
Sukta 2.40
Gṛtsamada (and/or the Gṛtsamada lineage)
Soma-Pūṣan (dual)
Triṣṭubh (likely for RV 2.40)
Ten sześciowersowy hymn Triṣṭubh przywołuje podwójne bóstwa Somę i Pūṣana jako wspólnych sprawców obfitości oraz jako strażników, którzy ustanawiają "pępek" (nābhi) nieśmiertelności i pomyślności w światach i w czcicielu. Prosi ich o poszerzenie centralnego źródła wzrostu - bogactwa, pożywienia i owocnych mocy - a także o ożywienie wglądu i udzielenie ochrony, kończąc się błogosławieństwem obejmującym obecność Aditi chroniącej.
Mantra 1
सोमापूषणा जनना रयीणां जनना दिवो जनना पृथिव्याः । जातौ विश्वस्य भुवनस्य गोपौ देवा अकृण्वन्नमृतस्य नाभिम् ॥
O Somo i Pūṣanie, płodziciele obfitości, płodziciele nieba, płodziciele ziemi, urodzeni jako dwaj strażnicy wszelkiego stawania się, bogowie uczynili was pępkiem centrum nieśmiertelności.
Mantra 2
इमौ देवौ जायमानौ जुषन्तेमौ तमांसि गूहतामजुष्टा । आभ्यामिन्द्रः पक्वमामास्वन्तः सोमापूषभ्यां जनदुस्रियासु ॥
Ci dwaj bogowie, przychodząc do narodzin, znajdują rozkosz; ci dwaj ukrywają ciemności, które się nie zgadzają. Przez tych dwóch Indra wprowadza dojrzałe w niedojrzałe; przez Somę i Pūṣana rodzi świetliste stada światła.
Mantra 3
सोमापूषणा रजसो विमानं सप्तचक्रं रथमविश्वमिन्वम् । विषूवृतं मनसा युज्यमानं तं जिन्वथो वृषणा पञ्चरश्मिम् ॥
O Somo i Pūṣanie, popychacie rydwan, który mierzy środkowy świat, siedmiokołowy, poruszający wszystko; szeroko obracający się, zaprzężony przez umysł, tę pięciowodzową siłę wprowadzacie w ruch, o mocni.
Mantra 4
दिव्यन्यः सदनं चक्र उच्चा पृथिव्यामन्यो अध्यन्तरिक्षे । तावस्मभ्यं पुरुवारं पुरुक्षुं रायस्पोषं वि ष्यतां नाभिमस्मे ॥
Jeden uczynił swoje siedzenie wysoko w niebie; drugi na ziemi i w przestrzeni pośrodku. Niech ci dwaj rozpostrą dla nas pępek centrum pomnożenia, obfitość bogactw, pełną pożądanych mocy i owocną w wielu wzrostach, wewnątrz nas.
Mantra 5
विश्वान्यन्यो भुवना जजान विश्वमन्यो अभिचक्षाण एति । सोमापूषणाववतं धियं मे युवाभ्यां विश्वाः पृतना जयेम ॥
Jeden z dwóch wydał wszystkie światy; drugi porusza się, oglądając wszystko. O Somo i Pūṣanie, podtrzymajcie moją myśl, przez was dwóch niech zwyciężymy wszystkie bitwy.
Mantra 6
धियं पूषा जिन्वतु विश्वमिन्वो रयिं सोमो रयिपतिर्दधातु । अवतु देव्यदितिरनर्वा बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
Niech Pūṣan, wszechpopychacz, ożywi nasz wgląd; niech Soma, pan obfitości, umieści w nas obfitość. Niech boska Aditi, nieomylna, chroni nas; niech mówimy o Ogromnym w zgromadzeniu, bogaci w silne i świetliste moce duszy.
Soma represents the sacred, invigorating essence that supports vitality and immortality, while Pūṣan is the nourishing protector and guide of right paths. Invoked together, they unite inner inspiration with outward nourishment and safe, fruitful increase.
It means “the navel (center/hub) of immortality.” The hymn imagines Soma–Pūṣan as a central source from which life, prosperity, and divine vitality radiate into the worlds and into the worshipper.
It asks for prosperity and nourishment (rāyas-poṣa), the quickening of insight (dhī), protection (especially through Aditi), and the strength to speak truthfully and expansively (“the Vast”) in the communal assembly.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.