofiarę mogli prosperować. Po drodze dotyka pokrewnych mocy ofiarniczych (zwłaszcza Vāyu i oczyszczonego strumienia Somy) i kończy się uderzającym uwielbieniem dla Vāc jako boskiej Krowy, mowy/inspiracji, której nie wolno skrzywdzić ani przepędzić. Ogólnie splata porządek społeczno-etyczny, poprawność rytualną i natchnioną mowę w jedną wizję ochrony i rozkwitu.

In this hymn

Addressed to

  • Mitra-VarunaMantras 1-4Mitra-Varuṇa

    Mitra and Varuṇa are paired Ādityas: Mitra embodies concord, covenant, and right relationship; Varuṇa embodies sovereign oversight, the binding power of law, and the all-encompassing moral-cosmic order (ṛta).

  • MitraMantra 5
  • AryamanMantra 5
  • VarunaMantra 5Varuṇa (Ādityas)
  • AdityasMantra 6Ādityas (contextually Mitra-Varuṇa and allied powers)
  • AshvinsMantras 7-8Aśvins (Nāsatyas)
  • VayuMantras 9-10Vāyu
  • Surya / AdityaMantras 11-12Sūrya / Āditya
  • Soma PavamanaMantra 14Soma Pavamāna (self-purifying Soma) with associated luminous energies (harit)
  • AditiMantras 13, 15identified with the Cow / Go as infinite luminous plenitude
  • Vach / Aditi-GoMantra 16Vāc / Aditi-Go (the divine Cow as Word-Knowledge power)
Recitation with translationRig Veda 8.101

Mantras

Mantra 1

ऋधगित्था स मर्त्यः शशमे देवतातये । यो नूनं मित्रावरुणावभिष्टय आचक्रे हव्यदातये ॥

Zaprawdę, ten śmiertelnik kwitnie z własnego prawa, kto pracuje dla bóstwa; kto nawet teraz postawił Mitrę i Warunę przodem jako swoich opiekunów, dla składania ofiary.

Mantra 2

वर्षिष्ठक्षत्रा उरुचक्षसा नरा राजाना दीर्घश्रुत्तमा । ता बाहुता न दंसना रथर्यतः साकं सूर्यस्य रश्मिभिः ॥

Potężni w swym królestwie, o szerokim spojrzeniu, dwaj mężowie, dwaj królowie, najdalej słyszący: swymi potężnymi ramionami, swymi mocami, poruszają się na swym rydwanie razem z promieniami Słońca.

Mantra 3

प्र यो वां मित्रावरुणाजिरो दूतो अद्रवत् । अयःशीर्षा मदेरघुः ॥

Naprzód biegnie szybki posłaniec wasz, o Mitro i Waruno, o żelaznej głowie, lekko poruszający się w uniesieniu; niech ta siła pędząca przeniesie naszą wolę w prawo Prawdy.

Mantra 4

न यः सम्पृच्छे न पुनर्हवीतवे न संवादाय रमते । तस्मान्नो अद्य समृतेरुरुष्यतं बाहुभ्यां न उरुष्यतम् ॥

Ten, który się nie radzi ani nie powraca na wezwanie ponowne, który nie znajduje radości w prawdziwej zgodzie, wybawcie nas dziś od tego fałszywego zjednoczenia; swymi ramionami mocy chrońcie nas, chrońcie nas.

Mantra 5

प्र मित्राय प्रार्यम्णे सचथ्यमृतावसो । वरूथ्यं वरुणे छन्द्यं वचः स्तोत्रं राजसु गायत ॥

Śpiewajcie słowo towarzyszące dla Mitry, śpiewajcie dla Arjamanu, o strażnicy Rty; a dla Waruny śpiewajcie chroniącą, dobrze ułożoną mowę, wasz hymn pośród królów potęg.

Mantra 6

ते हिन्विरे अरुणं जेन्यं वस्वेकं पुत्रं तिसॄणाम् । ते धामान्यमृता मर्त्यानामदब्धा अभि चक्षते ॥

Oni popychają rudości, zwycięski skarb, jednego syna z trzech potęg; nieśmiertelni, niezawodni, patrzą na stacje śmiertelników i ustawiają je w prawidłowym widzeniu.

Mantra 7

आ मे वचांस्युद्यता द्युमत्तमानि कर्त्वा । उभा यातं नासत्या सजोषसा प्रति हव्यानि वीतये ॥

Wznście moje słowa, uczyńcie je najjaśniejszymi w mocy działania; przybywajcie obaj, o Nasatjowie, w jednej radosnej zgodzie, aby przyjąć ofiary dla waszego upodobania.

Mantra 8

रातिं यद्वामरक्षसं हवामहे युवाभ्यां वाजिनीवसू । प्राचीं होत्रां प्रतिरन्तावितं नरा गृणाना जमदग्निना ॥

Gdy wzywamy waszego daru, który jest bez szkody, o wy dwaj bogaci w obfitość siły, wtedy przybywajcie, o bohaterowie, postępując ku naprzód prowadzącej inspiracji kapłańskiej, gdy śpiewamy, Dżamadagni z nami w śpiewie.

Mantra 9

आ नो यज्ञं दिविस्पृशं वायो याहि सुमन्मभिः । अन्तः पवित्र उपरि श्रीणानोऽयं शुक्रो अयामि ते ॥

Przybądź, o Waju, do naszej ofiary, która dotyka nieba, z dobrymi myślami; wewnątrz oczyszczyciela, powyżej, wyklarowany, ten jasny strumień ofiarny wyciągam ku tobie.

Mantra 10

वेत्यध्वर्युः पथिभी रजिष्ठैः प्रति हव्यानि वीतये । अधा नियुत्व उभयस्य नः पिब शुचिं सोमं गवाशिरम् ॥

Adwaryu kroczy najprostszymi ścieżkami, aby spotkać ofiary dla waszego upodobania; wtedy, o zaprzężony, pij dla nas obu światów czystą Somę, zmieszaną z istotą krowy, lśniące pożywienie wiedzy.

Mantra 11

बण्महाँ असि सूर्य बळादित्य महाँ असि । महस्ते सतो महिमा पनस्यतेऽद्धा देव महाँ असि ॥

Zaprawdę wielki jesteś, o Surjo; zaprawdę, o Aditjo, wielki jesteś. Wielkie jest twoje prawdziwe istnienie; twoja wielkość jest do czczenia, zaprawdę, o bogu, wielki jesteś.

Mantra 12

बट् सूर्य श्रवसा महाँ असि सत्रा देव महाँ असि । मह्ना देवानामसुर्यः पुरोहितो विभु ज्योतिरदाभ्यम् ॥

Zaprawdę, o Surjo, przez swą chwałę jesteś wielki; nieustannie, o boże, jesteś wielki. Przez swą wielkość jesteś asuryjską mocą ustawioną przed bogami - szerokie, niezwyciężone światło, którego nikt nie może zaciemnić.

Mantra 13

इयं या नीच्यर्किणी रूपा रोहिण्या कृता । चित्रेव प्रत्यदर्श्यायत्यन्तर्दशसु बाहुषु ॥

Ta Moc - pozornie zniżona i ukryta - a jednak promienna w swojej formie, ukształtowana przez Czerwoną Siłę (Rohini), ukazuje się znów wzrokowi jak cud, wyłaniając się z wnętrza dziesięciu ramion (pełnych ludzkich narzędzi).

Mantra 14

प्रजा ह तिस्रो अत्यायमीयुर्न्यन्या अर्कमभितो विविश्रे । बृहद्ध तस्थौ भुवनेष्वन्तः पवमानो हरित आ विवेश ॥

Trzy narodziny istoty przekraczają zwykłą granicę; inne wchodzą i osiedlają się wokół promienia światła. Ogromny stoi wewnątrz światów; tak samooczyszczający wchodzi ze złoto-zielonymi energiami.

Mantra 15

माता रुद्राणां दुहिता वसूनां स्वसादित्यानाममृतस्य नाभिः । प्र नु वोचं चिकितुषे जनाय मा गामनागामदितिं वधिष्ट ॥

Matko Rudrów, córko Wasuów, siostro Aditjów - pęku Nieśmiertelnego: ogłaszam cię teraz dla czującego człowieka. Nie raź Krowy, bezgrzesznej Aditi (nieskończoności); nie zraniaj samego źródła nieśmiertelności w tobie.

Mantra 16

वचोविदं वाचमुदीरयन्तीं विश्वाभिर्धीभिरुपतिष्ठमानाम् । देवीं देवेभ्यः पर्येयुषीं गामा मावृक्त मर्त्यो दभ्रचेताः ॥

Krowa, która zna Słowo, która wznosi Słowo, która stoi blisko ze wszystkimi zrozumieniami - ona, Bogini poruszająca się między bogami: niech śmiertelnik o małym umyśle jej nie skrzywdzi ani nie odwróci od nas.

Inside Sukta 101

How it unfolds

  1. Where it opens

    A mortal truly prospers when he strives for the divine and places Mitra-Varuṇa at the forefront as protectors of the offering and the worshiper.

  2. Development

    The hymn expands from personal prosperity to ritual and cosmic order: the sacrifice is portrayed as heaven-reaching, the offering-stream clarified, and divine cooperation sought so the yajña proceeds without obstruction.

  3. Climax

    A heightened recognition of sacred power in Vāc as the divine Cow who ‘knows the Word’—the source of inspired utterance and right understanding in the rite.

  4. Where it settles

    A protective closing mood: the poet prays that no small-minded person may injure or turn away that divine Speech/insight, ensuring continuity of blessing and effective praise.

The deity: Mitra-Varuṇa

  • In the VedaThey are approached as protectors who uphold truth, guard the sacrifice, and grant safe passage and prosperity to the worshiper.
  • Cosmic functionThey stabilize ṛta by supervising truth, oaths, social harmony, and the regularity of heaven and earth; they protect the yajña so the offering reaches the gods and returns as blessing.
  • Inner significanceMitra-Varuṇa symbolize the inner alignment of one’s intentions and actions with truth: Mitra as harmonious clarity in relations, Varuṇa as conscience/inner law that restrains disorder and restores integrity through right conduct and prayer.

The seer

  • Kāṇva (Kāṇva tradition; specific seer uncertain)Kāṇva gotra / Kāṇva śākhā-associated poet-family · The Kāṇvas are among the most prominent Rigvedic poet-families, especially in Mandala 8, known for vivid ritual poetry, strong Soma-yajña orientation, and frequent praise of Mitra-Varuṇa and other Ādityas in the language of ṛta and protection.

Famous verses

mitrāvaruṇāv abhiṣṭaye
Verse 8.101.1Sets the thesis of the hymn: prosperity comes through devotion and by installing Mitra-Varuṇa as immediate protectors for the successful giving of oblations.Read verse 8.101.1 →
yajñaṃ divispṛśam
Verse 8.101.9Captures the sacrificial atmosphere—‘heaven-touching’ yajña and the clarified offering-stream—showing how allied deities (here Vāyu) are drawn by the purified Soma-current.Read verse 8.101.9 →
vacovidaṃ vācam
Verse 8.101.16A memorable Vedic image of Vāc as the divine Cow of word-knowledge; it frames speech/insight as sacred capital of the community that must be protected from harm or dismissal.Read verse 8.101.16 →

Attributes of the deity

  • Guardians of ṛta (cosmic and moral order)
  • Protectors and patrons of truthful speech and right action
  • Upholders of covenants, law, and social harmony
  • Bestowers of safety, prosperity, and sacrificial success
  • Majestic, watchful, and responsive to sincere offering

Also by this seer

  • Large portions of Rig Veda Mandala 8 are attributed to Kāṇva seers (Kāṇvas).
  • Many Kāṇva hymns are Soma-pressing and offering hymns, often integrating multiple deities within a single sacrificial setting.
  • The Kāṇva corpus is noted for refrains and compact, forceful Triṣṭubh-style praise typical of public ritual performance.

The rite, step by step

  • Prepare the ritual ground and kindle the fire (Agni) as the carrier of offerings.
  • Establish intention: “set Mitra-Varuṇa in front” as abhiṣṭi (protective support) for the rite and the community.
  • Press and clarify Soma (pavitra imagery), inviting allied deities who move with the offering-current (e.g., Vāyu as the swift recipient of Soma).
  • Recite praise that links prosperity to devatātā (orientation to the divine) and to truthful, orderly conduct.
  • Conclude with reverence for inspired Speech (Vāc)—guarding the ‘Word-Cow’ so insight and blessing are not lost or driven away.

Offerings

  • Soma (pressed and clarified)
  • Ghee/clarified butter (as oblation into fire)
  • Havis (general oblation: grains/cakes as applicable)

Frequently Asked Questions

They are twin Āditya deities who protect truth and right order (ṛta). The hymn asks them to stand in front as guardians so the sacrifice and the worshiper are kept safe and successful.

In Soma rituals, the pressed Soma is purified and offered, and Vāyu is a key recipient associated with swift movement and the first draught. The verse highlights the “heaven-touching” sacrifice and the clarified flow that draws the gods.

It refers to Vāc—sacred Speech and inspired understanding—pictured as a goddess-cow who knows and raises the Word. The hymn prays that no careless person should harm or drive away this power, because it sustains right praise and wisdom.

Ask anything about Sukta 101 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play