Sukta 40
Sukta 2.40
Gṛtsamada (and/or the Gṛtsamada lineage)
Soma-Pūṣan (dual)
Triṣṭubh (likely for RV 2.40)
இந்த ஆறு-மந்திரத் திரிஷ்டுப் பாட்டில் இரட்டைத்தெய்வங்களான சோமன்–பூஷன் அழைக்கப்படுகின்றனர்; அவர்கள் செழிப்பின் கூட்டு-பிறப்பிப்பவர்கள் என்றும், உலகங்களிலும் வழிபாட்டாளரிலும் அமரத்துவமும் வளமையும் தரும் “நாபி” (nābhi) யை நிறுவும் காவலர்கள் என்றும் போற்றப்படுகின்றனர். வளர்ச்சியின் மைய ஊற்றை—செல்வம், ஊட்டம், பலனளிக்கும் சக்திகள்—விரிவுபடுத்தவும், அதே நேரத்தில் அறிவொளியைத் தூண்டி பாதுகாப்பளிக்கவும் வேண்டுகிறது; இறுதியில் அதிதியின் காப்பருளும் சேர்த்த ஆசிவாக்கு நிறைவடைகிறது.
Mantras
Mantra 1
सोमापूषणा जनना रयीणां जनना दिवो जनना पृथिव्याः । जातौ विश्वस्य भुवनस्य गोपौ देवा अकृण्वन्नमृतस्य नाभिम् ॥
ஓ சோமா, பூஷணா! ‘ரயி’ (செல்வ-வளம்) அளிப்போர், ‘த்யௌ’ (வானம்/சுவர்க்கம்) அளிப்போர், பூமி அளிப்போர்—முழு ‘புவன’த்தின் (உலகின்) ‘கோபா’ (காவலர்) எனப் பிறந்தவர்கள்; தேவர்கள் உங்களை ‘அம்ருத’த்தின் (அமரத்துவத்தின்) ‘நாபி’ (மையம்) ஆக்கினர்.
Mantra 2
इमौ देवौ जायमानौ जुषन्तेमौ तमांसि गूहतामजुष्टा । आभ्यामिन्द्रः पक्वमामास्वन्तः सोमापूषभ्यां जनदुस्रियासु ॥
இந்த இரு தேவரும் பிறப்பெடுக்கும் போதே மகிழ்கின்றனர்; இவ்விருவரும் ‘அஜுஷ்ட’ (ஏற்காத) தமஸ் (இருள்) மறையச் செய்கின்றனர். இவ்விருவரால் இந்திரன் பச்சையினுள் பழுத்ததை (பரிபக்வத்தை) வெளிப்படுத்துகிறான்; சோம-பூஷணரால் அவன் ‘உஸ்ரியா’ (உஷா-ஒளி போன்ற) பிரகாசமான பசுக்கள்/கதிர்-தெனுக்களைப் பிறப்பிக்கிறான்.
Mantra 3
सोमापूषणा रजसो विमानं सप्तचक्रं रथमविश्वमिन्वम् । विषूवृतं मनसा युज्यमानं तं जिन्वथो वृषणा पञ्चरश्मिम् ॥
ஓ சோமா, பூஷணா, ரஜஸ் (மத்திய-லோகம்) அளக்கும், ஏழு சக்கரங்களுடைய, அனைத்தையும் இயக்கும் ரதத்தை நீங்கள் ஊக்குவிக்கிறீர்கள். மனத்தால் யோகமடைந்து, எல்லாதிசையும் திரும்பும்—ஓ வ்ருஷணௌ (வலிமைமிக்க இருவரே), அந்த ஐந்து-ரஷ்மி (ஐந்து கட்டுப்பாடு) உடைய சக்தியை நீங்கள் இயக்குகிறீர்கள்.
Mantra 4
दिव्यन्यः सदनं चक्र उच्चा पृथिव्यामन्यो अध्यन्तरिक्षे । तावस्मभ्यं पुरुवारं पुरुक्षुं रायस्पोषं वि ष्यतां नाभिमस्मे ॥
ஒருவன் திவ்யத்தில் உயர்ந்து தன் ஆசனத்தை நிறுவினான்; மற்றவன் பூமியிலும் அந்தரிக்ஷத்திலும். அந்த இருவரும் எங்களுக்குள் வளர்ச்சியின் நாபி-மையத்தை—செல்வப்-போஷணத்தின் நிறைவு, பல விரும்பத்தக்க ஆற்றல்களால் நிறைந்ததும் பலவகை விளைவுகளால் வளமானதும்—பரவச் செய்வாராக.
Mantra 5
विश्वान्यन्यो भुवना जजान विश्वमन्यो अभिचक्षाण एति । सोमापूषणाववतं धियं मे युवाभ्यां विश्वाः पृतना जयेम ॥
இருவரில் ஒருவன் எல்லா புவனங்களையும் பிறப்பித்தான்; மற்றவன் அனைத்தையும் நோக்கி நடமாடுகிறான். ஓ சோம-பூஷணா, என் தியா (உள்ளுணர்வு/ஊக்கமுற்ற வாக்கு)வைத் தாங்குங்கள்—நீங்கள் இருவராலும் நாம் எல்லாப் ப்ருதனாக்களையும் (போர்களை) வெல்வோமாக.
Mantra 6
धियं पूषा जिन्वतु विश्वमिन्वो रयिं सोमो रयिपतिर्दधातु । अवतु देव्यदितिरनर्वा बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥
அனைத்தையும் இயக்கும் பூஷன் எங்கள் தி (அறிவு-பிரக்ஞை) யைத் தூண்டட்டும்; ரயியின் அதிபதி சோமன் எங்களுள் ரயி (செல்வம்/போஷணம்) யை நிலைநாட்டட்டும். தெய்வீகமான, தவறாத—அநர்வா அதிதி எங்களைப் பாதுகாக்கட்டும்; விதத (யாக-சபை) யில் நாம் ப்ருஹத்—மகத்தான உண்மை—பேசுவோமாக; சு-வீராஃ—உன்னத வீரியமும் ஒளிமிக்க சக்திகளும் உடையவர்களாக.
Frequently Asked Questions
Soma represents the sacred, invigorating essence that supports vitality and immortality, while Pūṣan is the nourishing protector and guide of right paths. Invoked together, they unite inner inspiration with outward nourishment and safe, fruitful increase.
It means “the navel (center/hub) of immortality.” The hymn imagines Soma–Pūṣan as a central source from which life, prosperity, and divine vitality radiate into the worlds and into the worshipper.
It asks for prosperity and nourishment (rāyas-poṣa), the quickening of insight (dhī), protection (especially through Aditi), and the strength to speak truthfully and expansively (“the Vast”) in the communal assembly.
Ask anything about Sukta 40 of the Rig Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.