Rig Veda Sukta 1
Mandala 4Sukta 120 Mantras

Sukta 1

Sukta 4.1

Rishi

Vāmadeva Gautama

Chandas

Trishtubh (probable for RV 4.1; verify per pada count in critical edition)

RV 4.1 to wezwanie do Agniego jako jednogłośnie ustanowionego przez bogów przewodnika (arati) oraz jako nieśmiertelnej mocy, która ma zostać przebudzona w śmiertelnym życiu. Hymn przesuwa się między kosmicznymi obrazami mitu narodzin, Agni ukryty w tajemniczym łonie przestrzeni pośrodkowej, a praktyczną wizją ofiarną Agniego jako powszechnego gościa, który pośredniczy w ochronie, jasności i łaskawości dla wszystkich czcicieli.

Recitation with translationRig Veda 4.1

In this hymn

Addressed to

  • AgniMantras 1-16, 19with an implicit horizon of the Devas acting through Agni

    Agni is the divine priest (hotṛ), the first-born in the homes and ritual grounds, hidden yet ever-young, carrying offerings to the gods and bringing the gods near.

  • UshasMantra 17Uṣas
  • SuryaMantra 17Sūrya (within the Agni hymn’s illumination sequence)
  • VishvedevasMantra 18Viśve Devāḥ with special invocation of Mitra-Varuṇa
  • Agni JatavedasMantra 20Agni Jātavedas (with Aditi invoked as universal mother-principle)

Mantras

Mantra 1

त्वां ह्यग्ने सदमित्समन्यवो देवासो देवमरतिं न्येरिर इति क्रत्वा न्येरिरे । अमर्त्यं यजत मर्त्येष्वा देवमादेवं जनत प्रचेतसं विश्वमादेवं जनत प्रचेतसम् ॥

O Agni, to ciebie bogowie, w stałej jednomyślności woli, ustanowili na czele jako Boskiego Przewodnika i niezawodnego Przywódcę; świadomym zamiarem was ustanowili. Czcijcie Nieśmiertelną Moc wśród śmiertelników; zrodźcie w nas bóstwo prowadzące do bóstwa, szeroką i świetlistą Świadomość, tak, zrodźcie wszędzie tę prowadzącą do boga, przeczuwającą świadomość.

Mantra 2

स भ्रातरं वरुणमग्न आ ववृत्स्व देवाँ अच्छा सुमती यज्ञवनसं ज्येष्ठं यज्ञवनसम् । ऋतावानमादित्यं चर्षणीधृतं राजानं चर्षणीधृतम् ॥

O Agni, zwróć się tutaj i przyciągnij Warunę, twojego brata; sprowadź bogów do nas w szczęśliwym zrozumieniu, Warunę, najstarszego w mocy ofiary. Aditję, który jest pełen działania Prawdy, króla, który podtrzymuje ludy: sprowadź tego Warunę, wspierającego prawo i porządek człowieka.

Mantra 3

सखे सखायमभ्या ववृत्स्वाशुं न चक्रं रथ्येव रंह्यास्मभ्यं दस्म रंह्या । अग्ने मृळीकं वरुणे सचा विदो मरुत्सु विश्वभानुषु । तोकाय तुजे शुशुचान शं कृध्यस्मभ्यं दस्म शं कृधि ॥

O Przyjacielu, zwróć się ku swemu Przyjacielowi; przyjdź szybko, jak szybki bieg koła wzdłuż drogi, przyjdź z prędkością dla nas, o Cudotwórco. O Agni, znajdź dla nas łaskę Waruny, razem z Marutami powszechnego światła. Dla naszego potomstwa i dla naszych starań, o płomienny, uczyń pokój i pomyślność dla nas; o Cudotwórco, uczyń ten pokój.

Mantra 4

त्वं नो अग्ने वरुणस्य विद्वान्देवस्य हेळोऽव यासिसीष्ठाः । यजिष्ठो वह्नितमः शोशुचानो विश्वा द्वेषांसि प्र मुमुग्ध्यस्मत् ॥

Ty, o Agni, który znasz drogi Waruny, prowadź nas w dół, z dala od boskiego gniewu i skurczenia. Najbardziej godny ofiary, najbardziej niosący w swoim płomieniu, intensywnie płonący, przepędź daleko od nas wszelką wrogość i wewnętrzne nienawiści.

Mantra 5

स त्वं नो अग्नेऽवमो भवोती नेदिष्ठो अस्या उषसो व्युष्टौ । अव यक्ष्व नो वरुणं रराणो वीहि मृळीकं सुहवो न एधि ॥

Więc bądź dla nas, o Agni, najbliższą i najniżej sięgającą pomocą, najbliższą przy tym rozszerzaniu się Jutrzenki. Złóż ofiarę za nas Warunie z rozkoszą; przynieś łaskę, a będąc łatwym do wezwania, wzrastaj w nas i spraw, byśmy wzrastali.

Mantra 6

अस्य श्रेष्ठा सुभगस्य संदृग्देवस्य चित्रतमा मर्त्येषु । शुचि घृतं न तप्तमघ्न्यायाः स्पार्हा देवस्य मंहनेव धेनोः ॥

Wizja tego błogosławionego jest najlepsza, najbardziej cudowna wśród śmiertelników, wizja boga. Czysta, jak klarowane masło rozgrzane do doskonałości z nieuszkodzonej Krowy, jest pożądana: dar boga jest jak przelewająca się obfitość krowy mlecznej.

Mantra 7

त्रिरस्य ता परमा सन्ति सत्या स्पार्हा देवस्य जनिमान्यग्नेः । अनन्ते अन्तः परिवीत आगाच्छुचिः शुक्रो अर्यो रोरुचानः ॥

Trzy są jego najwyższe narodziny, prawdziwe i pożądane, te stawania się Agniego, bóstwa. Opleciony w Nieskończonym, przybył: czysty, jasny, szlachetny, lśniący wciąż na nowo.

Mantra 8

स दूतो विश्वेदभि वष्टि सद्मा होता हिरण्यरथो रंसुजिह्वः । रोहिदश्वो वपुष्यो विभावा सदा रण्वः पितुमतीव संसत् ॥

On, posłaniec, ogarnia wszystkie siedziby; kapłan o złotym rydwanie, o języku radującym się w ofierze. Z rudymi rumakami, piękny w postaci, szeroko świecący, zasiada zawsze w miłym zgromadzeniu jak ten, co bogaty w pożywienie.

Mantra 9

स चेतयन्मनुषो यज्ञबन्धुः प्र तं मह्या रशनया नयन्ति । स क्षेत्यस्य दुर्यासु साधन्देवो मर्तस्य सधनित्वमाप ॥

On budzi człowieka jako krewnego ofiary; wtedy prowadzą go naprzód potężną lejcą. Mieszka w domach tegoż, dokonując dzieła: bóstwo osiąga towarzystwo w zysku i spełnieniu śmiertelnika.

Mantra 10

स तू नो अग्निर्नयतु प्रजानन्नच्छा रत्नं देवभक्तं यदस्य । धिया यद्विश्वे अमृता अकृण्वन्द्यौष्पिता जनिता सत्यमुक्षन् ॥

Niech ten Agni nas prowadzi, znając ścieżki, ku klejnotowi boskiego działu, co jego jest do dania. Albowiem myślą go ukształtowali wszyscy Nieśmiertelni; a Niebo Ojciec, zrodziciel, wylał Prawdę jako nasienie i istotę.

Mantra 11

स जायत प्रथमः पस्त्यासु महो बुध्ने रजसो अस्य योनौ । अपादशीर्षा गुहमानो अन्तायोयुवानो वृषभस्य नीळे ॥

Rodzi się pierwszy w siedzibach, w rozległej podstawie świata środkowego, w tym łonie lśniącej sfery. Beznożny, bezgłowy, ukrywa się w tajemnicy wewnątrz, wiecznie młody w ustalonej siedzibie Byka.

Mantra 12

प्र शर्ध आर्त प्रथमं विपन्याँ ऋतस्य योना वृषभस्य नीळे । स्पार्हो युवा वपुष्यो विभावा सप्त प्रियासोऽजनयन्त वृष्णे ॥

Naprzód rzesza parci, pierwsze natchnione słowo, w łono Prawdy, w ustaloną siedzibę Byka. Pożądany, młody, promienny w postaci i szeroko świecący, siedem umiłowanych mocy wydało go na świat dla Potężnego.

Mantra 13

अस्माकमत्र पितरो मनुष्या अभि प्र सेदुॠतमाशुषाणाः । अश्मव्रजाः सुदुघा वव्रे अन्तरुदुस्रा आजन्नुषसो हुवानाः ॥

Tu nasi ludzcy przodkowie ruszyli naprzód ku Prawdzie w szybkim dążeniu. Łamiący kamienną zagrodę, otworzyli wewnątrz dobrze dojące strumienie obfitości; wygnęli w górę rudy blaski, wzywając Jutrznie.

Mantra 14

ते मर्मृजत ददृवांसो अद्रिं तदेषामन्ये अभितो वि वोचन् । पश्वयन्त्रासो अभि कारमर्चन्विदन्त ज्योतिश्चकृपन्त धीभिः ॥

Pracowali nad kamieniem, ci, co mieli wizję; a inni wokół nich dawali temu głos. Jak pasterze prowadzący bydło, śpiewali ku czynowi tworzenia; znaleźli Światło i ukształtowali je swymi oświeconymi myślami.

Mantra 15

ते गव्यता मनसा दृध्रमुब्धं गा येमानं परि षन्तमद्रिम् । दृळ्हं नरो वचसा दैव्येन व्रजं गोमन्तमुशिजो वि वव्रुः ॥

Oni, pragnąc Promieni, umysłem ogarnęli twardy, zawadzający kamień, co trzymał światła. Szukający boskim słowem przełamali silną zagrodę; gorliwi odsłonili owczarnię pełną lśniących stad.

Mantra 16

ते मन्वत प्रथमं नाम धेनोस्त्रिः सप्त मातुः परमाणि विन्दन् । तज्जानतीरभ्यनूषत व्रा आविर्भुवदरुणीर्यशसा गोः ॥

Postrzegli pierwsze imię karmiącej Krowy i znaleźli najwyższe miary Matki, trzy razy po siedem. Znając to, moce wysławiały to; lśniące rude promienie Krowy objawiły się w chwale.

Mantra 17

नेशत्तमो दुधितं रोचत द्यौरुद्देव्या उषसो भानुरर्त । आ सूर्यो बृहतस्तिष्ठदज्राँ ऋजु मर्तेषु वृजिना च पश्यन् ॥

Zgęstniała ciemność zginęła; niebo rozbłysło. Promień boskiej Jutrzenki wzniósł się w górę. Wtedy Słońce stanęło w Nieskończoności na nieprzerwanych polach, widząc prosto pośród śmiertelników, i widząc także krzywiznę.

Mantra 18

आदित्पश्चा बुबुधाना व्यख्यन्नादिद्रत्नं धारयन्त द्युभक्तम् । विश्वे विश्वासु दुर्यासु देवा मित्र धिये वरुण सत्यमस्तु ॥

Później, przebudzeni, jasno postrzegli; i wtedy dzierżyli skarb przydzielony przez lśniące światy. We wszystkich drzwiach istnienia niech obecni będą wszyscy bogowie; o Mitro, o Waruno, niech Prawda będzie dla naszej myśli.

Mantra 19

अच्छा वोचेय शुशुचानमग्निं होतारं विश्वभरसं यजिष्ठम् । शुच्यूधो अतृणन्न गवामन्धो न पूतं परिषिक्तमंशोः ॥

Do niego chciałbym przemówić, do Agniego, płonącego czystością, kapłana, który dźwiga wszystko i jest najgodniejszy ofiary. Napełnił jasne wymię jak mleko krów, jak oczyszczony sok somy wylany dokoła.

Mantra 20

विश्वेषामदितिर्यज्ञियानां विश्वेषामतिथिर्मानुषाणाम् । अग्निर्देवानामव आवृणानः सुमृळीको भवतु जातवेदाः ॥

Aditi dla wszystkich czcicieli, i gość dla wszystkich ludzi, Agni, wybierając opiekę bogów, niech Dżatawedas stanie się dla nas całkowicie łaskawy.

Inside Sukta 1

How it unfolds

  1. Where it opens

    Agni is set in front by the gods in unified intention—installed as the divine guide and leader for the sacrifice and for human life.

  2. Development

    Agni is then contemplated in his mysterious origins: first-born in the dwellings and in the ‘womb’ of the luminous mid-realm, hidden within, ever-renewed, and seated in the stronghold of power.

  3. Climax

    The hymn’s peak is the prayer that the immortal fire within mortals awaken and ‘bring to birth’ god-leading, foreknowing consciousness (pracetas) everywhere.

  4. Where it settles

    It concludes with Agni as universal guest and protector, choosing the gods’ safeguarding and becoming wholly gracious (sumṛḻīka) as Jātavedas.

The deity: Agni

  • In the VedaHe is praised as arati (leader/guide), as Jātavedas (knower of all births), and as the luminous power established by the gods through conscious intention (kratu).
  • Cosmic functionMediator between human and divine realms: he conveys oblations, maintains the sacrificial order, kindles prosperity and protection, and manifests the gods’ operative force within the world.
  • Inner significanceThe awakened fire of discernment and will: the inner priest that ‘brings to birth’ godhead in the human being—clarity (pracetas), right intention (kratu), and the capacity to align life with ṛta (truth-order).

The seer

  • Vāmadeva GautamaGautama gotra (Vāmadeva line within the Gautamas) · A major seer of Mandala 4, celebrated for profound Agni hymns that unite ritual precision with inner, illuminative symbolism (Agni as awakened consciousness and divine will in humans).

Famous verses

amartyaṃ yajata martyeṣv ā
Verse 4.1.1Programmatic opening: Agni is consciously established by the gods as arati (leader/guide) and invoked to awaken immortal power and foreknowing awareness (pracetas) within mortals.Read verse 4.1.1 →
apād aśīrṣā guhamāno antā
Verse 4.1.11A classic ‘hidden Agni’ birth-image: first-born, concealed within, footless and headless—pointing to Agni as subtle life-power and secret inner fire, ever-young in the seat of strength.Read verse 4.1.11 →
sumṛḻīko bhavatu jātavedāḥ
Verse 4.1.20Strong concluding benediction: Agni as universal guest for humans and as Aditi-like wideness for worshippers, choosing divine protection and becoming gracious as Jātavedas.Read verse 4.1.20 →

Attributes of the deity

  • Hotṛ (sacrificial priest) and messenger
  • Jātavedas (knower of births/origins)
  • Arati (leader, unfailing guide)
  • Hidden-yet-manifest (guhamāna) and ever-young (āyoyuvāna)
  • Protector and benefactor (ava, sumṛḻīka)
  • Universal guest among humans (atithi)

Also by this seer

  • Rigveda Mandala 4 (a substantial portion is traditionally attributed to Vāmadeva Gautama, especially Agni-centered sūktas)
  • Notable Vāmadeva-associated hymns include several in RV 4.1–4.30 (traditional Anukramaṇī attributions), with recurring themes of Agni Jātavedas, inner awakening, and divine guidance

The rite, step by step

  • Āhavana/household fire preparation: cleansing the place and arranging fuel (samidh).
  • Kindling (agnīdh): lighting the fire and steadying it with ghee, invoking Agni as arati and hotṛ.
  • Recitation of the hymn: praising Agni as established by the gods (kratu) and requesting the birth of pracetas (foreknowing clarity) in the worshipper.
  • Offerings into Agni: ghee and standard oblations with petitions for protection (ava) and graciousness (sumṛḻīka).
  • Concluding request: Agni as universal guest and as choosing the gods’ shelter, to remain benevolent to all participants.

Offerings

  • Ghee (ājya)
  • Samidh (kindling sticks/fuel)
  • Havis (simple cooked offering, where applicable)
  • Soma-related oblations in soma contexts (as integrated into the larger rite)

Frequently Asked Questions

It asks Agni to lead the sacrifice and human life as a divinely appointed guide, and to awaken an immortal, luminous awareness within mortal beings.

Because fire is both physically kindled and also symbolically present as a subtle inner power—concealed in the secret place, yet continually renewing and reappearing when invoked.

“Jātavedas” is Agni as the knower of all births/origins—one who understands how things come into being and who can bring the divine into manifestation for the worshipper.

Ask anything about Sukta 1 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Download on the App StoreGet it on Google Play

Continue reading in the Vedapath app

Open in App
Download on the App StoreGet it on Google Play